{"id":921,"date":"2006-09-25T18:38:37","date_gmt":"2006-09-25T16:38:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/09\/25\/uroczystosci-w-55-rocznice-smierci-ppor-edwarda-taraszkiewicza-ps-zelazny\/"},"modified":"2006-09-25T18:38:37","modified_gmt":"2006-09-25T16:38:37","slug":"uroczystosci-w-55-rocznice-smierci-ppor-edwarda-taraszkiewicza-ps-zelazny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=921","title":{"rendered":"Uroczysto\u015bci w 55 rocznic\u0119 \u015bmierci ppor. Edwarda Taraszkiewicza ps. "\u017belazny""},"content":{"rendered":"

W dniu 8 pa\u017adziernika 2006 r.<\/span> w Zbere\u017cu i W\u0142odawie odby\u0142y si\u0119 uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce 55. rocznic\u0119 \u015bmierci ppor. Edwarda Taraszkiewicza ps. "\u017belazny", ostatniego dow\u00f3dcy zgrupowania partyzanckiego WiN Obwodu W\u0142odawa. [FOTORELACJA]<\/a>
Na uroczysto\u015bci, obj\u0119te honorowym patronatem Prezydenta RP – Pana Lecha Kaczy\u0144skiego oraz Wojewody Lubelskiego – Pana Wojciecha \u017bukowskiego, zapraszali:
Zrzeszenie "Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107" – Ko\u0142o Obwodu W\u0142odawa,
\u015awiatowy Zwi\u0105zek \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej,
Instytut Pami\u0119ci Narodowej Oddzia\u0142 w Lublinie,
Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 we W\u0142odawie.<\/p>\n

Program uroczysto\u015bci 8 pa\u017adziernika 2006 r. (niedziela):<\/span><\/p>\n

10:00<\/span> Modlitwa i z\u0142o\u017cenie wie\u0144c\u00f3w pod pomnikiem poleg\u0142ych w Zbere\u017cu
12:00<\/span> Msza \u015awi\u0119ta w ko\u015bciele pw. \u015aw. Ludwika we W\u0142odawie
13:30<\/span> Sesja popularnonaukowa w Sali konferencyjnej Starostwa Powiatowego we W\u0142odawie, Al. J. Pi\u0142sudskiego 24:<\/p>\n

– <\/span>referat "Podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe na Lubelszczy\u017anie na tle konspiracji w Polsce w latach 1944 – 1956"<\/span> – dr Rafa\u0142 Wnuk, IPN O\/Lublin
– <\/span>projekcja filmu – "Jastrz\u0105b"\/"\u017belazny"<\/span>, re\u017c. Adam Sikorski
– <\/span>referat "Rozpracowanie grupy Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" przez funkcjonariuszy WUBP w Lublinie w latach 1947–1951" <\/span>– dr Jaros\u0142aw Kopi\u0144ski, IPN O\/Lublin<\/p>\n

<\/span><\/font>\"\" <\/p>\n

Edward Taraszkiewicz „Grot”, „\u017belazny”<\/span> <\/span><\/font> urodzi\u0142 si\u0119 22 stycznia 1921 r., jego m\u0142odszy brat Leon „Jastrz\u0105b” 13 maja 1925 r. Obaj przyszli na \u015bwiat w Niemczech, gdzie ich rodzice pracowali zarobkowo. Rodzina Taraszkiewicz\u00f3w powr\u00f3ci\u0142a do Polski w 1925 r. i osiad\u0142a we W\u0142odawie.<\/p>\n

W pocz\u0105tkowym okresie okupacji niemieckiej Edward Taraszkiewicz zosta\u0142 wywieziony do Rzeszy na przymusowe roboty. Powr\u00f3ci\u0142 stamt\u0105d w maju 1945 r. Leon Taraszkiewicz jako kilkunastoletni ch\u0142opiec zosta\u0142 skierowany jako junak do pracy na kolei w okolicach Radomia. Za pomoc w ucieczkach udzielan\u0105 wi\u0119\u017aniom przewo\u017conym w transportach kolejowych zosta\u0142 aresztowany. Uda\u0142o mu si\u0119 uciec, ale w Che\u0142mie aresztowano go ponownie i przewieziono do wi\u0119zienia na Zamku w Lublinie. Po raz kolejny uda\u0142o mu si\u0119 zbiec. Powr\u00f3ci\u0142 w rodzinne strony, pr\u00f3bowa\u0142 nawi\u0105za\u0107 kontakt z oddzia\u0142em partyzanckim AK, ale trafi\u0142 do oddzia\u0142u partyzantki sowieckiej dowodzonej przez „Anatola”.<\/p>\n

Po „wyzwoleniu” Leon powr\u00f3ci\u0142 do W\u0142odawy. Otrzymywa\u0142 liczne propozycje wsp\u00f3\u0142organizowania „w\u0142adzy ludowej” na terenie powiatu w\u0142odawskiego, na kt\u00f3re nie wyrazi\u0142 zgody. W grudniu 1944 r. jego ojciec, matka, on oraz trzynastoletnia siostra zostali aresztowani przez aparat bezpiecze\u0144stwa. Leon zosta\u0142 ponownie osadzony w wi\u0119zieniu na Zamku w Lublinie. Matka i siostra – w obozie w Krzesimowie. W trakcie transportu do miejsca internowania w g\u0142\u0119bi Zwi\u0105zku Sowieckiego, Leonowi wraz z kilkunastoma innymi internowanymi udaje mu si\u0119 uciec. Nawi\u0105za\u0142 kontakt ze strukturami AK Obwodu W\u0142odawa. Wszed\u0142 w sk\u0142ad oddzia\u0142u Tadeusza Bychawskiego „S\u0119pa”, a po jego \u015bmierci zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 oddzia\u0142u.<\/p>\n

Po powrocie z Niemiec, jego brat Edward Taraszkiewicz wst\u0105pi\u0142 do oddzia\u0142u i zosta\u0142 zast\u0119pc\u0105 dow\u00f3dcy oddzia\u0142u. Przez nast\u0119pne p\u00f3\u0142torej roku, kiedy „Jastrz\u0105b” dowodzi\u0142 oddzia\u0142em licz\u0105cym \u015brednio 40-60 partyzant\u00f3w, przeprowadzi\u0142 kilkadziesi\u0105t brawurowych akcji zbrojnych. Wymierzone one by\u0142 przeciwko pospolitym bandytom b\u0119d\u0105cym prawdziw\u0105 plag\u0105 powojennej polskiej wsi, a tak\u017ce przeciw posterunkom MO na terenie powiatu w\u0142odawskiego, che\u0142mskiego i lubelskiego. Jedn\u0105 z najs\u0142ynniejszych akcji „Jastrz\u0119bia” by\u0142 atak na PUBP we W\u0142odawie, 22 pa\u017adziernika 1946 r. i uwolnienie oko\u0142o 100 wi\u0119\u017ani\u00f3w. „Jastrz\u0105b” zgin\u0105\u0142 3 stycznia 1947 r. w Siemieniu podczas ataku na grup\u0119 ochronno-propagandow\u0105.<\/p>\n

Po jego \u015bmierci, dowodzenie oddzia\u0142em przej\u0105\u0142 brat Edward – „\u017belazny”. W wyniku akcji amnestyjnej z wiosny 1947 r. wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy oddzia\u0142u ujawni\u0142a si\u0119. Przy dow\u00f3dcy pozostawa\u0142o zazwyczaj pi\u0119ciu-sze\u015bciu partyzant\u00f3w. Mimo ma\u0142ej liczebno\u015bci oddzia\u0142u prowadzi\u0142 on bardzo aktywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zbrojn\u0105 jeszcze przez ponad cztery lata. Do maja 1949 r. „\u017belazny” by\u0142 podporz\u0105dkowany kpt. Zdzis\u0142awowi „Bro\u0144skiemu „Uskokowi”. Akcje oddzia\u0142u skierowane by\u0142y przede wszystkim przeciwko osobom wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cym z Urz\u0119dem Bezpiecze\u0144stwa oraz pospolitym z\u0142odziejom. Szlak oddzia\u0142u znaczony by\u0142 licznymi starciami z grupami operacyjnymi UB-KBW, w kt\u00f3rych oddzia\u0142 ponosi\u0142 ci\u0119\u017ckie straty (Kolonia Macoszyn, 6 listopada 1948 r. – dw\u00f3ch poleg\u0142ych partyzant\u00f3w; Gr\u0105dy, 18 pa\u017adziernika 1949 r. – trzech poleg\u0142ych partyzant\u00f3w). Najg\u0142o\u015bniejszym echem odbi\u0142a si\u0119 akcja z 29 maja 1951 r., kiedy ko\u0142o Dominiczyna oddzia\u0142 „\u017belaznego” zatrzyma\u0142 samoch\u00f3d powracaj\u0105cy z W\u0142odawy do Lublina. Podr\u00f3\u017cowa\u0142a nim komisja budowlana Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w Lublinie. Jej przewodnicz\u0105cy, Ludwik Czuga\u0142a (w latach 1945–1950 przewodnicz\u0105cy Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej), zosta\u0142 rozstrzelany.<\/p>\n

Dzia\u0142ania operacyjne maj\u0105ce doprowadzi\u0107 do ostatecznej likwidacji grupy „\u017belaznego” by\u0142 prowadzone przez PUBP we W\u0142odawie we wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu z Wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie od maja 1947 r. Od pocz\u0105tku 1951 r. prowadzono kombinacj\u0119 operacyjn\u0105 maj\u0105c\u0105 na celu nawi\u0105zanie kontaktu z oddzia\u0142em poprzez tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy podaj\u0105c si\u0119 za przedstawicieli rzekomej centralnej organizacji podziemnej chcieli nak\u0142oni\u0107 dow\u00f3dc\u0119 oddzia\u0142u do zaniechania dzia\u0142alno\u015bci zbrojnej, a nast\u0119pnie nak\u0142oni\u0107 go do przerzucenia ich w „bezpieczne miejsce”. Czo\u0142owe role w kombinacji odgrywa\u0142o dw\u00f3ch tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, kt\u00f3rymi byli bracia: Wac\u0142aw Topolski „Jab\u0142o\u0144ski” i Tadeusz Topolski „Werba”. Spokojna praca operacyjna zosta\u0142a zak\u0142\u00f3cona przez \u015bmier\u0107 Czuga\u0142y. W\u0142adze centralne \u017c\u0105da\u0142y szybkich efekt\u00f3w. 31 maja 1951 r. powo\u0142ano specjalna grup\u0119 operacyjn\u0105 „W\u0142odawa”, na czele kt\u00f3rej stan\u0105\u0142 wicedyrektor Departamentu III MBP p\u0142k Stanis\u0142aw Wola\u0144ski. Ponadto szefowie WUBP z Poznania, Bydgoszczy, \u0141odzi, Wroc\u0142awia i Krakowa mieli oddelegowa\u0107 do pomocy wspomnianej grupie po 2 pracownik\u00f3w z wydzia\u0142\u00f3w: I, III, IV i V. Dyrektor departamentu \u015bledczego MBP mia\u0142 przekaza\u0107 dodatkowo 20 oficer\u00f3w \u015bledczych. Do akcji skierowano trzy bataliony KBW. Aby uniemo\u017cliwi\u0107 jakiekolwiek przecieki z PUBP we W\u0142odawie, z dniem 22 czerwca 1951 r. przeniesiono wszystkich pracownik\u00f3w operacyjnych i gospodarczych tego urz\u0119du na inny teren, natomiast szefem PUBP zosta\u0142 oficer Departamentu III MBP. Pracownik\u00f3w operacyjnych zast\u0105pili absolwenci rocznej szko\u0142y MBP.<\/p>\n

W okresie od 21 czerwca do 25 sierpnia 1951 r. oddzia\u0142 „\u017belaznego” rozpracowywa\u0142o 372 informator\u00f3w. W tym czasie odbyto z agentur\u0105 1080 spotka\u0144, z kt\u00f3rych otrzymano 726 doniesie\u0144, 78 zakwalifikowano jako cenne. Rozpracowaniem obj\u0119to 113 figurant\u00f3w, w przewa\u017ca
\nj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci – by\u0142ych \u017co\u0142nierzy AK i WIN. Najcenniejszych informacji dostarczali tajni wsp\u00f3\u0142pracownicy „Oko” i „Jab\u0142o\u0144ski”. Temu drugiemu uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 personalia, a nast\u0119pnie nawi\u0105za\u0107 kontakt z \u0142\u0105czniczk\u0105 oddzia\u0142u Regin\u0105 Ozg\u0105 „Lilk\u0105”. Dzieki temu „Jab\u0142o\u0144ski” pozyskiwa\u0142 informacje, kt\u00f3re pomaga\u0142y UB w prowadzeniu dzia\u0142a\u0144 operacyjnych, umo\u017cliwiaj\u0105c zlokalizowanie miejsca, gdzie przebywa\u0142 oddzia\u0142 „\u017belaznego”.<\/p>\n

Wczesnym rankiem 6 pa\u017adziernika 1951 r. Grupa Operacyjna „W\u0142odawa” w sk\u0142adzie dw\u00f3ch batalion\u00f3w KBW (oko\u0142o 600 \u017co\u0142nierzy) oraz funkcjonariusze WUBP z Lublina i PUBP z W\u0142odawy okr\u0105\u017cy\u0142a zabudowania rodziny Kaszczuk\u00f3w w Zbere\u017cu nad Bugiem (pow. W\u0142odawa). Tam kwaterowa\u0142a czteroosobowa grupa „\u017belaznego”. W trakcie zamykania linii okr\u0105\u017cenia przez jednostki KBW „\u017belazny” podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 przebicia si\u0119. Partyzantom pocz\u0105tkowo sprzyja\u0142o szcz\u0119\u015bcie. Zdobyli gazik KBW, kt\u00f3rego kierowca zamiast wywie\u017a\u0107 ich poza lini\u0119 okr\u0105\u017cenia wwi\u00f3z\u0142 ich w miejsce, gdzie stacjonowa\u0142 sztab grupy operacyjnej. W wyniku walki zgin\u0105\u0142 Edward Taraszkiewcz „\u017belazny” oraz Kazimierz Torbicz „Kazek”. Pozosta\u0142ych dw\u00f3ch partyzant\u00f3w – J\u00f3zefa Doma\u0144skiego „\u0141ukasza” i Stanis\u0142awa Marciniaka „Niwinnego” – aresztowano. Podczas ostrza\u0142u zabudowa\u0144, w kt\u00f3rych ukrywali si\u0119 \u017co\u0142nierze podziemia zostali zabici gospodarze: Teodor i Natalia Kaszczuk. Ze strony grupy operacyjnej poleg\u0142o pi\u0119ciu \u017co\u0142nierzy KBW oraz by\u0142y zast\u0119pca naczelnika Wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie.<\/p>\n

J\u00f3zef Doma\u0144ski \u0141ukasz” i Stanis\u0142aw Marciniak „Niwinny” 14 sierpnia 1952 r. zostali skazani przez Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Lublinie, na sesji wyjazdowej we W\u0142odawie, na kar\u0119 \u015bmierci. Wyroki wykonano 12 stycznia 1953 r. w wi\u0119zieniu na Zamku w Lublinie. W tym samym procesie, na kar\u0119 \u015bmierci skazana zosta\u0142a Regina Ozga „Lilka”, kt\u00f3rej wymiar kary zamieniono na do\u017cywotnie wi\u0119zienie (opu\u015bci\u0142a wi\u0119zienie 26 lutego 1958 r.). za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z oddzia\u0142em „\u017belaznego” skazano r\u00f3wnie\u017c trzech braci Kaszczuk\u00f3w: Stanis\u0142awa – na kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia; J\u00f3zefa – na kar\u0119 12 lat wi\u0119zienia i Bronis\u0142awa – na kar\u0119 10 lat wi\u0119zienia.

<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: Instytut Pami\u0119ci Narodowej<\/a><\/p>\n

Wi\u0119cej informacji na temat dzia\u0142alno\u015bci ppor. Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" (i jego brata por. Leona Taraszkiewicza "Jastrz\u0119bia"): <\/span>"JASTRZ\u0104B i \u017bELAZNY"<\/a><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dniu \n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/921"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=921"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/921\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}