{"id":941,"date":"2006-06-08T10:43:59","date_gmt":"2006-06-08T08:43:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/06\/08\/rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-8\/"},"modified":"2006-06-08T10:43:59","modified_gmt":"2006-06-08T08:43:59","slug":"rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=941","title":{"rendered":"Rozpracowanie grupy Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" przez UB – cz\u0119\u015b\u0107 8"},"content":{"rendered":"

21 wrze\u015bnia 1951 roku "Jab\u0142o\u0144ski" pierwszy raz spotka\u0142 w mieszkaniu swojej przyjaci\u00f3\u0142ki Wagnerowej Regin\u0119 Ozg\u0119. Agent, zgodnie z instrukcjami oficera prowadz\u0105cego, nie porusza\u0142 spraw zwi\u0105zanych z "\u017belaznym" ograniczaj\u0105c si\u0119 jedynie do spraw sensu stricto zawodowych, mianowicie zatrudnienia Reginy w kierowanym przez siebie przedsi\u0119biorstwie pa\u0144stwowym. Ustalono na tym spotkaniu, \u017ce Regina rozpocznie prac\u0119 w Lublinie od 1 pa\u017adziernika 1951 roku. W dniu nast\u0119pnym zgodnie z otrzyman\u0105 instrukcj\u0105 agent w towarzystwie Wagnerowej i Reginy wyjecha\u0142 do Jagodna. Tam Wagnerowa poinformowa\u0142a go, \u017ce „\u017ce w czasie ostatniego pobytu „R” u „\u017b” zapad\u0142a decyzja, \u017ce „\u017b” bezwzgl\u0119dnie wyjedzie z tego terenu przy pomocy przygotowanych dokument\u00f3w. Przed tym jednak musi zdoby\u0107 troch\u0119 got\u00f3wki, potrzebnej mu na kupno ubra\u0144 cywilnych dla niego i swoich koleg\u00f3w. W tym celu postanowi\u0142, \u017ce w sobot\u0119, tj. 29 bm dokona napadu na kas\u0119, gdzie ma nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dzie troch\u0119 got\u00f3wki. Ca\u0142a robota ma wygl\u0105da\u0107 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b. W sobot\u0119 przed po\u0142udniem wyjd\u0105 na drog\u0119, zatrzymaj\u0105 pierwsz\u0105 jaka si\u0119 nawinie taks\u00f3wk\u0119 \/samoch\u00f3d\/ wysadz\u0105 pasa\u017cer\u00f3w, a sami pojad\u0105 do banku sterroryzuj\u0105 personel, zabior\u0105 pieni\u0105dze i odjad\u0105, opieraj\u0105c si\u0119 na tym, \u017ce R przyby\u0142a drog\u0119 do „\u017b” czterdzie\u015bci kilka km., a nast\u0119pnie dosz\u0142a do Che\u0142ma i st\u0105d przyjecha\u0142a do Lublina nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce „\u017b” przebywa obecnie w pobli\u017cu Che\u0142ma i \u017ce albo w Che\u0142mie albo w kt\u00f3rej\u015b gminnej kasie ma zamiar zabra\u0107 got\u00f3wk\u0119. Sprawa ta ma si\u0119 rozstrzygn\u0105\u0107 w sobot\u0119. Ze wzgl\u0119du jednak na to, ze W przekona\u0142a R, \u017ce nie wolno dopu\u015bci\u0107 do jakiegokolwiek napadu, \u017ce mog\u0105 by\u0107 ofiary, bo wszystkie banki i kasy s\u0105 porz\u0105dnie strze\u017cone R zgodzi\u0142a si\u0119 jeszcze raz uda\u0107 do „\u017b” w dniu 28 bm. I prosi\u0107 go, a\u017ceby zrezygnowa\u0142 z tego napadu, zw\u0142aszcza, \u017ce dokumenty otrzymaj\u0105 bezp\u0142atnie, a ubranie cywilne mo\u017cna zdoby\u0107 w inny spos\u00f3b. R ma nadziej\u0119, \u017ce uda si\u0119 jej odwie\u017a\u0107 od zamiaru napadu na bank.”<\/span>57<\/sup>
WUBP w Lublinie otrzyma\u0142o dzi\u0119ki temu doniesieniu kolejny sygna\u0142 o lokalizacji kryj\u00f3wki "\u017belaznego. Wystarczy\u0142o wzi\u0105\u017a\u0107 map\u0119 i zakre\u015bli\u0107 ko\u0142o czterdziestu kilku kilometr\u00f3w od miejscowo\u015bci Jagodno. W dalszej cz\u0119\u015bci doniesienia agent informowa\u0142, \u017ce „w chwili obecnej razem z „\u017b” jest 4-ch ludzi. Przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do ich kolega „\u017b” z Gda\u0144ska, o kt\u00f3rym wspomina\u0142em w poprzednim moim meldunku. Osobnik ten, wg. jego opowiadania by\u0142 zatrzymany przez UB w Gda\u0144sku, zosta\u0142 ca\u0142kowicie rozpoznany i pomimo to, po 3 tygodniach zwolniony. Z obawy przed ponownym aresztowaniem, przyjecha\u0142 do „\u017b” i jest obecnie razem.” Z powy\u017cej zacytowanych fragment\u00f3w doniesienia wynika, \u017ce praca agenta "Jab\u0142o\u0144skiego" pozwoli\u0142a funkcjonariuszom WUBP rozpozna\u0107 sk\u0142ad grupy, jej liczebno\u015b\u0107 oraz wst\u0119pnie zlokalizowa\u0107 „melin\u0119” grupy. Sukces tj. zatrzymanie b\u0105d\u017a zlikwidowanie grupy stawa\u0142 si\u0119 coraz bli\u017cszy.
Nie wiadomo, czy po otrzymaniu meldunku o wyje\u017adzie Reginy wzi\u0119to j\u0105 pod obserwacj\u0119 w dniu 28 wrze\u015bnia. Chyba raczej nie, bo likwidacja grupy nast\u0105pi\u0142aby znacznie szybciej.
2 pa\u017adziernika 1951 roku Regina Ozga, jak wynika z doniesienia agenta „Jab\u0142o\u0144skiego” zg\u0142osi\u0142a si\u0119 w Lublinie do jego przedsi\u0119biorstwa do pracy w charakterze maszynistki. W rozmowie z Wagnerow\u0105 powiedzia\u0142a, \u017ce „sp\u00f3\u017ani\u0142a si\u0119 dlatego, poniewa\u017c w niedziel\u0119 wr\u00f3ci\u0142a dopiero od „\u017b”. O \u017cadnym napadzie w celu zdobycia got\u00f3wki nie mog\u0142o by\u0107 mowy, poniewa\u017c „\u017b” jest ci\u0119\u017cko chory na zapalenie p\u0142uc. Na t\u0105 sam\u0105 chorob\u0119 chorowa\u0142 na wiosn\u0119 i dlatego lekarz, kt\u00f3ry by\u0142 u niego ma obawy czy wytrzyma. W czasie pobytu „R” u „\u017b” ten by\u0142 nieprzytomny i nikogo nie poznawa\u0142”.<\/span>
W doniesieniu z 5 pa\u017adziernika agent „Jab\u0142o\u0144ski” meldowa\u0142 oficerowi prowadz\u0105cemu, \u017ce rozmawia\u0142 z Regin\u0105 w dniu 2 i 3 bm. Uzyska\u0142 od niej informacj\u0119, \u017ce chce si\u0119 zwolni\u0107 w sobot\u0119 – 6 pa\u017adziernika, gdy\u017c zamierza pojecha\u0107 do domu, natomiast 20 pa\u017adziernika chce wyjecha\u0107 do „ch\u0142opc\u00f3w”. 6 pa\u017adziernika rano Regina wraz ze swoim bratem wyjecha\u0142a do Jagodna. Nie wiadomo, gdzie zosta\u0142a aresztowana, ale wszystko wskazuje, \u017ce zatrzymano j\u0105 jeszcze na terenie Lublina, prawdopodobnie na dworcu. Wraz z ni\u0105 zatrzymano jej brata. 6 pa\u017adziernika zatrzymano r\u00f3wnie\u017c jej rodzic\u00f3w. 9 pa\u017adziernika funkcjonariusze WUBP w Lublinie zatrzymali Wagnerow\u0105, natomiast b\u0119d\u0105cego u niej z wizyt\u0105 agenta „Jab\u0142o\u0144skiego” po wylegitymowaniu zwolnili.
6 pa\u017adziernika 1951 roku we wczesnych godzinach rannych Grupa Operacyjna „W” w sk\u0142adzie 2 batalion\u00f3w wzmocniona funkcjonariuszami Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego z Lublina i W\u0142odawy okr\u0105\u017cy\u0142a zabudowania rodziny Kaszczuk\u00f3w w Berezie oraz w Zbere\u017cu. W tej ostatniej miejscowo\u015bci kwaterowa\u0142a 4 osobowa grupa Edwarda Taraszkiewicza „\u017belaznego”. W trakcie zamykania linii okr\u0105\u017cenia przez jednostki KBW „\u017belazny” podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 przebicia si\u0119 w kierunku p\u00f3\u0142nocno -wschodnim. Partyzantom sprzyja\u0142o chwilowo szcz\u0119\u015bcie, gdy\u017c po zamkni\u0119ciu okr\u0105\u017cenia do \u015brodka „kot\u0142a” wszed\u0142 w celu sprawdzenia, gdzie s\u0105 partyzanci dow\u00f3dca 5 kompanii por. Daczkowski. Po przej\u015bciu 30 metr\u00f3w natkn\u0105\u0142 si\u0119 na zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 partyzant\u00f3w, zada\u0142 im pytanie „kim s\u0105” i us\u0142ysza\u0142 odpowied\u017a, „nie strzela\u0107 tu idzie porucznik Kalinowski”, po czym otworzyli oni ogie\u0144 z broni automatycznej do stoj\u0105cego w pobli\u017cu przewodnika psa s\u0142u\u017cbowego strz. Brz\u0105ka\u0142y rani\u0105c go \u015bmiertelnie. Nast\u0119pnie obrzucili le\u017c\u0105cych w linii \u017co\u0142nierzy granatami i obstrzeliwuj\u0105c si\u0119 przerwali lini\u0119 ob\u0142awy. W czasie walki ze strony KBW \u015bmiertelnie ranny zosta\u0142 strzelec Brz\u0105ka\u0142a, por. Daczkowski oraz celowniczy RKM strzelec Jele\u0144. Po przerwaniu okr\u0105\u017cenia partyzanci rozbroili le\u017c\u0105cego w pobli\u017cu strzelca wyborowego Papka i zmieniaj\u0105c kierunek marszu na wschodni zacz\u0119li si\u0119 przemieszcza\u0107 dalej. W odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 600 metr\u00f3w od pierwszej linii okr\u0105\u017cenia napotkali stoj\u0105ce przy drodze samochody, kt\u00f3rych pilnowa\u0142o 5 \u017co\u0142nierzy KBW uzbrojonych w pistolety maszynowe. Po zauwa\u017ceniu szofer\u00f3w podali si\u0119 za pracownik\u00f3w Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa wo\u0142aj\u0105c jednocze\u015bnie samoch\u00f3d po rannego \u017co\u0142nierza, co zdezorientowa\u0142o szofer\u00f3w i pozwoli\u0142o na ich sterroryzowanie broni\u0105. Spo\u015br\u00f3d nich „\u017belazny” zabra\u0142 ze sob\u0105 szofera samochodu Gaz-67 st. strzelca J\u00f3zefa Ciemieniewskiego. Nie przypuszcza\u0142, \u017ce \u017co\u0142nierz KBW zamiast wywie\u017a\u0107 3 partyzant\u00f3w poza zasi\u0119g ob\u0142awy zawiezie ich wprost na operuj\u0105c\u0105 w pobli\u017cu 2 kompani\u0119 oraz b\u0119d\u0105ca w jej pobli\u017cu grup\u0119 sztabow\u0105. B\u0119d\u0105c obok dow\u00f3dztwa szofer uspokoi\u0142 ich, \u017ce jest tutaj tylko kilku \u017co\u0142nierzy, nast\u0119pnie zatrzyma\u0142 raptownie samoch\u00f3d i wyskakuj\u0105c z niego krzykn\u0105\u0142 „koledzy ognia. Bandyci.”. W trakcie kr\u00f3tkiego starcia, jakie wywi\u0105za\u0142o si\u0119, stoj\u0105cy najbli\u017cej wyskakuj\u0105cych partyzant\u00f3w strzelec Tadeusz G\u0105siorowski spu\u015bci\u0142 psa s\u0142u\u017cbowego w kierunku „\u017belaznego” i otworzy\u0142 ogie\u0144 zabijaj\u0105c go na miejscu. Dw\u00f3ch pozosta\u0142ych przy \u017cyciu partyzant\u00f3w rzuci\u0142o si\u0119 do ucieczki w kierunku p\u00f3\u0142nocnym, po drodze zabijaj\u0105c na miejscu usi\u0142uj\u0105cego ich zatrzyma\u0107 funkcjonariusza Wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie por. Tadeusza Chachaja. W trakcie po\u015bcigu zabity zosta\u0142 Kazimierz Torbicz „Kazik” oraz uj\u0119ty ci\u0119\u017cko ranny J\u00f3zef Doma\u0144ski „\u0141ukasz”. Po zako\u0144czeniu walk przes\u0142uchano Bronis\u0142awa Kaszczuka ps. „Daleki”, kt\u00f3ry poda\u0142, \u017ce w ich domu kwaterowa\u0142o 4 partyzant\u00f3w. W zwi\u0105zku z tym 2 plutony przeszuka\u0142y okoli
\nczne krzaki i zaro\u015bla. W trakcie przeszukania uj\u0119to Stanis\u0142awa Marciniaka ps. „Niewinny” oraz znaleziono 5 pistolet\u00f3w.
W sumie podczas dw\u00f3ch star\u0107 poleg\u0142o dw\u00f3ch partyzant\u00f3w i udzielaj\u0105cy im kwatery Teodor Kaszczuk wraz ze swoj\u0105 \u017con\u0105 Natali\u0105. Ze strony w\u0142adz bezpiecze\u0144stwa zgin\u0119\u0142o 3 \u017co\u0142nierzy KBW, 1 pracownik WUBP, ranny 1 oficer KBW i 4 \u017co\u0142nierzy. Taki by\u0142 bilans zlikwidowania grupy „\u017belaznego” poszukiwanej przez w\u0142adze bezpiecze\u0144stwa od kwietnia 1947 roku.
„\u017belaznego” namierzono, jak wynika ze sporz\u0105dzonego raportu do dyrektora departamentu III MBP p\u0142ka Czaplickiego, po przeanalizowaniu informacji uzyskanych od informator\u00f3w ps. "Oko" i "Jab\u0142o\u0144ski" (uzyskano informacje o wyjazdach Reginy i pokonywanej przez ni\u0105 ilo\u015bci kilometr\u00f3w rowerem z Jagodnego do miejsca ukrywania si\u0119 grupy "\u017belaznego"). Dodatkowo hipotez\u0119 o Zbere\u017cu potwierdza\u0142 znaleziony przy zabitym Karolu Mielniczuku „Wacku” list do „\u017belaznego”, kt\u00f3ry by\u0142 adresowany do Stanis\u0142awa Kaszczuka, zam. kol. Zbere\u017ce, gmina Sobib\u00f3r. Po likwidacji cz\u0119\u015bci grupy, na podstawie zezna\u0144 zatrzymanych, aresztowano kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, kt\u00f3re pomaga\u0142y „\u017belaznemu”.58<\/span><\/sup> 21 grudnia 1951 roku WUBP w Lublinie przes\u0142a\u0142 do PUBP we W\u0142odawie wykaz os\u00f3b do aresztowania, kt\u00f3re podczas \u015bledztwa ujawni\u0142 J\u00f3zef Doma\u0144ski „\u0141ukasz”, Stanis\u0142aw Marciniak „Niewinny” i cz\u0142onek grupy „Wiktora” Mieczys\u0142aw Lisowski. Byli to: Ignacy Hordejuk z Izabelina, Maria Zalewska, Jan Bernat, J\u00f3zef Dobrowolski i Marian Miksu\u0142a z Jagodna, Stanis\u0142aw Dobrowolski z Zag\u0142\u0119bocza, Janina Wojciechowska z D\u0119bowej K\u0142ody, Jan Hordejuk z Izabelina, Kwiatkowski z Macoszyna, \u015awierzki z D\u0105biny, Stefan Suchorab ze wsi Lipniak, i Mielczarek z Ha\u0144ska.
Ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 przez kilka lat rozpracowanie „\u017belaznego” nasuwa kilka refleksji. Uderzaj\u0105cy wydaje si\u0119 d\u0142ugotrwa\u0142y brak sukces\u00f3w resortu, jak r\u00f3wnie\u017c uporczywe trzymanie si\u0119 metod, kt\u00f3re nie sprawdza\u0142y si\u0119. Mam tu na my\u015bli g\u0142\u00f3wnie rozbudowywanie sieci agenturalnej w oparciu o do\u015b\u0107 przypadkowy „materia\u0142 ludzki”, kt\u00f3ry nie dawa\u0142 gwarancji „wyj\u015bcia” na rozpracowywane osoby i \u015brodowiska. Pewne dzia\u0142ania, takie jak metodyczne rozpracowywanie \u015brodowisk rodzinnych tropionych partyzant\u00f3w, podj\u0119te zosta\u0142y z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, dopiero po serii niepowodze\u0144. Mamy tu chyba do czynienia z pewn\u0105 rutynizacj\u0105 i szablonowo\u015bci\u0105 pracy „powiat\u00f3wek”, a potem tak\u017ce WUBP w Lublinie, kt\u00f3rych funkcjonariusze, przyzwyczajeni do do\u015b\u0107 \u0142atwych sukces\u00f3w w walce z lokalnymi grupkami konspiracyjnymi, nie potrafili przestawi\u0107 si\u0119 na bardziej z\u0142o\u017cone formy dzia\u0142ania, niezb\u0119dne w konfrontacji z przeciwnikiem wybitniejszym, takim jak „\u017belazny” czy „Uskok”. Jak trudnym przeciwnikiem dla funkcjonariuszy UBP by\u0142 "\u017belazny", \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce to, \u017ce w jego notatniku znaleziono list\u0119 z 31 nazwiskami os\u00f3b podejrzewanych o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z UB. Po sprawdzeniu w kartotece WUBP w Lublinie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce spo\u015br\u00f3d nich 14 rzeczywi\u015bcie figuruje w charakterze informator\u00f3w. <\/p>\n

Dr Jaros\u0142aw Kopi\u0144ski, IPN Lublin<\/span><\/font><\/p>\n

Przypisy do cz\u0119\u015bci 8:<\/font>
<\/span>57<\/span>.Wersj\u0119 o d\u0142ugo\u015bci pokonywanej przez Regin\u0119 trasy potwierdzi\u0142 w doniesieniu z 2 pa\u017adziernika informator „Oko”, kt\u00f3ry poda\u0142, \u017ce by\u0142a „gdzie\u015b poza W\u0142odaw\u0105 20 km i sama zaznacza\u0142a, \u017ce zrobi\u0142a rowerem 70 km w jedn\u0105 stron\u0119 <\/font><\/span><\/span>
58<\/span>.Zatrzymano wtedy na podstawie zezna\u0144, g\u0142\u00f3wnie J\u00f3zefa Doma\u0144skiego „\u0141ukasza” – „Znicza”: Romana Dobrowolskiego, Paw\u0142a Mazurka, Antoniego Jezierskiego, Leokadi\u0119 Kaszczuk, W\u0142adys\u0142aw\u0119 Kwiatkowsk\u0105, Stefanie Kwiatkowsk\u0105, Jana Woli\u0144skiego i Henryka Krzy\u017canowskiego. Ponadto na podstawie czynno\u015bci \u015bledczych ustalono, \u017ce z '\u017belaznym wsp\u00f3\u0142pracowali: Eugeniusz Dudek, Gajewski J\u00f3zef i Kowalski J\u00f3zef z Siedliszcza, Eugeniusz Harasimowicz z Za\u0142ucza, Janina Dobrowolska z Urszulina, Jan Budzynski z Ko\u0142acz, Milczarek z Ha\u0144ska i Anna Kowalczyk z Podpakula. W sumie do 10 pa\u017adziernika, jak wynika z meldunku sytuacyjnego PUBP we W\u0142odawie aresztowa\u0142 15 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w grupy „\u017belaznego”. <\/font><\/font><\/p>\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

21 wrze\u015bnia 1951 roku …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/941"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=941"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/941\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}