{"id":937,"date":"2006-06-08T12:56:27","date_gmt":"2006-06-08T10:56:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/06\/08\/rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-4\/"},"modified":"2006-06-08T12:56:27","modified_gmt":"2006-06-08T10:56:27","slug":"rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=937","title":{"rendered":"Rozpracowanie grupy Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" przez UB – cz\u0119\u015b\u0107 4"},"content":{"rendered":"

Tu\u017c po wprowadzeniu do gry informatora „Werby”, prowadz\u0105cy informatora ps. „Pieprzyk” zast\u0119pca szefa PUBP we W\u0142odawie por. Wtorek otrzyma\u0142 od niego w doniesieniu z dnia 5 marca informacj\u0119, \u017ce w dniu 1 marca 1951 r. nawi\u0105za\u0142 on na terenie swojego miejsca zamieszkania kontakt z czteroosobow\u0105 grup\u0105 Karola Mielniczuka „Wacka”. Z informacji uzyskanej od „Pieprzyka” wynika\u0142o, \u017ce wymieniona grupa ukrywa si\u0119 w bunkrze wybudowanym w zabudowaniach gospodarczych rodziny Filipk\u00f3w.25<\/sup> Od tego momentu gra prowadzona przez funkcjonariuszy Wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie nabra\u0142a tempa. Informator „Pieprzyk” prawie codziennie odwiedza\u0142 przebywaj\u0105cych w bunkrze partyzant\u00f3w, realizuj\u0105c zadania dawane mu przez prowadz\u0105cego. W jednym z ich czytamy: „W dalszym ci\u0105gu rozkr\u0119ca\u0107 Filipka, prowadzi\u0107 z nim tematy o ch\u0142opcach jak pouczano was poprzednio. Je\u017celi bandyci przyjd\u0105 po amunicj\u0119 do dubelt\u00f3wki zaprosi\u0107 do siebie udzieli\u0107 \u017cywno\u015bci i innej pomocy, aby jak najwi\u0119ksze wyrobi\u0107 sobie zaufanie, bardzo ostro\u017cnie naprowadza\u0107 na tematy ich ukrywania si\u0119 i stara\u0107 si\u0119, by oni sami wypowiadali si\u0119, gdzie w Makoszce kryj\u00f3wki maj\u0105 i kto im pomaga. Mo\u017cna im nadmieni\u0107, \u017ce zawsze mog\u0105 u was skorzysta\u0107 z pomocy i kwatery”<\/span>26<\/sup>.
Dalej prowadz\u0105cy zast\u0119pca szefa PUBP we W\u0142odawie Wtorek poleci\u0142 informatorowi „Ze wzgl\u0119du jak tu podawali\u015bcie poprzednio27<\/sup> Zalewski Adam skierowa\u0142 bandyt\u00f3w na kwatery do Filipka, a wy z nim si\u0119 znacie spotka\u0107 si\u0119 z nim w Sosnowicy i porozmawia\u0107 o sytuacji mi\u0119dzynarodowej zaczerpn\u0105\u0107 o prze\u017cyciu w ZSRR28<\/sup> doda\u0107, \u017ce obarczaj\u0105 was teraz podatkami, zrobili was teraz ku\u0142akiem i jest wam ci\u0119\u017cko, narzeka\u0107 na obecn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107.”<\/span>29<\/sup>
W celu lepszej kontroli informatora "Pieprzyka" zwerbowano spo\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w wsi Zamo\u0142odycze informatora „Jask\u00f3\u0142k\u0119”. Werbunek ten by\u0142 istotny z dw\u00f3ch powod\u00f3w: po pierwsze mia\u0142 os\u0142ania\u0107 „Pieprzyka”, a po drugie mia\u0142 dostarcza\u0107 informacji o ewentualnej dekonspiracji agenta w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w podziemia.
Niezale\u017cnie od informatora „Pieprzyka”, informator Wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie ps. „Werba” odwiedza\u0142 kilka razy w marcu i kwietniu 1951 roku Sosnowic\u0119, gdzie spotyka\u0142 si\u0119 ze swoi dalekim krewnym Adamem Zalewskim. Aby uwiarygodni\u0107 swoje powi\u0105zania z organizacj\u0105 podziemn\u0105 pokaza\u0142 mu wydan\u0105 w podziemiu gazetk\u0119 pt. „Dziury w \u017belaznej Kurtynie”30<\/sup>. To prze\u0142ama\u0142o nieufno\u015b\u0107 Zalewskiego wobec swego dalekiego krewnego Topolskiego. Odt\u0105d kontakty obu staj\u0105 si\u0119 coraz cz\u0119stsze. Ich ustalenia funkcjonariusze UB staraj\u0105 si\u0119 kontrolowa\u0107 poprzez informatora ps. „Pieprzyk”, kt\u00f3ry na polecenie oficera prowadz\u0105cego por. Wtorka – zast\u0119pcy szefa PUBP We W\u0142odawie spotyka\u0142 si\u0119 cz\u0119sto z rodzin\u0105 Filipk\u00f3w i kwateruj\u0105cymi u nich partyzantami, z kt\u00f3rymi z kolei systematyczny kontakt utrzymywa\u0142 Zalewski, informuj\u0105c ich o wszystkich swoich kontaktach z informatorem „Werb\u0105”. W ten spos\u00f3b obieg informacji zamyka\u0142 si\u0119. Po sprawdzeniu przep\u0142ywu wiadomo\u015bci w Lublinie powsta\u0142 plan wprowadzenia do gry kolejnego agenta, tym razem prowadzonego przez departament III MBP. 20 kwietnia 1951 r. dyrektor departamentu III MBP p\u0142k J\u00f3zef Czaplicki zatwierdzi\u0142 przygotowany przez naczelnika wydzia\u0142u I departamentu III mjr. A. Baryckiego plan wprowadzenia do kombinacji operacyjnej agenta ps. „Hubert”, by\u0142ego prezesa okr\u0119gu WiN Pomorze31<\/sup>. Mia\u0142 on wyst\u0119powa\u0107 jako bezpo\u015bredni prze\u0142o\u017cony agenta „Werby” i w nied\u0142ugim czasie przej\u0105\u0107 utrzymywanie kontaktu z Zalewskim. Tym samym wprowadzenie nowego agenta do gry jeszcze bardziej uwiarygodnia\u0142o istnienie nielegalnej organizacji oraz pozwala\u0142o w przysz\u0142o\u015bci na wycofanie z gry agenta „Werby”, kt\u00f3ry unikn\u0105\u0142by w ten spos\u00f3b dekonspiracji32<\/sup>.
Plany te pokrzy\u017cowane zosta\u0142y przez nieprzewidziany rozw\u00f3j wypadk\u00f3w. 29 maja 1951 r. „\u017belazny” wraz z dwoma partyzantami Torbiczem i Doma\u0144skim urz\u0105dzi\u0142 rajd po terenie powiatu w\u0142odawskiego. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 ca\u0142kiem niewinnie od zatrzymania na trasie Lublin – W\u0142odawa taks\u00f3wki, kt\u00f3r\u0105 jecha\u0142 cz\u0142onek Okr\u0119gowego Zarz\u0105du Bojownik\u00f3w o Wolno\u015b\u0107 i demokracj\u0119 Bronis\u0142aw Kozak. Po przywi\u0105zaniu Kozaka do drzewa partyzanci odjechali taks\u00f3wk\u0105. Nast\u0119pnie zatrzymali samoch\u00f3d komisji budowlanej Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w Lublinie. Jechali nim: przewodnicz\u0105cy WRN Ludwik Czuga\u0142a, pracownicy WRN – Jan Zarosi\u0144ski, Feliks Stasiak, Stanis\u0142aw Soboli\u0144ski, J\u00f3zef Simbida, Zenon Stachurski i Janina Deneka. Po wylegitymowaniu i zrewidowaniu, "\u017belazny" zastrzeli\u0142 w okolicach wsi Domiczyn przewodnicz\u0105cego WRN Ludwika Czuga\u0142\u0119. Nast\u0119pnie partyzanci odjechali w kierunku wsi Dominiczyn. Tam zlikwidowali sekretarza PPR Stanis\u0142awa Ch\u00f3dkowskiego, do kt\u00f3rego „\u017belazny” odda\u0142 dwa strza\u0142y. Jad\u0105c dalej skr\u0119cili w kierunku Woli Werszczy\u0144skiej. Zabili tam cz\u0142onka PZPR i GRN Hipolita Tomaszewskiego. Po tym w Woli Wereszczy\u0144skiej wymierzyli ch\u0142ost\u0119 nauczycielkom za zbyt aktywne budowanie ustroju komunistycznego w Polsce – Danucie Szulc i Krystynie Litwiniuk. Dalej we wsi Lejno zastrzelili so\u0142tysa Czes\u0142awa Skoczylasa oraz we wsi Komar\u00f3wka cz\u0142onka PZPR J\u00f3zefa Kosi\u0144skiego. Po zastrzeleniu Kosi\u0144skiego grupa uda\u0142a si\u0119 w kierunku p\u00f3\u0142nocnym do las\u00f3w nadle\u015bnictwa Makoszka. Tam zwolniono komisj\u0119 oraz szofer\u00f3w obu samochod\u00f3w. Nast\u0119pnie partyzanci odskoczyli do wsi Zag\u0142\u0119bocze i ukryli si\u0119 w zabudowaniach Stanis\u0142awa Dobrowolskiego.33<\/sup> Z materia\u0142\u00f3w zgromadzonych przez Wydzia\u0142 III WUBP w Lublinie wynika, \u017ce „\u017belazny” strzela\u0142 do ludzi, co do kt\u00f3rych mia\u0142 uzasadnione przekonanie, \u017ce podj\u0119li wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w\u0142adzami bezpiecze\u0144stwa lub odgrywaj\u0105 czynn\u0105 rol\u0119 w instalowaniu w\u0142adz komunistycznych. \u015awiadczy o tym doniesienie informatora ps. „Komar” – syna zabita J\u00f3zefa Kosi\u0144skiego, w kt\u00f3rym podaje on:
„przy zab\u00f3jstwie Kosi\u0144skiego J\u00f3zefa we wsi Komar\u00f3wka gm. Wola Wereszczy\u0144ska by\u0142 rozpoznany sam „\u017belazny”. Przyczyny rozpoznania nast\u0105pi\u0142y na wskutek tego, \u017ce Kosi\u0144ski J\u00f3zef uprzednio wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z band\u0105 „\u017belaznego”, a p\u00f3\u017aniej zmieni\u0142 swoje zdanie, poszed\u0142 na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z grup\u0105 operacyjn\u0105 K.B, przy kt\u00f3rej byli pracownicy UB, gdy wszed\u0142 do mieszkania „\u017belazny” zdj\u0105\u0142 automat z plec\u00f3w wymierzy\u0142 do w\/w i powiedzia\u0142 giniesz krew za krew za naszego ch\u0142opaka Zieli\u0144skiego, Bogus\u0142awa. Zieli\u0144ski zosta\u0142 zabity w bunkrze, kt\u00f3ry wyda\u0142 w\/w.”
<\/span>R\u00f3wnie\u017c Hipolit Tomaszewski, ze wsi Dominiczyn by\u0142 informatorem PUBP W\u0142odawa o krypt. „Promie\u0144”. Bra\u0142 on miedzy innymi udzia\u0142 w rozpracowaniu Janiny Korzeniowskiej.
Wydarzenia te nada\u0142y now\u0105 dynamik\u0119 pracy funkcjonariuszy PUBP we W\u0142odawie i Wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie, bowiem odt\u0105d „\u017belazny” i jego grupa stali si\u0119 „celem numer jeden” pracy operacyjnej prowadzonej przeciw pozosta\u0142o\u015bciom lubelskiego podziemia. Uznano, i\u017c dotychczasowe formy walki z „\u017belaznym” s\u0105 niewystarczaj\u0105ce. Na mocy decyzji dyrektora departamentu III MBP p\u0142ka J. Czaplickiego powo\u0142ana zosta\u0142a 30 maja 1951 r. g
\nrupa operacyjna "W\u0142odawa", kt\u00f3rej celem by\u0142o rozpracowanie i zlikwidowanie grupy Taraszkiewicza. Na jej czele stan\u0105\u0142 wicedyrektor departamentu III p\u0142k S. Wola\u0144ski. Ponadto w jej sk\u0142ad weszli: starszy inspektor departamentu \u015bledczego mjr Szyma\u0144ski, naczelnik Wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie mjr Jan Wo\u0142kow, kt\u00f3ry odpowiada\u0142 za prac\u0119 operacyjn\u0105 oraz kierownik sekcji departamentu III por. Chmielewski. Spraw\u0119 istotnie traktowano jako priorytetow\u0105, gdy\u017c szefowie WUBP z Poznania, Bydgoszczy, \u0141odzi, Wroc\u0142awia i Krakowa mieli oddelegowa\u0107 do pomocy wspomnianej grupie po 2 pracownik\u00f3w z wydzia\u0142\u00f3w: I, III, IV i V, natomiast dyrektor departamentu \u015bledczego MBP mia\u0142 w my\u015bl tego planu przekaza\u0107 dodatkowo 20 oficer\u00f3w \u015bledczych. Ponadto p\u0142k A. Fejgin mia\u0142 oddelegowa\u0107 pi\u0119ciu funkcjonariuszy biura specjalnego do przy\u015bpieszenia rozpracowania krypt. „Smuga”, w ramach kt\u00f3rego miano rozpracowa\u0107 zwi\u0105zanych ze spraw\u0105, a b\u0119d\u0105cych prawdopodobnie cz\u0142onkami PZPR lub funkcjonariuszami MO34<\/span><\/sup>.
Zadaniem grupy operacyjnej by\u0142o, po pierwsze – przej\u0119cie ca\u0142ej sieci agenturalnej PUBP W\u0142odawa i WUBP Lublin i prowadzenie z ni\u0105 intensywnej pracy celem rozpracowania podziemia i bandy, po drugie – werbowanie nowych informator\u00f3w spo\u015br\u00f3d ludzi powi\u0105zanych z „\u017belaznym” i po trzecie – prowadzenie \u015bledztw w stosunku do os\u00f3b zatrzymanych podczas dzia\u0142a\u0144 KBW w celu uzyskania ewentualnych „wyj\u015b\u0107” na cz\u0142onk\u00f3w konspiracji pozostaj\u0105cych w podziemiu. W tym celu dowodz\u0105cy grup\u0105 operacyjn\u0105 p\u0142k S. Wola\u0144ski otrzyma\u0142 polecenie opracowania planu aresztu aktywnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w „\u017belaznego”, rozpracowania Zwi\u0105zku \u0141owieckiego i my\u015bliwych, kt\u00f3rzy mogli wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z grup\u0105 „\u017belaznego”, a tak\u017ce przy\u015bpieszenia rozpracowania anonim\u00f3w w sprawie organizacji o krypt. N.R.D. prowadzonej na terenie W\u0142odawy przez Wydzia\u0142 V WUBP w Lublinie. Jednak jednym z najwa\u017cniejszych polece\u0144 p\u0142ka Czaplickiego by\u0142o uaktywnienie rozpracowania poprzez informatora o kryptonimie „Werba”.
Ponadto wydzia\u0142 I departamentu III MBP otrzyma\u0142 zadanie uaktywnienia rozpracowania rodziny „\u017belaznego” przebywaj\u0105cej na terenie wojew\u00f3dztwa Gda\u0144skiego.
Grupa operacyjna „W” mia\u0142a, w my\u015bl przytaczanego powy\u017cej planu, zosta\u0107 wzmocniona jednostkami KBW, nad kt\u00f3rymi obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo Szef Oddzia\u0142u I Sztabu KBW pp\u0142k Tomaszewski. Do akcji skierowano 3 bataliony KBW ( 2 dzia\u0142aj\u0105ce na p\u00f3\u0142nocy powiatu i jeden na po\u0142udniu), kt\u00f3re mia\u0142y „intensywnym dzia\u0142aniem stwarzaj\u0105cym pozory wielkiego nasycenia wojsk zmusi\u0107 band\u0119 do opuszczenia niedogodnych obszar\u00f3w le\u015bnych Parczew, w\u0142odawskie lasy i lasy Sawicz <\/span>(winno by\u0107 Sawin – J.K.), po czym zmasowanym nalotem na wytypowane meliny doprowadzi\u0107 do nawi\u0105zania kontaktu bojowego z band\u0105 celem uj\u0119cia \u017cywcem lub jej likwidacji.”<\/span>
Dodatkowo, aby zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed ewentualnymi przeciekami, postanowiono z dniem 22 czerwca 1951 r. przenie\u015b\u0107 wszystkich pracownik\u00f3w operacyjnych i gospodarczych PUBP we W\u0142odawie na inny teren, natomiast na czele urz\u0119du postawi\u0107 starszego referenta Departamentu III MBP por. Odrobin\u0119. Jego zast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 mianowany by\u0142y zast\u0119pca szefa PUBP w Lublinie por. Kaczmarzyk. Pracownik\u00f3w operacyjnych mieli zast\u0105pi\u0107 absolwenci rocznej szko\u0142y MBP.<\/p>\n

Przypisy do cz\u0119\u015bci 4:<\/span>
<\/span><\/span><\/span>25<\/span>.Informator ps. "Pieprzyk" namierzy\u0142 grup\u0119 Karola Mielniczuka ps. „Wacek” 1 III 1951 r. O pobycie partyzant\u00f3w powiedzia\u0142 mu W\u0142adys\u0142aw Filipek, kt\u00f3ry w rozmowie w sklepie zaznaczy\u0142, \u017ceby nie obawia\u0142 si\u0119, gdy do niego przyjd\u0105. Funkcjonariuszy PUBP W\u0142odawa poinformowa\u0142 o tym dopiero 5 III 1951 r.<\/span>
26<\/span>.Doniesienie informatora ps. „Pieprzyk" z dnia 5 III 1951 r., <\/span>
27<\/span>.W doniesieniu wcze\u015bniejszym, z pierwszych dni marca. <\/span>
28<\/span>.Informator by\u0142 wraz z Adamem Zalewskim internowany w latach 1944-1946 na terenie ZSRR<\/span>
29<\/span>.Doniesienie informatora ps. „Pieprzyk” z dnia 5 III 1951 r.<\/span>
30<\/span>. Gazetk\u0119 „Dziury w \u017belaznej Kurtynie informator ps. „Werba" pokaza\u0142 swemu bratu Wac\u0142awowi Topolskiemu, kt\u00f3ry by\u0142 agentem departamentu III MBP. Wyst\u0119powa\u0142 pod pseudonimem „Jab\u0142o\u0144ski”. W sprawie przeciwko „\u017belaznemu” zachowa\u0142o si\u0119 doniesienie agenta „Jab\u0142o\u0144skiego”, kt\u00f3re moim zdaniem warto przytoczy\u0107 „Po analizie opisanych wy\u017cej wypadk\u00f3w, znalaz\u0142em si\u0119 w bardzo trudnym po\u0142o\u017ceniu. Niezabra\u0142em ze sob\u0105 gazetki, lecz na wszelki wypadek prosi\u0142em brata, a\u017ceby dobrze zachowa\u0142. By\u0142em przekonany, \u017ce brat w ostatnich dniach trafi\u0142 na jak\u0105\u015b organizacj\u0119 i a\u017ceby w jego przekonaniu zaimponowa\u0107 mi przyj\u0105\u0142 wspomnian\u0105 wy\u017cej gazetk\u0119, nie zdaj\u0105c sobie sprawy z nast\u0119pstw. Z drugiej strony wiedzia\u0142em, \u017ce moim obowi\u0105zkiem jest zg\u0142osi\u0107 o tym w\u0142adzom. Dlatego powiedzia\u0142em do brata, \u017ce chc\u0119 koniecznie spotka\u0107 si\u0119 z Obi\u0144skim, do kt\u00f3rego chcia\u0142em powiedzie\u0107, a\u017ceby brata unika\u0142, gdy\u017c brat jest niepewnym cz\u0142owiekiem, a sam mia\u0142em zamiar wzi\u0105\u0107 inicjatyw\u0119 w swoje r\u0119ce”. W ten spos\u00f3b informator „Werba” nie\u015bwiadomie ujawni\u0142 swemu bratu , \u017ce wsp\u00f3\u0142pracuje z UB.<\/span>
31<\/span>.Funkcj\u0119 Prezesa Okr\u0119gu WiN „Pomorze” pe\u0142ni\u0142 Marian Obi\u0144ski „Hubert”, kt\u00f3ry w okresie okupacji niemieckiej przebywa\u0142 na terenie Lubelszczyzny. By\u0142 zwi\u0105zany z wywiadem wewn\u0119trznym Okr\u0119gu AK Lublin. <\/span>
32<\/span>.Plan przekazania agenta ps. „Hubert” na teren wojew\u00f3dztwa lubelskiego z dnia 20 IV 1951 r. Agent „Hubert" spotka\u0142 si\u0119 na terenie Lublina ze swoim starym znajomym z dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej w latach 1940-1944 Wac\u0142awem Topolskim. <\/span>
33<\/span>.H. Paj\u0105k, "Uskok" kontra UB, Lublin 1992, s. 159-160.<\/span>
34<\/span>.Nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, jakie osoby wyst\u0119puj\u0105 pod literami K i \u0141. Prawdopodobnie byli to albo funkcjonariusze MO, lub UB lub te\u017c cz\u0142onkowie PZPR patrz Ramowy Plan przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 operacyjnych na pow. W\u0142odawa woj. Lubelskiego. <\/span><\/font><\/p>\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tu\u017c po wprowadzeniu do …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/937"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=937"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/937\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}