{"id":987,"date":"2006-03-22T13:08:16","date_gmt":"2006-03-22T12:08:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/03\/22\/kakolewnica-podlaski-katyn-czesc-1\/"},"modified":"2006-03-22T13:08:16","modified_gmt":"2006-03-22T12:08:16","slug":"kakolewnica-podlaski-katyn-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=987","title":{"rendered":"K\u0105kolewnica – podlaski Katy\u0144 \/ cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"
Tajemnica k\u0105kolewnickich las\u00f3w<\/font><\/p>\n

Uroczysko "Baran" w K\u0105kolewnicy ko\u0142o Radzynia Podlaskiego zwane jest przez okoliczn\u0105 ludno\u015b\u0107 Ma\u0142ym Katyniem. W lesie tym w czasie stacjonowania w okolicy II Armii Wojska Polskiego od jesieni 1944 do prze\u0142omu stycznia i lutego 1945 roku rozstrzeliwano \u017co\u0142nierzy AK, ale tak\u017ce WiN i BCh, prawdziwych i urojonych dezerter\u00f3w oraz innych, kt\u00f3rzy nie spodobali si\u0119 nowej w\u0142adzy. Dotychczas nie jest znana liczba os\u00f3b tam rozstrzelanych. Najostro\u017cniejsze szacunki m\u00f3wi\u0105 o kilkuset ofiarach, ale padaj\u0105 te\u017c liczby 1300-1800.<\/span>
Wschodnie tereny Polski mi\u0119dzy Bugiem a Wis\u0142\u0105 zosta\u0142y opuszczone przez niemieckiego okupanta w drugiej po\u0142owie lipca 1944 roku. W tym czasie dzia\u0142a\u0142y tu dobrze zorganizowane i liczne oddzia\u0142y zbrojne AK. W nowej dla siebie sytuacji oczekiwa\u0142y na rozw\u00f3j wydarze\u0144.<\/span><\/p>\n

Wbrew prawu<\/span>
Oddzia\u0142y AK mia\u0142y nadziej\u0119 na porozumienie mi\u0119dzy rz\u0105dem emigracyjnym w Londynie a rz\u0105dem radzieckim i nowopowsta\u0142ymi w\u0142adzami w kraju, skupionymi wok\u00f3\u0142 KRN i PKWN. Nie podejmowa\u0142y wi\u0119c \u017cadnych akcji przeciwko Armii Radzieckiej czy Armii Polskiej. W omawianym okresie celem AK by\u0142a walka z okupantem hitlerowskim. Dopiero p\u00f3\u017aniej niekt\u00f3re oddzia\u0142y zacz\u0119\u0142y przekszta\u0142ca\u0107 si\u0119 w ugrupowania podejmuj\u0105ce akcje przeciwko w\u0142adzy pa\u0144stwowej. By\u0142a to reakcja na miesi\u0105ce represji, aresztowa\u0144 i eksterminacji. Niejednokrotnie chodzi\u0142o tylko o fizyczne przetrwanie, bowiem po ustaleniu si\u0119 frontu na wysoko\u015bci Wis\u0142y, nadej\u015bciu oddzia\u0142\u00f3w i s\u0142u\u017cb NKWD oraz po zorganizowaniu na wyzwolonych od Niemc\u00f3w terenach administracji PKWN i organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 masowe prze\u015bladowania i represje w stosunku do cz\u0142onk\u00f3w AK, a tak\u017ce innych os\u00f3b, kt\u00f3rych postawa nie podoba\u0142a si\u0119 nowym w\u0142adzom. Oddzia\u0142y AK otaczano, rozbrajano, a ich dow\u00f3dc\u00f3w aresztowano. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich zsy\u0142ano w g\u0142\u0105b ZSRR, innych mordowano na miejscu bez s\u0105du. Tych nielicznych, kt\u00f3rych s\u0105dzono, skazywano pod zarzutem, \u017ce s\u0105 "wrogami ustroju demokratycznego".<\/p>\n

Aby tej masowej dzia\u0142alno\u015bci represyjnej nada\u0107 pozory prawa, 30 pa\u017adziernika 1944 r. PKWN wyda\u0142 Dekret o ochronie pa\u0144stwa podpisany przez przewodnicz\u0105cego KRN Boles\u0142awa Bieruta, przewodnicz\u0105cego PKWN Edwarda Os\u00f3bk\u0119-Morawskiego, kierownika Resortu Obrony Narodowej gen. broni Micha\u0142a Rol\u0119-\u017bymierskiego i kierownika Resortu Bezpiecze\u0144stwa Publicznego Stanis\u0142awa Radkiewicza. Dekret ten wszed\u0142 w \u017cycie z dniem og\u0142oszenia (3 listopada 1944 r.) z moc\u0105 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 od… 15 sierpnia 1944 roku. Tak wi\u0119c wbrew wszelkim zasadom i tradycjom prawnym wprowadzi\u0142 odpowiedzialno\u015b\u0107 wsteczn\u0105 za wszelk\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 przeciwko "ustrojowi demokratycznemu". Dokument ten postawi\u0142 Armi\u0119 Krajow\u0105 poza prawem, wprowadzi\u0142 pod kar\u0105 \u015bmierci obowi\u0105zek denuncjacji.<\/p>\n

Aresztowania za "dezercj\u0119"<\/span>
Jesieni\u0105 1944 roku sztab II Armii Wojska Polskiego, S\u0105d Wojskowy i Informacja Wojskowa II Armii WP ulokowa\u0142y si\u0119 w cz\u0119\u015bciowo wysiedlonej wsi K\u0105kolewnica mi\u0119dzy Radzyniem Podlaskim a Mi\u0119dzyrzecem Podlaskim. Stacjonowa\u0142y tu do prze\u0142omu stycznia i lutego 1945 roku, czyli do ruszenia frontu na Wi\u015ble. W pobli\u017cu znajdowa\u0142y si\u0119 te\u017c dwa obozy NKWD, w kt\u00f3rych przetrzymywano Polak\u00f3w podejrzanych o "dzia\u0142alno\u015b\u0107 kontrrewolucyjn\u0105". Funkcjonowa\u0142y tam tak\u017ce agendy GRU (sowieckiego wywiadu wojskowego). Do K\u0105kolewnicy zwo\u017cono \u017co\u0142nierzy AK zatrzymanych w okolicy (np. 30 m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn aresztowanych w ko\u015bciele w Trzebieszowie), \u017co\u0142nierzy oddzia\u0142\u00f3w zza Buga, m.in. 27. Wo\u0142y\u0144skiej Dywizji Piechoty, ale r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w BCh.
Systematycznie i kolejno aresztowani byli tak\u017ce oficerowie i \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rzy wst\u0105pili w szeregi Wojska Polskiego. Jednostki II Armii WP by\u0142y formowane w trudnych warunkach, przy brakach w umundurowaniu i wy\u017cywieniu. Ponadto oficerowie byli w znacznej cz\u0119\u015bci niepolskiego pochodzenia, dlatego w szeregach II Armii panowa\u0142a atmosfera podejrze\u0144 i inwigilacji. Te czynniki powodowa\u0142y liczne dezercje. O pr\u00f3by ucieczki pos\u0105dzani byli nawet \u017co\u0142nierze oddalaj\u0105cy si\u0119 z szereg\u00f3w do pobliskich dom\u00f3w po \u017cywno\u015b\u0107.<\/p>\n

"Basiu, pro\u015b Bozi\u0119 o twojego tatka"<\/span>
Na wi\u0119zienia przeznaczono cz\u0119\u015b\u0107 zabudowa\u0144 gospodarczych, strychy, piwnice oraz wykopane ziemianki. Ustalono, \u017ce od wrze\u015bnia 1944 r. do listopada 1945 r. w K\u0105kolewnicy przebywa\u0142o 2500-3000 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Na otynkowanej \u015bcianie strychu domu Zofii Mazur do dzi\u015b zachowa\u0142y si\u0119 liczne napisy wydrapane w wapiennej zaprawie z datami od 19 pa\u017adziernika 1944 do 16 stycznia 1945 r. Mo\u017cna tam zobaczy\u0107 nazwiska przetrzymywanych wi\u0119\u017ani\u00f3w (m.in. kpt. Gutowski, kpt. Kryszak), a tak\u017ce znaki Polski Walcz\u0105cej i napis: "Basiu, pro\u015b Bozi\u0119 o twojego tatka".
Aresztowani przetrzymywani byli w nieludzkich warunkach: w przepe\u0142nionych pomieszczeniach, ziemiankach zalanych wod\u0105. Systematycznie ich g\u0142odzono.
Przes\u0142uchania w toku \u015bledztwa odbywa\u0142y si\u0119 w j\u0119zyku rosyjskim. Trwa\u0142y one zazwyczaj wiele godzin, prowadzone by\u0142y zwykle w nocy, ze stosowaniem przymusu psychicznego i fizycznego.
– Bicie by\u0142o na porz\u0105dku dziennym. Przetrzymywano nas w ziemiankach po kolana w zimnej wodzie – wspomina Antoni Stolcman, kapral podchor\u0105\u017cy ps. "Mewa", dow\u00f3dca 2. plutonu I Batalionu 35. pu\u0142ku 9. Podlaskiej Dywizji AK. Zosta\u0142 on skazany na 5 lat wi\u0119zienia przez s\u0105d II Armii WP. Wraz z nim skazano 16 os\u00f3b, w tym 8 na kar\u0119 \u015bmierci. U\u0142askawiono tylko Jana Motyk\u0119, gdy\u017c by\u0142 kuzynem komunistycznego aparatczyka Lucjana Motyki. – Po u\u0142askawieniu Motyka siedzia\u0142 przez 2 dni w naszej celi. Nie by\u0142 w stanie nic powiedzie\u0107, ca\u0142y czas tylko si\u0119 modli\u0142 – m\u00f3wi A. Stolcman.<\/p>\n

Skatowany i zastraszony<\/span>
Wyobra\u017cenie o tym, jak traktowani byli wi\u0119\u017aniowie, daje \u015bwiadectwo mieszka\u0144ca pobliskiej \u017bakowoli – Czes\u0142awa P\u0119ka\u0142y (ur. 1927). Podczas okupacji by\u0142 on \u0142\u0105cznikiem oddzia\u0142u partyzanckiego AK, w kt\u00f3rym s\u0142u\u017cy\u0142 jego starszy brat. Po jego aresztowaniu przez NKWD w grudniu 1944 roku i uwi\u0119zieniu w Radzyniu Podlaskim grupa cz\u0142onk\u00f3w AK (w kt\u00f3rej by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Czes\u0142aw P\u0119ka\u0142a) zorganizowa\u0142a brawurow\u0105 ucieczk\u0119 17 uwi\u0119zionych. Jego brat pod przybranym nazwiskiem wst\u0105pi\u0142 w Lublinie do Wojska Polskiego.
Dnia 3 listopada NKWD aresztowa\u0142o Czes\u0142awa P\u0119ka\u0142\u0119. Mia\u0142 on w\u00f3wczas 18 lat. Przez 3 tygodnie przebywa\u0142 w piwnicy bez \u0142\u00f3\u017cka czy nawet sto\u0142ka do siedzenia. Cementowa pod\u0142oga zalana by\u0142a kilkucentymetrow\u0105 warstw\u0105 wody. Ju\u017c podczas pierwszego przes\u0142uchania przetr\u0105cono mu szcz\u0119k\u0119, a brutalne kopanie w ty\u0142 g\u0142owy spowodowa\u0142o wstrz\u0105s m\u00f3zgu. Nieprzytomnego wrzucono na zalan\u0105 zimn\u0105 wod\u0105 pod\u0142og\u0119, gdzie przez 4 dni le\u017ca\u0142 bez zmys\u0142\u00f3w. Na kolejnych przes\u0142uchaniach czu\u0142 tylko pierwszy cios, potem traci\u0142 przytomno\u015b\u0107 – s\u0142ysza\u0142 jedynie g\u0142uche odg\u0142osy kopania i bicia. Budzi\u0142 si\u0119 w celi z porozbijanymi paznokciami, z powbijanymi za nie drzazgami.
Dzi\u0119ki interwencji brata wojsko przys\u0142a\u0142o prokuratora w celu zbadania sprawy Czes\u0142awa P\u0119ka\u0142y. Zwolniono go z wi\u0119zienia 15 stycznia. W ci\u0105gu 2 miesi\u0119cy schud\u0142 z 68 do 36 kg, przez cztery miesi\u0105ce nie m\u00f3g\u0142 chodzi\u0107.
Przed zwolnieniem zaci\u0105gni\u0119to go na dy\u017curk\u0119, gdzie zosta\u0142 zmuszony do podpisania o\u015bwiadczenia, \u017ce zachowa tajemnic\u0119 wi\u0119zienn\u0105. "Je\u015bli pi\u015bniesz s\u0142owo, wr\u00f3cisz tu, ale wtedy ju\u017c st\u0105d nie wyjdziesz" – zapowiedziano. Nie pisn\u0105\u0142 ani s\u0142owa. By\u0142 tak przera\u017cony, \u017ce na widok milicjanta trz\u0105s\u0142 si\u0119 ze strachu. Dopiero w 1998 roku opowiedzia\u0142 o swych do\u015bwiadczeniach. Wst\u0105pi\u0142 te\u017c do \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej, a z warszawskiego oddzia\u0142u IPN ot
\nrzyma\u0142 za\u015bwiadczenie o swym uwi\u0119zieniu.<\/div>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"