{"id":998,"date":"2006-03-15T11:57:06","date_gmt":"2006-03-15T10:57:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/03\/15\/operacja-lawina-ubecka-zbrodnia-bez-precedensu-czesc-1\/"},"modified":"2006-03-15T11:57:06","modified_gmt":"2006-03-15T10:57:06","slug":"operacja-lawina-ubecka-zbrodnia-bez-precedensu-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=998","title":{"rendered":"OPERACJA "LAWINA" – UBecka zbrodnia bez precedensu – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"

OPERACJA "LAWINA" – Likwidacja zgrupowania NSZ kpt. Henryka Flame ps. "Bartek"
<\/span><\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n

Do
\nwymordowania w 1946 r. na \u015al\u0105sku Opolskim najwi\u0119kszego
\nantykomunistycznego zgrupowania zbrojnego na obszarze G\u00f3rnego
\n\u015al\u0105ska i Podbeskidzia UB-ecja pos\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 gr\u0105 operacyjn\u0105.
\nPolega\u0142a ona nie tylko na wprowadzaniu agentury do kierownictwa
\nistniej\u0105cych ju\u017c struktur konspiracyjnych, ale i na tworzeniu
\nnowych, ca\u0142kowicie fikcyjnych organizacji, w pe\u0142ni kontrolowanych
\nprzez bezpiek\u0119
<\/font><\/b>
Rozbicie oddzia\u0142\u00f3w
\ndowodzonych przez kpt. Henryka Flame "Bartka" by\u0142o
\nubocznym efektem znacznie szerszej gry operacyjnej Ministerstwa
\nBezpiecze\u0144stwa Publicznego, prowadzonej przeciwko Narodowym Si\u0142om
\nZbrojnym.
Akcja ta sta\u0142a si\u0119 dla UB swego rodzaju poligonem
\ndo\u015bwiadczalnym. Nie wydaje si\u0119 bowiem przypadkowe, \u017ce
\nnajwa\u017cniejszy w tym przypadku "rozgrywaj\u0105cy",
\nfunkcjonariusz UB – Henryk Wendrowski, w latach nast\u0119pnych odegra\u0142
\njedn\u0105 z kluczowych r\u00f3l w opanowaniu przez w\u0142adze
\nbezpiecze\u0144stwa krajowych struktur Zrzeszenia Wolno\u015b\u0107 i
\nNiezawis\u0142o\u015b\u0107.
Przeprowadzenie przez UB tak powa\u017cnej i
\ntragicznej w konsekwencji akcji budzi nadal szereg pyta\u0144 zwi\u0105zanych
\nz jej przebiegiem i wskazaniem os\u00f3b odpowiedzialnych za
\nwydanie decyzji o zab\u00f3jstwie \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n

Przygotowanie
\nakcji <\/font><\/b><\/p>\n

Lata 1945-1947 to na Podbeskidziu okres
\nnajwi\u0119kszego nasilenia dzia\u0142a\u0144 zbrojnego podziemia
\nantykomunistycznego. Zgrupowanie pod dow\u00f3dztwem "Bartka"
\nby\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 i najbardziej aktywn\u0105 antykomunistyczn\u0105 formacj\u0105
\ndzia\u0142aj\u0105c\u0105 na tym terenie, kt\u00f3ra w okresie szczytowego
\nrozwoju organizacyjnego wiosn\u0105 1946 r. liczy\u0142a ponad trzystu
\ncz\u0142onk\u00f3w oraz kilkuset informator\u00f3w.<\/p>\n

\"\"
kpt. Henryk Flame "Bartek"<\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n

Dow\u00f3dca wspomnianego
\nzgrupowania NSZ kpt.Henryk Flame to przedwojenny pilot 2 pu\u0142ku
\nlotniczego w Krakowie. W kampanii wrze\u015bniowej walczy\u0142 w 123
\nEskadrze My\u015bliwskiej przydzielonej do Brygady Po\u015bcigowej. Mo\u017cna
\ndomniemywa\u0107, \u017ce Henryk Flame by\u0142 absolwentem Szko\u0142y Podoficer\u00f3w
\nLotnictwa dla Ma\u0142oletnich w Bydgoszczy. \u015awiadczy\u0142 by za tym niski
\nstopie\u0144 wojskowy, a zaawansowany poziom pilota\u017cu, bo przecie\u017c
\nmy\u015bliwcami zostawali tylko najlepsi. Zatem Henryk Flame zosta\u0142 tu\u017c
\nprzed wojn\u0105 \u015bwie\u017co upieczonym my\u015bliwcem w stopniu kaprala pilota,
\nlataj\u0105cym na przestarza\u0142ym i nie spe\u0142niaj\u0105cym ju\u017c wymog\u00f3w
\n\u00f3wczesnego pola walki samolocie PZL-7a. Kpr.pil. Henryk Flamme
\nw pierwszej walce powietrznej l\u0105dowa\u0142 przymusowo na postrzelanej
\nci\u0119\u017cko maszynie. Jego „si\u00f3demk\u0119” przyholowano do bazy
\nko\u0142o Jab\u0142onny lecz nie nadawa\u0142a si\u0119 ju\u017c do dalszych lot\u00f3w.
\nZ powodu braku uzupe\u0142nie\u0144 kpr. Flame, wi\u0119cej lot\u00f3w w
\nkampanii wrze\u015bniowej nie wykona\u0142 bo by\u0142o wielu ch\u0119tnych do tego
\nwy\u017cszych stopniem i sta\u017cem ni\u017c m\u0142ody kapral.\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

Po ustaniu walk we Wrze\u015bniu
\nHenryk Flame uciek\u0142 na W\u0119gry, gdzie zosta\u0142 internowany. W 1940 r.
\nuciek\u0142 i wr\u00f3ci\u0142 do Polski; pracowa\u0142 na kolei. Do
\npartyzantki trafi\u0142 w 1944 r. Sw\u00f3j los po\u0142\u0105czy\u0142 z
\norganizacj\u0105 Narodowe Si\u0142y Zbrojne i w jej szeregach zdoby\u0142
\nodpowiednie do\u015bwiadczenie bojowe oraz stopie\u0144 kapitana. Po
\nprzej\u015bciu frontu zosta\u0142 w 1945 r. na kr\u00f3tko komendantem
\nposterunku milicji w Czechowicach. Grozi\u0142o mu aresztowanie, uciek\u0142
\nznowu do lasu. Najpierw z 10 lud\u017ami, potem z 60. Z czasem dowodzi\u0142
\nzgrupowaniem kilkunastu oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich w sile ok.
\n300 \u017co\u0142nierzy. Oddzia\u0142y te pod jego dow\u00f3dztwem stoczy\u0142y
\nwiele bitew i potyczek z utrwalaczami w\u0142adzy „ludowej” spod
\nznaku UB i NKWD na terenie Podbeskidzia i okolic. Mi\u0119dzy innymi
\ng\u0142o\u015bn\u0105 akcj\u0105 by\u0142o zdobycie miejscowo\u015bci wypoczynkowej Wis\u0142a w
\ndniu 3 maja 1946r. i kilkugodzinna defilada oddzia\u0142\u00f3w NSZ,
\npo\u0142\u0105czona z manifestacj\u0105 patriotyczn\u0105.<\/p>\n

\n<\/div>\n

Lokalne oddzia\u0142y bezpieki
\noraz Wojew\u00f3dzki Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w
\nKatowicach od pocz\u0105tku formowania si\u0119 oddzia\u0142u w maju 1945 r.
\npodj\u0119\u0142y pr\u00f3by jego likwidacji. Natrafiono jednak w tym
\nzakresie na powa\u017cne trudno\u015bci wynikaj\u0105ce pocz\u0105tkowo z do\u015b\u0107
\ns\u0142abego rozeznania UB w terenie, a nast\u0119pnie przede wszystkim z
\ndobrej organizacji zgrupowania, kt\u00f3re w\u0142a\u015bciwie do lata 1946
\nr. nie ponios\u0142o wi\u0119kszych strat.\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

Masowe aresztowania, kt\u00f3re
\ndotkn\u0119\u0142y dow\u00f3dztwo NSZ latem 1945 r., wprowadzi\u0142y w szeregi
\npodziemia narodowego znaczny chaos organizacyjny. Po rozbiciu
\nstruktur w Wielkopolsce i aresztowaniu inspektora Obszaru Wschodniego
\nNSZ ci\u0119\u017car pracy konspiracyjnej przeniesiony zosta\u0142 na po\u0142udnie,
\ng\u0142\u00f3wnie na G\u00f3rny \u015al\u0105sk. Jesieni\u0105 1945 r. dosz\u0142o do
\npowstania nowego Obszaru \u015al\u0105skiego, w ramach kt\u00f3rego na
\nczele VII Okr\u0119gu \u015al\u0105skiego NSZ stan\u0105\u0142 mjr Kazimierz Zaborski "\u0141amig\u0142owa". Zaborski ju\u017c w 1944 roku obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 obwodu B\u0119dzin NSZ, przez ca\u0142y czas rozbudowuj\u0105c podleg\u0142\u0105 sobie konspiracj\u0119 narodow\u0105 w Zag\u0142\u0119biu D\u0105browskim. Ju\u017c w ko\u0144cu czerwca 1945 roku podj\u0105\u0142 rozmowy z Komend\u0105 Okr\u0119gu Katowice w celu po\u0142\u0105czenia grupy Katowickiej i Zag\u0142\u0119biowskiej. Szefowie okr\u0119g\u00f3w porozumieli si\u0119 co spowodowa\u0142o i\u017c "\u0141amig\u0142owa" zosta\u0142 awansowany na majora i obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 komendanta\u00a0 VII Okr\u0119gu \u015al\u0105skiego NSZ, staj\u0105c si\u0119 tym samym jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci struktur podziemia narodowego na tym terenie.
Na chwil\u0119 obecn\u0105, nie jest jasne dlaczego szef wywiadu Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego – Kazimierz K\u0142odawski, w trakcie \u015bledztwa poda\u0142 nazwisko "\u0141amig\u0142owy" co pozwoli\u0142o na aresztowanie i zwerbowanie go jako agent „RR”, „G\u00f3rny”.<\/a> Motywem przej\u015bcia na stron\u0119 aparatu bezpiecze\u0144stwa sta\u0142o si\u0119 aresztowanie c\u00f3rek Komendanta VII Okr\u0119gu, kt\u00f3ry ju\u017c we wrze\u015bniu 1945 sporz\u0105dzi\u0142 swoje pierwsze doniesienie.<\/p>\n

Pod koniec pa\u017adziernika
\ndosz\u0142o jednak do rozbicia nowo powstaj\u0105cych struktur. Po jesiennej
\nfali aresztowa\u0144 agent Kazimierz Zaborski "RR"<\/a>, przyst\u0105pi\u0142 do odtwarzania
\norganizacji, tym razem ju\u017c pod ca\u0142kowit\u0105 kontrol\u0105 w\u0142adz
\nbezpiecze\u0144stwa. Jako komendant \u015bl\u0105skiego obszaru NSZ rozpocz\u0105\u0142
\ntworzenie prowokacyjnej organizacji \u015al\u0105skie Si\u0142y Zbrojne.
\nWspierany przez kilku pracownik\u00f3w resortu bezpiecze\u0144stwa,
\npowo\u0142a\u0142 fikcyjne dow\u00f3dztwo, a sam zacz\u0105\u0142 wyst\u0119powa\u0107
\nprzed innymi dzia\u0142aczami podziemnymi jako organizator pracy
\nkonspiracyjnej. Dzi\u0119ki temu w lutym 1946 r. "RR" nawi\u0105za\u0142
\nkontakt ze \u015brodowiskiem dzia\u0142aczy narodowych m.in. z Chorzowa,
\nSiemianowic i Krakowa. Za ich po\u015brednictwem w kwietniu spotka\u0142 si\u0119
\nw Krakowie z kpt. Franciszkiem W\u0105sem "Warmi\u0144skim", b.
\nszefem Wydzia\u0142u I Organizacyjnego Okr\u0119gu Krakowskiego NSZ, kt\u00f3rego
\nw tym momencie "przej\u0105\u0142" inny funkcjonariusz UB – Henryk
\nWendrowski, by\u0142y \u017co\u0142nierz AK, od 1944 r. dzia\u0142aj\u0105cy po stronie
\nkomunist\u00f3w.
Zosta\u0142 on w\u0142\u0105czony do gry operacyjnej na
\nG\u00f3rnym \u015al\u0105sku przypuszczalnie jesieni\u0105 1945 r., kiedy to
\npod ps. "kpt. Lawina" wprowadzono go do Rady Politycznej
\nNSZ Okr\u0119gu \u015al\u0105skiego. Prawdopodobnie w po\u0142owie kwietnia 1946 r.
\nWendrowski rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142ania operacyjne w Gliwicach, gdzie
\npodaj\u0105c si\u0119 za organizatora pracy konspiracyjnej, wprowadzony
\nzosta\u0142 w miejscowe \u015brodowiska opozycyjne. W lipcu 1946 r. przy
\nwsp\u00f3\u0142pracy z agentem "RR" i za po\u015brednictwem
\n"Warmi\u0144skiego" Wendrowski, wyst\u0119puj\u0105cy jako
\nprzedstawiciel "Okr\u0119gu NSZ", dotar\u0142 do jednego z
\n\u0142\u0105cznik\u00f3w "Bartka".
\u00d3w \u0142\u0105cznik, b\u0119d\u0105c
\nprzekonanym, \u017ce pracuje dla sztabu organizacji, z kt\u00f3r\u0105
\nzwi\u0105zany by\u0142 ju\u017c w okresie wojny, doprowadzi\u0142 funkcjonariusza UB
\nprosto do "Bartka", przebywaj\u0105cego w\u00f3wczas ze swym
\noddzia\u0142em na Baraniej G\u00f3rze.<\/p>\n

Do pierwszego spotkania
\n"kpt. Lawiny" z dow\u00f3dc\u0105 zgrupowania dosz\u0142o na
\npocz\u0105tku sierpnia 1946 r. w obozowisku le\u015bnym. Od tego momentu w
\nszybkim tempie potoczy\u0142y si\u0119 wydarzenia, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y
\ndo wymordowania wi\u0119kszo\u015bci oddzia\u0142u.
"Kpt. Lawina"
\nbardzo umiej\u0119tnie przedstawi\u0142 fikcyjny rozkaz "Okr\u0119gu NSZ"
\nnakazuj\u0105cy przeniesienie zgrupowania w kilku transportach w rejon
\nJeleniej G\u00f3ry, gdzie mia\u0142a by\u0107 rzekomo kontynuowana
\ndzia\u0142alno\u015b\u0107 zbrojna.
"Bartek", pomimo zastrze\u017ce\u0144,
\nod pocz\u0105tku – jak si\u0119 wydaje – zaakceptowa\u0142 przedstawiony plan
\nprzerzutu. Niew\u0105tpliwie znacz\u0105cy wp\u0142yw na jego decyzj\u0119 mia\u0142a
\npogarszaj\u0105ca si\u0119 latem 1946 r. sytuacja militarna zgrupowania,
\nkt\u00f3re ponios\u0142o w\u00f3wczas pierwsze znaczniejsze straty
\noraz przechodzi\u0142o powa\u017cne problemy aprowizacyjne. Rozkaz o
\nprzerzucie na Zach\u00f3d m\u00f3g\u0142 wydawa\u0107 si\u0119 jedynym
\nwyj\u015bciem z coraz trudniejszej sytuacji. Z pewno\u015bci\u0105 na powodzenie
\nakcji "kpt. Lawiny" wp\u0142yn\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce
\nprzez ponad p\u00f3\u0142 roku, od pocz\u0105tku 1946 r., "Bartek"
\npozbawiony by\u0142 kontaktu z jak\u0105kolwiek w\u0142adz\u0105 zwierzchni\u0105.
\n
Niew\u0105tpliwie tragicznym paradoksem jest, \u017ce dow\u00f3dztwo
\nzgrupowania, nie zdaj\u0105c sobie oczywi\u015bcie sprawy z opanowania Okr\u0119gu
\nNSZ przez UB, od d\u0142u\u017cszego czasu czeka\u0142o na przedstawiciela
\nsztabu, kt\u00f3ry mia\u0142 przyby\u0107 z rozkazami dotycz\u0105cymi dalszej
\ndzia\u0142alno\u015bci. Tak\u0105 osob\u0105 okaza\u0142 si\u0119 "kpt. Lawina".
Przed
\n20 sierpnia 1946 r. opracowany zosta\u0142 przez UB, prawdopodobnie przez
\nWendrowskiego, „Plan likwidacji »B «”, precyzuj\u0105cy
\ndzia\u0142ania w\u0142adz bezpiecze\u0144stwa wobec najwi\u0119kszego na Podbeskidziu
\nzgrupowania zbrojnego. W pierwszej kolejno\u015bci przewidywa\u0142 on
\nprzewiezienie do Gliwic dow\u00f3dztwa zgrupowania, kt\u00f3re
\nstamt\u0105d mia\u0142o sprawowa\u0107 kontrol\u0119 nad ca\u0142\u0105 akcj\u0105. Szczeg\u00f3\u0142owy
\nplan przerzutu zak\u0142ada\u0142 trzy transporty w pierwszych dniach
\nwrze\u015bnia. Pierwszy mia\u0142 obj\u0105\u0107 kilkunastu \u017co\u0142nierzy, pozosta\u0142e
\n– po oko\u0142o 30, czyli \u0142\u0105cznie ok. 90 os\u00f3b. Ci\u0119\u017cka i
\nd\u0142uga bro\u0144 mia\u0142a by\u0107 przewieziona w osobnych ci\u0119\u017car\u00f3wkach.\"\"
Raport agenta MBP Henryka Wendrowskiego z prowokacyjnej operacji „Lawina”, zako\u0144czonej wymordowaniem \u017co\u0142nierzy „Bartka”.<\/i><\/font><\/p>\n

Plan przewidywa\u0142 umieszczenie w "punkcie w opolskim"
\nuzbrojonej grupy operacyjnej UB, kt\u00f3ra mia\u0142a wyst\u0119powa\u0107
\n"pod p\u0142aszczykiem ludzi wyznaczonych przez Okr\u0119g Opolski NSZ
\ndla ochrony punktu".
Ostatni etap likwidacji, tzn.
\nrozbrojenie i zatrzymanie, mia\u0142 nast\u0105pi\u0107 w czasie snu, po kolacji
\nz alkoholem. Schemat ten mia\u0142 si\u0119 odnosi\u0107 do wszystkich czterech
\nplanowanych transport\u00f3w. W nast\u0119pnej kolejno\u015bci zamierzano
\nstopniowo rozbroi\u0107 pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w zgrupowania (oko\u0142o
\n80), kt\u00f3rzy pozostali na miejscu w g\u00f3rach.
Zasadniczy
\nproblem w interpretacji tego dokumentu dotyczy poj\u0119cia "likwidacja".
\nSformu\u0142owanie, \u017ce "na punkcie likwidacyjnym b\u0119dzie sta\u0142a
\njedna maszyna [ci\u0119\u017car\u00f3wka] w ukryciu s\u0142u\u017c\u0105ca do
\nprzewo\u017cenia aresztowanych, ewentualnie trup\u00f3w", mo\u017ce
\nwskazywa\u0107, \u017ce celem przedstawionego planu by\u0142o raczej zatrzymanie
\ncz\u0142onk\u00f3w zgrupowania, przy czym liczono si\u0119 z ewentualnymi
\nofiarami \u015bmiertelnymi. Wydaje si\u0119, \u017ce dokument nie odnosi\u0142 si\u0119
\ndo planowej eksterminacji (masowego zab\u00f3jstwa). Nie mo\u017cna
\nwi\u0119c wykluczy\u0107, \u017ce plan ten uleg\u0142 zasadniczej zmianie ju\u017c w
\nczasie trwania samej akcji.
Na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia do
\ngry operacyjnej jako "por. Korze\u0144" bezpo\u015brednio w\u0142\u0105czony
\nzosta\u0142 kolejny funkcjonariusz UB – m\u0142odszy referent Wydzia\u0142u III
\nDepartamentu III MBP – Czes\u0142aw Krupowies, kt\u00f3ry uczestniczy\u0142
\nw bezpo\u015bredniej organizacji przerzut\u00f3w.<\/p>\n

\"\"
\u017bo\u0142nierze ze zgrupowania
\nNSZ kpt. Henryka Flame "Bartka". Od lewej: Alojzy Wizner "Lis", Antoni Wizner "Brzoza", straceni 15 stycznia 1947 r. w Bielsku na mocy wyroku WSR w Katowicach.
<\/font><\/p>\n


OPERACJA "LAWINA" – cz\u0119\u015b\u0107 2><\/span><\/a><\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[14],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/998"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=998"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/998\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}