{"id":953,"date":"2006-05-18T10:38:51","date_gmt":"2006-05-18T08:38:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/05\/18\/kpt-jozef-zadzierski-wolyniak-1923-1946-czesc-2\/"},"modified":"2006-05-18T10:38:51","modified_gmt":"2006-05-18T08:38:51","slug":"kpt-jozef-zadzierski-wolyniak-1923-1946-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=953","title":{"rendered":"Kpt. J\u00f3zef Zadzierski "Wo\u0142yniak" (1923-1946) – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"

W po\u0142owie 1943 r. J. Zadzierski pod
\nnowym pseudonimem "Wo\u0142yniak" rozpoczyna partyzanck\u0105
\ndzia\u0142alno\u015b\u0107 w OP-44 "Ojca Jana". By\u0142 to jeden z
\nnajwi\u0119kszych i najlepiej zorganizowanych oddzia\u0142\u00f3w NOW,
\nprzez kt\u00f3ry przewin\u0119\u0142o si\u0119 blisko 3.000 ludzi. Przy
\noddziale istnia\u0142a podchor\u0105\u017c\u00f3wka i szko\u0142a oficerska.
\"\"
mjr Franciszek Przysi\u0119\u017cniak "Ojciec Jan"<\/font><\/p>\n

Oddzia\u0142 ten ma na swoim koncie wiele sukces\u00f3w w walce z
\nniemieckim okupantem, ale te\u017c co najmniej jedn\u0105 dotkliw\u0105 pora\u017ck\u0119.
\nBy\u0142o to w okresie Bo\u017cego Narodzenia ’43, kiedy to jeden jedyny raz
\nzatrzymano si\u0119 na kilkudniowe kwaterowanie w \u015br\u00f3dle\u015bnej wsi
\nGraba, oko\u0142o 15 km na po\u0142udnie od Janowa Lubelskiego. 27 grudnia
\nprzyjecha\u0142 tu ks. kapelan Franciszek L\u0105dowicz; szykowano w\u0142a\u015bnie
\no\u0142tarz, gdy\u017c tego dnia mia\u0142 si\u0119 odby\u0107 \u015blub dow\u00f3dcy Fr.
\nPrzysi\u0119\u017cniaka z Janin\u0105 Oleszkiewicz. Mia\u0142a by\u0107 wielka feta,
\ntymczasem niespodziewanie na skraju wioski zagdaka\u0142 erkaem, zaraz
\npotem odezwa\u0142y si\u0119 cekaemy, za\u015bwita\u0142y pistolety maszynowe, rwa\u0142y
\nsi\u0119 granaty. Do wsi wesz\u0142y tyraliery niemieckie. Zaskoczeni
\npartyzanci mieli odci\u0119t\u0105 drog\u0119 do lasu. "Wo\u0142yniak" w
\ntym czasie czy\u015bci\u0142 sw\u00f3j rkm. Us\u0142yszawszy strza\u0142y, w mig
\nz\u0142o\u017cy\u0142 karabin i wyskoczywszy boso na dw\u00f3r, j\u0105\u0142 pra\u017cy\u0107
\nNiemc\u00f3w. Dzi\u0119ki jego brawurze ocala\u0142o szefostwo oddzia\u0142u,
\nale poleg\u0142o kilkana\u015bcie innych os\u00f3b. Oddzia\u0142 poni\u00f3s\u0142
\nkl\u0119sk\u0119. "Wo\u0142yniak" i kilku innych \u017co\u0142nierzy opu\u015bci\u0142o
\nwtedy oddzia\u0142, obarczaj\u0105c kierownictwo win\u0105 za
\nniefrasobliwo\u015b\u0107.<\/p>\n

Miesi\u0105ce partyzanckiej doli dzieli\u0142 z
\n"Wo\u0142yniakiem" zamieszka\u0142y obecnie w USA J\u00f3zef
\nZawitkowski, kt\u00f3ry p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej tak
\nscharakteryzowa\u0142 koleg\u0119:
"By\u0142 jednym z najstarszych sta\u017cem
\npartyzant\u00f3w u Ojca Jana . Nadzwyczaj odwa\u017cny, ryzykant, nie
\nznaj\u0105cy l\u0119ku ochotnik na ka\u017cd\u0105 akcj\u0119. Ulubion\u0105 jego broni\u0105
\nby\u0142o parabelum szturmowe z d\u0142ug\u0105 luf\u0105. Ka\u017cd\u0105 bro\u0144 potrafi\u0142 w
\nkilka minut roz\u0142o\u017cy\u0107 i z\u0142o\u017cy\u0107 z zawi\u0105zanymi oczyma! Nigdy nie
\nzawi\u00f3d\u0142, zawsze mo\u017cna by\u0142o na niego liczy\u0107."<\/span>
Natomiast
\njeden z prze\u0142o\u017conych, major Emil Kubler wspomina:
"Od
\npierwszego wejrzenia "Wo\u0142yniak" zaimponowa\u0142 mi swoj\u0105
\ndziarsk\u0105 postaw\u0105 i zachowaniem. Z takimi zapale\u0144cami –
\npomy\u015bla\u0142em – dobrze mi b\u0119dzie wojowa\u0107 w warunkach partyzanckich,
\noni nie zawiod\u0105."<\/span>
Za swe nieraz krwawe, ale udane akcje,
\notrzyma\u0142 od swych prze\u0142o\u017conych z NOW nie tylko przydomek
\n"zuchwa\u0142ego zago\u0144czyka", ale te\u017c nale\u017cne mu odznaczenia
\ni awanse do kapitana w\u0142\u0105cznie (rozkazem d-cy okr\u0119gu "Groma").<\/p>\n

Po odej\u015bciu od "Ojca Jana"
\nzawi\u0105za\u0142 w\u0142asny, nieliczny bo 30-osobowy oddzia\u0142, kt\u00f3ry
\noperowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie w p\u00f3\u0142nocnej Rzeszowszczy\u017anie i w
\nLasach Janowskich.
Od pocz\u0105tku 1944 roku przeprowadzi\u0142
\nwiele akcji przeciw administracji ukrai\u0144skiej oraz wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cym
\nz Niemcami s\u0142u\u017cbom i pomocniczym oddzia\u0142om ukrai\u0144skim.
\nZlikwidowa\u0142 m.in. ukrai\u0144sko – niemieckie posterunki w Potoku,
\nKury\u0142\u00f3wce, Cieplicach, Obszy. Walczy\u0142 na Zasaniu z Niemcami,
\nrazem z sowiecka dywizj\u0105 partyzanck\u0105 im. Sidora Kowpaka. Dzi\u0119ki
\nlikwidowaniu przez niego niemieckich grup kontyngentowych Niemcy na
\nZasaniu zaprzestali rekwirowania \u017cywno\u015bci we wsiach. Wiosn\u0105 1944
\nr. walczy\u0142 z grupami UPA, jego oddzia\u0142 chroni\u0142 ludno\u015b\u0107 polska na
\nZasaniu przed napadami ukrai\u0144skimi. W lipcu 1944 przeprowadzi\u0142
\nwojska sowieckie przez San i umo\u017cliwi\u0142 im zaj\u0119cie Le\u017cajska bez
\n\u017cadnych walk i strat.<\/p>\n

Pod koniec lipca 44 r., kiedy to w\u0142adz\u0119
\npocz\u0119li przejmowa\u0107 komuni\u015bci, dow\u00f3dztwo konspiracyjne Armii
\nKrajowej podj\u0119\u0142o tyle\u017c przebieg\u0142\u0105, co ryzykown\u0105 decyzj\u0119
\nwprowadzania swoich ludzi do w\u0142adzy. Tym sposobem "Wo\u0142yniak"
\n(oczywi\u015bcie ze sfa\u0142szowanymi dokumentami i spreparowanym
\n\u017cyciorysem) zosta\u0142 komendantem nowo utworzonej Milicji
\nObywatelskiej w Le\u017cajsku. Podobny fortel uda\u0142 si\u0119 jeszcze w
\nKulnie, Kury\u0142\u00f3wce i paru innych miejscowo\u015bciach. Jednak po
\noko\u0142o trzech miesi\u0105cach NKWD rozszyfrowa\u0142o "konie
\ntroja\u0144skie", zacz\u0119\u0142y si\u0119 aresztowania, kator\u017cnicze
\n\u015bledztwa, wreszcie wyw\u00f3zki na Sybir.
Wagon, kt\u00f3rym
\nich wieziono w listopadzie 44 roku by\u0142 typowy dla tego typu
\ntransport\u00f3w : towarowy (bydl\u0119cy), z zaryglowanymi drzwiami i
\nokratowanymi kolczastym drutem okienkami. "Wo\u0142yniak"
\njednak nie by\u0142 by sob\u0105, gdyby pogodzi\u0142 si\u0119 z wyrokiem. W wagonie
\nprzebywa\u0142 tylko tyle czasu, ile potrzeba by\u0142o na wyd\u0142ubanie w
\npod\u0142odze dziury. Co prawda nie straszne mu by\u0142o obcowanie ze
\n\u015bmierci\u0105, ale do g\u0142owy mu nie przysz\u0142a my\u015bl, \u017ce ryzykuj\u0105c t\u0119
\nucieczk\u0119, m\u00f3g\u0142 zgin\u0105\u0107 pod ko\u0142ami poci\u0105gu. Wraz kilkoma
\ntowarzyszami zsun\u0105\u0142 si\u0119 pod pod\u0142og\u0119 wagonu, chwila koncentracji
\ni zwolnienie u\u015bcisku r\u0105k … Zwini\u0119ci w k\u0142\u0119bek, toczyli si\u0119
\njeszcze kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w po torach, po czym podnie\u015bli
\nsi\u0119 cali obolali, ale szcz\u0119\u015bliwi, \u017ce uszli niewoli.
„Wo\u0142yniak”
\nodpocz\u0105\u0142 w krzakach oczekuj\u0105c na zmrok. W my\u015blach usi\u0142owa\u0142
\nustali\u0107, gdzie jest i w jak\u0105 stron\u0119 si\u0119 uda\u0107. Mniema\u0142 –
\ns\u0142usznie, jak si\u0119 potem okaza\u0142o – \u017ce jest w okolicy Lubaczowa.
\nSt\u0105d ruszy\u0142 w kierunku Niska, gdzie w niedalekim Zarzeczu szefem
\nplac\u00f3wki AK by\u0142 kolega z lasu, J\u00f3zef Zawitkowski. "W
\np\u00f3\u0142 wieku po tym wydarzeniu – <\/span>wspomina Zawitkowski – mam w
\npami\u0119ci \u017cywy obraz "Wo\u0142yniaka", kt\u00f3ry si\u0119 u mnie
\nzameldowa\u0142 po ucieczce z transportu na Sybir. Pot\u0142uczony,
\nposiniaczony, ca\u0142y w ranach, na \u0142okciach i kolanach zdarta sk\u00f3ra…
\nwierzy\u0107 si\u0119 nie chcia\u0142o, \u017ce w takim stanie zdo\u0142a\u0142 przej\u015b\u0107
\nkilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w".<\/span>
W Zarzeczu zosta\u0142 opatrzony.
\nnakarmiony, ale nie przysta\u0142 na propozycj\u0119, by odpocz\u0105\u0107 cho\u0107
\nkilka dni. \u015apieszno mu by\u0142o do Le\u017cajska, a na drog\u0119 poprosi\u0142 o
\nnagan, naboje i granaty. Odnalaz\u0142 UB-k\u00f3w i NKWD-zist\u00f3w,
\nkt\u00f3rzy go niedawno aresztowali i co do jednego
\nzlikwidowa\u0142!
Odt\u0105d by\u0142 nieprzejednanym wrogiem komunist\u00f3w,
\nUkrai\u0144c\u00f3w z band UPA i tych wszystkich, kt\u00f3rzy im
\nsprzyjali. Jeszcze raz zorganizowa\u0142 oddzia\u0142, tym razem pod
\nauspicjami NZW. Liczy\u0142 on ok. 150 ludzi i ws\u0142awi\u0142 si\u0119 wieloma
\nakcjami przeciw UB, MO, KBW, PPR, UPA i NKWD na terenie
\nRzeszowszczyzny i po\u0142udnia Lubelskiego.<\/p>\n

\"\"
O\u017canna, uroczysto\u015bci z okazji \u015bwi\u0119ta 3 Maja 1945 r., na cztery dni przed bitw\u0105 z NKWD pod Kury\u0142\u00f3wk\u0105. Przed oddzia\u0142ami partyzant\u00f3w NZW, stoj\u0105 ich dow\u00f3dcy, w kolejno\u015bci (od prawej): kpt. J\u00f3zef Zadzierski "Wo\u0142yniak", por. Stanis\u0142aw Pelczar "Majka", Bronis\u0142aw Gliniak "Radwan".<\/font>\n<\/p>\n

Dzi\u0119ki jego dow\u00f3dztwu 19 marca
\n1945 r. polskie oddzia\u0142y partyzanckie rozbi\u0142y id\u0105cy z ukrai\u0144skiego
\nKulna, ukrai\u0144sko – sowiecki napad na polsk\u0105 Kury\u0142\u00f3wk\u0119, a 7 maja
\nrozgromi\u0142y pod Kury\u0142\u00f3wk\u0105 ekspedycj\u0119 karn\u0105 NKWD, zabijaj\u0105c
\nponad 70 \u017co\u0142nierzy tej formacji. W Le\u017cajskiem i na Zasaniu zwalcza\u0142
\nantypolskie podziemie Ukrai\u0144c\u00f3w, pacyfikowa\u0142 wsie
\nwspieraj\u0105ce UPA, m.in. Dobr\u0105, Wo\u0142czaste, Dobcz\u0119, D\u0105browice,
\nRudk\u0119. W odwecie za napady oddzia\u0142u UPA dowodzonego przez Iwana
\nSzpontaka „\u017bele\u017aniaka” dokona\u0142 17 IV 1945 r. wraz z innymi
\noddzia\u0142ami NZW krwawej pacyfikacji ukrai\u0144skiej wsi Piskorowice. W
\n1945 i 1946 r. jego ludzie zniszczyli posterunki milicji m.in. w
\nGiedlarowej, Jarocinie, Frampolu, Potoku G\u00f3rnym, Tarnogrodzie.
\nToczy\u0142 tak\u017ce potyczki z tropi\u0105cymi go na Zasaniu grupami
\noperacyjnymi KBW. Legenda "Wo\u0142yniaka" na tych obszarach
\nby\u0142a tak wielka, \u017ce niemal wszystkie akcje by\u0142y jemu przypisywane.
\nPropagandzi\u015bci PRL nie omieszkali tego wykorzysta\u0107 dopisuj\u0105c na
\njego rachunek tak\u017ce niecne wyst\u0119pki zwyk\u0142ych bandyt\u00f3w,
\nszabrownik\u00f3w i "koguciarzy".<\/p>\n

Legendy jednak przewa\u017cnie kr\u00f3tko
\n\u017cyj\u0105. Po kolejnych pacyfikacjach terenu oraz akcjach UB i KBW
\nliczebno\u015b\u0107 jego oddzia\u0142u spad\u0142a z ponad dwustu do kilkunastu
\npartyzant\u00f3w pod koniec 1946 r. W nocy z 11 na 12 listopada
\n1946 r. podczas potyczki w rejonie Tarnawca zostal ranny w r\u0119k\u0119.
\nNie m\u00f3g\u0142 podda\u0107 si\u0119 regularnemu leczeniu, bo to grozi\u0142o
\ndekonspiracj\u0105 i aresztowaniem. Niebawem rozwin\u0119\u0142a si\u0119 gangrena.
\nNie widz\u0105c wyj\u015bcia z sytuacji, noc\u0105 z 28 na 29 grudnia 1946 r. we
\nwsi Szegdy pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo.
Pochowano go
\nkonspiracyjnie na miejscowym cmentarzu, ale nawet po \u015bmierci nie
\nzazna\u0142 spokoju. UB w\u0119szy\u0142o za jego grobem, wi\u0119c koledzy
\nprzenie\u015bli jego cia\u0142o w inne miejsce cmentarza w Szegdach.
\nSzykanowano ks. W\u0119g\u0142owskiego, kt\u00f3ry uczestniczy\u0142 w
\npogrzebie. Dopiero 30 lat p\u00f3\u017aniej na jego mogile pojawi\u0142 si\u0119
\nmetalowy krzy\u017c z tabliczk\u0105 "Nar\u00f3d swemu Obro\u0144cy",
\nale tylko nieliczni wtajemniczeni wiedzieli czyje szcz\u0105tki kryje ten
\ngr\u00f3b. I a\u017c prawie p\u00f3\u0142 wieku trzeba by\u0142o, aby o
\nbohaterze m\u00f3wi\u0107 z imienia i nazwiska, a miejsce jego
\nwiecznego spoczynku by zosta\u0142o godnie uhonorowane.
Kpt. J\u00f3zef
\nZadzierski wzorowo spe\u0142ni\u0142 sw\u00f3j \u017co\u0142nierski i obywatelski
\nobowi\u0105zek. By\u0142 i jest wzorem polskiego oficera, wiernego syna
\nnarodu.
\"\"
Pomnik nagrobny kpt. J\u00f3zefa Zadzierskiego "Wo\u0142yniaka" w Tarnawcu k\/Le\u017cajska.<\/span><\/font><\/p>\n

\"\"
<\/span><\/font>Tablica nagrobna na pomniku kpt. J\u00f3zefa Zadzierskiego. Cmentarz w Tarnawcu.<\/span><\/font><\/p>\n

<\/span><\/font>Cz\u0119\u015b\u0107 1 ><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna – wprowadzenie ><\/span><\/a><\/font><\/p>\n

Opracowano na podstawie:<\/span>
J\u00f3zef \u0141ukasiewicz, Sybir w p\u00f3\u0142 drogi.
\nWspomnienie o kpt. J\u00f3zefie Zadzierskim "Wo\u0142yniaku",
\n"Janowski Kurier Zwi\u0105zkowy" nr 1 (43) luty 2000
Konspiracja i op\u00f3r spo\u0142eczny w Polsce 1944 – 1956. S\u0142ownik Biograficzny, tom. II,
wyd.: Instytut Pami\u0119ci Narodowej. Krak\u00f3w-Warszawa-Wroc\u0142aw 2004<\/span>
<\/font>\n<\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W po\u0142owie 1943 r. J. …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/953"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=953"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/953\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}