Kpt. Jan Dubaniowski "Salwa" (1912-1947)
64 lata temu, 27 września 1947 roku, poległ w walce z obławą UB kpt. Jan Dubaniowski ps. „Salwa”, dowódca oddziału partyzanckiego „Żandarmeria”, który w latach 1945–1947 należał do najbardziej aktywnych jednostek partyzanckich antykomunistycznego podziemia w Krakowskiem. Faktycznie będąc oddziałem poakowskim, od 1945 r. konsekwentnie uznawał swą przynależność do Narodowych Sił Zbrojnych. Po śmierci dowódcy część jego żołnierzy walczyła z komunistami jeszcze do 1951 roku.
GLORIA VICTIS !!!
Żołnierze oddziału kpt. Jana Dubaniowskiego "Salwy". Dowódca stoi w środku.
Kapitan Jan Dubaniowski "Salwa" jako jeden z nielicznych dowódców
antykomunistycznego podziemia posiada swój grób. Został pochowany na
cmentarzu parafialnym w Zakliczynie (w powiecie tarnowskim, woj. małopolskie).
Jest to miejsce jak najbardziej godne tego dowódcy… spoczywają na nim
m.in. żołnierze z okresu I wojny (235 mogił pojedynczych i 2 zbiorowe),
żołnierze 38 pułku piechoty WP z kampanii wrześniowej 1939 r. oraz
kapitan Kazimierz Bojarski "Kuba" z I pułku piechoty Legionów Polskich z
1914 r. (grób kpt. Dubaniowskiego "Salwy" można odnaleźć idąc wzdłuż
cmentarza wojennego od strony bocznego wejścia po prawej stronie na
skrzyżowaniu alejek. W lewo alejka prowadzi do kaplicy w prawo do grobów
sióstr zakonnych). Mogiłą kpt. "Salwy" opiekuje się Pan Grzegorz Gaweł,
działający w ramach Małopolskiego Stowarzyszenia Miłośników Historii "Rawelin".
Grób kpt. Jana Dubaniowskiego "Salwy" na cmentarzu w Zakliczynie.Więcej o kpt. Janie Dubaniowskim "Salwie" i jego żołnierzach czytaj:
TRZEBA OBEJRZEĆ !!!
Zapraszam do obejrzenia zamieszczonego poniżej filmu – "Sny stracone, sny odzyskane", w reżyserii Arkadiusza Gołębiewskiego, który został pokazany poza konkursem w ramach panelu dyskusyjnego, podczas III edycji Ogólnopolskiego Festiwalu Filmowego „Niepokorni, Niezłomni, Wyklęci”.
"Sny stracone, sny odzyskane" to opowieść o losach dzieci "bandytów", czyli żołnierzy niezłomnych – zesłanych do domu dziecka, skazanych na społeczną degradację i niekończące się upokorzenia. Ale to także opowieść o wyjątkowym dziele Fundacji "Pamiętamy", która – wyprzedzając historyków i urzędy państwowe – odnajduje tych bezimiennych bohaterów, ofiary komuny, i przywraca pamięć oraz – oddaje cześć.
Ale to także opowieść o polityce przywracania pamięci śp. Lecha Kaczyńskiego. To właśnie ten prezydent sprawił, że wielu ludzi "odzyskało sny", a nawet – odzyskało sny.
Wstrząsający film dokumentalny "Sny stracone, sny odzyskane" odsłania dramat polskich rodzin poddawanych surowym represjom, jakie stosowały władze wobec ludności cywilnej w odwecie za pomoc niesioną partyzantce niepodległościowej po 1944 r. Zakończenie walk z niemieckim okupantem dla ogromnej rzeszy Polaków wcale nie oznaczało końca wojny. Po niemieckiej okupacji nastała równie brutalna okupacja sowiecka. Narastający terror spowodował, że w kraju zaczęły się odradzać struktury polskiego podziemia, a las stał się jedynym schronieniem dla "żołnierzy wyklętych". Po wojnie trwał zbrojny opór Polski podziemnej. Oddziały 6 Brygady Wileńskiej AK, choć stale ubywało jej partyzantów, najdłużej działały na Podlasiu, do jesieni 1952 r. Nie byłoby to jednak możliwe bez poparcia miejscowej ludności. Wielu mieszkańców Podlasia zapłaciło za to najwyższą cenę, a ich rodziny były szykanowane i cierpiały w milczeniu wiele lat. Zrealizowany przez Arkadiusza Gołębiewskiego dokument przedstawia tragiczne losy represjonowanej rodziny Borychowskich ze wsi Borychów w gminie Repki. Marian Borychowski, partyzant ZWZ – AK, udzielał schronienia swoim towarzyszom walczącym z komunistami. Aresztowany, poddawany okrutnym torturom, ostatecznie został zamęczony przez UB w lutym 1951r. w osławionym warszawskim więzieniu przy Rakowieckiej. Jego ciała do tej pory nie odnaleziono. W 2007 r. został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Odrodzenia Polski. Żona, Czesława Borychowska, dostała wtedy karę 10 lat więzienia. Na mocy amnestii zwolniono ją po 4 latach. Do ostatnich swoich dni była prześladowana przez władze. Zmarła w 1984 r. , nie doczekawszy oczyszczenia z zarzutów. Przed kamerą występują sędziwe już dzisiaj dzieci Borychowskich, którym nie dane było zaznać szczęśliwego dzieciństwa i młodości w wolnej ojczyźnie. W 1950 r. cała rodzina została aresztowana przez funkcjonariuszy UB. Najpierw zabrali do Sokołowa rodziców, w nocy przyjechali po dzieci. Najstarsza z rodzeństwa, Janina Tobiszewska z d. Borychowska, po kilkumiesięcznym areszcie i brutalnym śledztwie została skazana na półtora roku. Była prześladowana do lat 80. Jej siostra, Stanisława Gierczyk, w chwili zatrzymania przez UB miała 12 lat. Po trzech tygodniach aresztu trafiła do domu dziecka. Trzy tygodnie przesiedział w areszcie również 10 – letni wówczas Stanisław Borychowski. On także dorastał w domu dziecka, podobnie jak najmłodsza z rodzeństwa, Teresa Zawadzka, którą ubecy zatrzymali w wieku zaledwie 7 lat. Cała czwórka ze łzami w oczach wspomina tamten okrutny czas, aresztowania i kolejne lata pełne cierpień i upokorzeń. Żyli w milczeniu i zapomnieniu, z pokorą znosili swój los, o tamtych tragicznych i bolesnych sprawach bali się mówić nawet własnym dzieciom. Dokument był prezentowany na festiwalu w Niepokalanowie w 2009 r. , a także podczas obchodów 60. rocznicy śmierci kpt. Władysława Łukasiuka ps. Młot, 17 września 2009 r. w Siedlcach. Uroczystości zaszczyciły swą obecnością bohaterki "Snów straconych, snów odzyskanych", córki Mariana Borychowskiego, Janina i Teresa. Ku czci poległych 30 września 1950 r. partyzantów VI Brygady Wileńskiej AK w 2001 r. został odsłonięty w Borychowie pomnik, na którym wymienione jest również nazwisko zmarłego męczeńską śmiercią Mariana Borychowskiego.
Film dokumentalny
Produkcja: Polska
Rok produkcji: 2008
Dane techniczne: Barwny. 26 min.
Reżyseria: Arkadiusz Gołębiewski
Scenariusz: Arkadiusz Gołębiewski
Zdjęcia: Kamil Król, Arkadiusz Gołębiewski
Dźwięk: Krzysztof Grabowski
Montaż: Adam Janczewski, Maciej Kozłowski
Kierownictwo produkcji: Dorota Przyborowska
Produkcja: Studio Gołąb (dla TVP)
Zainteresowanych pogłębieniem wiedzy na temat walki w Borychowie i działań oddziałów antykomunistycznego podziemia na Podlasiu zapraszam do lektury publikacji Fundacji "Pamiętamy" [kliknij w okładkę]
TUTAJ>
VI Rajd Szlakami Żołnierzy mjr. "Ognia"
Podhale – Beskid Wyspowy – Beskid Makowski, 30 września – 2 października 2011 r.
- Zuzanny Kurtyki – Prezesa Stowarzyszenia Rodzin Katyń 2010
- Kazimierza Paulo „Skała” – dowódcy 5 kompanii ZP „Błyskawica”
- Zbigniewa Kuraś – syna mjr. „Ognia”
patronat medialny rajdu:
Organizator
Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznych im. Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” mjr Józefa Kurasia „Orła”- „Ognia”, Waksmund.
Współpraca
IPN Kraków; Społeczny Komitet Pamięci Żołnierzy Konfederacji Tatrzańskiej, Rocha i Zgrupowania „Błyskawica” w Waksmundzie; LGD KLIMAS /Lubień-Tokarnia/
Miejsce
Beskid Wyspowy /piątek/ i Beskid Makowski /sobota/
Dojazd: Waksmund /cmentarz/ – Rabka – Mszana Dolna – Przełęcz Gruszowiec – Dobra – Jurków
Start: 30.09. godz. 10.00 – Przełęcz Rydza- Śmigłego, Chyszówki k/ Limanowej /800 m n.p.m./;
Cele
Celem rajdu jako imprezy popularyzującej najnowszą historię naszego regionu jest:
- poznanie dziejów niepodległościowego podziemia zbrojnego z lat 1939-55 na terenie Podhala i Beskidów,
- dotarcie do miejsc i obiektów – świadków historii,
- prezentacja żywej historii – inscenizacji, rekonstrukcji wydarzeń w terenie,
- spotkanie z kombatantami formacji partyzanckich na szlaku rajdu,
- poznanie specyfiki dziejów i kultury Podhala i Beskidów,
- przywrócenie społecznej pamięci o walce zbrojnej i ofierze żołnierzy Dywersji Pozafrontowej 1938/39, ZWZ-AK 1939-45, kurierów tatrzańskich, partyzantów Zgrupowania „Błyskawica” 1945-47, Oddziału Partyzanckiego „Wiarusy”, GO „Zorza” Jana Sałapatka „Orła” – a zwłaszcza 5 kompanii ZP „Błyskawica” Kazimierza Paulo „Skały” – walczących o suwerenność Polski w l. 1939-1955.
Historia rajdu
Rajd jest kontynuacją inicjatywy podjętej wokół problematyki polskiego podziemia niepodległościowego walczącego na Podhalu w latach 1939-55.
Idea naszego rajdu narodziła się w 2006 r. pomiędzy dwoma środowiskami: harcerskim na Podhalu /phm Adam Błaszczyk HR/ a GRH „Barka” z Łodzi /Paweł Wasążnik/ – obydwaj ww. związani w latach 80-tych z Federacją Młodzieży Walczącej – Łódź.
Organizatorem pierwszych trzech edycji rajdu było PTH o/Nowy Targ, a od IV rajdu imprezę w „partyzanckim stylu” przejął SKPŻKTRiZ "Błyskawica" w Waksmundzie – organizator obchodów rocznicy ostatniej walki i śmierci mjr "Ognia", współwydawca /wraz z wyd. Antyk/ płyty CD barda Żołnierzy Wyklętych z Gdańska – Andrzeja Kołakowskiego „Oskarżeni o wierność” /promocyjny koncert w Nowym Targu, kwiecień 2009/.
Pierwsza i druga edycja rajdu w latach 2006-2007 miały miejsce w Gorcach – we współpracy z GPN, na szlakach związanych z działaniami Konfederacji Tatrzańskiej, OP WILK i Grupy Ochrony Sztabu Zgrupowania "Błyskawica" oraz IV batalionu 1 PSP AK „Lamparta”.
Trzecia edycja 2008 odbyła się na trasie Odrowąż – Żeleźnica – Raba Wyżna – Stare Wierchy – Rabka, przypominając zarówno o bohaterach z lat II wojny /o OP ZWZ-AK „Szaroty” mówił jego żołnierz Władysław Szepelak „MAŁY” z Bielanki/ jak i podziemiu niepodległościowym II konspiracji – o walkach 3 kompanii Zgrupowania ”Błyskawica” oraz OP „Wiarusy” /1945-49/. Wyjątkowymi gośćmi rajdu byli partyzant mjr. "Ognia" Czesław Stolarczyk „GŁUC” z Rdzawki oraz Edward Klempka „WĘGORZ” z Rabki.
Czwarta edycja 2009 pod patronatem Szefa BBN śp. ALEKSANDRA SZCZYGŁO /+ 10.04.2010 Smoleńsk/ szlakiem 2 tatrzańskiej kompanii „Błyskawicy” Jana Kolasy „Powichra” na trasie Chochołów – Witów – dol. Chochołowska i Starej Roboty – Ornak – Kościelisko poświęcona była szczególnie pamięci powstańców chochołowskich z 1846 r., kurierów tatrzańskich i Marszałka E. Rydza-Śmigłego oraz partyzantom z grupy kpr. "Marnego" bestialsko zamordowanych w willi „Śmiechówka” w 1947 r. /rekonstrukcję ich walki i śmierci wykonała GRH "Błyskawica”/. Specjalnym gościem historycznym w tej edycji był partyzant KT, 4 i 2 kompanii mjr. „Ognia” Władysław Rogal „BUK”, a gościem artystycznym – Andrzej Dziubek z zespołem DE PRESS i prapremierą koncertu „Myśmy rebelianci”.
Piąty rajd 2010 poświęcony pamięci Przyjaciół Sprawy Żołnierzy Wyklętych:
śp. JANUSZA KURTYKI, ALEKSANDRA SZCZYGŁO, ANDRZEJA PRZEWOŹNIKA – przebiegał na szlakach Gorców – matecznika Grupy Ochrony Sztabu mjr. ”Ognia”; od Izby Pamięci niezłomnego orędownika spraw partyzanckich śp. Ks. Prof. Józefa Tischnera i Jego mogiły w Łopusznej przez Ostrowsko, Czubę Ostrowską na Polanę Wachową. Uczestnicy zwiedzali nową ekspozycję przyrodniczo-historyczną GPN w Gajówce Mikołaja w dolinie Łopusznej by ścieżką partyzancką wejść na Turbacz i Polanę Gabrowską na której GRH „Błyskawica” odtworzyła epizod pojmania konfidentów gestapo w maju 1943 r. Rajd zakończyła Msza Święta w Kaplicy Papieskiej pod Turbaczem, sprawowana przez o. Kazimierza Krakowczyka, w intencji Partyzantów i Ofiar Tragedii Smoleńskiej.
W tegorocznej edycji 2011 rekonstruktorzy i miłośnicy dziejów partyzantki Żołnierzy Wyklętych skupieni w SRH im. J. Kurasia „Orła”, „Ognia” chcą poprowadzić uczestników rajdu szlakiem 5 „beskidzkiej” kompanii ZP ”Błyskawica” Kazimierza Paulo „Skały” a także zapoznać ich z dziejami partyzanckimi Beskidu Wyspowego i Makowskiego, począwsz
y od OP AK MSZYCA Jana Stachury „Adama”
/d-ca „Ognia” z czasów OP AK WILK’43 /po poakowską GO ZORZA Jana Sałapatka „Orła” /w 1946 podległy mjr „Ogniowi”/.
Trzydniowy Rajd Szlakami Żołnierzy Wyklętych mjr Józefa Kurasia „Orła", "Ognia” na trasie:
Dzień 1, piątek:
Przełęcz Rydza-Śmigłego/ legionistów J. Piłsudskiego z bitwy pod Limanową, grudzień 1914/ nad Chyszówkami k/Limanowej/ gmina Dobra/. Miejsce odsłonięcia w 1999 r. tablicy memoratywno – edukacyjnej poświęconej żołnierzom „Ognia” walczącym w Beskidach/ inicjatywa żołnierza ŚZŻAK koło Dobra Jana Drożdża „Brzytwy”, poparta przez ŚZŻAK Nowy Sącz Eugeniusza Konstantego „Szarego”, oprotestowana przez ŚZŻAK zarząd Kraków przez co zdarto z tablicy pseudonim „Ognia”/.
Godzina 11.00 – Start patroli po meldunku przed ostatnim d-cą K.Paulo „Skałą”.
Trasa szlakami turystycznymi , śladem przejścia 5 komp. z rej. Limanowej w rej. Makowa w 1946 oraz Legionów Polskich z Makowa do Limanowej w 1914. Przeł. Rydza-Śmigłego /800m/ – Jurków – Ćwilin / 1072 m/ – Czarny Dział /673 m/ – Mszana Dolna /15 km , 5 h/.
Przejazd z mety do bazy rajdu w szkole w Bogdanówce k/Skomielnej Czarnej.
Dzień 2, sobota:
Bogdanówka/600 m/- Koskowa G. /867 m/- Stańkowa G./666 m/- Makowska G.- Maków Podhalański /15 km, 5 h/ Maków Podhalański – meta: patrole meldują powrót i wykonanie zadań przed K. Paulo „Skałą”. Powrót z mety w Makowie
Dzień 3, niedziela:
Dojazd do Juszczyny.
Zakończenie: Msza św. w Juszczynie w intencji walczących na Podhalu o niepodległość Polski z niemieckim i sowieckim okupantem w latach 1939-55 oraz ofiar Tragedii Smoleńskiej 2010.
Apel Poległych 1939-55 przy pierwszej tablicy mjr. „Ognia” z 1987 r.
poświęconej przez śp. ks. Adolfa Chojnackiego /"Ks. Popiełuszkę Podhala”/.
Patrole odbierają nagrody z rąk dowódcy 5 kompanii ZP „Błyskawica”.
WARTO PRZECZYTAĆ… (40)
Marian Pawełczak
Wspomnienia "Morwy", żołnierza cc majora "Zapory".
Wyd. Clio, Lublin 2011, 208 s., format: 17 x 23,5 cm, oprawa miękka.
Wspomnienia "Morwy" to zapis przeżyć kraśnickiego gimnazjalisty z Popkowic, w którego dziecięce lata, w 1939 r., wdarła się wojna, zapisując przez najbliższych kilkanaście lat na grzbiecie tego młodego człowieka dzieje całego polskiego narodu: konspirację pierwszych lat okupacji, przymusowe roboty w Niemczech, partyzantkę w Armii Krajowej, wkroczenie Sowietów, wcielenie do wojska Berlinga, wywózkę najbliższych kolegów na Sybir, zniszczenie przez komunistów rodzinnego domu, aresztowanie rodziców, śmierć dwóch młodszych braci, walkę i los straceńca w szeregach akowskiej samoobrony lat 1945-1947, a wreszcie ubowskie śledztwo i lata komunistycznych kazamatów.
Prezentowane, nowe wydanie książki zostało zaktualizowane oraz wzbogacone licznymi zdjęciami.
Cena książki: 30,00 zł + koszt przesyłki: 8,00 zł (przelew na konto) lub 11,50 zł (za pobraniem).
Istnieje możliwość negocjacji ceny przy większym zamówieniu.
Książkę zamówić można pisząc na adres e-mail:
lub poprzez aukcje allegro: