{"id":976,"date":"2006-04-07T15:14:43","date_gmt":"2006-04-07T13:14:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/04\/07\/szlakiem-mlota-i-lupaszki-czesc-2\/"},"modified":"2006-04-07T15:14:43","modified_gmt":"2006-04-07T13:14:43","slug":"szlakiem-mlota-i-lupaszki-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=976","title":{"rendered":"Szlakiem "M\u0142ota" i "\u0141upaszki" – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"

CZ\u0118\u015a\u0106 II<\/span><\/p>\n

Oddzia\u0142 "Szumnego" by\u0142 liczniejszy ni\u017c "M\u0142ota", wobec czego postanowi\u0142 on po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z "Szumnym" i odda\u0107 si\u0119 pod jego rozkazy. Po kilku udanych akcjach, "Szumny" mianowa\u0142 "M\u0142ota" swoim zast\u0119pc\u0105. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 decyzji dotycz\u0105cych r\u00f3\u017cnych operacyjnych akcji podejmowa\u0142 "M\u0142ot", gdy\u017c jako zawodowy plutonowy z kilkuletni\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 wojskow\u0105 mia\u0142 bez por\u00f3wnania wi\u0119ksze do\u015bwiadczenie ni\u017c "Szumny". Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, "M\u0142ot" by\u0142 \u017co\u0142nierzem z krwi i ko\u015bci, jakich ma\u0142o mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107. Po\u0142\u0105czone oddzia\u0142y liczy\u0142y teraz prawie stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu ludzi. Prawie wszyscy posiadali wojskowe mundury i czapki rogatywki, oficerskie pasy z koalicyjkami przez piersi, buty z cholewami, tzw. oficerki lub wojskowe kamasze. Bro\u0144, w wi\u0119kszo\u015bci maszynowa, niemiecka jak te\u017c sowieckie erkaemy Diegtiariewa, pepesze i kbk. Na pierwszy rzut oka niczym nie r\u00f3\u017cnili si\u0119 od regularnego wojska. Ponadto, oddzia\u0142 posiada\u0142 bryczk\u0119, z kt\u00f3rej podczas d\u0142u\u017cszych marsz\u00f3w korzysta\u0142 "Szumny". By\u0142a te\u017c ma\u0142a orkiestra: akordeon, saksofon, skrzypce i tr\u0105bka na kt\u00f3rej gra\u0142 Solich z Drohiczyna. Orkiestra gra\u0142a zazwyczaj, gdy oddzia\u0142 opuszcza\u0142 miejsce postoju, czyli jak\u0105\u015b miejscowo\u015b\u0107 – wie\u015b, gdy\u017c prawie nigdy nie urz\u0105dzano noclegu w lesie, tylko we wsi lub kolonii – kwatery zawsze by\u0142y pod dachem.<\/p>\n

By\u0142 te\u017c kwatermistrz odpowiedzialny za wy\u017cywienie oddzia\u0142u. On te\u017c wyp\u0142aca\u0142 ka\u017cdemu co miesi\u0105c \u017co\u0142d, kt\u00f3ry w\u00f3wczas wynosi\u0142 500 z\u0142otych, dodatkowo \u017co\u0142nierze dostawali papierosy. Dla przyk\u0142adu nadmieni\u0119 warto\u015b\u0107 \u017co\u0142du. Kilogram s\u0142oniny czy kie\u0142basy kosztowa\u0142 w\u00f3wczas 100 z\u0142, tyle samo kosztowa\u0142 litr w\u00f3dki czy dobrego bimbru. Ka\u017cdy partyzant musia\u0142 by\u0107 codziennie ogolony, mie\u0107 wyczyszczone buty i mundur. Oddzia\u0142 "Szumnego" operowa\u0142 nie tylko w okolicy Drohiczyna czy Siemiatycz, lecz po obu stronach Bugu, zjawiaj\u0105c si\u0119 cz\u0119sto tam, gdzie si\u0119 go nie spodziewano.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku maja 1945 r. do oddzia\u0142u "Szumnego" dotar\u0142y wie\u015bci, \u017ce w siemiatyckim wi\u0119zieniu znajduje si\u0119 du\u017co ludzi aresztowanych przez UB z rejonu Siemiatycz. Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa w tym mie\u015bcie by\u0142 znany w ca\u0142ej okolicy z powodu represji i okrucie\u0144stw, jakich dopuszczali si\u0119 ubecy wzgl\u0119dem by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w AK i sympatyzuj\u0105cej z nimi ludno\u015bci. Pocz\u0119to wi\u0119c snu\u0107 plany zdobycia tego miasta. Nie by\u0142o to jednak \u0142atwe przedsi\u0119wzi\u0119cie. W Siemiatyczach opr\u00f3cz Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa i komendy milicji, kwaterowa\u0142a tak\u017ce kompania Wojska Polskiego. Partyzanci nawi\u0105zali kontakt z operuj\u0105cym w okolicy Bielska I Szwadronem Wile\u0144skiej Pi\u0105tej Brygady AK, przedstawiaj\u0105c im propozycj\u0119 wsp\u00f3lnej akcji zdobycia miasta. Po kilku dniach, plan zaakceptowa\u0142 dow\u00f3dca brygady, "\u0141upaszka". Zanim jednak przyst\u0105piono do jego realizacji, postanowiono dok\u0142adniej zapozna\u0107 si\u0119 z si\u0142ami wroga. Od specjalnych \u0142\u0105cznik\u00f3w mieszkaj\u0105cych w mie\u015bcie otrzymano meldunek, \u017ce si\u0142y milicji i UB licz\u0105 \u0142\u0105cznie oko\u0142o 60 ludzi, kompania \u017co\u0142nierzy oko\u0142o 80 os\u00f3b oraz kilkunastu cz\u0142onk\u00f3w PPR i ZMW, kt\u00f3rym miejscowe w\u0142adze da\u0142y r\u00f3\u017cn\u0105 bro\u0144. W sumie oko\u0142o 160 os\u00f3b. Ponadto, partyzanci liczyli na zaskoczenie przeciwnika, gdy\u017c miasto postanowiono zdoby\u0107 w nocy. Na dzie\u0144 przed rozpocz\u0119ciem akcji, "Szumny" z "M\u0142otem" rozes\u0142ali do nadbu\u017ca\u0144skich wsi "wici", zbieraj\u0105c grupki zakonspirowanych cz\u0142onk\u00f3w AK i NSZ, by zasili\u0107 sw\u00f3j oddzia\u0142. Zacz\u0119li wi\u0119c ma\u0142ymi grupkami przybywa\u0107 uzbrojeni m\u0119\u017cczy\u017ani z takich miejscowo\u015bci jak: Arbasy, Osn\u00f3wka, Twarogi, Perlejewo, Granne, itp., w wi\u0119kszo\u015bci cz\u0142onkowie NSZ. Tu\u017c przed wieczorem oddzia\u0142 "Szumnego" liczy\u0142 ponad 200 ludzi. Ci ostatni, id\u0105c na t\u0105 wypraw\u0119, wzi\u0119li ze sob\u0105 dwa konne wozy za\u0142adowane amunicj\u0105 i granatami. Mia\u0142y one tak\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 do przewozu rannych. Do tej grupy ludzi do\u0142\u0105czy\u0142a jeszcze wspomniana kompania "\u0141upaszki" pod dow\u00f3dztwem porucznika "Zygmunta" – Zygmunta B\u0142a\u017cejewicza. Ca\u0142o\u015b\u0107 si\u0142 partyzanckich liczy\u0142a ponad 300 ludzi. W\u015br\u00f3d nich byli tak\u017ce partyzanci z Soko\u0142owa: Henryk Jakonowski ps. "Ska\u0142a", Eugeniusz Todorski z ulicy W\u0119growskiej, Kacper B\u0142o\u0144ski z ulicy Sadowej, Zechcio Sawicz, Marian Warsztocki z koloni Skrzeszew, byli te\u017c z miejscowo\u015bci Zawady i inni.<\/p>\n

W godzin\u0119 po zapadni\u0119ciu zmroku, zosta\u0142y przeci\u0119te wszystkie linie telefoniczne \u0142\u0105cz\u0105ce Siemiatycze z innymi miejscowo\u015bciami. W ci\u0105gu nast\u0119pnej godziny miasto zosta\u0142o otoczone partyzanckimi oddzia\u0142ami, nie pozwalaj\u0105c nikomu opu\u015bci\u0107 miasta. Przed p\u00f3\u0142noc\u0105 na sygna\u0142 rakiety, poszczeg\u00f3lne kampanie i plutony ruszy\u0142y do centrum miasta, \u015bpiewaj\u0105c znane partyzanckie, wojskowe i legionowe pie\u015bni. Ju\u017c na peryferiach miasta nast\u0105pi\u0142y kr\u00f3tkie potyczki z patrolami ubek\u00f3w i milicji, kt\u00f3rzy odpowiadaj\u0105c strza\u0142ami, schronili si\u0119 w budynkach swych komend. Partyzanci otoczyli te budynki jak r\u00f3wnie\u017c koszary wojskowe. Wystrzelono w g\u00f3r\u0119 kilka rakiet by o\u015bwietli\u0107 miasto i wezwano otoczone za\u0142ogi do poddania si\u0119. Ale wtedy punkty oporu przeciwnika odpowiedzia\u0142y gwa\u0142townym ogniem. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 walka. Po kilkunastu minutach poddali si\u0119 \u017co\u0142nierze. Kilkunastu z nich, nie chc\u0105c si\u0119 podda\u0107, korzystaj\u0105c z ciemno\u015bci nocy, zbieg\u0142o na pobliskie pola. Natomiast Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa mocno si\u0119 broni\u0142, ziej\u0105c kulami z okien budynku. Partyzanci jednak przewidzieli, \u017ce zdobycie tego budynku nie b\u0119dzie \u0142atwe. Szykuj\u0105c si\u0119 na t\u0119 wypraw\u0119, wzi\u0119li ze sob\u0105 piata ? angielski przeciwpancerny granatnik. Ustawili go naprzeciw szczytu budynku, gdzie nie by\u0142o okien i nie lecia\u0142y kule. Po kilku strza\u0142ach zawali\u0142a si\u0119 szczytowa \u015bciana, tworz\u0105c du\u017cy wy\u0142om. Zaraz te\u017c wrzucono tam kilka r\u0119cznych granat\u00f3w. Gdy dym i kurz nieco opad\u0142, z wn\u0119trza budynku odezwa\u0142y si\u0119 g\u0142osy:<\/p>\n

– Nie strzela\u0107! Poddajemy si\u0119!<\/p>\n

Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o, po chwilowym przerwaniu ognia, z budynku pocz\u0119li cz\u0119\u015bciowo wychodzi\u0107 ubecy z podniesionymi r\u0119kami. Otworzono zaraz prowizoryczne wi\u0119zienie, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142o si\u0119 kilkadziesi\u0105t os\u00f3b. Sporadycznie trwa\u0142y jeszcze walki. Broni\u0142a si\u0119 jeszcze komenda milicji i cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy zbieg\u0142szy ze swych koszar, tutaj znale\u017ali schronienie. Gdy si\u0119 jednak dowiedzieli, \u017ce budynek UB zosta\u0142 zdobyty, poddali si\u0119 bez \u017cadnych warunk\u00f3w. Gdy umilk\u0142y strza\u0142y, cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w miasta wysz\u0142a na ulice, by powita\u0107 zwyci\u0119skich partyzant\u00f3w. Ci za\u015b, w centrum miasta zrobili zbi\u00f3rk\u0119 swych oddzia\u0142\u00f3w. A nast\u0119pnie na g\u0142\u00f3wnej ulicy zorganizowali co\u015b w rodzaju defilady, id\u0105c zwartymi oddzia\u0142ami przez ca\u0142e miasto, \u015bpiewaj\u0105c wojskowe i partyzanckie piosenki. Gdy doszli do rynku, wystrzelono w g\u00f3r\u0119 dziesi\u0105tki rakiet, tworz\u0105c na ciemnym tle nieba \u015bwietlny parasol. Przed \u015bwitem partyzanci opu\u015bcili miasto, wycofuj\u0105c si\u0119 do okolicznych las\u00f3w. Zabrali te\u017c ze sob\u0105 wzi\u0119tych do niewoli ubek\u00f3w i milicjant\u00f3w. Tych, co dopu\u015bcili si\u0119 zbrodni wobec by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w AK i NSZ, powieszono. Pozosta\u0142ych puszczono wolno, udzielaj\u0105c odpowiedniego ostrze\u017cenia. Zabrano im te\u017c mundury i buty.<\/p>\n

Zdobycie Siemiatycz by\u0142o jedn\u0105 z wi\u0119kszych zwyci\u0119skich akcji partyzanckich na Podlasiu i odbi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bnym echem w okolicy. W kilka dni p\u00f3\u017aniej, partyzanci zaplanowali kolejn\u0105 wi\u0119ksz\u0105 operacj\u0119, kt\u00f3rej celem mia\u0142o by\u0107 opanowanie mostu na Bugu, w pobli\u017cu Siemiatycz. Tego wa\u017cnego kolejowego mostu strzeg\u0142a kompania wojska w sile oko\u0142o sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu \u017co\u0142nierzy. Akcj\u0119 wyznaczono na 18 maja. Miejscowi partyzanci dobrze znali most i przylegaj\u0105ce do niego tereny. Tego dnia kilka kilometr\u00f3w przed mostem, oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu partyzant\u00f3w wsiad\u0142o do poci\u0105gu jad\u0105cego od strony Siedlec do Siemiatycz. Gdy poci\u0105g tu\u017c przed mostem zacz\u0105\u0142 zwalnia\u0107, jak to zawsze czyni\u0142a obs\u0142uga poci\u0105gu, partyzanci wyskoczyli z wa
\ngon\u00f3w na tory, obezw\u0142adnili dw\u00f3ch wartownik\u00f3w, a nast\u0119pnie otoczyli pozosta\u0142\u0105 grup\u0119, zmuszaj\u0105c ich do poddania. \u017bo\u0142nierze bez oporu oddali bro\u0144, a kilkunastu z nich wywodz\u0105cych si\u0119 z Wile\u0144szczyzny, wst\u0105pi\u0142o do oddzia\u0142u "Szumnego" wraz z dow\u00f3dc\u0105 kompani, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 pseudonim "Kmicic".<\/p>\n

Opr\u00f3cz wi\u0119kszych akcji i bitew, prawie codziennie trwa\u0142y drobne potyczki z kr\u0119c\u0105cymi si\u0119 w terenie milicjantami i ubekami. W drugiej po\u0142owie lipca, do oddzia\u0142u "Szumnego" i "M\u0142ota" dosz\u0142y wie\u015bci, \u017ce po przeciwnej stronie Bugu, w okolicy Korczewa, polscy \u017co\u0142nierze, tzw. berlingowcy, pod dow\u00f3dztwem sowieckich oficer\u00f3w NKWD dokonuj\u0105 masowych aresztowa\u0144 podejrzanych jak i przypadkowo napotkanych m\u0119\u017cczyzn. "Szumny" dowiedziawszy si\u0119 o tym, postanowi\u0142 osobi\u015bcie sprawdzi\u0107, czy wie\u015bci s\u0105 prawdziwe. Opr\u00f3cz tego, mia\u0142 nawi\u0105za\u0107 bli\u017cszy kontakt z dow\u00f3dc\u0105 innego partyzanckiego oddzia\u0142u, "Rekinem", dzia\u0142aj\u0105cym po drugiej stronie Bugu.<\/p>\n

Rankiem, 26 lipca, "Szumny" dobra\u0142 sobie trzech partyzant\u00f3w, w tym swego adiutanta Jab\u0142onowskiego i przeprawi\u0142 si\u0119 na drugi brzeg rzeki. Tu dok\u0142adnie rozejrzeli si\u0119 po najbli\u017cszej okolicy. Nic jednak podejrzanego nie spostrzegli. Ruszyli wiec przed siebie. Zamierzali dotrze\u0107 do wsi Bu\u017cyski i Starczewice, gdy\u017c tutaj mieli si\u0119 spotka\u0107 z oddzia\u0142em "Rekina". Gdy wyszli na szeroko otwart\u0105 r\u00f3wnin\u0119, ujrzeli nagle wy\u0142aniaj\u0105c\u0105 si\u0119 zza niewielkiego wzniesienia grupk\u0119 ludzi w wojskowych mundurach, kt\u00f3rzy z daleka czynili r\u0119kami jakie\u015b gesty. "Szumny" i towarzysz\u0105cy mu partyzanci my\u015bleli, \u017ce zbli\u017ca si\u0119 oddzia\u0142 "Rekina". \u015amia\u0142o wi\u0119c ruszyli ku nim. Gdy zbli\u017cyli si\u0119 na odleg\u0142o\u015b\u0107 trzystu metr\u00f3w, ujrzeli wy\u0142aniaj\u0105c\u0105 si\u0119 tyralier\u0119 wojska. Zrozumieli, \u017ce to pomy\u0142ka. Wygarn\u0119li wi\u0119c ze swych automat\u00f3w po kilka serii i pocz\u0119li ucieka\u0107 do odleg\u0142ych kilkaset metr\u00f3w zaro\u015bli. Wtedy id\u0105cy na przedzie tyraliery erkaemista, z pozycji stoj\u0105cej wygarn\u0105\u0142 za uciekaj\u0105cymi kilka d\u0142ugich serii. Pad\u0142 "Szumny" i towarzysz\u0105cy mu partyzanci. Taki by\u0142 koniec "Szumnego". W tym czasie jego oddzia\u0142 liczy\u0142 oko\u0142o 120 ludzi, pe\u0142ne cztery plutony. Po jego \u015bmierci dow\u00f3dztwo nad ca\u0142o\u015bci\u0105 obj\u0105\u0142 "M\u0142ot".
c.d.n.<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/976"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=976"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/976\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}