31.10.1946
\n– pow. W\u0142odawa, Opole<\/b><\/p>\n
\nOddzia\u0142 rozbi\u0142 i opanowa\u0142 posterunek MO i poczt\u0119. 31.10.1946 25.11.1946 26.11.1946 05.12.1946 05.12.1946 08.12.1946 18.12.1946 24.12.1946 31.12.1946\/ 01.01.1947 03.01.1947 29\/30.01.1947 12.03.1947 – pow. W\u0142odawa, Pieszowola<\/b> \n<\/p>\n Kalendarium
CAW,
\nsyg. IV 501 1\/A 631, k. 456.<\/i><\/font><\/p>\n
\n– pow. Lubart\u00f3w, \u0141\u0119czna<\/b>
Po\u0142\u0105czone
\noddzia\u0142y „Jastrz\u0119bia”, „Uskoka” (Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego)<\/span>
\ni <\/i>„Ordona” (J\u00f3zefa
\nStruga) przerwa\u0142y \u0142\u0105czno\u015b\u0107 telefoniczn\u0105 z \u0141\u0119czn\u0105, a
\nnast\u0119pnie wesz\u0142y do miasta i zlikwidowa\u0142y 11 os\u00f3b –
\ncz\u0142onk\u00f3w PPR i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w UB, w tym 1
\nmilicjanta.<\/span>
CAW,
\nsyg. 1582\/75\/259, k. 39; W obronie w\u0142adzy ludowej 1944-1952. Wyb\u00f3r
\nwydarze\u0144 z dziej\u00f3w walk w obronie w\u0142adzy ludowej w Polsce w
\nlatach 1944-1952, red. T. Walichnowski, W-wa 1985.<\/i><\/font>\n<\/p>\n
\n– pow. W\u0142odawa, Parczew<\/b>
Oddzia\u0142y „Jastrz\u0119bia”, „Ordona” i partyzanci z rozbitego
\noddzia\u0142u NSZ „Boruty” rozbili posterunek MO w Parczewie.
\nPartyzanci pobili komendanta posterunku, a potem przeprowadzili
\nrekwizycj\u0119 w miejscowej sp\u00f3\u0142dzielni.
CAW,
\nsyg. 1582\/75\/1033, k. 306; ASRL, syg. SR 662\/49, t. III, k. 189-207.<\/i><\/font><\/p>\n
\n– pow. Che\u0142m, \u015awierszcz\u00f3w<\/b>
Oddzia\u0142y „Jastrz\u0119bia”, „Ordona” i „Uskoka” – razem ok.
\n70 ludzi – jad\u0105c do Che\u0142ma w celu opanowania magazyn\u00f3w
\nbroni KOP-Wsch\u00f3d natkn\u0119\u0142y sie na GO KBW. Wed\u0142ug danych KBW,
\nw czasie walki poleg\u0142o 2 \u017co\u0142nierzy KBW, a jeden zosta\u0142 ranny.
\nWed\u0142ug pami\u0119tnika „\u017belaznego” poleg\u0142o kilkunastu cz\u0142onk\u00f3w
\nGO i jeden z partyzant\u00f3w.
CAW,
\nsyg. 1582\/75\/1033, k. 308; ASRL, syg. SR 662\/49, t. III, k. 200-223;
\nPami\u0119tnik „\u017belaznego”…, s. 53.<\/i><\/font><\/p>\n
\n– pow. W\u0142odawa, Rozkopaczew<\/b>
Oddzia\u0142y „Uskoka”, „Ordona” i „Jastrz\u0119bia”
\nprzeprowadzi\u0142y akcj\u0119 przeciwko komunizuj\u0105cej wsi Rozkopaczew.
\nPartyzanci zabili 1 cz\u0142onka ORMO i spalili zabudowania nale\u017c\u0105ce do
\naktywnych komunist\u00f3w.
CAW,
\nsyg. 1582\/75\/1044, k. 5; Pami\u0119tnik „\u017belaznego”…, s. 55.<\/i><\/font><\/p>\n
\n– pow. W\u0142odawa, Burad\u00f3w<\/b>
GO KBW zaatakowa\u0142a oddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia”. Poleg\u0142 1 cz\u0142onek
\nGO, a jeden zosta\u0142 ranny. Partyzanci zdobyli samoch\u00f3d,
\nradiostacj\u0119, 4 rkm i wycofali si\u0119 bez strat.
CAW,
\nsyg. 1582\/75\/1044, k. 5; Pami\u0119tnik „\u017belaznego”…, s. 57.<\/i><\/font><\/p>\n
\n– pow. W\u0142odawa, Gr\u00f3dek<\/b>
Na stacji kolejowej Gr\u00f3dek o godz. 7:00 oddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia”
\nstara\u0142 si\u0119 przeprowadzi\u0107 akcj\u0119 rekwizycyjn\u0105 na poci\u0105g relacji
\n\u0141uk\u00f3w-Lublin. Poci\u0105giem tym jecha\u0142a GO KBW licz\u0105ca 14
\n\u017co\u0142nierzy i oficer\u00f3w. Wywi\u0105za\u0142a si\u0119 walka, w wyniku
\nkt\u00f3rej 4 \u017co\u0142nierzy odnios\u0142o ci\u0119\u017ckie rany, dw\u00f3ch
\nlekkie, a pozostali poddali si\u0119. Wszyscy zostali rozbrojeni. Zdrowi
\n\u017co\u0142nierze zostali uprowadzeni i po kilku godzinach zwolnieni. Po
\nstronie partyzant\u00f3w by\u0142o kilku rannych. Partyzanci zdobyli 2
\ndichtiarowy i kilka pepesz.
CAW,
\nsyg. 1580\/75\/259, k. 14; CAW, syg. 1582\/77\/1044, k. 6; Pami\u0119tnik
\n„\u017belaznego”…, s. 56.<\/i><\/font>\n<\/p>\n
\n– pow. W\u0142odawa, Parczew<\/b>
Oddzia\u0142 przeprowadzi\u0142 akcj\u0119 na poci\u0105g. Partyzanci rozbroili grup\u0119
\nmilicjant\u00f3w i funkcjonariuszy UB, zabrali przewo\u017cony przez
\nnich transport 60 sort\u00f3w mundurowych i uprowadzili cz\u0142onka
\nORMO i 3 milicjant\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cej tam Grupy
\nOperacyjnej MO. Funkcjonariusze ci zostali potem zastrzeleni.
Pami\u0119tnik
\n„\u017belaznego”…, s. 56.<\/i><\/font><\/p>\n
\n– pow. W\u0142odawa, Wola Wereszczy\u0144ska<\/b>
Na skutek zdrady \u017co\u0142nierza plac\u00f3wki podleg\u0142ej
\n„Jastrz\u0119biowi”, „Orze\u0142ka” (Boles\u0142awa Koniecznego) UB
\ndowiedzia\u0142o si\u0119, gdzie b\u0119d\u0105 sp\u0119dza\u0107 \u015bwi\u0119ta partyzanci
\n„Jastrz\u0119bia”. Do Woli Wereszczy\u0144skiej wys\u0142ana zosta\u0142a licz\u0105ca
\n25 \u017co\u0142nierzy GO KBW i UB, kt\u00f3ra otoczy\u0142a dom gospodarza Koz\u0142a,
\ngdzie przebywa\u0142 „Jastrz\u0105b” wraz z 12 lud\u017ami.<\/span>
\nPartyzanci przedarli si\u0119 przez pier\u015bcie\u0144 okr\u0105\u017cenia, lecz dw\u00f3ch
\nz nich, „Ry\u015b” (Zdzis\u0142aw Kogut) i „S\u0142o\u0144” (J\u00f3zef
\nMilaniuk) ponios\u0142o \u015bmier\u0107, a kilku odnios\u0142o rany. Ze strony GO
\npoleg\u0142 1 \u017co\u0142nierz KBW, a 1 funkcjonariusz UB zosta\u0142 ranny. Dzie\u0144
\nten zapisa\u0142 si\u0119 w pami\u0119ci partyzant\u00f3w „Jastrz\u0119bia”<\/span>
\njako „krwawa Wigilia”.
CAW,
\nsyg. 1580\/75\/234, k. 192; Pami\u0119tnik „\u017belaznego”…, s. 58.<\/i><\/font>\n<\/p>\n
\n01.1947 – Radzy\u0144 Podlaski<\/b>
Oddzia\u0142y Obwodu Radzy\u0144 i oddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia” z Obwodu
\nW\u0142odawa przeprowadzi\u0142y akcj\u0119 na PUBP w Radzyniu Podl. Jej przebieg
\nznamy z pami\u0119tnika „\u017belaznego (Edwarda Taraszkiewicza), brata
\n„Jastrz\u0119bia”. Wed\u0142ug „\u017belaznego”: „Na lotnisku w pobli\u017cu
\nRadzynia, na punkcie koncentracyjnym czeka\u0142o ju\u017c ok. 300-350 ludzi z
\nca\u0142ego Obwodu. By\u0142a to prawie ca\u0142a „armia” jak to okre\u015bli\u0142
\n„Jastrz\u0105b”. Leon So\u0142tysiak „D\u017cems” („James”) czeka\u0142
\nte\u017c ju\u017c na nas. Brakowa\u0142o jeszcze dw\u00f3ch du\u017cych grup
\nkonspiracyjnych z dalszych okolic pow. radzy\u0144skiego, maj\u0105cych
\nprzyjecha\u0107 autami, kt\u00f3re zawiod\u0142y w podobie\u0144stwie naszych.”
\nPo przybyciu oddzia\u0142u „Jastrz\u0119bia” odby\u0142a si\u0119 ostatnia narada
\nprzed wyruszeniem do akcji. Dowodz\u0105cy wszystkimi grupami Komendant
\nObwodu Radzy\u0144 kpt. „James” przedstawi\u0142 na niej plan opanowania
\nRadzynia. Wed\u0142ug niego „miano zaatakowa\u0107 UB i Pow. Kom. MO,
\njednocze\u015bnie sterroryzowa\u0107 ich ogniem broni maszynowej, przez co,
\ntwierdzi\u0142 „D\u017cems”, ubeki si\u0119 poddadz\u0105. W mi\u0119dzyczasie
\ndoszed\u0142 „D\u017cemsa” meldunek z Radzynia, \u017ce kwateruje tam w
\nszkole powszechnej oddzia\u0142 KBW w sile 50-60 ludzi. Wed\u0142ug „D\u017cemsa”
\ngrup\u0119 t\u0119 nale\u017ca\u0142o r\u00f3wnie\u017c w ten sam spos\u00f3b
\nopanowa\u0107.” Przedstawiony plan wzbudzi\u0142 kontrowersje. Wed\u0142ug
\n„\u017belaznego”: „Planowi temu sprzeciwi\u0142 si\u0119 „Jastrz\u0105b”,
\nproponuj\u0105c i podsuwaj\u0105c plan podej\u015bcia do wartownika KBW, zdj\u0105\u0107
\ngo, wydoby\u0107 od niego has\u0142o, po czym opanowa\u0107 przy tej pomocy z
\nparoma lud\u017ami<\/span> jednocze\u015bnie wartownik\u00f3w
\nUB. Przy pomocy tego b\u0119dzie mo\u017cna zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do gmachu UB. W
\nrazie gdyby dosz\u0142o przypuszczalnie do do strza\u0142\u00f3w, to by
\nmo\u017cna by\u0142o gmach UB pali\u0107 od do\u0142u. Inaczej, twierdzi\u0142
\n„Jastrz\u0105b”, ubeki si\u0119 nie poddadz\u0105 i b\u0119d\u0105 si\u0119 bi\u0107 do
\nostatniego naboju \u015bwiadomi swego losu.” (…) „Plan „Jastrz\u0119bia”
\nzosta\u0142 odrzucony przez „Jamesa”. Ostatecznie uzgodniono, i\u017c
\noddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia” b\u0119dzie atakowa\u0142 g\u0142\u00f3wny cel –
\nbudynek Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, grupa „Jurka” (Jerzy Skoliniec)
\ni „P\u0142omienia” (Jan Grudzi\u0144ski) budynek szko\u0142y obsadzony przez
\n\u017co\u0142nierzy KBW, a boj\u00f3wka „Kuli” (Antoni Grochowski)
\notrzyma\u0142a jako zadanie zaj\u0119cie poczty i zniszczenie centrali
\ntelefonicznej. Natomiast plutony z rejonu VIII pod dow\u00f3dztwem
\npor. „Marnego” (Wac\u0142aw Stelmaszuk) i z rejonu II pod dow\u00f3dztwem
\npor. „Roli” (Piotr Woszczuk) mia\u0142y za zadanie ubezpieczanie
\nca\u0142ej akcji od strony \u0141ukowa, Radzynia, Mi\u0119dzyrzeca i Parczewa.
\nAtak mia\u0142 nast\u0105pi\u0107 o p\u00f3\u0142nocy. Do akcji ruszono z
\ndwugodzinnym op\u00f3\u017anieniem<\/span>, bez dw\u00f3ch
\ngrup, kt\u00f3re nie przyby\u0142y. Ok. Godz. 4:00 wartownik stoj\u0105cy
\nna warcie przy Urz\u0119dzie Pocztowym zauwa\u017cy\u0142 wchodz\u0105cych \u017co\u0142nierzy
\nz rejonu VI, kt\u00f3rzy mieli zaj\u0105\u0107 budynek pocztowy.
\nNatychmiast powiadomi\u0142 kwateruj\u0105c\u0105 w szkole za\u0142og\u0119 punktu
\nkontrolnego KBW o napadzie. Dow\u00f3dca punktu kontrolnego por.
\nPud\u0142owski og\u0142osi\u0142 alarm. Dosz\u0142o do wymiany strza\u0142\u00f3w.
\nPod\u0142o\u017cona przez J\u00f3zefa Ma\u0142eckiego „Soko\u0142a” mina w
\nmurze budynku UB wyrwa\u0142a za ma\u0142y otw\u00f3r. Nast\u0119pna mina –
\n9-kilowa nie wybuch\u0142a, gdy\u017c mia\u0142a przemokni\u0119t\u0105 sp\u0142onk\u0119.
\nOstrza\u0142 budynku nie przyni\u00f3s\u0142 spodziewanego efektu. Drobny
\nsukces odnios\u0142y jedynie grupy atakuj\u0105ce budynek szko\u0142y, w kt\u00f3rym
\nbronili si\u0119 \u017co\u0142nierze KBW. Po ostrzelaniu budynku z gar\u0142acza
\nwywiesili oni bia\u0142\u0105 flag\u0119, ale nikt ze szturmuj\u0105cych nie chcia\u0142
\ni\u015b\u0107 do nich. Gdy min\u0105\u0142 moment zaskoczenia, \u017co\u0142nierze ponownie
\nzacz\u0119li sie ostrzeliwa\u0107. Bez strza\u0142u opanowano jedynie budynek
\npoczty. Wraz z nastaniem \u015bwitu kieruj\u0105cy akcj\u0105 komendant Obwodu
\nzarz\u0105dzi\u0142 odwr\u00f3t. Kolejno wycofywa\u0142y si\u0119 poszczeg\u00f3lne
\ngrupy w kierunku swoich rejon\u00f3w. Oddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia”
\nodszed\u0142 z placu boju jako jeden z ostatnich w kierunku Marynina.
Pami\u0119tnik „\u017belaznego”…, s. 57-60.<\/i><\/font>\n<\/p>\n
\n– pow. Radzy\u0144 Podlaski, Okalew<\/b>
Oddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia zorganizowa\u0142 zasadzk\u0119 na GO \u015bcigaj\u0105c\u0105
\npartyzant\u00f3w po akcji na PUBP w Radzyniu. GO sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z
\n33 \u017co\u0142nierzy KBW i 7 funkcjonariuszy PUBP. Wed\u0142ug akt KBW, w
\nwyniku walki rannych zosta\u0142o 5 \u017co\u0142nierzy WP i 1 funkcjonariusz UB
\noraz 6 cz\u0142onk\u00f3w grupy zosta\u0142o wzi\u0119tych do niewoli.
\nPartyzanci zdobyli dwa samochody, 6 ppSz, 1 rkm i 1 kbk. „Jastrz\u0105b”
\nkaza\u0142 uwolni\u0107 5 \u017co\u0142nierzy. Plutonowego W\u0142adys\u0142awa Klimsa
\noddzia\u0142 uprowadzi\u0142 i prawdopodobnie zlikwidowa\u0142. Nieco inaczej
\nwynik akcji opisa\u0142 w swym pami\u0119tniku „\u017belazny”. Wed\u0142ug niego
\nwydarzenia mia\u0142y nast\u0119puj\u0105cy przebieg. W Okalewie oddzia\u0142y
\npo\u015bcigowe napotka\u0142y odpoczywaj\u0105cy oddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia”.
\nDosz\u0142o do walki. Pomimo zaskoczenia partyzanci szybko przeszli do
\nkontrataku. W ferworze walki zniszczone zosta\u0142y strza\u0142ami z
\nrusznicy samochody, kt\u00f3rymi przyjechali \u017co\u0142nierze KBW.
\nOstudzi\u0142o to ich zapa\u0142, w rezultacie czego uciekli oni z pola
\nwalki. Zgin\u0119\u0142o 4 \u017co\u0142nierzy KBW, referent UB Smoraczewski, do
\nniewoli wzi\u0119to 7 \u017co\u0142nierzy. Spo\u015br\u00f3d partyzant\u00f3w
\nzgin\u0105\u0142 Stefan Kucharuk „Ry\u015b II” i Kazimierz K\u0142osi\u0144ski
\n„Bia\u0142y”, ranny zosta\u0142 Stanis\u0142aw \u0141u\u0107 „\u017bandarm”.
CAW,
\nsyg. 1580\/75\/234, k. 219; Pami\u0119tnik „\u017belaznego”…, s. 90-91.<\/i><\/font>\n<\/p>\n
\n– pow. Radzy\u0144 Podlaski, Siemie\u0144<\/b>
Oddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia” zorganizowa\u0142 atak na licz\u0105cy 29
\n\u017co\u0142nierzy oddzia\u0142 KBW. Wed\u0142ug pami\u0119tnika „\u017belaznego” oraz
\nakt KBW i UB akcja owa mia\u0142a nast\u0119puj\u0105cy przebieg.<\/span>
\nWieczorem z 2 na 3 stycznia 1947 r. wyruszono w kierunku Siemienia.
\nZdecydowano si\u0119 na podej\u015bcie grup\u0105 czo\u0142ow\u0105 do budynku i wezwanie
\n\u017co\u0142nierzy do z\u0142o\u017cenia broni. Na wypadek oporu zastosowano manewr
\nokr\u0105\u017cenia, kt\u00f3ry mia\u0142a wykona\u0107 grupa „\u017belaznego”.
\nPocz\u0105tkowo wszystko przebiega\u0142o zgodnie z planem. Obie grupy zaj\u0119\u0142y
\nstanowiska. Pierwsza pod osobistym dow\u00f3dztwem „Jastrz\u0119bia”,
\nudaj\u0105c oddzia\u0142 wojska, zacz\u0119\u0142a si\u0119 zbli\u017ca\u0107 w kierunku budynku
\nszko\u0142y, w kt\u00f3rym kwaterowali \u017co\u0142nierze KBW. Tu\u017c przed samym
\nbudynkiem grupa zosta\u0142a zatrzymana przez wartownika. Dalej
\nwydarzenia potoczy\u0142y sie b\u0142yskawicznie. Po kr\u00f3tkiej wymianie
\nognia budynek szko\u0142y zosta\u0142 zdobyty przez partyzant\u00f3w.
\n\u017bo\u0142nierzy KBW rozbrojono. Jedynym poszkodowanym w\u015br\u00f3d
\npartyzant\u00f3w by\u0142 dow\u00f3dca oddzia\u0142u WiN, Leon
\nTaraszkiewicz „Jastrz\u0105b”. Zosta\u0142 on ci\u0119\u017cko ranny i w wyniku
\ntych ran, podczas transportu na plac\u00f3wk\u0119 terenow\u0105, po kilku
\ngodzinach zmar\u0142. Zosta\u0142 potajemnie pochowany na cmentarzu w
\nSiemieniu, gdzie spoczywa do dzi\u015b. Partyzanci rozstrzelali
\nkomendanta grupy KBW, sier\u017c. Stefana Rabend\u0119, kaprala Magdziaka,
\nza to, \u017ce mia\u0142 ordery „za walk\u0119 z bandami”, strzelca Hamala,
\ngdy\u017c telefonowa\u0142 po pomoc do UB do Parczewa i Radzynia oraz
\nstrzelca Uruska, gdy\u017c powiadomi\u0142 dow\u00f3dc\u0119 o zbli\u017caniu sie
\npartyzant\u00f3w. Nast\u0119pnie partyzanci wyprowadzili \u017co\u0142nierzy na
\ndw\u00f3r, kazali im po\u0142o\u017cy\u0107 sie na ziemi i zdj\u0119li z nich
\nmundury, a „\u017belazny” wyg\u0142osi\u0142 przem\u00f3wienie, w kt\u00f3rym
\nnawo\u0142ywa\u0142 \u017co\u0142nierzy do przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do partyzantki.
\nAtakuj\u0105cy, opr\u00f3cz ubra\u0144, zdobyli 3 rkm, 21 ppSz i 4 kb.
\nAkcja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 o godz. 1:00 i trwa\u0142a 45 minut. Nast\u0119pnie
\noddzia\u0142 przemaszerowa\u0142 do wsi Brzozowy K\u0105t i zarekwirowa\u0142 z kasy
\ngminy 100 tys. z\u0142., a p\u00f3\u017aniej<\/span>
\nprzeszed\u0142 do T\u0142u\u015b\u0107ca i zabra\u0142 z gminy 200 tys. z\u0142.
CAW,
\nsyg. 1580\/75\/234, k. 193; AUOPDL MA, syg. 24\/31, k. 12.<\/i><\/font><\/p>\n
\n– pow. W\u0142odawa, Wola Wereszczy\u0144ska<\/b>
Partyzanci z oddzia\u0142u „Jastrz\u0119bia”zabrali z kasy gminy 50 tys.
\nz\u0142. Zostawili pokwitowanie sygnowane „Gro\u017any”<\/span>.
AUOPDL
\nMA, syg. 24\/31, k. 18.<\/i><\/font>\n<\/p>\n
W porozumieniu z szefem miejscowej plac\u00f3wki, „Rogiem”
\n(Feliksem Majewskim), patrol z oddzia\u0142u „\u017belaznego” w sk\u0142adzie: „\u017belazny” (Edward Taraszkiewicz), „Sok\u00f3\u0142” (Mieczys\u0142aw Ma\u0142ecki) i
\n„Wacek” (Karol Mielniczuk) zlikwidowali cz\u0142onka PPR i kierownika
\nsamopomocy, Piotra Grzywaczewskiego.
Pami\u0119tnik
\n„\u017belaznego”…, s. 64.<\/i><\/font><\/p>\n
\nopracowano na podstawie:<\/b><\/u><\/i>
Rafa\u0142 Wnuk, Lubelski Okr\u0119g AK, DSZ i WiN 1944-1947, Warszawa 2000<\/span><\/font><\/p>\n