{"id":983,"date":"2006-03-30T14:33:30","date_gmt":"2006-03-30T12:33:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/03\/30\/oblawa-augustowska-w-lipcu-1945-roku\/"},"modified":"2006-03-30T14:33:30","modified_gmt":"2006-03-30T12:33:30","slug":"oblawa-augustowska-w-lipcu-1945-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=983","title":{"rendered":"Ob\u0142awa augustowska w lipcu 1945 roku."},"content":{"rendered":"

OB\u0141AWA AUGUSTOWSKA 1945
\nr.<\/b><\/p>\n

\n<\/div>\n

<\/span>Ob\u0142awa augustowska by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 zbrodni\u0105 dokonan\u0105
\nprzez Sowiet\u00f3w na obywatelach polskich po zako\u0144czeniu II
\nwojny \u015bwiatowej. Mimo to ani podr\u0119czniki szkolne, ani encyklopedie
\nnic nie wspominaj\u0105 na ten temat. Do dzi\u015b nie s\u0105 znane losy
\nzaginionych podczas ob\u0142awy, nie wiadomo te\u017c, gdzie spoczywaj\u0105 ich
\nszcz\u0105tki.<\/b> <\/p>\n

<\/b>W lipcu 1945 r. oddzia\u0142y Armii Czerwonej
\nwspomagane przez UB i MO przeprowadzi\u0142y szeroko zakrojon\u0105 akcj\u0119
\npacyfikacyjn\u0105 obejmuj\u0105c\u0105 tereny Puszczy Augustowskiej i jej
\nokolic. Oddzia\u0142y radzieckie przetrz\u0105sa\u0142y lasy i wsie, aresztuj\u0105c
\npodejrzanych o kontakty z partyzantk\u0105 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105.
\nZatrzymano niemal 2000 os\u00f3b. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich po
\nprzes\u0142uchaniach wr\u00f3ci\u0142a do domu. Oko\u0142o 600 os\u00f3b
\nzosta\u0142o wywiezionych w nieznanym kierunku i wszelki \u015blad po nich
\nzagin\u0105\u0142. <\/p>\n

Silne podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe
W
\npierwszym okresie II wojny \u015bwiatowej, po agresji na Polsk\u0119 dw\u00f3ch
\nokupant\u00f3w, powiat suwalski oraz cz\u0119\u015b\u0107 augustowskiego zaj\u0119li
\nNiemcy, natomiast wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 powiatu augustowskiego zagarn\u0119li
\nSowieci. Polska ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105ca te ziemie, odznaczaj\u0105ca si\u0119
\ng\u0142\u0119bokim patriotyzmem, od pocz\u0105tku okupacji tworzy\u0142a szereg
\norganizacji konspiracyjnych, m.in. Tymczasow\u0105 Rad\u0119 Ziemi
\nSuwalskiej, Legion Pi\u0142sudskiego, Legion Nadnieme\u0144ski czy Odrodzenie
\nNarodowe. Wszystkie te organizacje zosta\u0142y p\u00f3\u017aniej w\u0142\u0105czone
\ndo Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej. \u017bo\u0142nierze podziemia nie dawali
\nokupantom spokoju. "Za czas\u00f3w mojego przebywania w
\nAugustowie zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 50 naszych ludzi… Polacy zdrowo nam
\nszkodzili. To by\u0142a prawdziwa wojna" – pisze w swoich
\nwspomnieniach sekretarz Komitetu Rejonowego Bia\u0142orusi, rz\u0105dz\u0105cego
\nw Augustowie podczas pierwszej okupacji sowieckiej. Po wybuchu wojny
\nniemiecko-sowieckiej struktury organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowych
\nujednolici\u0142y si\u0119 jeszcze bardziej, tak \u017ce na obszarze ziemi
\naugustowskiej, suwalskiej i sejne\u0144skiej \u017co\u0142nierze zbrojnego
\npodziemia walczyli w\u0142a\u015bciwie pod jednym sztandarem Armii Krajowej,
\nzwanej na tych terenach Polskim Zwi\u0105zkiem Powsta\u0144czym. Na pocz\u0105tku
\nczerwca 1944 roku zaprzysi\u0119\u017conych w nim by\u0142o oko\u0142o 5 tysi\u0119cy
\ncz\u0142onk\u00f3w AK.
Podczas akcji "Burza" na wiosn\u0119
\nroku 1944 AK musia\u0142a si\u0119 w du\u017cym stopniu zdekonspirowa\u0107, co,
\nniestety, po wyparciu wojsk niemieckich z p\u00f3\u0142nocno-wschodnich
\nteren\u00f3w Polski i zaj\u0119ciu ich przez Sowiet\u00f3w mia\u0142o
\ntragiczne konsekwencje. \u017bo\u0142nierze AK byli aresztowani, wywo\u017ceni na
\nWsch\u00f3d lub si\u0142\u0105 wcielani do Ludowego Wojska Polskiego. Te
\nprze\u015bladowania mocno nadw\u0105tli\u0142y struktury podziemnego wojska.
\n
Dopiero wiosn\u0105 1945 roku \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rzy ukrywali si\u0119
\nw lasach, zacz\u0119li na nowo organizowa\u0107 oddzia\u0142y i uderza\u0107 w
\nkomunistyczne w\u0142adze. W efekcie ich dzia\u0142a\u0144 do ko\u0144ca maja 1945
\nroku w powiecie suwalskim rozbito siedemna\u015bcie z osiemnastu
\nposterunk\u00f3w MO, z czternastu gmin funkcjonowa\u0142y zaledwie
\ndwie. Na donosicielach i gorliwych pomocnikach w\u0142adzy ludowej
\nwykonano dwadzie\u015bcia trzy wyroki \u015bmierci. R\u00f3wnie aktywne
\nby\u0142y oddzia\u0142y prowadz\u0105ce walk\u0119 na terenie powiatu augustowskiego.
\n
Sukcesy AK mocno dra\u017cni\u0142y w\u0142adze komunistyczne oraz ich
\nsowieckich mocodawc\u00f3w, poniewa\u017c celem atak\u00f3w coraz
\ncz\u0119\u015bciej stawali si\u0119 \u017co\u0142nierze Armii Czerwonej oraz NKWD, kt\u00f3rzy
\nbrali udzia\u0142 w akcjach skierowanych przeciw le\u015bnym i prze\u015bladowali
\nludno\u015b\u0107 cywiln\u0105. UB, NKWD oraz oddzia\u0142y Armii Czerwonej, kt\u00f3re
\npowraca\u0142y ze zdobytego Berlina i by\u0142o ich w\u00f3wczas na
\nSuwalszczy\u017anie coraz wi\u0119cej, komunistyczni decydenci zacz\u0119li
\nkierowa\u0107 do walki z podziemiem niepodleg\u0142o\u015bciowym. By\u0142y to
\ndzia\u0142ania prowadzone g\u0142\u00f3wnie si\u0142ami sowieckimi, na \u017cyczenie
\nw\u0142adz wojew\u00f3dzkich i powiatowych. <\/p>\n

Ob\u0142awa \u015bmierci
\n
Najwi\u0119ksz\u0105 akcj\u0105 "porz\u0105dkow\u0105" by\u0142a przeprowadzona
\nw lipcu 1945 roku ob\u0142awa – zwana od miesi\u0105ca "lipcow\u0105"
\nlub od miejsca (rejon Puszczy Augustowskiej) "augustowsk\u0105".
\nAkcja ta zrealizowana zosta\u0142a g\u0142\u00f3wnie przy u\u017cyciu si\u0142
\nsowieckich – oddzia\u0142\u00f3w NKWD, Smiersz oraz \u017co\u0142nierzy 3.
\nFrontu Bia\u0142oruskiego. Funkcjonariusze UB, MO oraz miejscowi
\nkonfidenci odegrali w niej judaszow\u0105 rol\u0119, wskazuj\u0105c osoby
\nkwalifikuj\u0105ce si\u0119 do aresztowania, pe\u0142ni\u0105c rol\u0119 przewodnik\u00f3w
\ni t\u0142umaczy, asystuj\u0105c przy brutalnych przes\u0142uchaniach. Si\u0142y
\nkomunistyczne bior\u0105ce udzia\u0142 w ob\u0142awie liczy\u0142y w sumie
\nkilkana\u015bcie tysi\u0119cy os\u00f3b.
Metody i okoliczno\u015bci
\naresztowa\u0144 dokonywanych podczas tej du\u017cej operacji by\u0142y r\u00f3\u017cne.
\n\u017bo\u0142nierzy AK oraz osoby im sprzyjaj\u0105ce w miastach zatrzymywano
\nprzewa\u017cnie wieczorem lub w nocy. Mieszka\u0144c\u00f3w wsi wywlekano z
\ndom\u00f3w, zabierano z drogi czy z pola. We wsi Jaziewie zwo\u0142ano
\nzebranie wiejskie i aresztowano wszystkich przyby\u0142ych na nie ludzi.
\nWielu \u017co\u0142nierzy AK wzi\u0119to do niewoli podczas potyczek i bitew, do
\nkt\u00f3rych dosz\u0142o podczas ob\u0142awy. – Otoczyli ca\u0142\u0105 wie\u015b, by\u0142o
\nich tysi\u0105ce – sowieckich bojc\u00f3w, szli jak do ataku,
\ntyralier\u0105. Kazali wychodzi\u0107 z dom\u00f3w na sprawdzenie
\ndokument\u00f3w. Potem wszystkich m\u0119\u017cczyzn oraz niekt\u00f3re
\nkobiety zap\u0119dzili do stodo\u0142y. Trzymali tam ludzi dwa tygodnie. Ja
\nczu\u0142em, \u017ce ca\u0142y z tego nie wyjd\u0119, wi\u0119c kiedy pewnego dnia
\nwyprowadzili nas na zewn\u0105trz, da\u0142em nurka w zbo\u017ce i tyle mnie
\nwidzieli. Opowiadali mi p\u00f3\u017aniej ludzie ze wsi, \u017ce po tych
\ndw\u00f3ch tygodniach przyjechali ubecy w cywilnych ubraniach z
\nlistami os\u00f3b do aresztowania. Aresztowanych przewieziono do
\nSztabina, a potem wywieziono w nieznane miejsce. Przepadli jak kamie\u0144
\nw wod\u0119 – wspomina lipcow\u0105 ob\u0142aw\u0119 \u017co\u0142nierz AK Witold \u017burawski z
\nJastrz\u0119bnej k. Sztabina.
Zatrzymani zostali uwi\u0119zieni w r\u00f3\u017cnych
\npunktach i cz\u0119sto byli poddawani okrutnemu \u015bledztwu. Spo\u015br\u00f3d
\n1900-2000 aresztowanych oko\u0142o 600 os\u00f3b wybrano z listy
\nwcze\u015bniej sporz\u0105dzonej przy pomocy konfident\u00f3w. By\u0142y w\u015br\u00f3d
\nnich kobiety i 15-16-letni ch\u0142opcy. Osoby te, wed\u0142ug informacji
\n\u015bwiadk\u00f3w, zosta\u0142y umieszczone na samochodach ci\u0119\u017carowych i
\nwywiezione w stron\u0119 wschodniej granicy. Od tego momentu wszelki
\ns\u0142uch o nich zagin\u0105\u0142. Dzi\u015b jedno jest ju\u017c pewne – zostali
\nzamordowani na mocy dyrektyw w\u0142adz sowieckich i ich szcz\u0105tki
\nznajduj\u0105 si\u0119 najpewniej gdzie\u015b na terenie by\u0142ego ZSRS.
\n
Poszukiwania zaginionych ich rodziny rozpocz\u0119\u0142y zaraz po
\nob\u0142awie. \u015alad urywa\u0142 si\u0119 w obozach filtracyjnych, w kt\u00f3rych
\nprzez kr\u00f3tki czas przebywali aresztowani. O los swoich krajan
\npierwsza g\u0142o\u015bno zapyta\u0142a gmina Giby. W ci\u0105gu roku 1945 wywieziono
\nz niej 109 os\u00f3b, w tym przesz\u0142o 90 zatrzymanych podczas
\nob\u0142awy. W listopadzie 1945 roku gmina wys\u0142a\u0142a w tej sprawie do
\nWarszawy delegacj\u0119, kt\u00f3rej jednak nie udzielono \u017cadnych
\ninformacji o zaginionych. W czasie stalinowskim sprawa ob\u0142awy by\u0142a
\ntematem tabu, kt\u00f3rego poruszanie mog\u0142o si\u0119 zako\u0144czy\u0107
\ntragicznie. W p\u00f3\u017aniejszych latach panoszenia si\u0119 w Polsce
\nkomunizmu o ofiarach "lipcowej \u0142apanki" m\u00f3wi\u0142o si\u0119
\ntylko przy okazji tzw. odwil\u017cy. Powa\u017cnie kwesti\u0105 t\u0105 zaj\u0119to si\u0119
\ndopiero w roku 1987, kiedy to Stefan Myszczy\u0144ski (w\u015br\u00f3d
\nofiar ob\u0142awy by\u0142o trzech jego braci i ojczym) odkry\u0142 nieznane
\ngroby przy drodze Rygol – Giby. Pocz\u0105tkowo przypuszczano, i\u017c s\u0105 to
\ngroby zaginionych w lipcu 1945 roku, jednak po ich zbadaniu okaza\u0142o
\nsi\u0119, \u017ce znajduj\u0105 si\u0119 w nich szcz\u0105tki \u017co\u0142nierzy niemieckich
\npoleg\u0142ych podczas walk.
Poruszona tym impulsem opinia spo\u0142eczna
\nzaczyna\u0142a jednak coraz \u017cywiej interesowa\u0107 si\u0119 losem ofiar
\nlipcowej ob\u0142awy. Ju\u017c 2 sierpnia 1987 roku powsta\u0142 Obywatelski
\nKomitet Poszukiwa\u0144 Mieszka\u0144c\u00f3w Suwalszczyzny Zaginionych w
\nLipcu 1945 roku. Cho\u0107 miejscowe w\u0142adze zabroni\u0142y Komitetowi
\nprowadzenia dzia\u0142alno\u015bci, ten si\u0119 zakazowi nie podporz\u0105dkowa\u0142.
\nJego za\u0142o\u017cyciele i cz\u0142onkowie – Piotr Bajer, Miros\u0142aw Basiewicz,
\nStanis\u0142aw Kowalczyk z Suwa\u0142k oraz Alicja Maciejowska, Maria
\nChwalib\u00f3g i Jan Krzywosz z Warszawy – z oddaniem gromadzili
\ninformacje na temat zaginionych. W roku 1992 kopie dokumentacji
\nzebranej w sprawie przekazali Prokuraturze Wojew\u00f3dzkiej w
\nSuwa\u0142kach. Ta jednak jeszcze przed ko\u0144cem tego roku umorzy\u0142a
\nspraw\u0119 ze wzgl\u0119du – jak poda\u0142a – na brak dost\u0119pu do odpowiednich
\nmateria\u0142\u00f3w, szczelnie zamkni\u0119tych w postsowieckich
\narchiwach.
W roku 2001 akta sprawy trafi\u0142y do Instytutu Pami\u0119ci
\nNarodowej. \u015aledztwo prowadzi obecnie Oddzia\u0142owa Komisja \u015acigania
\nZbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Bia\u0142ymstoku. Jednak mimo
\npodj\u0119tych przez ni\u0105 dzia\u0142a\u0144 nadal nie ustalono ani los\u00f3w
\nofiar, ani sprawc\u00f3w ich domniemanej \u015bmierci, ani miejsc
\npoch\u00f3wku. Mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142a\u0144 prokuratora na terenie kraju
\nzosta\u0142y ju\u017c wyczerpane. Kilkakrotne pro\u015bby o pomoc prawn\u0105 strony
\nrosyjskiej pozostaj\u0105 bez odpowiedzi.
Tymczasem w Gibach i w
\nwielu miejscowo\u015bciach, kt\u00f3re w lipcu 1945 roku ogarn\u0119\u0142a
\nsie\u0107 zbrodniczej ob\u0142awy, rodziny ofiar wci\u0105\u017c czekaj\u0105 na wie\u015bci
\no losach swoich m\u0119\u017c\u00f3w, \u017con, si\u00f3str, braci… A ci
\nwo\u0142aj\u0105 za Hiobem: "Ziemio, nie kryj naszej krwi, i\u017cby nasz
\nkrzyk nie ustawa\u0142…". <\/span>
<\/span><\/b><\/p>\n

<\/span>
<\/font><\/b><\/p>\n