{"id":934,"date":"2006-06-08T14:05:30","date_gmt":"2006-06-08T12:05:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/06\/08\/rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-1\/"},"modified":"2006-06-08T14:05:30","modified_gmt":"2006-06-08T12:05:30","slug":"rozpracowanie-grupy-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-przez-ub-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=934","title":{"rendered":"Rozpracowanie grupy Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" przez UB – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"
Rozpracowanie grupy Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" przez funkcjonariuszy WUBP w Lublinie w latach 1947–1951<\/span> <\/span>(*)<\/sup><\/font><\/font><\/div>\n


<\/sup><\/font><\/p>\n

(*) Poni\u017cszy artyku\u0142 publikuj\u0119 dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci jego autora, <\/span>Pana dr. Jaros\u0142awa Kopi\u0144skiego<\/span> z Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w Lublinie, za co serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 !! <\/span>
Tekst ten ukaza\u0142 si\u0119 w wydawnictwie <\/span>"WOBEC KOMUNIZMU. Materia\u0142y z sesji naukowej pt. „Lubelskie i po\u0142udniowe Podlasie wobec komunizmu 1918-1989”. Radzy\u0144 Podlaski 2 IX 2005<\/a> , a stanowi cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszego opracowania tego\u017c autora pt. "Rozpracowanie struktur konspiracyjnych AK-WiN na przyk\u0142adzie dzia\u0142a\u0144 operacyjnych WUBP w Lublinie w latach 1944-1956". <\/span>
<\/font><\/sup><\/font><\/div>\n

\"\"<\/p>\n

Grupa „\u017belaznego” powsta\u0142a z \u017co\u0142nierzy oddzia\u0142u WiN Leona Taraszkiewicza „Jastrz\u0119bia”. Po \u015bmierci tego s\u0142ynnego dow\u00f3dcy partyzanckiego komend\u0119 nad oddzia\u0142em przej\u0105\u0142 w styczniu 1947 r. jego brat Edward, u\u017cywaj\u0105cy pseudonimu „\u017belazny”. 18 lutego 1947 roku wyda\u0142 rozkaz, w kt\u00f3rym zakaza\u0142 podleg\u0142ym sobie \u017co\u0142nierzom oddzia\u0142u i cz\u0142onkom siatki terenowej ujawnienia. Istotnie, zgodnie z tym zaleceniem, cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy nie ujawni\u0142a si\u0119 i kontynuowa\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. „\u017belazny” pozostawa\u0142 w kontakcie z kpt. „Uskokiem” i uznawa\u0142 jego nadrz\u0119dn\u0105 rol\u0119 organizacyjn\u0105, co stwarza\u0142o skoordynowany mechanizm oporu na znacznych obszarach Lubelszczyzny penetrowanych przez oba oddzia\u0142y. Ju\u017c 22 kwietnia 1947 roku oddzia\u0142 „\u017belaznego” odnotowa\u0142 spektakularny sukces w spotkaniu pod wsi\u0105 Bia\u0142ka z grup\u0105 operacyjn\u0105 PUBP we W\u0142odawie dowodzon\u0105 przez ppor. Konasiuka (w starciu zgin\u0119\u0142o 4 \u017co\u0142nierzy KBW i dowodz\u0105cy grup\u0105 oficer UBP, rany odnios\u0142o 4 \u017co\u0142nierzy KBW i 3 funkcjonariuszy MO). Partyzanci, kt\u00f3rzy zostali panami placu boju, opatrzyli rannych przeciwnik\u00f3w oraz zlikwidowali zdrajc\u0119, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 grup\u0119 operacyjn\u01051<\/sup>.<\/p>\n

7 maja 1947 r. PUBP we W\u0142odawie we wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu z wydzia\u0142em III WUBP w Lublinie rozpocz\u0105\u0142 operacj\u0119 przeciwko grupie „\u017belaznego” i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cej z ni\u0105 grupie J\u00f3zefa Struga „Ordona”. Pomimo zaanga\u017cowania 22 informator\u00f3w i agent\u00f3w oraz du\u017cej liczby \u017co\u0142nierzy KBW i 12 funkcjonariuszu UB akcja ta nie przynios\u0142a rezultat\u00f3w. W lipcu 1947 r., po akcji partyzant\u00f3w na Puchacz\u00f3w, zosta\u0142a powo\u0142ana tzw. Grupa „Puchacz\u00f3w”. W odniesieniu do oddzia\u0142u „\u017belaznego” jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie przynios\u0142a zbyt du\u017cych rezultat\u00f3w. Jedynie na podstawie doniesie\u0144 informatora ps. „Dziadek”, 13 i 16 sierpnia 1947 r. zlikwidowano dwa magazyny broni. Z kolei informator ps. „Lipi\u0144ski” wskaza\u0142 magazyn broni, w kt\u00f3rym znaleziono r\u00f3wnie\u017c archiwum „oddzia\u0142u „Jastrz\u0119bia”.
Wed\u0142ug planu z 17 sierpnia 1948 roku PUBP we wsp\u00f3\u0142pracy z Komend\u0105 Powiatow\u0105 MO we W\u0142odawie utworzy\u0142 dwie grupy operacyjne: „Iskra” – dow\u00f3dca Stanis\u0142aw Gierczak w sile 2 pracownik\u00f3w UBP + 10 funkcjonariuszy MO oraz „B\u0142yskawica” – dow\u00f3dca Kr\u0119\u017cel oraz 10 milicjant\u00f3w. Obie grupy mia\u0142y za zadanie zorganizowa\u0107 zasadzki w wytypowanych przez informator\u00f3w gospodarstwach os\u00f3b podejrzanych o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z grup\u0105 „\u017belaznego” (we wsiach: Horodyska, Pieszowola, Nowiny, kol. Czerniej\u00f3w, Miete\u0142ka, Ku\u0142ak\u00f3w, Zb\u00f3jno i Drozd\u00f3wka). Rezultat pracy obu grup okaza\u0142 si\u0119 jednak nik\u0142y. Na pocz\u0105tku pa\u017adziernika podobne typu dzia\u0142ania przeprowadzono tak\u017ce na terenie gminy D\u0119bowa K\u0142oda, Sosnowica i U\u015bcim\u00f3w. Jednocze\u015bnie 19 listopada postanowiono przeprowadzi\u0107 rewizj\u0119 w zabudowaniach mieszkaj\u0105cej na terenie kolonii \u0141owisz\u00f3w rodziny Korzeniowskich (planowano aresztowa\u0107 ich, a jedn\u0105 z c\u00f3rek – Janin\u0119 – u\u017cy\u0107 do nawi\u0105zania kontaktu z ukrywaj\u0105cym si\u0119 W\u0142adys\u0142awem Korzeniowskim „Andersiakiem”, „Fredkiem”, kt\u00f3remu zamierzano przypomnie\u0107 „jego zobowi\u0105zania wobec Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa”<\/span>). Przekazano mu te\u017c informacj\u0119, \u017ce w przypadku odmowy jego rodzina zostanie poci\u0105gni\u0119ta do odpowiedzialno\u015bci karnej, a gospodarstwo zostanie przej\u0119te przez pa\u0144stwo. Jednocze\u015bnie zamierzano obj\u0105\u0107 poprzez informator\u00f3w szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 kontrol\u0105 operacyjn\u0105 Janin\u0119 Korzeniowsk\u0105.
Z doniesienia informatora „Promienia” uzyskano informacj\u0119, \u017ce w nocy 15 maja 1949 r. do Janiny Korzeniowskiej przysz\u0142a grupa „\u017belaznego” w sile 6 os\u00f3b, w tym jej brat W\u0142adys\u0142aw. Planowano, aby informator ps. „Promie\u0144” nawi\u0105za\u0142 cz\u0119stszy kontakt z Korzeniowsk\u0105, zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z ni\u0105 i poprzez ni\u0105 stara\u0142 si\u0119 nawi\u0105za\u0107 kontakt z grup\u0105 „\u017belaznego”. W kolejnej ods\u0142onie planu zamierzano zatrzyma\u0107 potajemnie i zwerbowa\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy pomagaj\u0105cego w gospodarstwie kuzyna Janiny Korzeniowskiej – Jana Korzeniowskiego. Ze sprawozdania z podr\u00f3\u017cy s\u0142u\u017cbowej, jak\u0105 przeprowadzi\u0142 we W\u0142odawie starszy referent wydzia\u0142u I Departamentu III MBP w Warszawie Stanis\u0142aw Rozla\u0142 wraz z referentem Tadeuszem Odrobin\u0105 wynika, \u017ce 18 pa\u017adziernika na podstawie danych otrzymanych od informatora ps. „Promie\u0144” i potwierdzonych z inwigilacji, zostali zatrzymani pod zarzutem wsp\u00f3\u0142pracy z „\u017belaznym”: Janina Korzeniewska ps. „Wanda”, J\u00f3zef Radko i Kazimierz Baran. W trakcie \u015bledztwa uzyskano informacje, \u017ce Janina Korzeniewska pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 komendanta pi\u0119cioosobowej plac\u00f3wki wywiadowczej grupy „\u017belaznego” (by\u0142o w\u015br\u00f3d nich dw\u00f3ch informator\u00f3w PUBP we W\u0142odawie: Zofia Paku\u0142a „Oko” i Jan Korzeniewski „Lew”). Zostali oni aresztowani 29 pa\u017adziernika 1949 r. Z ich zezna\u0144 wynika\u0142o, \u017ce po podpisaniu wsp\u00f3\u0142pracy z PUBP we W\u0142odawie poinformowali o tym fakcie „\u017belaznego”. Na spotkaniach z funkcjonariuszami UBP dawali materia\u0142 dezinformuj\u0105cy resort, prowadz\u0105c jednocze\u015bnie rzeczywista prac\u0119 wywiadowcz\u0105 na rzecz oddzia\u0142u „\u017belaznego” „zbieraj\u0105c w terenie wywiad o ruchach WP, UB i MO, cz\u0142onkach PZPR i osobach przychylnie ustosunkowanych do obecnego ustroju […]”. <\/p>\n

<\/span>Z ustale\u0144 UBP wynika\u0142o, \u017ce W\u0142adys\u0142aw i Zofia Korzeniewscy, kt\u00f3rzy zostali zwerbowani do wsp\u00f3\u0142pracy agenturalnej przez PUBP we W\u0142odawie w 1948 r. (pod pseudonimami „Bystry” i „Olga”), prowadzili tak\u017ce „dwulicow\u0105” gr\u0119 z resortem2<\/sup>. Aresztowany „Lew” potwierdzi\u0142 w swych zeznaniach, \u017ce po przyznaniu si\u0119 do podpisania wsp\u00f3\u0142pracy z UBP otrzyma\u0142 od W\u0142adys\u0142awa Korzeniowskiego polecenie dezinformowania prowadz\u0105cego go funkcjonariusza, oraz przekazywania informacji na temat zada\u0144 stawianych mu przez resort. Zebrany w \u015bledztwie materia\u0142 wskazywa\u0142 na Moszczy\u0144skiego, jako na cz\u0142owieka zaanga\u017cowany w obs\u0142ug\u0119 oddzia\u0142u „\u017belaznego” (ustalono, \u017ce wraz z
\nJanin\u0105 Korzeniewsk\u0105 wysy\u0142a\u0142 paczki \u017cywno\u015bciowe aresztowanym wsp\u00f3\u0142pracownikom oddzia\u0142u.
Aresztowanie Korzeniowskiej poprzedzi\u0142a przeprowadzona w dniu 18 pa\u017adziernika 1949 r. akcja KBW, w wyniku kt\u00f3rej mia\u0142o zgin\u0105\u0107, wg oficjalnych ustale\u0144, trzech partyzant\u00f3w z grupy „\u017belaznego” – Romulad Hordejuk, Ignacy Zalewski3<\/sup> i W\u0142adys\u0142aw Korzeniowski ps. „Andersiak”. Po tej „likwidacji dora\u017anej” aresztowano w terenie 36 os\u00f3b. Nie wp\u0142yn\u0119\u0142o to jednak w wi\u0119kszym stopniu na ograniczenie dzia\u0142alno\u015bci partyzant\u00f3w.
Wed\u0142ug stanu na 1 grudnia 1949 r. PUBP we W\u0142odawie posiada\u0142 na kontakcie 81 informator\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci zwerbowanych na materia\u0142ach kompromituj\u0105cych. Sie\u0107 ta nie mia\u0142a jednak wi\u0119kszej warto\u015bci operacyjnej, gdy\u017c jedynie informatorzy: „Promie\u0144”4<\/sup>, „G\u00f3rski”, „Zag\u0142oba”5<\/sup>, „Ry\u015b I”, „Leszcz”, „Janka”, „W\u00f3z"6<\/sup>, „Kania”, „Rak”, „Kwiat”, „Motor” i „Filia” posiadali przed werbunkiem kontakt z „\u017belaznym”. Agentura by\u0142a obs\u0142ugiwana przez 6 referent\u00f3w PUBP we W\u0142odawie ulokowanych przy posterunkach MO w Sosnowicy, D\u0119bowej K\u0142odzie, U\u015bcimowie, Parczewie, Woli Uhruskiej i w Urszulinie. Cz\u0119\u015b\u0107 informator\u00f3w, zdaniem wizytuj\u0105cych funkcjonariuszy MBP Stanis\u0142awa Rozla\u0142a i por. Odrobiny, mog\u0142a by\u0107 zdekonspirowana w terenie nieodpowiednim zachowaniem ze strony funkcjonariuszy PUBP i WUBP w Lublinie. Np. ustalono, \u017ce informator ps. „Ko\u0144” (zwerbowany do wsp\u00f3\u0142pracy w 1948 r. na materia\u0142ach kompromituj\u0105cych), zosta\u0142 zdekonspirowany wobec ludno\u015bci przez prowadz\u0105cego go funkcjonariusza, kt\u00f3ry zbyt cz\u0119sto kontaktowa\u0142 si\u0119 z nim w jego domu. <\/p>\n

Oficerowie MBP kontroluj\u0105cy prac\u0119 PUBP we W\u0142odawie ocenili, \u017ce praca z osobowymi \u017ar\u00f3d\u0142ami informacji nie by\u0142a tam w\u0142a\u015bciwie prowadzona. Stwierdzono, \u017ce zadania nie by\u0142y przekazywane w spos\u00f3b planowy, czasami poprzez niew\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie dekonspirowano informator\u00f3w. Sprawy ewidencyjne, prowadzenie teczek pracy, czy te\u017c robienie odpis\u00f3w z doniesie\u0144, by\u0142y powa\u017cnie zaniedbane. Stan wiedzy o „\u017belaznym” i jego grupie by\u0142 delikatnie m\u00f3wi\u0105c, niewystarczaj\u0105cy. Na 81 informator\u00f3w b\u0119d\u0105cych na stanie PUBP W\u0142odawa, uzyskano w listopadzie 1949 roku, jedynie tylko dwa doniesienia o przypuszczalnej marszrucie grupy. Jedno przekaza\u0142 informator ps. „Ostry”, drugie oficjalne z\u0142o\u017cy\u0142a ob. Helena Kowalska. We wnioskach funkcjonariusze Departamentu III MBP Stanis\u0142aw Rozla\u0142 i por. Tadeusz Odrobina polecali przeprowadzenie rozpracowania cz\u0142onk\u00f3w rodzin i krewnych \u017co\u0142nierzy grupy „\u017belaznego” oraz uporz\u0105dkowanie teczek informator\u00f3w. Zaniepokojenie wizytuj\u0105cych budzi\u0142 te\u017c fakt, \u017ce "\u017belazny" przewerbowuje pozyskan\u0105 agentur\u0119 (sprawa „Oka”, „Olgi” i „Lwa”), w zwi\u0105zku z czym zalecano sporz\u0105dzenie dok\u0142adniejszej oceny pracy poszczeg\u00f3lnych informator\u00f3w.<\/p>\n

Przypisy do cz\u0119\u015bci 1:<\/span>
1<\/span>.Zdrajc\u0105 okaza\u0142 si\u0119 by\u0142y \u017co\u0142nierz z oddzia\u0142u „Jastrz\u0119bia” – Kowalczyk ps. „Huragan”. <\/span>
2<\/span>.\u017bo\u0142nierz grupy „\u017belaznego ps. „Andersiak", zosta\u0142 zabity przez funkcjonariuszy PUBP W\u0142odawa w pa\u017adzierniku 1949 r.<\/span>
3<\/span>.Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Zalewski upozorowa\u0142 swoj\u0105 \u015bmier\u0107. Zgin\u0105\u0142 dopiero w marcu 1951 roku.<\/span>
4<\/span>.Informator „Promie\u0144” – Tomaszewski Hipolit z Dominiczyna, gm. Wola Wereszczy\u0144ska. Z informacji przekazanych przez niego funkcjonariuszom PUBP we W\u0142odawie wynika, \u017ce w latach 1947-1948 utrzymywa\u0142 kontakt z grup\u0105 "\u017belaznego". Miedzy innymi "\u017belazny" wysun\u0105\u0142 propozycj\u0119 wykopania bunkra w jego stodole. Informator ten mia\u0142 donosi\u0107 o kontaktach Janiny Karczmarzewskiej.<\/span>
5<\/span>.Pod tym pseudonimem wyst\u0119powa\u0142 Wiktor Karczmarzewski z Woli Wereszczy\u0144skiej. By\u0142 on zwerbowany pod \u017con\u0119 swego aresztowanego brata – Janin\u0119 Karczmarzewsk\u0105. <\/span>
6<\/span>.Pod tym pseudonimem wyst\u0119powa\u0142 Mietu\u0142ka Kasper z Miete\u0142ki, gm. Wo\u0142oskowola, pow. W\u0142odawa, kt\u00f3ry, jak wynika z dokument\u00f3w PUBP we W\u0142odawie posiada\u0142 powi\u0105zania rodzinne z ukrywaj\u0105cym si\u0119 Karolem Mielniczukiem ps. „Wacek” (\u017cona informatora by\u0142a kuzynk\u0105 Mielniczuka) oraz utrzymywa\u0142 bliskie kontakty z „\u017belaznym”. <\/span><\/font><\/p>\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"