{"id":938,"date":"2006-06-08T12:39:37","date_gmt":"2006-06-08T10:39:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/06\/08\/rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-5\/"},"modified":"2006-06-08T12:39:37","modified_gmt":"2006-06-08T10:39:37","slug":"rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=938","title":{"rendered":"Rozpracowanie grupy Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" przez UB – cz\u0119\u015b\u0107 5"},"content":{"rendered":"

Plan ten wszed\u0142 do realizacji 21 czerwca 1951 r. Po analizie materia\u0142\u00f3w zgromadzonych w wydziale III WUBP w Lublinie i w PUBP W\u0142odawa utworzono osiem grup operacyjnych w sile 8 funkcjonariuszy (6 operacyjnych i dw\u00f3ch \u015bledczych ka\u017cda), kt\u00f3re ulokowano we wszystkich gminnych posterunkach na terenie powiatu w\u0142odawskiego (U\u015bcim\u00f3w, Wola Wereszczy\u0144ska, D\u0119bowa K\u0142oda, Sosnowica, Wyryki, Ha\u0144sk, Sobib\u00f3r i Sawin). Podj\u0119to w pierwszym okresie 75 informator\u00f3w PUBP W\u0142odawa i wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie, 55 wyeliminowanych z sieci w latach 1945-1950 oraz 242 kontakty poufne.35<\/sup>
W sumie, jak wynika z powy\u017cszego zestawienia grup\u0119 "\u017belaznego" w okresie od 21 czerwca do 25 sierpnia rozpracowywa\u0142o 372 informator\u00f3w w tym dw\u00f3ch b\u0119d\u0105cych na stanie wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie: „Werba” i „Pieprzyk”. Po przeprowadzeniu analizy przej\u0119tych informator\u00f3w pod k\u0105tem ich dalszych mo\u017cliwo\u015bci odno\u015bnie rozpracowania grupy „\u017belaznego” stwierdzono, „\u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 to rozszyfrowani informatorzy nie maj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci ani ch\u0119ci pracowa\u0107”.<\/span>
W omawianym okresie sprawozdawczym odbyto z agentur\u0105 1080 spotka\u0144, z kt\u00f3rych otrzymano 726 doniesie\u0144, z czego 78 cennych. Podj\u0119to pod rozpracowanie 113 figurant\u00f3w, w przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci by\u0142ych \u017co\u0142nierzy AK i WIN. Po dokonaniu analizy ca\u0142o\u015bci zebranego materia\u0142u, a zw\u0142aszcza wszystkich doniesie\u0144, postanowiono rozpracowanie grupy "\u017belaznego" realizowa\u0107 w trzech kierunkach:
1.<\/span> poprzez agenta „Jab\u0142o\u0144skiego” podj\u0119to rozpracowanie Marii Wagnerowej, kt\u00f3ra, jak wynika z jego doniesie\u0144 posiada\u0142a kontakty z grup\u0105 „\u017belaznego” –za po\u015brednictwem dziewczyn\u0119 o imieniu Regina (posiadano dane od agenta „Jab\u0142o\u0144skiego” oraz z kontroli korespondencji Wagnerowej przez biuro „B”);
2.<\/span> przez agent\u00f3w: „Werb\u0119”, „Pieprzyka” i „Marka” zamierzano inspirowa\u0107 istnienie nielegalnego o\u015brodka dyspozycyjnego. W ten spos\u00f3b zamierzano rozpracowa\u0107 przez agent\u00f3w: „Werb\u0119" i "Marka” posiadaj\u0105cego kontakt z grup\u0105 Karola Mielniczuka Adama Zalewskiego, natomiast agent „Pieprzyk” mia\u0142 stanowi\u0107 w tym wypadku agentur\u0119 kontroluj\u0105c\u0105 poczynania obu agent\u00f3w.
3.<\/span> poszczeg\u00f3lne grupy operacyjne mia\u0142y rozpracowa\u0107 pojedynczych partyzant\u00f3w36<\/sup>, kt\u00f3rzy ukrywali si\u0119 na terenie powiatu w\u0142odawskiego i wykorzystanie ich pod katem ewentualnego nawi\u0105zania kontaktu z grup\u0105 „\u017belaznego”.<\/p>\n

Wariant pierwszy prowadzonego rozpracowania uznano za najlepszy. Wed\u0142ug majora Jana Wo\u0142kowa mia\u0142 on najwi\u0119ksz\u0105 perspektyw\u0119 powodzenia. Aby wyci\u0105gn\u0105\u0107 partyzant\u00f3w z melin podj\u0119to decyzj\u0119 o przerwaniu masowych dzia\u0142a\u0144 wojskowych w terenie, jednak jednostki KBW nadal mia\u0142y by\u0107 trzymane w odwodzie. Manewr ten mia\u0142 u\u015bpi\u0107 czujno\u015b\u0107 partyzant\u00f3w. Ocena mjr. Wo\u0142kowa okaza\u0142a si\u0119 istotnie trafna. Odk\u0105d dzia\u0142ania resortu skupi\u0142y si\u0119 na jego realizacji, rozpracowanie „\u017belaznego” nabra\u0142o innego tempa.
Na trop \u0142\u0105czniczki „\u017belaznego” – Reginy – Wojew\u00f3dzki Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Lublinie wpad\u0142 do\u015b\u0107 przypadkowo. Mianowicie informator ps. „Werba” w doniesieniu z dnia 11 czerwca 1951 r. poda\u0142, \u017ce spotka\u0142 si\u0119 z by\u0142ym oficerem wywiadu WIN na Obw\u00f3d W\u0142odawa Stanis\u0142awem Widut\u0105, kt\u00f3ry poinformowa\u0142 go, \u017ce, gdy b\u0119dzie na terenie powiatu w\u0142odawskiego i b\u0119dzie mia\u0142 trudno\u015bci z partyzantami, to niech u\u017cywa has\u0142a „Rysia”. Pod tym pseudonimem kry\u0142a si\u0119 \u0142\u0105czniczka „\u017belaznego” Regina Ozga. W zwi\u0105zku z uzyskaniem informacji zamierzano podj\u0105\u0107 poprzez. „Werb\u0119” rozpracowanie Widuty i wci\u0105gn\u0105\u0107 go w dalszej kolejno\u015bci do tworzonej przez UB organizacji podziemnej. Informacja o Widucie i jego kontaktach z „\u017belaznym”, jak si\u0119 okaza\u0142o w toku dalszego post\u0119powania, by\u0142a \u015bwiadomym wprowadzeniem w b\u0142\u0105d funkcjonariuszy UB przez informatora „Werb\u0119”, kt\u00f3ry informacj\u0119 o Reginie uzyska\u0142 od swego brata Wac\u0142awa Topolskiego, r\u00f3wnie\u017c agenta departamentu III MBP. 30 czerwca w trakcie spotkania z zast\u0119pc\u0105 szefa WUBP p\u0142k Krupskim i mjr Wo\u0142kowem agent ps. „Werba” przyzna\u0142 si\u0119, \u017ce powy\u017csz\u0105 informacj\u0119 uzyska\u0142 z tego w\u0142a\u015bnie \u017ar\u00f3d\u0142a, a nie od by\u0142ego oficera wywiadu Obwodu WiN W\u0142odawa – Widuty, m\u00f3wi\u0105c mi\u0119dzy innymi: „Nawi\u0105zuj\u0105c do sprawy Widuty i Topolskiego chc\u0119 wyja\u015bni\u0107, \u017ce nie mia\u0142em zamiaru ukry\u0107 tego na przysz\u0142o\u015b\u0107, chcia\u0142em t\u0105 spraw\u0119 doprowadzi\u0107 do wyra\u017anego wyniku, a w\u00f3wczas postawi\u0107 si\u0119 przed faktem dokonanym”.<\/span>
W ko\u0144cowej fazie wyja\u015bnienia „Werba” pisa\u0142: „ Po powrocie stawiam sobie za punkt honoru rozpracowa\u0107 band\u0119 "\u017belaznego" i trzon org. w Lublinie”. <\/span> Informator „Werba” nie\u015bwiadomy wsp\u00f3\u0142pracy brata z UB ponownie zdekonspirowa\u0142 si\u0119 przed swoim bratem – agentem ps. „Jab\u0142o\u0144”, „Jab\u0142o\u0144ski”, kt\u00f3ry ju\u017c 6 lipca z\u0142o\u017cy\u0142 przed p\u0142k J. Czaplickim obszerne wyja\u015bnienie odno\u015bnie Reginy. Poda\u0142 w nim, \u017ce informacj\u0119 o Rysi uzyska\u0142 b\u0119d\u0105c w Sosnowicy od Wajsowej na prze\u0142omie 1949 i 1950 roku. Ponowne informacje o dziewczynie o imieniu Rysia agent uzyska\u0142 od mieszkanki Lublina – swojej bliskiej znajomej Marii Wagnerowej, kt\u00f3ra powiedzia\u0142a mu, \u017ce u niej bywa od czasu do czasu „Rysia”, kt\u00f3ra zna si\u0119 z „\u017belaznym”37<\/sup>. Uda\u0142o mu si\u0119 ustali\u0107 wcze\u015bniej, \u017ce „Rysia” mieszka na pograniczu powiatu che\u0142mskiego i w\u0142odawskiego oraz, \u017ce pracuje w Gminnej Radzie Narodowej.38<\/sup> Od tego momentu rozpracowanie \u0142\u0105czniczki „\u017belaznego” sta\u0142o si\u0119 priorytetem w dzia\u0142aniach operacyjnych WUBP. Agent „Jab\u0142o\u0144ski” zosta\u0142 przekazany na kontakt zast\u0119pcy szefa WUBP w Lublinie p\u0142ka Krupskiego, kt\u00f3ry ju\u017c 7 lipca przyj\u0105\u0142 od niego kolejne doniesienie poszerzaj\u0105ce informacje o „Rysi” i jej kontaktach z „\u017belaznym”. W nast\u0119pnym doniesieniu z 11 lipca agent „Jab\u0142o\u0144ski”, zgodnie z sugesti\u0105 oficera prowadz\u0105cego, napomkn\u0105\u0142 Wagnerowej, \u017ce m\u00f3g\u0142by pom\u00f3c wyrobi\u0107 „\u017belaznemu” i jego ludziom dokumenty.
Nazwisko i adres „Rysi” oraz jej rodziny ustali\u0142 9 lipca 1951 roku starszy referent sekcji I Wydzia\u0142u III, ppor. K. Paw\u0142owicz. 21 lipca jego ustalenia potwierdzi\u0142 agent „Jab\u0142o\u0144ski”, kt\u00f3remu Wagnerowa pokaza\u0142a list od Reginy. Pisa\u0142a ona w nim, \u017ce „po ostatnich wypadkach u nas, sytuacja jest taka, jakby wsadzi\u0142 kij w mrowisko. Wujek39<\/sup> czuje si\u0119 \u017ale, choruje na wrzody. Mnie jest te\u017c ci\u0119\u017cko, mo\u017ceby ciocia postara\u0142a si\u0119 o jak\u0105\u015b prac\u0119 dla mnie w Lublinie. Przyjad\u0119 do cioci oko\u0142o pierwszego. Wujek chce sprzeda\u0107 zegarek, bo nie ma z czego \u017cy\u0107. \u017byczliwa Regina”.<\/span>
Na odwrotnej stronie koperty agent przeczyta\u0142 adres nadawcy. Informacje od agenta „Jab\u0142o\u0144skiego” by\u0142y r\u00f3wnie\u017c weryfikowane przez sekcj\u0119 „W”, czyli poprzez kontrol\u0119 korespondencj\u0119 przychodz\u0105cej do Wagnerowej. Po uzyskaniu informacji o szukaniu przez Regin\u0119 pracy na terenie Lublina agent zacz\u0105\u0142 namawia\u0107 Wagnerow\u0105, aby rozwa\u017cy\u0142a, czy nie nale\u017cy pom\u00f3c grupie „\u017belaznego” poprzez znalezienie pracy dla Reginy oraz wyrobienie lewych dokument\u00f3w dla grupy. Wagnerowa obieca\u0142a, \u017ce pow
\nie Reginie, \u017ce jest kto\u015b,40<\/sup> kto m\u00f3g\u0142by pomoc w legalizacji partyzant\u00f3w. W tym momencie funkcjonariuszy WUBP bardzo interesowa\u0142o uzyskanie fotografii „\u017belaznego” oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 opuszczenia przez niego terenu powiatu w\u0142odawskiego. Po uzyskaniu wspomnianego doniesienia w WUBP w Lublinie 21 lipca opracowany zosta\u0142 plan operacyjnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 z udzia\u0142em agenta „Jab\u0142o\u0144skiego”. Mia\u0142 on za zadanie przekonanie Wagnerowej o konieczno\u015bci okazania pomocy Reginie w uzyskaniu pracy i zamieszkaniu na terenie Lublina. Jednocze\u015bnie agent mia\u0142 nawi\u0105za\u0107 jako przyjaciel Wagnerowej osobisty kontakt z Regin\u0105 pod pozorem udzielenia jej pomocy w znalezieniu pracy. W dalszej kolejno\u015bci mia\u0142 jej udzieli\u0107 pomocy w znalezieniu zatrudnienia, a nast\u0119pnie w wynaj\u0119ciu oddzielnej kwatery. Planowano r\u00f3wnie\u017c zaprzyja\u017anienie si\u0119 agenta z Regin\u0105. Jednocze\u015bnie zak\u0142adano, w zwi\u0105zku z trudn\u0105 sytuacj\u0105 materialn\u0105 „\u017belaznego”41<\/sup> oraz okazywaniem przez niego ch\u0119ci opuszczenia powiatu w\u0142odawskiego uaktywnienie dzia\u0142alno\u015bci grup operacyjnych i podleg\u0142ych im jednostek KBW celem wywarcia na niego dodatkowego nacisku. R\u00f3wnolegle z dzia\u0142aniami prowadzonymi przez agenta „Jab\u0142o\u0144skiego” postanowiono wzi\u0105\u0107 pod inwigilacj\u0119 Wagnerow\u0105 i Regin\u0119. Odpowiadali za to funkcjonariusze Wydzia\u0142u II WUBP w Lublinie.
1 sierpnia Regina Ozga pojawi\u0142a si\u0119 w mieszkaniu Wagnerowej. Za jej po\u015brednictwem kupi\u0142a zastrzyki dla „\u017belaznego” oraz uzyska\u0142a informacj\u0119 o mo\u017cliwo\u015bciach znalezienia dla siebie posady. Korzystaj\u0105c z okazji Wagnerowa napisa\u0142a osobisty list do „\u017belaznego”, w kt\u00f3rym poinformowa\u0142a go, \u017ce istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 przygotowania dokument\u00f3w legalizacyjnych. Podkre\u015bli\u0142a, \u017ce potrzebna do tego jest fotografia „\u017belaznego”. Kilka dni p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142a odpowied\u017a od Reginy i Taraszkiewicza Potwierdzi\u0142 otrzymanie listu, a odno\u015bnie propozycji wyrobienia dokument\u00f3w napisa\u0142, ze „cz\u0119\u015bciowo zgadzamy si\u0119”. W zadaniach przekazanych agentowi przez oficera prowadz\u0105cego napisano, \u017ce istnieje pomimo trudno\u015bci mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyrobienia dokument\u00f3w dla ca\u0142ej grupy oraz ulokowania jej u pewnych ludzi na Ziemiach Odzyskanych. W kolejnym doniesieniu z 8 sierpnia agent „Jab\u0142o\u0144ski” donosi\u0142, \u017ce podczas pobytu w nocy z 6 na 7 sierpnia u Wagnerowej Regina wyja\u015bni\u0142a jej, \u017ce „\u017belaznemu” chodzi o wyjazd ca\u0142ej grupy, a nie tylko jego. Maj\u0105 jednak problem ze zrobieniem zdj\u0119\u0107, poniewa\u017c nie dysponuj\u0105 aparatem fotograficznym. Regina o\u015bwiadczy\u0142a r\u00f3wnie\u017c, \u017ce sprawa wyjazdu zosta\u0142a ostatecznie zdecydowana.42<\/sup><\/p>\n

Przypisy do cz\u0119\u015bci 5:<\/span>
35<\/span>.Jak stwierdzono w dalszej cz\u0119\u015bci sprawozdania „na skutek tego, \u017ce inf. s\u0105 cz\u0142onkami partii wyeliminowanych jednostek postanowiono wykorzysta\u0107 jako kontakty poufne”.<\/span>
36<\/span>.Do nich zaliczono ukrywaj\u0105cych si\u0119 partyzant\u00f3w: Jana Grzeszczuka, Sergiusza Paku\u0142\u0119, Zbigniewa Pogonowskiego, Leszka Marciniaka i Zygmunt \u0141oponga. <\/span>
37<\/span>.Wagnerowa pozna\u0142a dziewczyn\u0119 o imieniu „Rysia” poprzez swoj\u0105 sublokatork\u0119 w ko\u0144cu 1948 lub na pocz\u0105tku 1949 roku. Regina pracowa\u0142a w hotelu w Lublinie. <\/span>
38<\/span>. Agent nie przekaza\u0142 tych informacji UB, poniewa\u017c Maria Wagner opiekowa\u0142a si\u0119 jego \u017con\u0105, gdy on by\u0142 aresztowany. P\u00f3\u017aniej po wyj\u015bciu na wolno\u015b\u0107 mieszka\u0142 wraz z rodzin\u0105 u niej. <\/span>
39<\/span>.Czytaj „\u017belazny”.<\/span>
40<\/span>.Wagnerowa powiedzia\u0142a agentowi, \u017ce nie zdradzi jego personali\u00f3w przed Regin\u0105. Rodzina Topolskich przebywa\u0142a w latach 1939 -1 947 roku na terenie Sosnowicy, st\u0105d by\u0142a znana r\u00f3wnie\u017c „\u017belaznemu”, wi\u0119c agent obawia\u0142 si\u0119 dekonspiracji, zw\u0142aszcza, \u017ce wiedzia\u0142, \u017ce w rozpracowanie grupy jest czynnie zaanga\u017cowany jego brat Tadeusz Topolski.<\/span>
41<\/span>.Chcia\u0142 poprzez Regin\u0119 sprzeda\u0107 zegarek, aby uzyska\u0107 pieni\u0105dze na prze\u017cycie.<\/span>
42<\/span>.O nastroju panuj\u0105cym w\u015br\u00f3d partyzant\u00f3w najlepiej \u015bwiadczy cytat z doniesienia – "Kiedy „\u017b” dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce wszystko jest ju\u017c przygotowane do wyjazdu, \u017ce s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy w tym pomog\u0105, wprost rozp\u0142aka\u0142 si\u0119 z rado\u015bci, ze wyrwie si\u0119 z tego piek\u0142a i \u017ce normalnie zacznie \u017cy\u0107 po ludzku”<\/span><\/font>.<\/p>\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Plan ten wszed\u0142 do …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/938"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=938"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/938\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}