{"id":965,"date":"2006-04-13T09:21:58","date_gmt":"2006-04-13T07:21:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/04\/13\/szlakiem-mlota-i-lupaszki-czesc-12\/"},"modified":"2006-04-13T09:21:58","modified_gmt":"2006-04-13T07:21:58","slug":"szlakiem-mlota-i-lupaszki-czesc-12","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=965","title":{"rendered":"Szlakiem "M\u0142ota" i "\u0141upaszki" – cz\u0119\u015b\u0107 12"},"content":{"rendered":"

Cz\u0119\u015b\u0107 XII<\/p>\n

<\/span>Ko\u0144cz\u0105c t\u0119 napisan\u0105 w wielkim skr\u00f3cie epopej\u0119 o "M\u0142ocie", warto jeszcze wspomnie\u0107 o kilku partyzantach, dzia\u0142aj\u0105cych w powiecie soko\u0142owskim. Ju\u017c w 1946 r. podporz\u0105dkowali si\u0119 oni "M\u0142otowi", lecz walczyli osobno w kilkunastoosobowych grupach.
Jednym z nich, bardziej znanym, by\u0142 Kazimierz Wyroz\u0119bski ps. "Sokolik", ze wsi Niemirki, w gminie Jab\u0142onna, urodzony w 1919 r. Podczas okupacji – \u017co\u0142nierz AK. Po wej\u015bciu Rosjan, w sierpniu 1944 r. wst\u0105pi\u0142 do milicji. Wkr\u00f3tce zosta\u0142 wys\u0142any na siedmiodniowy milicyjny kurs do Otwocka. Gdy wr\u00f3ci\u0142 do Jab\u0142onny, dowiedzia\u0142 si\u0119 o aresztowaniach by\u0142ych akowc\u00f3w i o tym, \u017ce i on zostanie aresztowany. Wzi\u0105\u0142 wi\u0119c z posterunku pepesz\u0119 i poszed\u0142 do lasu. Wst\u0105pi\u0142 do Obwodowego Patrolu \u017bandarmerii WiN. Oddzia\u0142 liczy\u0142 12-15 os\u00f3b. Grupa ta urz\u0105dza\u0142a zasadzki na ubek\u00f3w i funkcjonariuszy sowieckiego NKWD, dokonuj\u0105cych aresztowa\u0144 na terenie powiatu. Oddzia\u0142 istnia\u0142 do wrze\u015bnia 1945 r. Po jego rozwi\u0105zaniu "Sokolik" zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 innego oddzia\u0142u, licz\u0105cego oko\u0142o dziesi\u0119ciu os\u00f3b.<\/p>\n

Od wrze\u015bnia 1945 r. do 1948 r. dokona\u0142 ponad trzydziestu akcji. Rozbi\u0142 w powiecie oko\u0142o trzyna\u015bcie posterunk\u00f3w milicji, w tym dwukrotnie posterunek w Jab\u0142onnej. Dokonywa\u0142 r\u00f3\u017cnych rekwizycji w instytucjach pa\u0144stwowych i sp\u00f3\u0142dzielniach. 13 grudnia 1947 r. z sze\u015bcioma partyzantami rozbroi\u0142 posterunek milicji w Kosowie i zastrzeli\u0142 dw\u00f3ch funkcjonariuszy Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa z Soko\u0142owa: \u0141apacza i s\u0119dziego \u015bledczego UB – Konopk\u0119, wydaj\u0105cego wyroki \u015bmierci. By\u0142a to prawdopodobnie jedna z ostatnich, wi\u0119kszych akcji "Sokolika". Po tym wydarzeniu partyzanci ruszyli w stron\u0119 Soko\u0142owa. Po drodze od\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 czterech z nich i uda\u0142o si\u0119 w okolice Sterdyni. Z pozosta\u0142ymi "Sokolik" zatrzyma\u0142 si\u0119 na przedmie\u015bciach Soko\u0142owa – kolonii Podkupientyn, u Jana Adamczyka – "Ma\u0142ego Jasia". Przebywali tu ca\u0142y dzie\u0144, o zmroku udali si\u0119 w kierunku Jab\u0142onny.<\/p>\n

Dalsza walka z nowymi w\u0142adzami stawa\u0142a si\u0119 coraz trudniejsza. \u00d3smego lipca 1948 r. "Sokolik" z dwoma partyzantami: Czapskim i Czarnockim, zatrzyma\u0142 si\u0119 na skraju wsi Ch\u0105dzy\u0144, w gospodarstwie rolnika Piwka, przy drodze do Holenderni. Mieli oni przy sobie tylko kr\u00f3tk\u0105 bro\u0144 – pistolety. W pewnej chwili spostrzegli przez okno, \u017ce na podw\u00f3rze wesz\u0142o trzech milicjant\u00f3w uzbrojonych w pepesze i karabiny. Mieli oni rzekomo szuka\u0107 z\u0142odziei, kt\u00f3rzy ukradli w lesie drzewo. "Sokolik" otworzy\u0142 okno i wyskoczy\u0142 przez nie. Zauwa\u017cy\u0142 to jeden z milicjant\u00f3w i strzeli\u0142 do niego z bliskiej odleg\u0142o\u015bci. "Sokolik" pad\u0142. Zosta\u0142 ranny. Wiedzia\u0142, jakie czekaj\u0105 go tortury, gdy dostanie si\u0119 w r\u0119ce UB. Podni\u00f3s\u0142 pistolet i strzeli\u0142 sobie w g\u0142ow\u0119. Dwaj jego koledzy ostrzeliwuj\u0105c si\u0119, zbiegli. Tak brzmia\u0142a oficjalna wersja \u015bmierci "Sokolika". Natomiast inni m\u00f3wili, \u017ce do zagrody Piwka pierwsi przyszli milicjanci i zatrzymali si\u0119 d\u0142u\u017cej. P\u00f3\u017aniej przyszed\u0142 "Sokolik" z Czapskim i Czarnockim. Cia\u0142o "Sokolika" przywieziono do Sterdyni, a nast\u0119pnie do Soko\u0142owa na rozpoznanie. Po identyfikacji, z\u0142o\u017cono je w nieczynnej prawos\u0142awnej drewnianej cerkwi, znajduj\u0105cej si\u0119 na tzw. Ruskim cmentarzu przy ul. Bartoszowej – dawniej Kudelczy\u0144ska. W protokole spisanym podczas identyfikacji napisano, \u017ce "Sokolik" w chwili \u015bmierci mia\u0142 przy sobie dwa pistolety i 60 z\u0142 (kilogram bia\u0142ego chleba kosztowa\u0142 w\u00f3wczas 50 z\u0142). Od ko\u0144ca 1945 r. do oko\u0142o 1950 r. sk\u0142adano w cerkwi wszystkich zabitych partyzant\u00f3w (kilka razy wspina\u0142em si\u0119 do okratowanego okna, by zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da le\u017c\u0105ca tu osoba czy kilka os\u00f3b). Nast\u0119pnego dnia, po z\u0142o\u017ceniu cia\u0142a "Sokolika" w cerkwi, na cmentarz przysz\u0142o kilku ubek\u00f3w. Kazali wyj\u015b\u0107 za bram\u0119 – opu\u015bci\u0107 cmentarz, znajduj\u0105cym si\u0119 tam osobom. Wykopali d\u00f3\u0142, tu\u017c przy cmentarnym murze od strony ul. Bartoszowej i w\u0142o\u017cyli do niego cia\u0142o "Sokolika". Nast\u0119pnie gr\u00f3b zasypano i dok\u0142adnie zamaskowano. Jeszcze tego samego dnia, przed wieczorem, miejsce to odnalaz\u0142 przyrodni brat "Sokolika" – Aleksander Wyroz\u0119bski. Kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej pochowano tu Tadeusza i Janin\u0119 Krasnod\u0119bskich. Ich pomnik stoi do dzi\u015b. Nie ma jednak \u017cadnej wzmianki o "Sokoliku".<\/p>\n

Po \u015bmierci "Sokolika" na terenie powiatu pozosta\u0142 z kilkoma partyzantami "Brzask" – J\u00f3zef Ma\u0142czuk, pochodz\u0105cy z Wyroz\u0119b\u00f3w, ur. W 1915 r. Podczas okupacji – \u017co\u0142nierz AK. W 1946 r. po \u015bmierci "Boruty" mianowany przez "M\u0142ota" komendantem Obwodowego Patrolu \u017bandarmerii WiN – Sz\u00f3stej Brygady Wile\u0144skiej. Z o\u015bmioma partyzantami przetrwa\u0142 do 7 kwietnia 1950 r. Wcze\u015bniej przez kilka miesi\u0119cy \u015bledzony przez szpicli UB – ormowc\u00f3w. Pi\u0105tego kwietnia zacz\u0119to przygotowywa\u0107 wielk\u0105 ob\u0142aw\u0119 na "Brzaska", kt\u00f3ry w\u00f3wczas znajdowa\u0142 si\u0119 z o\u015bmioma partyzantami w lesie, mi\u0119dzy Jab\u0142onn\u0105 a Toczyskami. 7 kwietnia, wczesnym rankiem, las zosta\u0142 otoczony przez 450 \u017co\u0142nierzy, kilku ubek\u00f3w i ormowc\u00f3w z Jab\u0142onny. Si\u0142y te wspiera\u0142 kr\u0105\u017c\u0105cy nad lasem samolot, obserwuj\u0105cy ruchy partyzant\u00f3w. Dzie\u0144 wcze\u015bniej przysz\u0142a do lasu na spotkanie z m\u0119\u017cem, \u017cona "Brzeska". On sam, zaniepokojony ruchami wojska, warkotem dziesi\u0105tk\u00f3w samochod\u00f3w i kr\u0105\u017c\u0105cym nad lasem samolotem, wyszed\u0142 z g\u0119stwiny drzew. Wtedy pad\u0142y strza\u0142y ze strony zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 do lasu wojska, na kt\u00f3rego czele sz\u0142o kilku ormowc\u00f3w. "Brzask" upad\u0142. Zosta\u0142 trafiony kul\u0105 w okolic\u0119 serca. Podczas walki zgin\u0119\u0142o jeszcze dw\u00f3ch partyzant\u00f3w. Pozosta\u0142ym uda\u0142o si\u0119 wyj\u015b\u0107 z okr\u0105\u017cenia. P\u00f3\u017aniej zosta\u0142a zatrzymana i aresztowana \u017cona "Brzaska", skazana w specjalnym procesie na 10 lat wi\u0119zienia. Przebywa\u0142a w nim trzy lata. Pi\u0119ciu innym osobom, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y z "Brzaskiem", urz\u0105dzono w Jab\u0142onnie pokazowy proces. Dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn skazano na kar\u0119 \u015bmierci, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej zamieniono na 10 lat wi\u0119zienia. Pozostali r\u00f3wnie\u017c zostali skazani na d\u0142ugoletnie wi\u0119zienie, lecz im zmniejszono kar\u0119. Tak zako\u0144czy\u0142 si\u0119 zbrojny ruch oporu w powiecie soko\u0142owskim.
Kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, jeden z ormowc\u00f3w z Jab\u0142onny, chwali\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d "swoich", \u017ce to w\u0142a\u015bnie on zastrzeli\u0142 "Brzaska", lecz i on ju\u017c nie \u017cyje.
Ko\u0144cz\u0105c t\u0119 cz\u0105stk\u0119 historii lat powojennych, wspomn\u0119, \u017ce w opisanych odcinkach mog\u0105 by\u0107 pewne nie\u015bcis\u0142o\u015bci. Od tamtych dni min\u0119\u0142o blisko 60 lat. Zawodzi ju\u017c ludzka pami\u0119\u0107 i nie da si\u0119 podnie\u015b\u0107 z grob\u00f3w tych, kt\u00f3rzy tworzyli t\u0119 histori\u0119.
<\/span>
Marian Pietrzak<\/span><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/965"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=965"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/965\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=965"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}