{"id":999,"date":"2006-03-15T11:50:12","date_gmt":"2006-03-15T10:50:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/03\/15\/operacja-lawina-ubecka-zbrodnia-bez-precedensu-czesc-2\/"},"modified":"2006-03-15T11:50:12","modified_gmt":"2006-03-15T10:50:12","slug":"operacja-lawina-ubecka-zbrodnia-bez-precedensu-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=999","title":{"rendered":"OPERACJA "LAWINA" – UBecka zbrodnia bez precedensu – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"

Likwidacja<\/b><\/font><\/p>\n

Przebieg transport\u00f3w
\noraz bezpo\u015brednie okoliczno\u015bci zab\u00f3jstwa cz\u0142onk\u00f3w
\nzgrupowania "Bartka" nadal pozostaj\u0105 nieznane. Pewny jest
\njedynie fakt, \u017ce na \u015al\u0105sku Opolskim dosz\u0142o do zamordowania,
\nwed\u0142ug szacunkowych danych, co najmniej 90-100 os\u00f3b.
\nDotychczasowe ustalenia wskazuj\u0105 na dwa domniemane miejsca masowych
\nmord\u00f3w \u017co\u0142nierzy "Bartka", znajduj\u0105ce si\u0119 na
\nOpolszczy\u017anie: okolice tzw. zameczku Hubertus, po\u0142o\u017conego mi\u0119dzy
\nmiejscowo\u015bciami D\u0105br\u00f3wka i Barut (obecnie na granicy
\npowiat\u00f3w gliwickiego i strzeleckiego) oraz okolice \u0141ambinowic
\n(obecnie powiat nyski). Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce tych miejsc by\u0142o
\nwi\u0119cej.<\/p>\n

\n<\/div>\n

W pobli\u017cu zameczku
\nHubertus, okoliczni mieszka\u0144cy zauwa\u017cyli nadje\u017cd\u017caj\u0105ce w nocy 25
\nna 26 wrze\u015bnia auta, a rano ogromny wybuch. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o strza\u0142y
\ni krzyki, ale teren by\u0142 otoczony przez kilka dni. Gdy obstawa
\nwyjecha\u0142a, odnajdywali w tym miejscu strz\u0119py cia\u0142. Gajowym by\u0142 tu
\nznajomy „Bartka” z okolic Bielska i to on go zawiadomi\u0142 o
\nzdarzeniu. Henryk Flame przyjecha\u0142 do Hubertusa po amnestii w 1947
\nroku. Jak relacjonowa\u0142a jego kochanka, kt\u00f3ra mu towarzyszy\u0142a,
\n„Bartek” poszed\u0142 z gajowym w g\u0142\u0105b lasu i nie by\u0142o go
\nkilkadziesi\u0105t minut. Gdy wr\u00f3ci\u0142, by\u0142 wstrz\u0105\u015bni\u0119ty i
\ns\u0142owa nie powiedzia\u0142.<\/p>\n

\n<\/div>\n

Za w pe\u0142ni wiarygodne
\ninformacje nie mog\u0105 uchodzi\u0107 zeznania jednego z funkcjonariuszy UB
\nJana Fryderyka Zieli\u0144skiego, w 1946 r. referenta PUBP w Cieszynie,
\nkt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 bezpo\u015brednim, aczkolwiek – jak sam zezna\u0142 –
\nbiernym obserwatorem eksterminacji \u017co\u0142nierzy, dokonanej rzekomo
\nprzez grup\u0119 UB i kilkudziesi\u0119ciu Rosjan. Nieznany jest \u017caden
\ndokument w\u0142adz bezpiecze\u0144stwa, opisuj\u0105cy faktyczny przebieg akcji.
Z zezna\u0144 przez niego
\nz\u0142o\u017conych wynika, \u017ce by\u0142 \u015bwiadkiem egzekucji oko\u0142o 69 cz\u0142onk\u00f3w
\nNSZ ze zgrupowania „Bartka”, kt\u00f3rych przywieziono z
\nteren\u00f3w Podbeskidzia dwoma samochodami Ministerstwa G\u00f3rnictwa
\nw okolice \u0141ambinowic (woj. opolskie), w pobli\u017ce znajduj\u0105cego si\u0119
\ntam w\u00f3wczas poniemieckiego lotniska wojskowego. Przywiezionych
\nludzi "Bartka" umieszczono w bli\u017cej nieustalonym budynku (okre\u015blanym
\nprzez \u015bwiadka jako budynek z nieotynkowanej ceg\u0142y) na terenie
\nposiad\u0142o\u015bci ziemskiej. Przed przyjazdem samochod\u00f3w lekarz z
\nPolikliniki na etacie UB wstrzykiwa\u0142 do butelek z w\u00f3dk\u0105
\n\u015brodek odurzaj\u0105cy. Nast\u0119pnie tak przygotowany alkohol podano
\nprzywiezionym cz\u0142onkom NSZ, po czym nast\u0119pnego dnia rano do
\nbudynku, w kt\u00f3rym oni spali wrzucono granaty og\u0142uszaj\u0105ce.
\nNast\u0119pnie og\u0142uszonych cz\u0142onk\u00f3w NSZ rozbierano, prowadzono
\nnad wykopany wcze\u015bniej d\u00f3\u0142 i tam strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy
\npozbawiano \u017cycia.
W dalszej kolejno\u015bci do
\ndo\u0142\u00f3w ze zw\u0142okami zastrzelonych wrzucono tabliczki
\nidentyfikacyjne \u017co\u0142nierzy radzieckich i polskich w ilo\u015bci
\nodpowiadaj\u0105cej ilo\u015bci cia\u0142. Egzekucji mieli dokonywa\u0107 Rosjanie, a
\nb\u0119d\u0105cy na miejscu funkcjonariusze UB stanowili jedynie obstaw\u0119
\nterenu. Ponadto z tre\u015bci zezna\u0144 J. Zieli\u0144skiego wynika, i\u017c z
\nopowiada\u0144 koleg\u00f3w dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce nast\u0119pna grupa
\n\u017co\u0142nierzy NSZ ze zgrupowania "Bartka" zosta\u0142a zamordowana w ten
\nspos\u00f3b, i\u017c umieszczono ich w uprzednio zaminowanym baraku,
\nkt\u00f3ry wysadzono w powietrze.<\/p>\n

\n<\/div>\n

Z wszystkich transport\u00f3w
\nprawdopodobnie ocala\u0142 zaledwie jeden cz\u0142onek zgrupowania. Wed\u0142ug
\njego relacji uczestnicy wyjazdu na punkcie prze\u0142adunkowym
\numieszczeni zostali w jakim\u015b budynku (my\u015bliwskim zameczku lub
\nponiemieckiej szkole) w pobli\u017cu lasu nad jeziorem. Atak nast\u0105pi\u0142 w
\nnocy, po kolacji suto zakrapianej alkoholem. Do pomieszcze\u0144 najpierw
\nwrzucono granaty, nast\u0119pnie wywi\u0105za\u0142a si\u0119 strzelanina, podczas
\nkt\u00f3rej dobito rannych. W ten spos\u00f3b m\u00f3g\u0142 by\u0107
\nwymordowany jeden z trzech transport\u00f3w.<\/p>\n

\n<\/div>\n
\n<\/div>\n

Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c
\nznaczne rozbie\u017cno\u015bci dotycz\u0105ce miejsc i dat wyjazd\u00f3w. Nie
\nby\u0142o jednego, g\u0142\u00f3wnego punktu koncentracji zgrupowania, a
\nza\u0142adunek sprz\u0119tu i ludzi odbywa\u0142 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych
\nmiejscach. Ca\u0142a akcja, kt\u00f3ra trwa\u0142a prawdopodobnie od 5 do
\n25 wrze\u015bnia 1946 r., przeprowadzona zosta\u0142a wi\u0119c z op\u00f3\u017anieniem
\ni odbiega\u0142a od za\u0142o\u017ce\u0144 „Planu likwidacji »B «”.
\nLiczba os\u00f3b wyje\u017cd\u017caj\u0105cych w poszczeg\u00f3lnych
\ntransportach r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od planowanej. Problemy natury
\norganizacyjnej dotyczy\u0142y przede wszystkim za\u0142adunku ludzi. Podczas
\nca\u0142ej akcji kilkana\u015bcie os\u00f3b niejako „przy okazji”
\nzosta\u0142o zatrzymanych i postawionych przed Wojskowym S\u0105dem Rejonowym
\nw Katowicach, kt\u00f3ry wyda\u0142 nast\u0119pnie w ich sprawach kilka
\nwyrok\u00f3w \u015bmierci, wykonanych w grudniu 1946 r.<\/p>\n

\"\"
Zdj\u0119cie wykonane po amnestii 1947 r. Henryk Flame „Bartek”
\n(pierwszy od prawej) wraz ze swoimi \u017co\u0142nierzami
\n(od lewej: Gustaw Matuszny, ps. „Orze\u0142 Bia\u0142y”, N.N., Stanis\u0142aw W\u0142och, ps. „Lis”).<\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n
\n<\/div>\n

Dosz\u0142o r\u00f3wnie\u017c
\nprawdopodobnie do kilku przypadk\u00f3w "pojedynczych"
\nmorderstw na \u017co\u0142nierzach "Bartka", jak i na nim samym. W
\nmarcu 1947 roku kpt. Flamme „Bartek” ujawnia si\u0119 w ramach
\nkolejnej amnestii wraz z cz\u0119\u015bci\u0105 swoich \u017co\u0142nierzy. W dniu 1
\ngrudnia 1947 roku ginie od skrytob\u00f3jczej kuli milicyjnej w
\nrestauracji w Zabrzegu ko\u0142o Czechowic-Dziedzic.<\/p>\n

\"\"
Zw\u0142oki kpt. "Bartka"
\nskrytob\u00f3jczo zastrzelonego przez milicjanta w barze w
\nZabrzegu.<\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n
\n<\/div>\n

Odpowiedzialni<\/b><\/font><\/p>\n

Wobec braku \u017ar\u00f3de\u0142
\nnie mo\u017cna ci\u0105gle jednoznacznie ustali\u0107 faktycznych cel\u00f3w
\nprzedstawionej prowokacji zorganizowanej przez w\u0142adze
\nbezpiecze\u0144stwa. Bez odpowiedzi pozostaje pytanie, czy od samego
\npocz\u0105tku brano pod uwag\u0119 likwidacj\u0119 zgrupowania polegaj\u0105c\u0105 na
\nzbiorowym zab\u00f3jstwie, czy te\u017c organizatorzy i wykonawcy jako
\nlikwidacj\u0119 rozumieli uj\u0119cie i os\u0105dzenie wszystkich cz\u0142onk\u00f3w
\nzgrupowania, licz\u0105c si\u0119 z ewentualnymi ofiarami \u015bmiertelnymi.
Bezpo\u015brednio wi\u0105\u017ce si\u0119 z
\ntym zasadnicze pytanie, kto wyda\u0142 rozkaz zamordowania \u017co\u0142nierzy.
\nCzy by\u0142o to z g\u00f3ry zaplanowane dzia\u0142anie, czy te\u017c decyzj\u0119
\npodj\u0119to ju\u017c w trakcie akcji? Kto by\u0142 bezpo\u015brednim sprawc\u0105
\nmasowego zab\u00f3jstwa? Wendrowski, kluczowa osoba w ca\u0142ej
\noperacji, na prawdopodobnych sprawc\u00f3w odpowiedzialnych za
\nrozkaz zabicia \u017co\u0142nierzy "Bartka" wskazywa\u0142 swych
\nprze\u0142o\u017conych – wiceministra Romana Romkowskiego oraz kierownika
\nWydzia\u0142u III Departamentu III MBP mjr. W\u0142adys\u0142awa \u015aliw\u0119, a
\nszefostwo WUBP w Katowicach (w tym szczeg\u00f3lnie zast\u0119pc\u0119
\nszefa WUBP kpt. Marka Finka) odpowiedzialnych za wykonanie akcji.
Przy rozpatrywaniu
\nodpowiedzialno\u015bci kierownictwa WUBP warto wspomnie\u0107 o dokonanej
\nprzy wsp\u00f3\u0142udziale Wendrowskiego na pocz\u0105tku sierpnia 1946 r.
\nlikwidacji grupki o\u015bmiu "spalonych" \u017co\u0142nierzy z
\nRzeszowszczyzny. Podaj\u0105c si\u0119 za "kpt. Lawin\u0119 z Centrali"
\nfunkcjonariusz UB poleci\u0142 im dokonanie przerzutu na ziemie
\nzachodnie. Za stron\u0119 organizacyjn\u0105 tej akcji odpowiada\u0142 WUBP w
\nKatowicach, cho\u0107 Wendrowski r\u00f3wnie\u017c zajmowa\u0142 si\u0119 stron\u0105
\ntechniczn\u0105 dzia\u0142a\u0144, m.in. przygotowaniem samochod\u00f3w do
\ntransportu. W tym przypadku nie dokonano fizycznej likwidacji ca\u0142ej
\ngrupy (zastrzelono "tylko" stawiaj\u0105cych op\u00f3r), lecz
\n"jedynie" aresztowa\u0144 w maj\u0105tku WUBP ko\u0142o Nysy, z
\nofiarami \u015bmiertelnymi niejako "przy okazji". W ten sam
\nspos\u00f3b, bez fizycznej eksterminacji ludzi – je\u015bli wierzy\u0107
\np\u00f3\u017aniejszym zeznaniom Wendrowskiego – mia\u0142a przebiega\u0107
\nlikwidacja zgrupowania "Bartka".
Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119,
\n\u017ce w czasie stosunkowo niewielkiej akcji przerzutu \u017co\u0142nierzy z
\nRzeszowszczyzny Wendrowski zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce bezpo\u015brednio
\norganizowaniem i stron\u0105 techniczn\u0105 transportu. Ma\u0142o wiarygodne
\nwydaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c jego zeznania, \u017ce w trakcie operacji ze
\nzgrupowaniem "Bartka" "nie zosta\u0142 – jak zeznawa\u0142 –
\npoinformowany o miejscu, terminie i sposobie likwidacji", tym
\nbardziej \u017ce jego wyja\u015bnienia sk\u0142adane w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych
\nnie potwierdzaj\u0105 si\u0119 w konfrontacji ze \u017ar\u00f3d\u0142ami z roku
\n1946.<\/p>\n

\n<\/div>\n

Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce
\nw przebieg gry operacyjnej bezpo\u015brednio zaanga\u017cowany by\u0142
\nwiceminister Romkowski, kt\u00f3ry wydawa\u0142 dyspozycje w sprawach
\npo\u015brednio zwi\u0105zanych z sam\u0105 likwidacj\u0105 zgrupowania.
\nCharakterystyczny jest fakt, \u017ce w kwestii odpowiedzialno\u015bci za
\nprzeprowadzon\u0105 akcj\u0119 Wendrowski nie wskaza\u0142 na p\u0142k. J\u00f3zefa
\nCzaplickiego, \u00f3wczesnego dyrektora Departamentu III MBP, kt\u00f3ry
\n– jak wiadomo – poleci\u0142 mu nawi\u0105zanie kontaktu ze zgrupowaniem
\n"Bartka". Wendrowski niejednokrotnie kontaktowa\u0142 si\u0119 z
\nCzaplickim latem 1946 r. podczas pobyt\u00f3w w Warszawie,
\nstudiuj\u0105c m.in. schematy organizacyjne struktur podziemnych. Z
\ndrugiej jednak strony znane do tej pory \u017ar\u00f3d\u0142a nie
\nupowa\u017cniaj\u0105 do postawienia tezy, \u017ce Wendrowski czy te\u017c Czaplicki
\nbyli bezpo\u015brednio odpowiedzialni za masowe zab\u00f3jstwo
\n\u017co\u0142nierzy "Bartka".
Niewykluczona jest wersja,
\n\u017ce decyzja o ich zamordowaniu, mog\u0142a zosta\u0107 podj\u0119ta w ostatniej
\nchwili i by\u0142a sprzeczna z przygotowanym wcze\u015bniej „Planem
\nlikwidacji »B «”. Kto j\u0105 podj\u0105\u0142 – nadal nie wiadomo.<\/p>\n

\n<\/div>\n

Na Opolszczy\u017anie wytypowano
\ntrzy miejsca, gdzie mog\u0105 znajdowa\u0107 si\u0119 zbiorowe mogi\u0142y \u017co\u0142nierzy
\nze zgrupowania „Bartka”. Prokurator IPN-u Przemys\u0142aw Pi\u0105tek
\nzamierza si\u0119gn\u0105\u0107 do teledetekcji oraz fotogrametrii, by odczyta\u0107
\nzdj\u0119cia lotnicze tego terenu i zrekonstruowa\u0107 jego wcze\u015bniejszy
\nuk\u0142ad. Potem wykorzysta georadar do zbadania gruntu. Dwie mogi\u0142y
\nmog\u0105 si\u0119 znajdowa\u0107 na terenie dawnego folwarku niemieckiego.<\/p>\n

\n<\/div>\n

Prokurator Pi\u0105tek prowadzi
\ntrzy \u015bledztwa w tej zagadkowej sprawie. Jedno dotyczy wymordowania
\n\u017co\u0142nierzy „Bartka”, drugie – przest\u0119pstw \u015bledczych, kt\u00f3rymi
\nobj\u0119to pozosta\u0142ych na Podbeskidziu partyzant\u00f3w, a trzecie –
\npod\u017cegania i pomagania przy zab\u00f3jstwie Henryka Flame, kt\u00f3ry
\nzastrzelony zosta\u0142 przez milicjanta 1 grudnia 1947 roku w
\nrestauracji w Zabrzegu. Sprawc\u0119 s\u0105d uzna\u0142 za niepoczytalnego i
\numie\u015bci w szpitalu psychiatrycznym. Stamt\u0105d wkr\u00f3tce wyszed\u0142
\ni pracowa\u0142 w milicji na Opolszczy\u017anie. Podobno wpad\u0142 pod poci\u0105g w
\nCzechowicach-Dziedzicach i podobno nie by\u0142 to przypadek.<\/p>\n

\n<\/div>\n

Na li\u015bcie pokrzywdzonych
\njest na razie 30 \u017co\u0142nierzy ze zgrupowania „Bartka”. On sam
\nm\u00f3wi\u0142, \u017ce straci\u0142 90 ludzi, kt\u00f3rzy gdzie\u015b
\nprzepadli. Czy kto\u015b odpowie za t\u0119 \u015bmier\u0107? Wendrowski nie \u017cyje,
\npodobnie jak agent UB Czes\u0142aw Krupowies, kt\u00f3ry te\u017c wszed\u0142 w
\nstruktury podziemia. Prokurator Pi\u0105tek pr\u00f3buje dotrze\u0107 do
\npracownik\u00f3w represyjnego Wojskowego S\u0105du Rejonowego w
\nKatowicach, kt\u00f3ry wydawa\u0142 wyroki w sprawach politycznych i
\nm.in. umorzy\u0142 spraw\u0119 zab\u00f3jcy „Bartka”. Jego zdaniem
\nzab\u00f3jca bezprawnie unikn\u0105\u0142 odpowiedzialno\u015bci karnej.
Historycy i prokuratorzy
\nkatowickiego IPN-u s\u0105 coraz bli\u017cej prawdy.<\/p>\n

\n<\/div>\n

Opracowano na podstawie:<\/span>
Tomasz Kurpierz, Likwidacja zgrupowania Narodowych Si\u0142 Zbrojnych
\nHenryka Flamego „Bartka” w 1946 roku – pr\u00f3ba
\nrekonstrukcji dzia\u0142a\u0144 aparatu bezpiecze\u0144stwa,<\/span> [w:] "Pami\u0119\u0107 i
\nSprawiedliwo\u015b\u0107", nr 1(5), warszawa 2004.<\/font><\/p>\n

OPERACJA "LAWINA" – cz\u0119\u015b\u0107 1><\/a><\/p>\n

Angloj\u0119zyczna wersja tekstu (na stronie www.doomedsoldiers.com<\/a>):
Operation "Avalanche", The UB Murder Without A Precedence. Annihilation of the NZS Armed Underground Units under command of Captain Henryk Flame "Bartek".><\/a><\/p>\n

Strona g\u0142\u00f3wna><\/a><\/font><\/p>\n