{"id":988,"date":"2006-03-22T13:05:51","date_gmt":"2006-03-22T12:05:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/03\/22\/kakolewnica-podlaski-katyn-czesc-2\/"},"modified":"2006-03-22T13:05:51","modified_gmt":"2006-03-22T12:05:51","slug":"kakolewnica-podlaski-katyn-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=988","title":{"rendered":"K\u0105kolewnica – podlaski Katy\u0144 \/ cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"
<\/span><\/font>Prawda ukryta pod mchem<\/span>
Z informacji Wojskowego Instytutu Historycznego wynika, \u017ce w okresie stacjonowania w K\u0105kolewnicy od pa\u017adziernika 1944 do stycznia 1945 r. S\u0105d Wojskowy II Armii skaza\u0142 144 osoby, w tym 61 na \u015bmier\u0107, z czego wykonano 43 wyroki \u015bmierci. Zabitymi byli z regu\u0142y \u017co\u0142nierze i oficerowie AK.
Wyroki wykonywa\u0142 naczelnik wi\u0119zienia sier\u017cant Bazyli Rogozi\u0144ski. Antoni Stolcman tak go wspomina: – Kiedy Rogozi\u0144ski by\u0142 pijany od rana, wiadomo by\u0142o, \u017ce b\u0119dzie w nocy rozstrzeliwa\u0142. Aresztowanym powiada\u0142, \u017ce zabi\u0142 ju\u017c niejednego. Widzia\u0142em, jak na ci\u0119\u017car\u00f3wki \u0142adowano \u0142opaty i kilofy, a p\u00f3\u017aniej wrzucano na nie jak worki zwi\u0105zanych i zakneblowanych \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej, moich koleg\u00f3w z oddzia\u0142u.
Egzekucji dokonywano w k\u0105kolewnickich lasach na uroczysku zwanym "Baran". Rozstrzeliwano tam skazanych przez s\u0105d wojskowy, a tak\u017ce tych, kt\u00f3rym nie dane by\u0142o nawet stan\u0105\u0107 przed s\u0105dem. Do dzisiaj nie wiadomo, ile cia\u0142 zamordowanych \u017co\u0142nierzy AK i NSZ tam spoczywa. Z zezna\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w K\u0105kolewnicy wynika\u0142o, \u017ce w czasie stacjonowania sztabu II Armii las by\u0142 strze\u017cony przez uzbrojonych \u017co\u0142nierzy i nikt z cywil\u00f3w nie m\u00f3g\u0142 tam wej\u015b\u0107. Nocami s\u0142ycha\u0107 by\u0142o strza\u0142y z tego kierunku, po zapadni\u0119ciu zmroku je\u017adzi\u0142y tam kryte ci\u0119\u017car\u00f3wki.
Miejsca egzekucji nie by\u0142y oznaczane. Po zakopaniu zw\u0142ok os\u00f3b rozstrzelanych teren ponownie wyr\u00f3wnywano, a nast\u0119pnie maskowano mchem i m\u0142odymi sadzonkami drzew. Gdy sztab opu\u015bci\u0142 K\u0105kolewnic\u0119 w styczniu 1945 roku, dok\u0142adnie splantowano ziemi\u0119, a na wiosn\u0119 zasadzono setki m\u0142odych drzew. Jeszcze latem 1945 roku Jerzy Sokoliniec ps. "Kruk", dow\u00f3dca oddzia\u0142u WiN na tym terenie, znaj\u0105c miejsce egzekucji, zatkn\u0105\u0142 tam brzozowy krzy\u017c. Sam potem wpad\u0142 w r\u0119ce NKWD. Po latach deszcze zacz\u0119\u0142y wyp\u0142ukiwa\u0107 ko\u015bci i czaszki pomordowanych. Dopiero w 1980 roku wykonano symboliczn\u0105 mogi\u0142\u0119.

Z wyj\u0105tkowym okrucie\u0144stwem<\/span>
Dnia 8 marca 1990 roku Prokuratura Rejonowa w Radzyniu Podlaskim wszcz\u0119\u0142a \u015bledztwo w sprawie k\u0105kolewnickiej zbrodni. Od 25 do 27 kwietnia przeprowadzono ekshumacj\u0119 w obr\u0119bie istniej\u0105cej symbolicznej mogi\u0142y. Wydobyte we wskazanym miejscu ko\u015bci ludzkie by\u0142y szcz\u0105tkami 12 m\u0119\u017cczyzn w wieku 20-60 lat. Na terenie o powierzchni 10 na 10 m odkryto cztery oddzielne mogi\u0142y. Zw\u0142oki zakopane by\u0142y na g\u0142\u0119boko\u015bci 50-120 cm.
Stan szcz\u0105tk\u00f3w i ich usytuowanie w mogi\u0142ach \u015bwiadczy\u0142y o wyj\u0105tkowej brutalno\u015bci wykonawc\u00f3w egzekucji i ogromie cierpie\u0144 ofiar. Jak czytamy w protokole sporz\u0105dzonym przez Zak\u0142ad Medycyny S\u0105dowej, skazani mieli r\u0119ce i nogi zwi\u0105zane kablami metalowymi, r\u0119ce wykr\u0119cone by\u0142y do ty\u0142u. W chwili zgonu niekt\u00f3re ofiary mia\u0142y z\u0142amane ko\u015bci podudzi i ramion, czaszki nosi\u0142y \u015blady uraz\u00f3w mechanicznych zadanych z du\u017c\u0105 si\u0142\u0105 t\u0119pym i twardym narz\u0119dziem. W ko\u015bciach czaszek biegli stwierdzili obra\u017cenia postrza\u0142owe, \u015bwiadcz\u0105ce o tym, \u017ce ofiary gin\u0119\u0142y od strza\u0142\u00f3w oddawanych w ty\u0142 lub bok g\u0142owy. Jedna spo\u015br\u00f3d odnalezionych czaszek nie by\u0142a przestrzelona, lecz rozbita.
Nie zdo\u0142ano zidentyfikowa\u0107 \u017cadnej z ofiar, ale wydobyte z grob\u00f3w podczas ekshumacji przedmioty – buty, \u0142a\u0144cuszek ze szcz\u0105tkami szkaplerza, pier\u015bcionek z orze\u0142kiem, haftowana polska gwiazdka wojskowa, ok\u0142adki modlitewnika, dwa wojskowe przedwojenne mosi\u0119\u017cne guziki mundurowe, mosi\u0119\u017cny wojskowy orze\u0142ek – \u015bwiadcz\u0105, \u017ce zabici byli \u017co\u0142nierzami AK. W chwili \u015bmierci rozstrzeliwani mieli na sobie grube okrycia wierzchnie lub ko\u017cuchy, co wskazuje, \u017ce egzekucje by\u0142y wykonywane p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 lub w zimie.
W miejscu ekshumacji odnaleziono tak\u017ce du\u017c\u0105 liczb\u0119 \u0142usek pochodz\u0105cych od naboi produkcji radzieckiej z roku 1944.
"Bior\u0105c pod uwag\u0119 ca\u0142okszta\u0142t ustalonych w \u015bledztwie okoliczno\u015bci, dotycz\u0105cych wydarze\u0144 w K\u0105kolewnicy na prze\u0142omie lat 1944\/45 nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce bez w\u0105tpienia w lesie 'Baran’ znajduj\u0105 si\u0119 inne nieznane dotychczas mogi\u0142y os\u00f3b rozstrzelanych w wyniku wykonywania wyrok\u00f3w \u015bmierci orzekanych przez s\u0105d II Armii WP", gdy\u017c "nie jest wykluczone, \u017ce w tym lesie, jak i w lasach rejonu K\u0105kolewnicy dokonywali egzekucji r\u00f3wnie\u017c funkcjonariusze NKWD, zupe\u0142nie niezale\u017cnie i bez wiedzy sztabu II Armii, wed\u0142ug w\u0142asnego uznania. Wielu bowiem obywateli polskich zgin\u0119\u0142o w tym czasie bez wie\u015bci" – czytamy w Postanowieniu o umorzeniu \u015bledztwa prowadzonego przez Prokuratur\u0119 Rejonow\u0105 w Radzyniu Podlaskim w sprawie zbrodni wojennych rozstrzeliwania \u017co\u0142nierzy AK i innych os\u00f3b w latach 1944-1945 w K\u0105kolewnicy. <\/p>\n

Kaci w polskich mundurach<\/span>
Wed\u0142ug tego dokumentu, w sk\u0142ad S\u0105du Wojskowego II Armii WP wchodzili: prezes p\u0142k Stefan Piekarski – oficer armii bolszewickiej od 1920 roku, kpt. Aleksander Tomaszewski – oficer Armii Czerwonej, Tadeusz Ma\u0142ecki, Maria Bednarska, W\u0142adys\u0142aw Sobiech, Aleksander Zawirski, Micha\u0142 Frankowski, Marcin Dancyg, Marian Barto\u0144. Nie ustalono, kim byli i jakie by\u0142y ich losy powojenne. Prokuratorem wojskowym II Armii WP by\u0142 Prokopowicz, szefem oddzia\u0142u \u015bledczego Wydzia\u0142u Informacji – Czewycza\u0142ow, szefem Wydzia\u0142u Informacji Wozniesienskij, \u015bledztwa – Bo\u0142dyrow. "Ich imiona nie s\u0105 znane. Najprawdopodobniej wszyscy byli oficerami NKWD w polskich mundurach" – czytamy w Postanowieniu o umorzeniu \u015bledztwa.
Dochodzenie w sprawie masowego ludob\u00f3jstwa na Podlasiu jako pierwszy, ju\u017c w lutym i marcu 1946 roku, podj\u0105\u0142 inspektor Inspektoratu P\u00f3\u0142noc Bia\u0142a Podlaska organizacji WiN Jan Szaty\u0144ski-Szatowski ps. "Wrzos", "Jemio\u0142a", "Burian", "Zago\u0144czyk", "Dziryt". Na podstawie informacji zawartych w z\u0142o\u017conych pod przysi\u0119g\u0105 relacjach zbieg\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w i \u017co\u0142nierzy LWP ustali\u0142 i odnalaz\u0142 3 zbiorowe mogi\u0142y \u017co\u0142nierzy rozstrzelanych na terenie K\u0105kolewnicy. Zebrane relacje znalaz\u0142y si\u0119 w posiadaniu UB, w czasie gdy pp\u0142k "Wrzos" przebywa\u0142 w areszcie. Informacje te do tego stopnia zaniepokoi\u0142y NKWD i GRU, \u017ce przewieziono go z wi\u0119zienia w Lublinie do Warszawy na ul. Koszykow\u0105. Nast\u0119pnego dnia specjalnym samolotem przylecieli z Moskwy pu\u0142kownik NKWD i prokurator wojskowy. Podczas przes\u0142ucha\u0144 stosowali wobec niego najbardziej brutalne metody, a przedmiotem ich zainteresowania by\u0142a wy\u0142\u0105cznie wiedza "Wrzosa" na temat wydarze\u0144 z K\u0105kolewnicy oraz nazwiska os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0142y zna\u0107 te fakty. S\u0105d I Instancji skaza\u0142 Szaty\u0144skiego na 9-krotn\u0105 kar\u0119 \u015bmierci. Jeszcze w latach 60. usi\u0142owano go zastrzeli\u0107, podejmowano pr\u00f3by podpalenia jego domu.
Dowody zbrodni dokonywanych przez Informacj\u0119 Wojskow\u0105 LWP, NKWD i UB zbiera\u0142 tak\u017ce ks. Lucjan Niedzielak ps. "G\u0142\u00f3g", kapelan 35. pu\u0142ku AK stacjonuj\u0105cego w k\u0105kolewnickich lasach i Polskowoli, dowodzonego przez mjr. Ksawerego Witkowskiego "Millera". Od czerwca 1940 do kwietnia 1943 r. ks. Niedzielak pracowa\u0142 w parafii Huszlew, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 gniazdo partyzantki organizowanej przez "Zenona" – Stefana Wyrzykowskiego. Od kwietnia 1943 r. administrowa\u0142 parafi\u0105 Polskowola, s\u0105siaduj\u0105c\u0105 z parafi\u0105 K\u0105kolewnica. Z powodu zainteresowania k\u0105kolewnick\u0105 zbrodni\u0105 by\u0142 inwigilowany przez UB, otrzymywa\u0142 anonimy z pogr\u00f3\u017ckami. 5 lutego 1947 roku dw\u00f3ch funkcjonariuszy UB z Radzynia Podlaskiego zamordowa\u0142o go trzema strza\u0142ami w g\u0142ow\u0119. Cia\u0142o kap\u0142ana odnaleziono w pobli\u017cu pleba\u0144skiej stodo\u0142y. 11 lutego jego zw\u0142oki pochowano na cmentarzu w Hadynowie. <\/p>\n

Tajemnica wci\u0105\u017c nieodkryta<\/span>
Informacje zdobyte przez pp\u0142k. "Wrzosa" znane by\u0142y niekt\u00f3rym oficerom WiN z Obwodu Radzy\u0144 Podlaski. Jerzy Skoliniec ps. "Kruk" odnalaz\u0142 k\u0105kolewnickie miejsca strace\u0144 i w 1947 r. posadzi\u0142 na grobach ma\u0142e sosenki, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 u
\nsch\u0142a. Szanse na przeprowadzenie w\u00f3wczas \u015bledztwa by\u0142y nik\u0142e. Brak by\u0142o dost\u0119pu do oficjalnych informacji na ten temat. Wszyscy, kt\u00f3rzy co\u015b o tym wiedzieli, przebywali w wi\u0119zieniach, sowieckich \u0142agrach albo byli zastraszani lub umierali. Podpu\u0142kownik Jan Szaty\u0144ski-Szatkowski do ko\u0144ca \u017cycia (zm. w 1988 r. w Poznaniu) zbiera\u0142 informacje o zbrodni w K\u0105kolewnicy. Wed\u0142ug jego ustale\u0144 z roku 1946 i z lat 80., w K\u0105kolewnicy i okolicy rozstrzelano 1500-1800 os\u00f3b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pogrzebano w lesie "Baran". W czasie wojny w warunkach przyfrontowych mog\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce grzebano cia\u0142a umar\u0142ych przy aresztach czy wi\u0119zieniach.
Spraw\u0119 liczby pogrzebanych w k\u0105kolewnickich lasach mog\u0142yby wyja\u015bni\u0107 badania georadarem, jednak\u017ce nie nast\u0105pi to w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci z powodu wielo\u015bci spraw, jakimi zajmuje si\u0119 Instytut Pami\u0119ci Narodowej Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Lublinie. Prowadz\u0105cy spraw\u0119 zbrodni w K\u0105kolewnicy prokurator Leszek Furman poinformowa\u0142, \u017ce IPN przes\u0142ucha\u0142 100 \u015bwiadk\u00f3w, z kt\u00f3rych 80 mia\u0142o du\u017c\u0105 wiedz\u0119 na temat omawianych zdarze\u0144. Zwr\u00f3ci\u0142 ponadto uwag\u0119 na wieloaspektowo\u015b\u0107 sprawy: odnaleziono szcz\u0105tki 12 os\u00f3b oraz dokumenty o skazaniu na \u015bmier\u0107 43 os\u00f3b. Obecno\u015b\u0107 w okolicy dw\u00f3ch oboz\u00f3w NKWD sugeruje jednak, \u017ce ofiar by\u0142o wi\u0119cej. W Postanowieniu o umorzeniu \u015bledztwa znajdujemy informacje np. o przypadkach zastrzelenia wi\u0119\u017ani\u00f3w w czasie pr\u00f3by ucieczki. Wyja\u015bnie\u0144 wymaga te\u017c stan prawny wydawanych wyrok\u00f3w, co jest spraw\u0105 niezwykle skomplikowan\u0105 ze wzgl\u0119du na kontekst historyczny, bo nale\u017cy przy tym uwzgl\u0119dni\u0107 prawodawstwo przedwojenne i umocowanie prawne akt\u00f3w wydawanych przez PKWN.
Czy tajemnica Uroczyska "Baran" zostanie zatem kiedykolwiek wyja\u015bniona?

<\/p>\n