{"id":935,"date":"2006-06-08T13:36:05","date_gmt":"2006-06-08T11:36:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/06\/08\/rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-2\/"},"modified":"2006-06-08T13:36:05","modified_gmt":"2006-06-08T11:36:05","slug":"rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=935","title":{"rendered":"Rozpracowanie grupy Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" przez UB – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"

Sprawa „podw\u00f3jnych” agent\u00f3w nie by\u0142a jedynym sukcesem odniesionym przez „\u017belaznego” w rozgrywce z resortem. Jeszcze w grudniu 1946 r. zlikwidowana zosta\u0142a sanitariuszka oddzia\u0142u Halina W\u00f3jcik, kt\u00f3ra zosta\u0142a zdemaskowana jako agent wewn\u0119trzny WUBP w Lublinie. W marcu 1947 r. zosta\u0142 zlikwidowany za donosicielstwo mieszkaniec wsi Pieszowola Piotr Grzywaczewski, a miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej jego krewny – Micha\u0142 Grzywaczewski7<\/sup>. O przypadkach tych „\u017belazny” powiadomi\u0142 opini\u0119 publiczn\u0105 za pomoc\u0105 ulotki rozkolportowanej w maju 1947 r. Autor ulotki pisa\u0142 m.in: „takie wypadki s\u0105 na porz\u0105dku dziennym i zawsze jest taki koniec szpicla. Przy okazji tej ostrzegamy i nawo\u0142ujemy wszystkich szpicl\u00f3w w ca\u0142ym pow. w\u0142odawskim, a\u017ceby przetarli sobie oczy na to co czyni\u0105, p\u00f3ki jeszcze czas, to pami\u0119taj szpiclu, gdy w mieszkaniu twym zjawi si\u0119 grupa wykonawcza, to b\u0119dzie za p\u00f3\u017ano, z t\u0105 chwil\u0105 b\u0119dziesz musia\u0142 zako\u0144czy\u0107 swe Judaszowe \u017cycie”<\/span>.
18 czerwca 1947 r. wydano kolejn\u0105 ulotk\u0119, w kt\u00f3rej poinformowano opini\u0119 publiczn\u0105 o zlikwidowaniu jeszcze jednego szpicla – by\u0142ego partyzanta z oddzia\u0142u, Czes\u0142awa \u015aledzi\u0144skiego „Cygana”, kt\u00f3ry wyda\u0142 w r\u0119ce funkcjonariuszy UB braci Franciszka i Henryka Kucharuk\u00f3w, zamordowanych w drodze do W\u0142odawy. W przeciwie\u0144stwie do dow\u00f3dc\u00f3w innych oddzia\u0142\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych na Lubelszczy\u017anie, „\u017belazny" docenia\u0142 – jak wida\u0107 – znaczenie psychologiczne potrzeby wyja\u015bniania spo\u0142ecze\u0144stwu przypadk\u00f3w stosowania surowych kar za zdrad\u0119. St\u0105d te\u017c, jak mo\u017cna domniemywa\u0107, pomimo tak du\u017cej ilo\u015bci informator\u00f3w, PUBP we W\u0142odawie nie posiada\u0142o istotnych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji, gdy\u017c ludzie zmuszeni do wsp\u00f3\u0142pracy obawiali si\u0119 o swoje \u017cycie.
\u00a0\u00a0\u00a0 W sporz\u0105dzonej przez Wydzia\u0142 III WUBP w Lublinie szczeg\u00f3\u0142owej charakterystyce oddzia\u0142\u00f3w „\u017belaznego” i „K\u0119dziorka” z 26 listopada 1949 r. podaje si\u0119, \u017ce w rozpracowaniu „\u017belaznego” zaanga\u017cowanych by\u0142o 130 informator\u00f3w. Spo\u015br\u00f3d nich, do maj\u0105cych powa\u017cne perspektywy rozpracowania oddzia\u0142u, Wydzia\u0142 III WUBP w Lublinie zaliczy\u0142 zaledwie pi\u0119\u0107 os\u00f3b8<\/sup>. Naczelnik wydzia\u0142u III, kpt. W\u0142adys\u0142aw Kaliszczuk, przyznawa\u0142, \u017ce nie posiada obecnie agentury wewn\u0105trz grupy. Zwerbowany w tym celu informator ps. „Samotny” okaza\u0142 si\u0119 agentem dwulicowym, w zwi\u0105zku z czym planowano go aresztowa\u0107.
25 pa\u017adziernika 1949 r. \u017belazny na czele pi\u0119cioosobowej grupy przeprowadzi\u0142 na trasie kolejowej W\u0142odawa – Che\u0142m, w okolicach stacji Stulno, akcj\u0119 na poci\u0105g pasa\u017cerski. Partyzanci rozbroili 5 funkcjonariuszy MO i ORMO oraz dw\u00f3ch oficer\u00f3w: WOP i LWP. Zabrali z poci\u0105gu 1.500.000 z\u0142otych oraz przesy\u0142k\u0119 z PUBP we W\u0142odawie do PUBP w Che\u0142mie i wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie. Zarz\u0105dzony napr\u0119dce po\u015bcig nie da\u0142 rezultatu. W odpowiedzi na t\u0105 akcj\u0119 31 pa\u017adziernika 1949 r. zosta\u0142 przez naczelnika wydzia\u0142u III kpt. Kaliszczuka przygotowany kolejny plan „opracowania” cz\u0142onk\u00f3w rodzin oddzia\u0142u „\u017belaznego”. W sumie wytypowano 26 os\u00f3b, z bli\u017cszej i dalszej rodziny „\u017belaznego”. W pierwszej rz\u0119dzie zamierzano rozpracowa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce osoby: Mariana Taraszkiewicza z W\u0142odawy9<\/sup>, Adel\u0119 Zieli\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra jak podano utrzymywa\u0142a bliskie kontakty z „\u017belaznym”, W\u0142adys\u0142awa Huka z Korol\u00f3wki, Bojarsk\u0105 z Holodyski, Antoniego Mielniczuka z Pieszowoli, Stefana Kaznowskiego ze St\u0119pkowa, Wojtaka z Dominiczyna, Torbicza z Horostyty, Boles\u0142awa Kuca z kol. Wytyczno, Janin\u0119 Romaniuk z kol. Wytyczno i innych.
R\u00f3wnolegle podj\u0119to dzia\u0142ania operacyjne wobec znanej PUBP we W\u0142odawie siatce tzw. „meliniarzy”. Na pocz\u0105tku stycznia 1950 roku sporz\u0105dzono kolejny plan przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, kt\u00f3rego cech\u0105 przewodni\u0105 by\u0142o „opracowanie” ujawnionych \u017co\u0142nierzy WiN, kt\u00f3rzy pe\u0142nili w podziemiu funkcje dow\u00f3dcze do chwili amnestii. Stanowi\u0142o to po\u015brednio przyznanie si\u0119 do pora\u017cki poniesionej przez funkcjonariuszy UB, kt\u00f3rzy przez trzy lata nie mogli zlikwidowa\u0107 ca\u0142ej grupy. W drugiej po\u0142owie 1950 roku departament III MBP skierowa\u0142 na teren powiatu w\u0142odawskiego agenta o kryptonimie „\u0141oza” (nieujawnionego cz\u0142onka grupy „\u017belaznego”). By\u0142 to Witold Uli\u0144ski10<\/sup>, kt\u00f3ry mia\u0142 za zadanie ukrywaj\u0105c si\u0119 u swojego dziadka Karola Osipa z kolonii Lipniak i poprzez niego nawi\u0105za\u0107 kontakt z grup\u0105 „\u017belaznego”. Na trop nieujawnionego Uli\u0144skiego wpadli funkcjonariusze WUBP w Olsztynie w trakcie poszukiwania rodziny „\u017belaznego", kt\u00f3ra tak\u017ce zaszy\u0142a si\u0119 w okolicach Braniewa. Za po\u015brednictwem jego ojca sk\u0142onili go do wsp\u00f3\u0142pracy i podj\u0119cia pr\u00f3by wst\u0105pienia do grupy „\u017belaznego”. Z planu operacyjnego wynika, \u017ce w trakcie trzytygodniowego ukrywania si\u0119 u swego dziadka „\u0141oza” nawi\u0105za\u0142 jedynie kontakt z \u017co\u0142nierzem z oddzia\u0142u „\u017belaznego” – Ignacym Zalewskim „Linem”. W zwi\u0105zku z powy\u017cszym, aby bardziej uwiarygodni\u0107 ukrywanie si\u0119 agenta, w porozumieniu z nim, uzgodniono, \u017ce w dniu 15 wrze\u015bnia zostan\u0105 przeszukane przez grup\u0119 operacyjn\u0105 UBP i KBW zabudowania jego dziadka Karola Osipa. Jednocze\u015bnie o ukrywaj\u0105cego zostan\u0105 wypytani s\u0105siedzi Osipa. W tym okresie agent mia\u0142 przebywa\u0107 poza koloni\u0105 Lipniak. Ostatecznie kombinacja z agentem „\u0141oz\u0105” nie zosta\u0142a zrealizowana. Nie uda\u0142o mu si\u0119 dotrze\u0107 do „\u017belaznego”, by\u0107 mo\u017ce okaza\u0142 si\u0119 on wsp\u00f3\u0142pracownikiem „nieszczerym” – 26 marca 1951 roku zosta\u0142 bowiem aresztowany i os\u0105dzony na 15 lat wi\u0119zienia. Wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107 dopiero w 1954 roku.11<\/sup>\u00a0 Nie mog\u0105c zlikwidowa\u0107 grupy postanowiono w my\u015bl wytycznych departamentu III MBP w Warszawie w II po\u0142owie 1950 r. zastosowa\u0107 represje wobec rodzin poszczeg\u00f3lnych \u017co\u0142nierzy Edwarda Taraszkiewicza. I tak na brata ukrywaj\u0105cego si\u0119 Karola Mielniczuka – Antoniego na\u0142o\u017cono domiar podatkowy w wysoko\u015bci 100.000 z\u0142 oraz poprzez MO dodatkowo 50.000 z\u0142otych kary. W sumie domiar podatkowy oraz kary za domnieman\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z grup\u0105 "\u017belaznego" zastosowano wobec 65 os\u00f3b. Z regu\u0142y przekracza\u0142y one 50 tys. z\u0142otych.<\/p>\n

Przypisy do cz\u0119\u015bci 2:<\/span>
7<\/span>. H. Paj\u0105k, „Jastrz\u0105b” kontra UB, Lublin 1993, s. 104<\/span>
8<\/span>.Byli to informatorzy: „Ry\u015b” – nieoficjalna narzeczona „\u017belaznego” (na podstawie jej doniesie\u0144 zlikwidowano 4 bunkry grupy), informator „X” (kuzyn Mielniczuka), „Filija” (kuzyn Pielaka), „Ko\u0144” (kuzyn Mielniczuka, wyda\u0142 bunkier z broni\u0105 w miejscowo\u015bci Pieszowola), informator „G\u00f3rski” (le\u015bniczy nadle\u015bnictwa Makoszka, kt\u00f3ry\u00a0 wskaza\u0142 jeden z bunkr\u00f3w grupy), zob. szczeg\u00f3\u0142owa charakterystyka band „\u017belaznego” i „K\u0119dziorka” grasuj\u0105cych na terenie wojew\u00f3dztwa lubelskiego z dnia 26 XI 1949 r.<\/span>
9<\/span>. stryj „\u017belaznego”<\/span>
10<\/span>.Henryk Paj\u0105k tak o nim pisze : „Uli\u0144ski Witold ps. Jawor” zezna\u0142, \u017ce
\n„\u017belazny” przyby\u0142 do niego do Ornety z Gda\u0144ska, w kt\u00f3rym szuka\u0142 mo\u017cliwo\u015bci zamieszkania na sta\u0142e, lecz uzna\u0142, \u017ce to jest dla\u0144 niebezpieczne i wr\u00f3ci\u0142 na Lubelszczyzn\u0119. "Jawor" opu\u015bci\u0142 oddzia\u0142 "Jastrz\u0119bia" jesieni\u0105 1946 roku, do\u0142\u0105czy\u0142 do ojca w Ornecie, lecz w sierpniu 1950 zacz\u0119\u0142o go \u015bciga\u0107 UB, wi\u0119c uciek\u0142 we w\u0142odawskie, a ukrywa\u0142 si\u0119 u siostry w Jan\u00f3wku i „wpad\u0142” 26 III 1951 na 15 lat, lecz wyszed\u0142 z wi\u0119zienia w 1954 roku" – patrz H. Paj\u0105k "Jastrz\u0105b" kontra UB, Lublin 1993, s. 60, przypis 1<\/span>
11<\/span>.H. Paj\u0105k., „Jastrz\u0105b” kontra UB, Lublin 1993, s. 60, przypis 1.\u00a0 <\/span><\/font><\/p>\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sprawa …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=935"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}