{"id":93,"date":"2017-01-03T07:30:19","date_gmt":"2017-01-03T06:30:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2017\/01\/03\/70-rocznica-smierci-por-jastrzebia\/"},"modified":"2017-01-03T07:30:19","modified_gmt":"2017-01-03T06:30:19","slug":"70-rocznica-smierci-por-jastrzebia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=93","title":{"rendered":"70. rocznica \u015bmierci por. "Jastrz\u0119bia""},"content":{"rendered":"
70.<\/font> rocznica \u015bmierci por. Leona Taraszkiewicza <\/font>"Jastrz\u0119<\/font>bia"<\/span><\/font><\/div>\n
<\/p>\n
…Nie dajmy zgin\u0105\u0107 poleg\u0142ym.<\/font><\/b>
Zbigniew Herbert<\/p>\n

<\/font><\/div>\n

\"\"\"\"
Por. Leon Taraszkiewicz "Jastrz\u0105b", "Zawieja" (1925-1947)<\/font><\/p>\n

3 stycznia 2017 roku min\u0119\u0142o 70 lat od \u015bmierci legendarnego dow\u00f3dcy oddzia\u0142u partyzanckiego <\/span>Obwodu WiN W\u0142odawa<\/a>,
\n por. Leona Taraszkiewicza "Jastrz\u0119bia", <\/span><\/font>"Zawiei"<\/span><\/font>. Zmar\u0142 on w wyniku
\nran odniesionych podczas ataku na grup\u0119 ochronno – propagandow\u0105 "ludowego" <\/font>WP
\nstacjonuj\u0105c\u0105 w Siemieniu.<\/span><\/font><\/p>\n

<\/span><\/font>Noc\u0105
\n z 31 grudnia 1946 r. na 1 stycznia 1947 r. oddzia\u0142 Obwodu WiN W\u0142odawa
\npod dow\u00f3dztwem ppor. Leona Taraszkiewicza „Jastrz\u0119bia” wsp\u00f3lnie z
\npo\u0142\u0105czonymi oddzia\u0142ami radzy\u0144skiego Obwodu WiN, wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w jednej z
\nnajwi\u0119kszych akcji polskiego antykomunistycznego podziemia, kiedy to ok.
\n 350-osobowe zgrupowanie partyzanckie przeprowadzi\u0142o atak na
\nkomunistyczne organy represji w Radzyniu Podlaskim.<\/strong><\/span><\/span>

Kontakty
\n pomi\u0119dzy Obwodami WiN W\u0142odawa i Radzy\u0144 Podlaski zapocz\u0105tkowano na
\npocz\u0105tku grudnia 1946 r. Przez komendanta plac\u00f3wki Mi\u0142k\u00f3w [gm. Siemie\u0144
\npow. radzy\u0144ski], J\u00f3zefa Stanis\u0142awskiego „Trutnia”, ppor. „Jastrz\u0105b”
\nnawi\u0105za\u0142 kontakt z komendantem rejonu w Obwodzie WiN Radzy\u0144 Podlaski,
\npor. Jerzym Skolincem „Krukiem”, dzi\u0119ki kt\u00f3remu w po\u0142owie grudnia 1946
\nr. dosz\u0142o do spotkania z komendantem radzy\u0144skiego Obwodu WiN\u00a0 kpt.
\nLeonem So\u0142tysiakiem ps. James. Tak opisa\u0142 je na kartach swojego
\npami\u0119tnika brat i zast\u0119pca dow\u00f3dcy Edward Taraszkiewicz „\u017belazny”:
<\/span><\/span><\/p>\n

„[…] Na spotkaniu tym przedstawi\u0142 „D\u017cems”<\/em> [„James”] sw\u00f3j
\n projekt zaatakowania UB w Radzyniu i uwolnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych.
\nWed\u0142ug jego s\u0142\u00f3w, akcja ta mia\u0142a si\u0119 odby\u0107 w noc sylwestrow\u0105. „Jastrz\u0105b”
\n nie odmawia pro\u015bby udzielenia pomocy, obiecuj\u0105c przyjecha\u0107 na um\u00f3wiony
\npunkt autem. Otrzymali\u015bmy has\u0142o w najwi\u0119kszej tajemnicy, brzmi\u0105ce
\npasuj\u0105co do wym<\/em>[ienionej] akcji, a mianowicie „P\u00f3\u0142noc-Po\u017car”<\/em>[…]”.<\/span><\/span><\/p><\/blockquote>\n

\"\"
Kpt. Leon So\u0142tysiak "James", "Znachor", Komendant Obwodu WiN Radzy\u0144 Podlaski.
<\/span><\/em>
Zgodnie
\n z ustaleniami, cho\u0107 sp\u00f3\u017aniony z powodu problem\u00f3w z samochodami, oddzia\u0142
\n „Jastrz\u0119bia” przyby\u0142 na miejsce koncentracji wieczorem 31 grudnia 1946
\nr. Dalszy rozw\u00f3j wypadk\u00f3w znany jest z pami\u0119tnik\u00f3w „\u017belaznego”:
<\/span><\/span><\/p>\n

„[…] Na
\n lotnisku w pobli\u017cu Radzynia, na punkcie koncentracyjnym czeka\u0142o ju\u017c ok.
\n 300-350 ludzi z ca\u0142ego Obwodu. By\u0142a to prawie ca\u0142a „armia” jak to
\nokre\u015bli\u0142 „Jastrz\u0105b”.\u00a0 „D\u017cems” <\/em>[„James”] czeka\u0142 te\u017c ju\u017c na nas.
\nBrakowa\u0142o jeszcze dw\u00f3ch du\u017cych grup konspiracyjnych z dalszych okolic
\npow. radzy\u0144skiego, maj\u0105cych przyjecha\u0107 autami, kt\u00f3re zawiod\u0142y w
\npodobie\u0144stwie naszych <\/em>[…]”. <\/span><\/span><\/p><\/blockquote>\n

Po
\nprzybyciu oddzia\u0142u „Jastrz\u0119bia” odby\u0142a si\u0119 ostatnia odprawa. Dowodz\u0105cy
\nwszystkimi grupami kpt. „James” przedstawi\u0142 na niej plan opanowania
\nmiasta, wed\u0142ug kt\u00f3rego w pierwszej kolejno\u015bci postanowiono zaatakowa\u0107 i
\nrozbroi\u0107 PUBP i KPMO oraz ok. 50-osobowy oddzia\u0142 KBW. Przedstawiony plan
\n wzbudzi\u0142 jednak kontrowersje, a zastrze\u017cenia co do jego niekt\u00f3rych
\npunkt\u00f3w\u00a0 przedstawi\u0142 „Jastrz\u0105b”, kt\u00f3ry zaproponowa\u0142, by podst\u0119pem
\nrozbroi\u0107 wartownik\u00f3w i wydoby\u0107 od nich has\u0142o, co pozwoli niepostrze\u017cenie
\n i bez walki opanowa\u0107 budynek PUBP. Niestety, plan „Jastrz\u0119bia” zosta\u0142
\nodrzucony, co – jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o – by\u0142o b\u0142\u0119dem.<\/span><\/span>
\"\"
Stycze\u0144 1946 r. Cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142u ppor. „Jastrz\u0119bia”. Dow\u00f3dca siedzi przy rkm-ach.<\/p>\n

<\/span><\/span>Ostatecznie
\n uzgodniono, i\u017c oddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia” b\u0119dzie atakowa\u0142 g\u0142\u00f3wny,
\nnajtrudniejszy cel – budynek PUBP, grupy Jerzego Skoli\u0144ca „Kruka” i Jana
\n Grudzi\u0144skiego „P\u0142omienia” budynek szko\u0142y obsadzony przez KBW, a boj\u00f3wka
\n Antoniego Grochowskiego „Kuli” mia\u0142a zaj\u0105\u0107 poczt\u0119 i zniszczy\u0107 central\u0119
\ntelefoniczn\u0105. Plutony pod dow\u00f3dztwem por. Wac\u0142awa Stelmaszuka „Marnego” z
\n rejonu VIII oraz por. Piotra Waszczuka „Roli” z rejonu II, stanowi\u0142y
\nubezpieczenie od strony \u0141ukowa, Radzynia, Mi\u0119dzyrzeca i Parczewa. Atak
\nmia\u0142 nast\u0105pi\u0107 o p\u00f3\u0142nocy, jednak do akcji ruszono z dwugodzinnym
\nop\u00f3\u017anieniem, bez dw\u00f3ch grup, kt\u00f3rym nie uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107. Ok. godz.
\n4.00 \u017co\u0142nierz stoj\u0105cy na warcie przy Urz\u0119dzie Pocztowym zauwa\u017cy\u0142
\nwchodz\u0105cych partyzant\u00f3w z rejonu VI. Natychmiast powiadomi\u0142 o tym
\nkwateruj\u0105c\u0105 w szkole za\u0142og\u0119 punktu kontrolnego KBW. Dow\u00f3dca tego punktu
\npor. Pud\u0142owski og\u0142osi\u0142 alarm. Dosz\u0142o do wymiany strza\u0142\u00f3w. Nie uda\u0142o si\u0119
\nr\u00f3wnie\u017c zdoby\u0107 budynku PUBP. Pod\u0142o\u017cona pod murem budynku UB mina wyrwa\u0142a
\n zbyt ma\u0142y otw\u00f3r. Nast\u0119pny, 9-kilowy \u0142adunek nie wybuch\u0142, gdy\u017c mia\u0142
\nprzemokni\u0119t\u0105 sp\u0142onk\u0119. Ostrza\u0142 budynku tak\u017ce nie przyni\u00f3s\u0142 spodziewanego
\nefektu. Drobny sukces odnios\u0142y grupy atakuj\u0105ce budynek szko\u0142y, w kt\u00f3rym
\nbronili si\u0119 \u017co\u0142nierze KBW, bez strza\u0142u za\u015b opanowano jedynie budynek
\npoczty.
\"\"
Dawna siedziba Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Radzyniu Podlaskim przy ul. Warszawskiej 5 i 5a.<\/em><\/span>
\"\"
O
\n \u015bwicie dowodz\u0105cy akcj\u0105 kpt. So\u0142tysiak zarz\u0105dzi\u0142 odwr\u00f3t zgrupowania.
\nKolejno, w kierunku swoich rejon\u00f3w, wycofywa\u0142y si\u0119 poszczeg\u00f3lne grupy.
\nOddzia\u0142 „Jastrz\u0119bia” odszed\u0142 z placu boju w kierunku Marynina jako jeden
\n z ostatnich. W og\u00f3lnym rozrachunku akcja okaza\u0142a si\u0119 nieudana, nie
\nzdobyto strategicznych punkt\u00f3w, jednak pokaza\u0142a komunistom, \u017ce nadal nie
\n mog\u0105 si\u0119 czu\u0107 bezpiecznie nawet w du\u017cych miastach powiatowych.<\/p>\n

Podczas
\n odskoku z Radzynia 1 stycznia 1947 r. „Jastrz\u0105b” zorganizowa\u0142 pod
\nOkalewem [gm. Milan\u00f3w] zasadzk\u0119 na 40-osobow\u0105 po\u015bcigow\u0105 grup\u0119 operacyjn\u0105
\n UB-KBW, w trakcie kt\u00f3rej zniszczone zosta\u0142y strza\u0142ami z rusznicy dwa
\nsamochody, zgin\u0119\u0142o 4 \u017co\u0142nierzy KBW, referent UB z Radzynia Podlaskiego
\nJan Smoraczewski, do niewoli wzi\u0119to 7 \u017co\u0142nierzy. Spo\u015br\u00f3d partyzant\u00f3w
\nzgin\u0105\u0142 Stefan Kucharuk „Ry\u015b II” i Kazimierz K\u0142osi\u0144ski „Bia\u0142y”, ranny za\u015b
\n zosta\u0142 Stanis\u0142aw \u0141u\u0107 „\u017bandarm”. „Jastrz\u0105b” kaza\u0142 uwolni\u0107 szeregowc\u00f3w,
\nza\u015b plut. W\u0142adys\u0142awa Klimsa zlikwidowano, a powodem by\u0142a – jak zapisa\u0142
\n„\u017belazny” –\u00a0 „pe\u0142na pier\u015b medali za walk\u0119 z bandami”.<\/p>\n

Po akcji w
\nOkalewie,\u00a0 noc\u0105 z 1 na 2 stycznia 1947 r., oddzia\u0142 wycofa\u0142 si\u0119 do
\nkolonii Sarn\u00f3w [gm. Stanin, pow. \u0142ukowski], gdzie dosz\u0142o do kolejnego
\nspotkania z oficerami radzy\u0144skiego Obwodu WiN: zast\u0119pc\u0105 por. Skolinca –
\nJanuszem Traczem „K\u0142osem” oraz J\u00f3zefem Stanis\u0142awskim „Trutniem”. Podczas
\n narady podj\u0119to decyzj\u0119 o rozbrojeniu, licz\u0105cego 29 \u017co\u0142nierzy, oddzia\u0142u
\n„ludowego” WP stacjonuj\u0105cego w nieodleg\u0142ym Siemieniu [pow. radzy\u0144ski].
\nP\u00f3\u017anym wieczorem 2 stycznia 1947 r. partyzanci ruszyli do akcji, kt\u00f3ra
\nokaza\u0107 si\u0119 mia\u0142a jedn\u0105 z najtragiczniejszych w historii oddzia\u0142u.<\/p>\n

Zdecydowano,
\n by jedn\u0105 grup\u0105 podej\u015b\u0107 do budynku szko\u0142y, w kt\u00f3rym kwaterowali
\n\u017co\u0142nierze i wezwa\u0107 ich do z\u0142o\u017cenia broni. Na wypadek oporu zastosowano
\nmanewr okr\u0105\u017cenia, kt\u00f3ry mia\u0142a wykona\u0107 grupa pod komend\u0105 „\u017belaznego”.
\nPocz\u0105tkowo wszystko przebiega\u0142o zgodnie z planem. Pierwsza grupa pod
\nosobistym dow\u00f3dztwem „Jastrz\u0119bia”, udaj\u0105c oddzia\u0142 wojska, zacz\u0119\u0142a
\nzbli\u017ca\u0107 si\u0119 do szko\u0142y. Tu\u017c przed budynkiem partyzanci zostali wezwani
\nprzez wartownika do zatrzymana si\u0119 i podania has\u0142a. W trakcie kr\u00f3tkiej
\nwymiany zda\u0144, niespodziewanie pad\u0142y strza\u0142y. Po kr\u00f3tkiej wymianie ognia i
\n szturmie, budynek szko\u0142y zosta\u0142 zdobyty przez partyzant\u00f3w. \u017bo\u0142nierzy
\nrozbrojono i rozstrzelano kilku z nich: komendanta grupy – sier\u017c.
\nStefana Rabend\u0119, kaprala Magdziaka za odznaczenia „za walk\u0119 z bandami”,
\nstrzelca Hamala, gdy\u017c telefonowa\u0142 po pomoc do UB oraz strzelca Uruska,
\ngdy\u017c powiadomi\u0142 dow\u00f3dc\u0119 o zbli\u017caniu si\u0119 partyzant\u00f3w. Nast\u0119pnie
\nwyprowadzono \u017co\u0142nierzy na zewn\u0105trz, zdj\u0119to z nich mundury i kazano
\npo\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na ziemi, po czym „\u017belazny” wyg\u0142osi\u0142 przem\u00f3wienie, w kt\u00f3rym
\nnawo\u0142ywa\u0142 ich do przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do partyzantki. Atakuj\u0105cy, opr\u00f3cz
\nmundur\u00f3w, zdobyli 3 rkm, 21 PPSz i 4 kb. Akcja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 o godz.
\n1.00 i trwa\u0142a 45 minut. Jedynym poszkodowanym w\u015br\u00f3d partyzant\u00f3w by\u0142
\ndow\u00f3dca oddzia\u0142u ppor. Leon Taraszkiewicz „Jastrz\u0105b”. Zosta\u0142 on ci\u0119\u017cko
\nranny w brzuch, w wyniku czego po kilku godzinach, podczas
\ntransportowania go przez Janusza Tracza „K\u0142osa” na plac\u00f3wk\u0119 terenow\u0105,
\nzmar\u0142 3 stycznia 1947 r.<\/span><\/span>
\"\"
Por. Leon Taraszkiewicz "Jastrz\u0105b" (1925-1947). Zdj\u0119cie ze stycznia 1946 r.<\/p>\n

<\/span><\/span>Do
\n dzisiaj nie s\u0105 jasne okoliczno\u015bci ranienia „Jastrz\u0119bia”. Wed\u0142ug jednej z
\n wersji, zosta\u0142 on postrzelony przez domniemanego agenta UB o ps.
\n"Bolek-\u0141apka" [N.N.], ulokowanego w oddziale. \u015aledztwo przeprowadzone
\nprzez ppor. „\u017belaznego” mia\u0142o rzekomo potwierdzi\u0107 te podejrzenia i
\nnied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej agent zosta\u0142 zlikwidowany przez patrol podleg\u0142y kpt. Zdzis\u0142awowi Bro\u0144skiemu „Uskokowi”<\/a>, pod komend\u0105 Stanis\u0142awa Kuchciewicza „Wiktora”<\/a>.<\/p>\n

Wersja
\n ta budzi jednak spore w\u0105tpliwo\u015bci, chocia\u017cby w \u015bwietle raportu
\nNaczelnika Wydzia\u0142u I Departamentu III MBP mjr. \u0141anina z dnia 10
\nstycznia 1947 r., w kt\u00f3rym pisa\u0142:
<\/span><\/span><\/p>\n

„[…] kiedy banda podesz\u0142a pod budynek<\/em> […],
\n „Jastrz\u0105b” rozkaza\u0142 wszystkim bandytom rozsypa\u0107 si\u0119 w tyralier\u0119 i lec
\nna ziemi, a sam podszed\u0142 do wartownika na odleg\u0142o\u015b\u0107 paru metr\u00f3w. Na
\nkrzyk wartownika »st\u00f3j, kto idzie« „Jastrz\u0105b” odpowiedzia\u0142 »Wojsko
\nPolskie«. Wartownik zapyta\u0142 wtedy o has\u0142o, na co „Jastrz\u0105b” nie
\nodpowiedzia\u0142 nic i pocz\u0105\u0142 si\u0119 zbli\u017ca\u0107 do wartownika. Wtedy wartownik
\notworzy\u0142 ogie\u0144 z PPsz i trafi\u0142 4-ma kulami w brzuch „Jastrz\u0119bia”, z
\nkt\u00f3rych dwie przesz\u0142y na wylot, a dwie pozosta\u0142y w ciele<\/em> […]”.<\/span><\/span><\/p><\/blockquote>\n

Podobnie
\n zapami\u0119ta\u0142 to zdarzenie, bior\u0105cy udzia\u0142 w tej akcji Jan Jarmu\u0142 „W\u0105\u017c”,
\nkt\u00f3ry tak relacjonowa\u0142 okoliczno\u015bci ranienia swojego dow\u00f3dcy:
<\/span><\/span><\/p>\n

„[…] Zawsze Leon pierwszy, w ka\u017cdej akcji… nie to, \u017ce ludzi posy\u0142a\u0142 – on pierwszy szed\u0142. Wartownik sta\u0142 przy szkole na warcie i on<\/em> [„Jastrz\u0105b”] krzyczy
\n do wartownika »r\u0119ce do g\u00f3ry« – to s\u0142yszeli\u015bmy. Wartownik do strza\u0142u si\u0119
\n mierzy… i r\u00f3wnocze\u015bnie jeden drugiego trzasn\u0105\u0142. Ten wartownik Leona
\ntu <\/em>[po brzuchu] przejecha\u0142, a Leon jego na \u015bmier\u0107 po\u0142o\u017cy\u0142… wymiana strza\u0142\u00f3w by\u0142a. Ja to tak widzia\u0142em”.<\/em><\/span><\/span><\/p><\/blockquote>\n

Ppor.
\n Leon Taraszkiewicz „Jastrz\u0105b” spocz\u0105\u0142 na cmentarzu w Siemieniu. Dzi\u0119ki
\ntemu, \u017ce jego koledzy pochowali go potajemnie, jako jeden z nielicznych
\ndow\u00f3dc\u00f3w antykomunistycznego podziemia spoczywa we w\u0142asnym grobie, cho\u0107
\ndo 1990 r. na prostym brzozowym krzy\u017cu m\u00f3g\u0142 widnie\u0107 jedynie tajemniczy
\nnapis „Leon”. Dopiero po 44 latach, 30 czerwca 1991 r., mog\u0142y odby\u0107 si\u0119
\noficjalne uroczysto\u015bci pogrzebowe i po\u015bwi\u0119cenie jego mogi\u0142y, w kt\u00f3rej
\nspoczywa do dzi\u015b. By\u0107 mo\u017ce nied\u0142ugo jego szcz\u0105tki powr\u00f3c\u0105 do rodzinnej
\nW\u0142odawy…
<\/span><\/span>
\"\"<\/p>\n

<\/span><\/u><\/strong><\/span>\"\"
Gr\u00f3b por. Leona Taraszkiewicza "Jastrz\u0119bia" na cmentarzu w Siemieniu<\/a>.
\"\"<\/span><\/span><\/p>\n

62
\n lata od \u015bmierci por. "Jastrz\u0119bia" i 58 lat po \u015bmierci jego brata ppor.
\n"\u017belaznego", postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2009 r. Prezydent
\nRzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczy\u0144ski nada\u0142 po\u015bmiertnie obu braciom<\/a>,
\n legendarnym dow\u00f3dcom oddzia\u0142u partyzanckiego Obwodu WiN W\u0142odawa – por.
\nLeonowi Taraszkiewiczowi ps. "Jastrz\u0105b" i ppor. Edwardowi
\nTaraszkiewiczowi ps. "\u017belazny", Krzy\u017ce Wielkie Orderu Odrodzenia Polski, Polonia Restituta<\/a>.<\/span><\/p>\n

Jedne z najwy\u017cszych polskich odznacze\u0144 pa\u0144stwowych, nadane za wybitne
\nzas\u0142ugi dla niepodleg\u0142o\u015bci Rzeczypospolitej Polskiej, odebra\u0142a w imieniu
\n poleg\u0142ych dow\u00f3dc\u00f3w ich siostra Pani Rozalia Taraszkiewicz – Otta w dniu
\n 25 wrze\u015bnia 2010 r.<\/span>

Rozalia Tarszkiewicz-Otta, siostra por. "Jastrz\u0119bia" i ppor. "\u017belaznego", 25 IX 2010 r.<\/span><\/font><\/p>\n

GLORIA VICTIS !!<\/font><\/span><\/font>!<\/span><\/font><\/p>\n

Z racji tej smutnej rocznicy chcia\u0142bym przypomnie\u0107 trzy z wielu [kalendarium dzia\u0142a\u0144 bojowych, cz\u0119\u015b\u0107:<\/span> 1><\/span><\/a>,<\/span> 2><\/span><\/a>,<\/span> 3><\/span><\/a><\/font>]<\/span><\/font>,
\nnajbardziej spektakularne akcje, jakie wykona\u0142 oddzia\u0142 pod dow\u00f3dztwem
\npor. "Jastrz\u0119bia" w 1946 r., a mianowicie zaj\u0119cie Parczewa, atak na Powiatowy Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego we
\nW\u0142odawie i bitw\u0119 pod \u015awierszczowem. Wprawdzie by\u0142a jeszcze
\nbezprecedensowa akcja uprowadzenia rodziny B. Bieruta, ale o tym mo\u017cna
\nprzeczyta\u0107 tutaj:<\/div>\n