{"id":947,"date":"2006-06-06T08:49:21","date_gmt":"2006-06-06T06:49:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/06\/06\/ostatni-lesni-mazowsze-i-podlasie-w-ogniu-1948-1953-czesc-7\/"},"modified":"2006-06-06T08:49:21","modified_gmt":"2006-06-06T06:49:21","slug":"ostatni-lesni-mazowsze-i-podlasie-w-ogniu-1948-1953-czesc-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=947","title":{"rendered":"OSTATNI LE\u015aNI – Mazowsze i Podlasie w ogniu 1948-1953 – cz\u0119\u015b\u0107 7"},"content":{"rendered":"
"Ostatni le\u015bny" – "Puszczyk"<\/span><\/p>\n
Ostatnim oddzia\u0142em niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia zlikwidowanym przez resort bezpiecze\u0144stwa na Mazowszu P\u00f3\u0142nocnym by\u0142a grupa por. Witolda Grabowskiego "Puszczyka". W okresie okupacji niemieckiej by\u0142 on \u017co\u0142nierzem Kedywu AK w Obwodzie M\u0142awa. S\u0142u\u017cb\u0119 w oddzia\u0142ach partyzanckich rozpocz\u0105\u0142 ju\u017c w 1943 r. Po wyzwoleniu dzia\u0142a\u0142 w strukturze Ruchu Oporu Armii Krajowej (ROAK) w ramach batalionu "Znicz" dowodzonego przez kpt. Paw\u0142a Nowakowskiego "\u0141ysego" (uczestniczy\u0142 m.in. w udanej akcji 6 czerwca 1945 r. na PUBP w M\u0142awie, w wyniku kt\u00f3rej uwolnionych zosta\u0142o 32 wi\u0119\u017ani\u00f3w oraz zastrzelonych 4 funkcjonariuszy resortu bezpiecze\u0144stwa). Po akcji ujawnieniowej w 1947 r. dowodzi\u0142 samodzielnym oddzia\u0142em wchodz\u0105cym prawdopodobnie w sk\u0142ad 16 Okr\u0119gu NZW. Po jego likwidacji nawi\u0105za\u0142 kontakt z Mieczys\u0142awem Dziemiszkiewiczem "Rojem". Od jesieni 1951 r. kilkuosobowy oddzia\u0142 W. Grabowskiego nie prowadzi\u0142 ju\u017c w zasadzie \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 dywersyjnych, b\u0119d\u0105c typow\u0105 "grup\u0105 przetrwania". Do jesieni 1952 r. ukrywa\u0142 si\u0119 w przygotowanym uprzednio bunkrze w powiecie dzia\u0142dowskim, a po jego zlokalizowaniu przez resort bezpiecze\u0144stwa przeszed\u0142 w okolice M\u0142awy, gdzie do lata 1953 r. "melinowa\u0142" w kolonijnych gospodarstwach miejscowo\u015bci Niedzia\u0142ki (u rodzin: Marianny Jeziorowskiej, Stanis\u0142awa Adamczyka i Zygmunta Klimaszewskiego). Tam te\u017c 5 lipca 1953 r. otoczy\u0142a go 1300 osobowa grupa operacyjna KBW. Zgodnie z planem w dniu 5.VII.1953 r. o godz. 15.00 przyst\u0105piono do operacji okr\u0105\u017caj\u0105c<\/span> – informowa\u0142 w sprawozdaniu dowodz\u0105cy operacja oficer KBW – \/….\/ zabudowania w momencie nawi\u0105zywania styk\u00f3w 2\/ch kompanii zamykaj\u0105cy pier\u015bcie\u0144 \/….\/ banda w sile 7-miu ludzi podj\u0119\u0142a ucieczk\u0119 w kierunku lasu, gdzie nie widoczna by\u0142a obstawa dla niej. W tym czasie zosta\u0142a nakryta silnym krzy\u017cowym ogniem z broni maszynowej i obstawy i banda widz\u0105c, \u017ce jest okr\u0105\u017cona zaj\u0119\u0142a stanowiska w \u017cycie, przyjmuj\u0105c obron\u0119, jednocze\u015bnie wycofuj\u0105c si\u0119 w kierunku lasu.. W wyniku p\u00f3\u0142toragodzinnej walki banda zosta\u0142a ca\u0142kowicie zlikwidowana. Polegli w\u00f3wczas: Henryk Barwi\u0144ski, Kazimierz \u017bmijewski, Antoni Tomczak "Malutki", Feliks Gutowski, Piotr Grzybowski "Jastrz\u0105b", Wac\u0142aw Grabowski "Puszczyk" i Lucjan Kr\u0119pski "Rekin".
\"\"
<\/span><\/span><\/div>\n
5 lipca 1953, okolice wsi Niedzia\u0142ki pow. M\u0142awa. \u017bo\u0142nierze PAS z oddzia\u0142u por. Wac\u0142awa Grabowskiego "Puszczyka" [drugi od prawej] polegli w walce z 1300-osobow\u0105 grup\u0105 operacyjn\u0105 KBW-UB. Zdj\u0119cie wykonane przez UB…<\/span><\/font>
<\/span><\/div>\n

PROCESY<\/span> – "Huzar" i inni<\/span>
\u015aledztwo kpt. Kazimierza Kamie\u0144skiego – jednego z ostatnich dow\u00f3dc\u00f3w powojennego podziemia trwa\u0142o cztery miesi\u0105ce. Zosta\u0142o zako\u0144czone 11.03.1953 r. Proces, pomimo w\u0142a\u015bciwo\u015bci terytorialnej Wojskowego S\u0105du Rejonowego w Warszawie przeniesiony zosta\u0142 ze wzgl\u0119d\u00f3w propagandowych do \u0141ap – tj. na obszar b\u0119d\u0105cy jeszcze do niedawna "ostoj\u0105" patroli kpt. "Huzara". Po trwaj\u0105cej trzy dni rozprawie, 26.03.1953 r. s\u0105d pod przewodnictwem pp\u0142k Mieczys\u0142awa Widaja og\u0142osi\u0142 wyrok. Jego sentencja, tak jak i akt oskar\u017cenia, obfitowa\u0142a w pe\u0142ne nienawi\u015bci, uw\u0142aczaj\u0105ce godno\u015bci oskar\u017conych sformu\u0142owania. Na czele tej bandy stan\u0119li: syn ku\u0142acki, p\u0142\u00f3d sanacyjnego faszystowskiego w\u00f3jta Kazimierz Kamie\u0144ski, wyrafinowany zbrodniarz i zdrajca, kt\u00f3ry w okresie okupacji wyst\u0119puj\u0105c jako dow\u00f3dca plutonu AK faktycznie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142 z hitlerowskim naje\u017ad\u017ac\u0105. \/…\/ Ca\u0142a ta zgraja bandycka sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z ku\u0142ackich zaplecznik\u00f3w, wyrzutk\u00f3w bez sumienia i skrupu\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych \u0142\u0105czy\u0142o jedno: nienawi\u015b\u0107 do pracuj\u0105cego ch\u0142opstwa, do tych jego warstw, kt\u00f3re pragn\u0119\u0142y si\u0119 wyzwoli\u0107 z odwiecznej niewoli obszarniczo – kapitalistycznej i zrzuci\u0107 z siebie wyzysk ku\u0142acki. <\/span>
Dnia 31 marca 1953 r. na sesji wyjazdowej w Ciechanowcu zapad\u0142 wyrok w sprawie czterech kolejnych konspirator\u00f3w: Kazimierza Parzonki "Zygmunta", Kazimierza Radziszewskiego "Marynarza", J\u00f3zefa Mo\u015bcickiego "Pantery" oraz J\u00f3zefa Kostro "Paw\u0142a".
"Huzar" – 12-krotna kara \u015bmierci, "\u017bubryd" – 7-krotna kara \u015bmierci, "Zbyszek" – 4-krotna kara \u015bmierci, "Zygmunt" – 8-krotna kara \u015bmierci, "Marynarz" – 4-krotna kara \u015bmierci, "Pawe\u0142" – 3-krotna kara \u015bmierci, "Pantera" – 4-krotna kara \u015bmierci
Wobec z g\u00f3ry ustalonych wyrok\u00f3w opinie sk\u0142ad\u00f3w s\u0119dziowskich w sprawie u\u0142askawienia by\u0142y tylko formalno\u015bci\u0105.
Z uwagi na wszechstronn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 kontrrewolucyjn\u0105 typu faszystowskiego po stronie wszystkich wy\u017cej wymienionych skazanych, wysokie napi\u0119cie z\u0142ej woli uwydatnione w bestialskim sposobie dokonywania mord\u00f3w. S\u0105d jest zdania, \u017ce \u017caden ze skazanych na kar\u0119 \u015bmierci w tej sprawie nie zas\u0142uguje na u\u0142askawienie". \/…\/ skazani sami wykluczyli si\u0119 ze spo\u0142ecze\u0144stwa ludowego i nie mo\u017cna liczy\u0107 na ich reedukacj\u0119, a wi\u0119c na \u0142ask\u0119 nie zas\u0142uguj\u0105. \/…\/ Mimo szereg\u00f3w akt\u00f3w \u0142aski w\u0142adzy ludowej w postaci ustaw amnestyjnych 1945 r. i 1947 r. z okazji do powrotu na drog\u0119 normalnego \u017cycia nie skorzystali, w dalszym ci\u0105gu podnosz\u0105c bandyck\u0105 \u0142ap\u0119 na t\u0105 w\u0142adz\u0119, a\u017c do ich uj\u0119cia w ko\u0144cu listopada 1952 r. Maj\u0105c powy\u017csze na uwadze sk\u0142ad s\u0105dz\u0105cy staje na stanowisku, \u017ce skazani sami wykluczyli si\u0119 ze spo\u0142ecze\u0144stwa ludowego i nie mo\u017cna liczy\u0107 na ich reedukacj\u0119, a wi\u0119c na \u0142ask\u0119 nie zas\u0142uguj\u0105.<\/span>
Po odmowie Rady Pa\u0144stwa skorzystania z prawa \u0142aski 22 wrze\u015bnia oraz 11 pa\u017adziernika 1953 r. zastrzeleni zostali w bia\u0142ostockim wi\u0119zieniu: kpt. "Huzar", "\u017bubryd", "Zbyszek", "Zygmunt", "Marynarz" oraz "Pantera".<\/p>\n

Komenda 16 Okr\u0119gu NZW<\/span>
Rozpocz\u0119te ju\u017c w dniu rozbicia komendy \u015bledztwo trwa\u0142o blisko rok (zamkni\u0119to je 1 kwietnia 1949 r.). Zatrzymani cz\u0142onkowie sztabu Okr\u0119gu znajdowali si\u0119 w szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ckiej sytuacji, z uwagi na przej\u0119te przez resort bezpiecze\u0144stwa kompletne archiwum organizacji NZW – zawieraj\u0105ce si\u0119 a\u017c w 10 teczkach. W tej sytuacji mo\u017cliwo\u015bci prowadzenia jakiejkolwiek "gry ze \u015bledczymi" by\u0142y mocno ograniczone, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 przes\u0142ucha\u0144 sprowadza\u0142a si\u0119 przede wszystkim do wymuszania na oskar\u017conych rozszyfrowywania widniej\u0105cych w dokumentach kryptonim\u00f3w, pseudonim\u00f3w, czy te\u017c lokalizacji kolejnych struktur terenowych.
Rozprawa przed WSR w Warszawie, podobnie jak to mia\u0142o miejsce w przypadku "Huzara" i jego ludzi, przeniesiona zosta\u0142a, ze wzgl\u0119d\u00f3w propagandowych, w rejon dotychczasowego dzia\u0142ania organizacji – tj. do Ostro\u0142\u0119ki.
Podczas trwaj\u0105cych cztery dni posiedze\u0144, S\u0105d pod przewodnictwem mjr Mieczys\u0142awa Widaja: uzna\u0142, \u017ce do oskar\u017conych, jako do przest\u0119pc\u00f3w zawodowych \/…\/ nie mo\u017ce by\u0107 zastosowane dobrodziejstwo amnestii. Co do oskar\u017conych pierwszych siedmiu, s\u0105d uzna\u0142, \u017ce oni nie rokuj\u0105 \u017cadnej nadziei poprawy, jako zagorzali przeciwnicy demokratycznego ustroju Pa\u0144stwa Polskiego i jako d\u0142ugoletni zawodowi przest\u0119pcy i dlatego s\u0105d uzna\u0142, \u017ce tylko wyeliminowanie ich zupe\u0142nie ze spo\u0142ecze\u0144stwa mo\u017ce by\u0107 z jednej strony
\nzabezpieczeniem obywateli przed tego rodzaju przest\u0119pczo\u015bci\u0105, z drugiej za\u015b strony mo\u017ce zado\u015b\u0107uczyni\u0107 ura\u017conemu poczuciu praworz\u0105dno\u015bci demokratycznej.<\/span>
Dnia 29 kwietnia 1949 r. zapad\u0142 wyrok: J\u00f3zef Koz\u0142owski "Las" – 6-krotna kara \u015bmierci, Piotr Macuk "S\u0119p" – 4-krotna kara \u015bmierci, Boles\u0142aw Szyszko "Klon" – 5-krotna kara \u015bmierci, Czes\u0142aw Kania "Witold" – 4-krotna kara \u015bmierci, Henryk Tkaczyk "S\u0119k" – 4-krotna kara \u015bmierci, J\u00f3zef B\u0105czek "Lew" – kara \u015bmierci, Apolinary Samsel "Sok\u00f3\u0142" – kara \u015bmierci, Darmofa\u0142 Piotr "Ster"- 5-krotna kara \u015bmierci, Stanis\u0142aw A\u0142aj "Grzegrz\u00f3\u0142ka" – 4-krotna kara \u015bmierci. Opinia sk\u0142adu s\u0119dziowskiego w sprawie u\u0142askawienia nie pozostawia\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci, co do "fina\u0142u" ca\u0142ej sprawy:
Wobec ogromu zbrodni, zawodowo\u015bci i pope\u0142nienia przez wszystkich skazanych ich przest\u0119pczej dzia\u0142alno\u015bci w przeci\u0105gu paru lat, bez wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 ofiar obci\u0105\u017caj\u0105cych danego skazanego, czy to bezpo\u015brednio jako wykonawcy zab\u00f3jstwa, czy te\u017c po\u015brednio, jako pod\u017cegacza lub przekaziciela rozkazu zabicia – S\u0105d jest zdania, \u017ce \u017caden ze skazanych nie zas\u0142uguje na u\u0142askawienie.<\/span>
Po odmowie Boles\u0142awa Bieruta skorzystania z prawa \u0142aski 12 sierpnia 1949 r. w wi\u0119zieniu na Mokotowie, p\u00f3\u017anym wieczorem zastrzeleni zostali: "Las", "S\u0119p", "Klon" i "Witold" (pozosta\u0142ym trzem skazanym zamieniono kar\u0119 na do\u017cywotnie wi\u0119zienie).<\/p>\n

Komenda 23 Okr\u0119gu NZW<\/span>
Rozpocz\u0119te 28 wrze\u015bnia 1948 r., w dniu aresztowania por. Stefana Bronarskiego "Romana", niezwykle okrutne \u015bledztwo, trwa\u0142o blisko p\u00f3\u0142tora roku.. Wi\u0119ziony w\u00f3wczas w tym samym areszcie \u017co\u0142nierz NZW Witold Teske wspomina\u0142:
"Pocz\u0105wszy od zmroku, ca\u0142\u0105 noc do rana odbywa\u0142y si\u0119 przewa\u017cnie \u015bledztwa, kt\u00f3rym towarzyszy\u0142y bezustanne krzyki mordowanych. Nikt nie spa\u0142, a nawet odwa\u017cnych ludzi ogarnia\u0142 strach. Wycia by\u0142y nieustanne, ludzie krzyczeli z b\u00f3lu. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o charczenie ludzi duszonych. Szczeg\u00f3lnie przykre by\u0142y krzyki i p\u0142acz katowanych kobiet. B\u0119d\u0105c w celi gdzie by\u0142y szczeliny przy futrynie, widzia\u0142em jak funkcjonariusze trzymali le\u017c\u0105cego i rozkrzy\u017cowanego Stefana Majewskiego. By\u0142 obecny lekarz ze strzykawk\u0105 a \u015bledczy Bronis\u0142aw Szczerbakowski pocz\u0105tkowo straszy\u0142 a w ko\u0144cu poleci\u0142 dokona\u0107 le\u017c\u0105cemu zastrzyku, co nast\u0105pi\u0142o, czemu towarzyszy\u0142o nieludzkie wycie torturowanego". <\/span>
W dniu 19 czerwca 1950 r. na \u0142awie oskar\u017conych zasiedli niemal wszyscy \u017cyj\u0105cy cz\u0142onkowie sztabu Okr\u0119gu: por. Stefan Bronarski "Roman", por. Stefan Majewski "Szczepan", por. Jerzy Wierzbicki "Dodek", por. Jan Przyby\u0142owski "Onufry", plut. Stanis\u0142aw Lewandowski "Ogrodnik", dow\u00f3dca oddzia\u0142\u00f3w bojowych Okr\u0119gu sier\u017c. Wiktor Stryjewski "Cacko" oraz nie b\u0119d\u0105cy cz\u0142onkiem Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, ostatni komendant Okr\u0119gu P\u0142ockiego Armii Krajowej por. Jan Nowak "Korab".
Przygotowany w oparciu o wymuszone zeznania (kt\u00f3re podczas rozprawy w wi\u0119kszo\u015bci zosta\u0142y przez oskar\u017conych odwo\u0142ane) akt oskar\u017cenia, poza zarzutami dotycz\u0105cymi walki z przedstawicielami nowej w\u0142adzy
"w przest\u0119pczych konspiracyjnych resztkach AK, p\u00f3\u017aniej za\u015b przest\u0119pczej organizacji poczuwaj\u0105cej si\u0119 do przynale\u017cno\u015bci do NZW a wyst\u0119puj\u0105cej jako 11 Grupa Operacyjna 23 Okr\u0119gu NSZ obejmuj\u0105cej zasi\u0119giem dzia\u0142alno\u015bci powiaty P\u0142ock, P\u0142o\u0144sk, Sierpc, M\u0142awa, Rypin, Lipno i W\u0142oc\u0142awek po 1945 r."<\/span>,
w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny eksponowa\u0142 rzekom\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej i Narodowych Si\u0142 Zbrojnych z hitlerowcami w czasie okupacji niemieckiej. Zarzucano m.in. walk\u0119 z patriotyczne nastawionymi partyzantami z GL i AL., a nie z okupantem.
Og\u0142oszony, po blisko dwutygodniowym procesie (w obszernych fragmentach transmitowanym przez radio), w dniu 3 lipca 1950 r. wyrok brzmia\u0142:
Stefan Bronarski "Roman" – 5-krotna kara \u015bmierci, Stefan Majewski "Szczepan" – 6-krotna kara \u015bmierci, Jan Przyby\u0142owski "Onufry" – 3-krotna kara \u015bmierci, Jerzy Wierzbicki "Dodek" – 4-krotna kara \u015bmierci, Wiktor Stryjewski "Cacko" – 38-krotna kara \u015bmierci, Jan Nowak – 2-krotna kara \u015bmierci, Stanis\u0142aw Lewandowski – do\u017cywotnie wi\u0119zienie.
Opinia sk\u0142adu s\u0119dziowskiego na temat oskar\u017conych brzmia\u0142a:
"W sprawie Bronarskiego Stefana i wsp\u00f3lnik\u00f3w, oskar\u017conych o przest\u0119pstwa z Dekretu o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy, winnych zab\u00f3jstw i zn\u0119cania si\u0119 nad ludno\u015bci\u0105 cywiln\u0105 oraz dla zdrajc\u00f3w Narodu Polskiego, z Dekretu o przest\u0119pstwach szczeg\u00f3lnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Pa\u0144stwa, z ustaw og\u00f3lnych o zbrodnie stanu i przest\u0119pstwa pospolite – jako naczelne zjawisko wyst\u0105pi\u0142 udowodniony w toku przewodu s\u0105dowego fakt, \u017ce dow\u00f3dztwa Armii Krajowej na r\u00f3\u017cnych szczeblach, od najwy\u017cszych pocz\u0105wszy a\u017c do Komendy Obwodu w\u0142\u0105cznie, nie tylko w my\u015bl reakcyjnej teorii "dwu wrog\u00f3w" powstrzymywa\u0142y szeregowych \u017co\u0142nierzy AK od czynnej walki z Niemcami, propaguj\u0105c has\u0142a "stania z broni\u0105 u nogi", lecz nadto czynnie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142y z polityczn\u0105 policj\u0105 niemieck\u0105 Gestapo w gn\u0119bieniu ruchu lewicowego w Polsce, w hamowaniu wszelkiej walki rzeczywi\u015bcie przynosz\u0105cej szkod\u0119 hitlerowskim okupantom, walki podejmowanej z uporem i wytrwale kontynuowanej przez Polsk\u0105 Parti\u0119 Robotnicz\u0105, Gwardi\u0119 Ludow\u0105 i Armi\u0119 Ludow\u0105.(…)Przy wymiarze kary oskar\u017conym S\u0105d mia\u0142 na uwadze, \u017ce oni jako przest\u0119pcy zawodowi dzia\u0142aj\u0105cy z nienawi\u015bci do ustroju oraz z ch\u0119ci zysku i \u0142atwych zarobk\u00f3w nie rokuj\u0105 nadziei poprawy i dlatego uzna\u0142 za stosowne zupe\u0142ne wyeliminowanie ich ze zdrowego spo\u0142ecze\u0144stwa". <\/span>
Decyzj\u0105 z dnia 17 stycznia 1951 r. Boles\u0142aw Bierut skorzysta\u0142 z prawa \u0142aski i zamieni\u0142 orzeczony w stosunku do Jana Nowaka wyrok na "kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia z utrzymaniem w mocy kar dodatkowych". Pozostali skazani na kar\u0119 \u015bmierci, w dniu 18 stycznia 1951 r. zostali zamordowani w wi\u0119zieniu na Mokotowie w Warszawie.<\/p>\n

Artyku\u0142 jest publikacj\u0105 internetow\u0105 OBEP IPN Warszawa i pochodzi ze strony:<\/span><\/font>
http:\/\/www.ipn.gov.pl\/portal\/pl\/351\/4467\/<\/font><\/a><\/div>\n

<\/a><\/a><\/p>\n