{"id":978,"date":"2006-04-04T13:14:40","date_gmt":"2006-04-04T11:14:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/04\/04\/mjr-jan-tabortowski-bruzda-1906-8211-1954-czesc-1\/"},"modified":"2006-04-04T13:14:40","modified_gmt":"2006-04-04T11:14:40","slug":"mjr-jan-tabortowski-bruzda-1906-8211-1954-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=978","title":{"rendered":"Mjr Jan Tabortowski "Bruzda" (1906 – 1954) – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"

Jednym z ostatnich oficer\u00f3w Armii Krajowej, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w walce, by\u0142 major Jan Tabortowski ("Bruzda"). Urodzony w 1906 roku pochodzi\u0142 z g\u0142\u0119boko patriotycznej kresowej rodziny, kt\u00f3ra dla sprawy niepodleg\u0142o\u015bci Polski wiele uczyni\u0142a i wiele wycierpia\u0142a. W czerwcu 1920 roku, przed rozpocz\u0119ciem ofensywy Tuchaczewskiego, Tabortowscy opu\u015bcili Mi\u0144sk Litewski i przenie\u015bli si\u0119 do Warszawy. Na pocz\u0105tku lata trzydziestych obydwaj synowie Jan i Albert, zostali oficerami WP.
\"\"
<\/span>Jan Tabortowski „Bruzda” urodzi\u0142 si\u0119 16 pa\u017adziernika 1906 roku w Nowogr\u00f3dku w rodzinie drobnej szlachty o starych tradycjach patriotycznych. Rodzicami jego byli Jan i Wac\u0142awa z domu Wojno-Sidorowicz.<\/p>\n

Pierwsze zachowane wzmianki o tej rodzinie pochodz\u0105 z XVII wieku.
Pradziad „Bruzdy” Nikodem Tabortowski zgin\u0105\u0142 w wieku 70 lat zakatowany przez Kozak\u00f3w, a jego synowie Walerian i Aleksander brali udzia\u0142 w Powstaniu Listopadowym Walerian p\u00f3\u017aniejszy cz\u0142onek Wielkiej Emigracji we Francji w stopniu rotmistrza i Aleksander dziadek „Bruzdy” w stopniu szeregowca.
Po wybuchu rewolucji w Rosji rodzice „Bruzdy” zamieszkali w Mi\u0144sku i dom jego ojca sta\u0142 si\u0119 punktem konspiracyjnym POW. Konspirowa\u0142 ojciec, starszy brat „Bruzdy” Wac\u0142aw, siostra Maria, a i Jan ma\u0142y jeszcze ch\u0142opiec przenosi\u0142 meldunki.<\/p>\n

Odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 roku poprawi\u0142o sytuacj\u0119 \u017cyj\u0105cej dot\u0105d w wielkiej biedzie rodziny, ale wybuch wojny polsko-sowieckiej i konieczno\u015b\u0107 ewakuacji Mi\u0144ska przekre\u015bli\u0142 nadziej\u0119 na stabilizacj\u0119, by\u0142 te\u017c przyczyn\u0105 jednej z pierwszych tragedii rodzinnych.
Na wschodzie zostaje siostra „Bruzdy” Maria, a w Warszawie umieraj\u0105 siostry Bo\u017cena i Celina. Brat „Bruzdy” Wac\u0142aw wys\u0142any do Mi\u0144ska przepada bez wie\u015bci. Z licznej rodziny pozostaj\u0105 rodzice, Maria, kt\u00f3ra przedostaje si\u0119 do Polski oraz Jan i jego brat Albert.
Rodzina powraca do Nowogr\u00f3dka, i tam bracia Jan i Albert rozpoczynaj\u0105 nauk\u0119 w Gimnazjum im.Adama Mickiewicza.<\/p>\n

Po otrzymaniu matury w 1927 roku Jan Tabortowski zostaje wcielony do wojska. S\u0142u\u017cb\u0119 odbywa w 79 pp, ale szybko zostaje przeniesiony do Oficerskiej Szko\u0142y Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, na kurs podchor\u0105\u017cych s\u0142u\u017cby sta\u0142ej, a nast\u0119pnie do Oficerskiej Szko\u0142y Artylerii z Toruniu. W 1930 roku ko\u0144czy szko\u0142\u0119 i zostaje awansowany do stopnia podporucznika i rozpoczyna s\u0142u\u017cb\u0119 w pu\u0142kach artylerii w Lidzie i Nowowilejce. W roku 1933 zostaje awansowany do stopnia porucznika , s\u0142u\u017cy w 19 PAL w Nowowilejce.
W roku 1935 zostaje skierowany do Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej w Modlinie i po uko\u0144czeniu kursu od 1936 roku s\u0142u\u017cy w I Dywizjonie Poci\u0105g\u00f3w Pancernych w Legionowie.
Mieszka z bratem Albertem kapitanem Wojska Polskiego i s\u0142uchaczem Wy\u017cszej Szko\u0142y Wojennej i matk\u0105. W kampanii wrze\u015bniowej Albert walczy pod Lwowem, dostaje si\u0119 do niewoli sowieckiej i ginie w Charkowie.<\/p>\n

Przed wybuchem II Wojny \u015awiatowej Jan Tabortowski by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 plutonu czo\u0142g\u00f3w rozpoznawczych poci\u0105gu pancernego nr.11 „Danuta”. Poci\u0105g patrolowa\u0142 granic\u0119 na odcinku Chodzie\u017c Bydgoszcz. Po wybuchu wojny Jan Tabortowski zostaje zast\u0119pc\u0105 dow\u00f3dcy poci\u0105gu pancernego „Danuta”. Poci\u0105g os\u0142ania odwr\u00f3t wojsk polskich na linii Toru\u0144 – Inowroc\u0142aw , 9 wrze\u015bnia dociera do Kutna i bierze udzia\u0142 w bitwie nad Bzur\u0105.
Na stacji Jackowice por.Jan Tabortowski znajduje porzucone w transporcie cztery armaty 75 mm i organizuje improwizowan\u0105 bateri\u0119, kt\u00f3ra wspiera ogniem poci\u0105g pancerny i kontynuuje walk\u0119 po jego zniszczeniu w dniu 16 wrze\u015bnia.
18 wrze\u015bnia 1939 bateria os\u0142ania odwr\u00f3t jednostek polskich za lini\u0119 rzeki Bzury, otoczona przez Niemc\u00f3w po wyczerpaniu amunicji kapituluje. Ranny Jan Tabortowski zostaje wzi\u0119ty do niewoli i umieszczony w szpitalu w Warszawie, sk\u0105d ucieka w styczniu 1940 roku.
Przekracza lini\u0119 demarkacyjn\u0105 w okolicach Wysokiego Mazowieckiego i przy pomocy swojego kolegi por.Czes\u0142awa Go\u0142\u0119biowskiego ps.”Bosy” zostaje wci\u0105gni\u0119ty do konspiracji. Przyjmuje pseudonim „Kusy” i od wiosny 1940 zostaje komendantem Obwodu Bielsk Podlaski. Mimo bardzo trudnej sytuacji organizuje prac\u0119 Obwodu, a w maju 1942 roku obejmuje stanowisko inspektora dw\u00f3ch obwod\u00f3w AK – \u0141om\u017ca i Grajewo. Zostaje te\u017c awansowany do stopnia kapitana i odznaczony Krzy\u017cem Walecznych, przyjmuje pseudonim „Bruzda”, wtedy te\u017c poznaje por. rezerwy Stanis\u0142awa Cie\u015blewskiego – „Lipca” z kt\u00f3rym los zwi\u0105za\u0142 go do ko\u0144ca.<\/p>\n

W listopadzie 1942 po odprawie w \u0141om\u017cycy zostaj\u0105 przypadkowo aresztowani i osadzeni w wi\u0119zieniu w \u0141om\u017cy: Inspektor rejonowy kpt. „Bruzda”, komendant obwodu \u0142om\u017cy\u0144skiego por. „Lipiec” i szef VIII referatu por. „.Maj”.
Sytuacja by\u0142a napi\u0119ta. Po pierwsze Niemcy mogli si\u0119 zorientowa\u0107 kogo przetrzymuj\u0105 w wi\u0119zieniu, po drugie aresztowanie a\u017c trzech oficer\u00f3w parali\u017cowa\u0142o prac\u0119 obwodu.
Po analizie sytuacji zdecydowano si\u0119 na organizacj\u0119 ucieczki wi\u0119\u017ani\u00f3w. Wykorzystano do tej akcji skonspirowanego stra\u017cnika wi\u0119ziennego „Zarzyna” i obecno\u015b\u0107 w wi\u0119zieniu innych \u017co\u0142nierzy AK por. „Bystrego” i \u0142\u0105cznika z Wilna o pseudonimie „Wickey”.
Teresa Lustych „Hanka”, kt\u00f3ra kierowa\u0142a Wojskow\u0105 S\u0142u\u017cb\u0105 Kobiet zorganizowa\u0142a dostaw\u0119 paczek \u017cywno\u015bciowych do wi\u0119zienia. W ten spos\u00f3b przemycono do wi\u0119zienia bro\u0144 kr\u00f3tk\u0105, amunicj\u0119, materia\u0142y wybuchowe i dorobione klucze. Przenoszeniem broni do \u0141om\u017cy zajmowa\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy innymi Janina Ramotowska „Gra\u017cyna” \u017cona J\u00f3zefa Ramotowskiego „Rawicza”- szefa wywiadu na rejony Przytu\u0142y i Jedwabne.
Ucieczka dochodzi do skutku w nocy z 12 na 13 stycznia, ucieka oko\u0142o 10 wi\u0119\u017ani\u00f3w, obywa si\u0119 bez starcia z Niemcami, tylko „Lipiec” \u0142amie nog\u0119 i musi si\u0119 leczy\u0107.<\/p>\n

„Bruzda” zostaje mianowany inspektorem Inspektoratu suwalskiego, a na jego funkcj\u0119 obejmuje cichociemny – por.Hieronim \u0141agoda „Lak” – uczestnik walk kampanii 1939 roku, walk pod Narwikiem i kampanii francuskiej.
Inspektorat suwalski by\u0142 nasycony oddzia\u0142ami partyzanckimi i „Bruzda” du\u017co czasu sp\u0119dza\u0142 w lesie dokonuj\u0105c inspekcji podleg\u0142ych mu oddzia\u0142\u00f3w.
Korzysta z ka\u017cdej okazji osobistego udzia\u0142u w akcjach. W kwietniu 1943 roku , przebywaj\u0105c na odprawie na terenie Obwodu Zambr\u00f3w odbija z r\u0105k Niemc\u00f3w swojego koleg\u0119 kpt.Czes\u0142awa Go\u0142\u0119biowskiego „:Bosego" przetrzymywanego w Wi\u017anie. W sierpniu tego samego roku dowodzi wypadem na maj\u0105tek Potyte – Jab\u0142o\u0144 i uderzeniem na oddzia\u0142 \u017candarmerii w Kr\u00f3lowej Wodzie, a w listopadzie dowodzi walk\u0105 pod Strzelcowizn\u0105.
W pa\u017adzierniku 1943 kapitan „Bruzda” zostaje ponownie odznaczony Krzy\u017cem Walecznych.<\/p>\n

30 stycznia 1944 roku „Bruzda” zosta\u0142 odwo\u0142any z zajmowanego stanowiska i mia\u0142 obj\u0105\u0107 funkcj\u0119 szefa Wydzia\u0142u Motoryzacji Okr\u0119gu Bia\u0142ostockiego AK, jednak aresztowanie przez Niemc\u00f3w kpt. „Laka” spowodowa\u0142o \u017ce „Bruzda” obj\u0105\u0142 ponownie stanowisko inspektora Inspektoratu \u0141om\u017cy\u0144skiego AK.
Kapitan „Bruzda” przejmuje nowe obowi\u0105zki w marcu 1944 roku i koncentruje si\u0119 na przygotowaniach do akcji „Burza”. Kompletuje dow\u00f3dztwo przewidzianych do mobilizacji jednostek 33 pu\u0142ku piechoty AK i 9 pu\u0142ku strzelc\u00f3w konnych. Dow\u00f3dc\u0105 pierwszego zostaje por.Stanis\u0142aw Cie\u015blewski „Lipiec” a drugiego rtm.Wiktor Konopko „Grom”. Nadzoruje rozbudow\u0119 przewidzianych na miejsca koncentracji baz na bagnach narwia\u0144skich w okolicach wsi Olszyna Pniewska , Gr\u0105dy Woniecko i na Uroczysku Kobielne nad Biebrz\u0105. W maju 1944 kapitan „Bruzda” zostaje po raz trzeci odznaczony Krzy\u017cem Walecznych.<\/p>\n

Na teren Obwodu \u0141om
\n\u017cy\u0144skiego przybywaj\u0105 coraz liczniejsze jednostki niemieckie, dochodzi wi\u0119c do licznych star\u0107 i potyczek z patrolami AK. Jednym z tych star\u0107 jest potyczka pod Boguszkami 2 lipca 1944 – pr\u00f3ba odbicia aresztowanego przez Niemc\u00f3w ppor.J\u00f3zefa Ramotowskiego „Rawicza”. Potyczka ko\u0144czy si\u0119 pora\u017ck\u0105 ginie „Znicz”, ranni zostaj\u0105 major „Bruzda” oraz „Huzar” i „Kmicic”. W ramach represji Niemcy rozstrzeliwuj\u0105 10 m\u0119\u017cczyzn we wsi Boguszki.
Oko\u0142o 10 lipca 1944 pu\u0142kownik W\u0142adys\u0142aw Liniarski „M\u015bcis\u0142aw” komendant Okr\u0119gu Bia\u0142ostockiego AK poj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o rozpocz\u0119ciu akcji „Burza” na terenie inspektoratu \u0142om\u017cy\u0144skiego. W tym samym czasie kapitan „Bruzda” zostaje awansowany do stopnia majora.
Na terenie bazy „Kobielne” przebywa w tym momencie oko\u0142o 190 \u017co\u0142nierzy – szkieletowa obsada IV batalionu 33 pp.AK – oko\u0142o 60 \u017co\u0142nierzy , oddzia\u0142 „Czarna Ha\u0144cza” z obwodu bia\u0142ostockiego AK, w liczbie oko\u0142o 70 ludzi i licz\u0105cy oko\u0142o 50 os\u00f3b oddzia\u0142 sowieckich skoczk\u00f3w spadochronowych pod dow\u00f3dztwem p\u0142k.Wojciechowskiego. Wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy dow\u00f3dcami nowo przyby\u0142ych jednostek a „Bruzd\u0105” uk\u0142ada si\u0119 \u017ale. Dlatego komenda Okr\u0119gu Bia\u0142ostockiego AK decyduje si\u0119 przesun\u0105\u0107 oddzia\u0142 „Czarna Ha\u0144cza” do Puszczy Knyszy\u0144skiej, razem z nimi powinni odej\u015b\u0107 partyzanci radzieccy, ci jednak odmawiaj\u0105 podporz\u0105dkowania si\u0119 i zostaj\u0105 na bazie „Kobielne”. Niemcy rozpoczynaj\u0105 akcj\u0119 wysiedlania ludno\u015bci z wiosek po\u0142o\u017conych nad Biebrz\u0105 i Narwi\u0105, co bardzo utrudnia zaopatrzenie w \u017cywno\u015b\u0107 i parali\u017cuje l\u0105czno\u015b\u0107. Jednocze\u015bnie wybucha Powstanie Warszawskie. „Bruzda” bada mo\u017cliwo\u015bci przej\u015bcia ze swoim oddzia\u0142em na pomoc powsta\u0144com, utrzymuje kontakt oddzia\u0142ami „Lipca” i „Groma„. <\/p>\n

Trwaj\u0105 starcia z patroli partyzanckich z Niemcami. Jednym z tych star\u0107 jest potyczka pod Laskowcem, gdzie to dowodzony przez por.”Istoka” ( by\u0142ego oficera armii jugos\u0142owia\u0144skiej ) patrol wspomaga wojska radzieckie w walce z Niemcami. Po zwyci\u0119skiej potyczce partyzanci zostaj\u0105 doprowadzeni do sztabu dywizji radzieckiej i tam rozbrojeni.
Jednocze\u015bnie Niemcy atakuj\u0105 baz\u0119 „Kobielne”. Odzia\u0142y AK pod dow\u00f3dztwem ”Bruzd\u0119 i spadochroniarze radzieccy wsp\u00f3lnie si\u0119 broni\u0105 i 14 sierpnia opuszczaj\u0105 baz\u0119. „Bruzd\u0119” przechodzi we swym oddzia\u0142em w okolice Gie\u0142czyna ko\u0142o Wizny, tam te\u017c dochodzi do kontaktu z wojskami radzieckimi.
Oddzia\u0142 zosta\u0142 doprowadzony do sztabu 81 Korpusu 49 Armii stacjonuj\u0105cego w D\u0142ugo\u0142\u0119ce, gdzie przebywali ju\u017c partyzanci radzieccy i tam rozbrojony, sam za\u015b „Bruzda” i jego adiutant „Bystry” zostali aresztowani przez funkcjonariuszy SMIERSZ. Z niewoli uciekaj\u0105 oko\u0142o 26 sierpnia i nawi\u0105zuj\u0105 kontakt z dow\u00f3dztwem Okr\u0119gu Bia\u0142ostockiego. „Bruzda” zostaje ponownie inspektorem obwod\u00f3w grajewskiego i \u0142om\u017cy\u0144skiego, zostaje te\u017c odznaczony Krzy\u017cem Virtuti Militari.<\/p>\n

„Bruzda” do stycznia 1945 roku ukrywa si\u0119 w okolicach Zambrowa i Tykocina. NKWD prowadzi dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu ponowne aresztowanie „Bruzdy”. Pozyskuje do wsp\u00f3\u0142pracy by\u0142ych \u017co\u0142nierzy „Bruzdy”, „Papierosa” i „Huzara”. Ten ostatni – ranny w czasie potyczki pod Boguszkami 2 lipca 1944 by\u0142 opatrywany przez Franciszk\u0119 Ramotowsk\u0105 „Iskr\u0119”. W styczniu 1945 roku rozpoznaje „Iskr\u0119” w Bia\u0142ymstoku i wskazuje j\u0105 NKWD. „Iskra” \u0142\u0105czniczka, sanitariuszka i wielka sympatia „Bruzdy” zostaje aresztowana i poddana ci\u0119\u017ckim przes\u0142uchaniom.<\/p>\n

Mjr Jan Tabortowski "Bruzda" – cz\u0119\u015b\u0107 2><\/span><\/font><\/a><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/978"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=978"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/978\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}