{"id":905,"date":"2007-02-12T18:23:29","date_gmt":"2007-02-12T17:23:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/02\/12\/zabojstwo-komendanta-obwodu-ak-wlodawa-kpt-jozefa-milerta-sepa-czesc-1\/"},"modified":"2019-07-24T09:09:31","modified_gmt":"2019-07-24T07:09:31","slug":"zabojstwo-komendanta-obwodu-ak-wlodawa-kpt-jozefa-milerta-sepa-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=905","title":{"rendered":"Zab\u00f3jstwo Komendanta Obwodu AK W\u0142odawa kpt. J\u00f3zefa Milerta „S\u0119pa” – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"

Poni\u017cszy artyku\u0142, autorstwa dr Jaros\u0142awa Kopi\u0144skiego z IPN O\/Lublin, ukaza\u0142 si\u0119 w Roczniku Che\u0142mskim, Tom 5, 1999. Dzi\u0119kuj\u0119 autorowi za wyra\u017cenie zgody na publikacj\u0119 tekstu. <\/span><\/p>\n

Zab\u00f3jstwo<\/span><\/span><\/span> Komendanta Obwodu AK W\u0142odawa kapitana J\u00f3zefa Milerta ps. \u201eS\u0119p”, \u201eKowalski”<\/span><\/span>
<\/span>
\n23 lutego 1944 roku we wsi Za\u0142ucze (gmina Wola Wereszczy\u0144ska) zosta\u0142 zastrzelony przez niezidentyfikowan\u0105 grup\u0119 zbrojn\u0105 Komendant Obwodu AK W\u0142odawa kapitan J\u00f3zef Milert \u201eS\u0119p”.<\/span>1<\/sup> Wraz z nim \u015bmier\u0107 poni\u00f3s\u0142 ppor. rez. J\u00f3zef Majewski \u201eJotem”, syn znanego na Lubelszczy\u017anie dzia\u0142acza Stronnictwa Narodowego doktora Adama Majewskiego. Pe\u0142ni\u0142 on wtedy funkcj\u0119 adiutanta Komendanta Obwodu AK W\u0142odawa. Zgin\u0105\u0142 tak\u017ce towarzysz\u0105cy obu oficerom st. strzelec J\u00f3zef Paso\u0144 \u201eS\u0142owik”.
\n\"\"
\n<\/span>Komendant Obwodu AK W\u0142odawa Kapitan J\u00f3zef Milert ps. „S\u0119p”<\/span>
\n<\/span>
\nDo zab\u00f3jstwa po\u015brednio przyzna\u0142a si\u0119 Armia Ludowa. Dow\u00f3dca Obwodu II AL Mieczys\u0142aw Moczar w jednym z meldunk\u00f3w adresowanym do centrali pisa\u0142:
\n\u201eZlikwidowano pod\u017cegacza do walk bratob\u00f3jczych kom. na pow. W\u0142odawa \/ \u00abS\u0119pa\u00bb”<\/span>.2<\/sup>
\nCzy Komendant Obwodu W\u0142odawskiego by\u0142 \u201epod\u017cegaczem” walk bratob\u00f3jczych? Wed\u0142ug mojej oceny na pewno nie. \u015awiadcz\u0105 o tym mi\u0119dzy innymi nieliczne dokumenty zachowane w Archiwum Pa\u0144stwowym w Lublinie. W jednym z nich czytamy:
\n2.Prosz\u0119 o przys\u0142anie Pana Mecenasa Micha\u0142a 3<\/sup> w dniach miedzy 20 a 30 X br. B\u0119dzie obecny sztab PPR. Pan Mecenas Micha\u0142 niech przyjedzie na kilka dni do Drozd\u00f3wki przez Parczew. W Parczewie wst\u0105pi\u0107 do Kruka,4<\/sup> on wska\u017ce do kogo.<\/span>
3.Przys\u0142any do mnie zosta\u0142 na zast\u0119pc\u0119 przez \u201eLe\u015bnika”5<\/sup> por. \u201eAleksander”.6<\/sup> Wola\u0142bym, \u017ceby zast\u0119pca by\u0142 oficer z NOW, bo ja nie jestem wieczny. Prosz\u0119 o tym pomy\u015ble\u0107, Sprawa PPR i dr Micha\u0142a wa\u017cna.7
\n
<\/sup><\/span><\/span>Jakie wi\u0119c by\u0142y przyczyny wydania wyroku \u015bmierci na kapitana Milerta? Wydaje si\u0119, \u017ce pewne w\u0105tpliwo\u015bci mo\u017ce wyja\u015bni\u0107 sprawozdanie za miesi\u0105c pa\u017adziernik 1943 roku podpisane przez \u201eZygmunta”, kt\u00f3re jako jedno z nielicznych zachowa\u0142o si\u0119 w aktach Inspektoratu Che\u0142mskiego Armii Krajowej. Oto jego tre\u015b\u0107:
\n„Na og\u00f3\u0142 jednak przeciw Niemcom PPR wyst\u0119puje bardzo ostro\u017cnie. Za to tam, gdzie czuje swoj\u0105 sil\u0119 szanta\u017cuje, odbiera bro\u0144 cz\u0142onkom AK”.<\/span>8<\/sup><\/span><\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 powy\u017csze stwierdzenie nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce dla PPR, posta\u0107 Komendanta AK na Obw\u00f3d W\u0142odawa by\u0142a bardzo niewygodna, zw\u0142aszcza, \u017ce \u201eS\u0119p” jako pierwszy w Okr\u0119gu Lublin 1944 roku utworzy\u0142 w II po\u0142owie stycznia 1944 roku przy Komendzie Obwodu Powiatow\u0105 Rad\u0119 Jedno\u015bci Narodowej.9<\/sup> Na jej czele stan\u0105\u0142 rolnik z S\u0119kowa Roman Panasiuk. Ta inicjatywa by\u0142a bardzo niebezpieczna dla PPR, mog\u0142a jej odebra\u0107 wp\u0142ywy polityczne, st\u0105d te\u017c nale\u017cy przypuszcza\u0107, tak gwa\u0142towna reakcja.
\nWydarzenia w lutym potoczy\u0142y si\u0119 b\u0142yskawicznie. Wed\u0142ug mojej oceny, by\u0142y trzy pr\u00f3by zamach\u00f3w na \u017cycie Komendanta Obwodu. Dwie nieudane i trzecia udana. Pierwsza mia\u0142a miejsce na pocz\u0105tku lutego. Wyrok mia\u0142 wykona\u0107 \u017co\u0142nierz AK Marcinkowski \u201eBrzytwa”10 <\/sup>z miejscowo\u015bci Lipniak. Powiedziano mu, \u017ce \u201eS\u0119p” jest Niemcem, kt\u00f3ry podszywa si\u0119 pod oficera AK. Do wykonania wyroku, nie dosz\u0142o, gdy\u017c Marcinkowski po zorientowaniu si\u0119 w sprawie opowiedzia\u0142 wszystko \u201eS\u0119powi”. Ten natychmiast pojecha\u0142 do Komendanta Rejonu III Bronis\u0142awa Armaci\u0144skiego ps. \u201eTajfun”11<\/sup>, kt\u00f3ry posiada\u0142 dobre kontakty z partyzantk\u0105 sowieck\u0105 i alowsk\u0105 operuj\u0105c\u0105 na terenie tzw. las\u00f3w Parczewskich. Nie jest znany przebieg rozmowy \u201eS\u0119pa” z \u201eTajfunem”, ale jego natychmiastowy wyjazd do Lublina do Komendanta Okr\u0119gu AK p\u0142ka \u201eMarcina”, z pomini\u0119ciem Inspektora Rejonowego \u201eLe\u015bnika” wskazuje, \u017ce m\u00f3g\u0142 potwierdzi\u0107 swoje przypuszczenia o wydanym na niego wyroku \u015bmierci.<\/p>\n

Druga pr\u00f3ba zastrzelenia Komendanta Obwodu W\u0142odawa mia\u0142a miejsce mi\u0119dzy 15 a 20 lutym 1944 roku w domu Pasoni\u00f3w12<\/sup>, w kt\u00f3rym bardzo cz\u0119sto kwaterowa\u0142 \u201eS\u0119p”. W tym dniu w zabudowaniach gospodarczych na tzw. \u201ewyszkach” spali J\u00f3zef i Bernard Pasoniowie. Zbudzi\u0142y ich odg\u0142osy rozm\u00f3w stoj\u0105cych ko\u0142o zabudowa\u0144 gospodarczych. Dwaj z tej grupy – \u017co\u0142nierze AK: Jan Szymczak \u201e\u017bydek”13<\/sup> z Dubeczna i Zygmunt Lamont z Lejna weszli do domu, w kt\u00f3rym szukali Komendanta Obwodu. Po stwierdzeniu, \u017ce nie ma w nim Komendanta oraz jego adiutanta wyszli do oczekuj\u0105cych, kt\u00f3rym powiedzieli, \u017ce \u201ezawsze ich mo\u017cna by\u0142o tutaj zasta\u0107, ale teraz, gdy trzeba ich zabi\u0107, to ich nie ma\u201d14 <\/sup> Taki przebieg rozmowy s\u0142yszeli bracia Pasoniowie.<\/p>\n

\n

Przypisy do cz\u0119\u015bci 1:<\/span>
1.<\/span> Milert J\u00f3zef, \u201eSep”, \u201eKowalski”, oficer s\u0142u\u017cby sta\u0142ej, podporucznik, porucznik, kapitan. Urodzony 3 lipca 1898 roku w miejscowo\u015bci Dubica ko\u0142o Brze\u015bcia nad Bugiem. W 1924 roku zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na ochotnika do wojska. Odbywa\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 na terenie Brze\u015bcia i Pi\u0144ska. Uko\u0144czy\u0142 z wynikiem pozytywnym szkol\u0119 podchor\u0105\u017cych w Bydgoszczy. W latach 1934-1939 s\u0142u\u017cy\u0142 w 8 pp Legion\u00f3w w Lublinie. 19 marca 1939 roku otrzyma\u0142 awans na porucznika. 15 lipca zosta\u0142 przeniesiony do Poleskiej Brygady KOP, gdzie obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo kompanii KOP stacjonuj\u0105cej w Olchomlu. Po wkroczeniu Rosjan na tereny RP wraz z grup\u0105 gen. Orlik-Ruckemana wycofa\u0142 si\u0119 na teren las\u00f3w parczewskich. W pa\u017adzierniku 1939 roku rozbroi\u0142 swoj\u0105 kompani\u0119 w okolicach Sosnowicy. Sam wraz z 2 zaufanymi podoficerami ukry\u0142 bro\u0144. Nast\u0119pnie uda\u0142 si\u0119 poprzez Bug w swoje rodzinne strony, sk\u0105d musia\u0142 szybko ucieka\u0107, gdy\u017c jego rodzin\u0119 aresztowa\u0142o NKWD. Po powrocie na teren Lubelszczyzny ukrywa\u0142 si\u0119 na terenie Che\u0142ma czynnie uczestnicz\u0105c w tworzeniu konspiracji – Organizacji Zbrojnej. Po scaleniu z AK obj\u0105\u0142 na pocz\u0105tku 1943 roku funkcj\u0119 Komendanta Obwodu AK W\u0142odawa – patrz I. Caban, Ludzie Lubelskiego Okr\u0119gu Armii Krajowej, Lublin 1995, s. 119-120, relacja NN (w zbiorach autora).<\/span>
\n2.<\/span> Raport Dow\u00f3dcy Obwodu II AL. Mieczys\u0142awa Moczara z dnia 1 marca 1944 r. – patrz Gwardia Ludowa i Armia Ludowa na Lubelszczy\u017anie 1942-1944, oprac. Z. Ma\u0144kowski, J. Naumiuk, Lublin 1960, s. 154.<\/span>
3.<\/span> Mecenas Mtchat – nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 kto pod tym pseudonimem wyst\u0119powa\u0142 w Okr\u0119gu Lublin.<\/span>
4.<\/span> \u201eKruk” – por.\/kpt. Tadeusz Golka \u201eKruk” pe\u0142ni\u0142 od czerwca 1941 roku funkcj\u0119 Komendanta Rejonu III w Obwodzie Wtodawskim. Pracowa\u0142 w charakterze kierownika \u201eSpo\u0142em” w Parczewie. Aresztowany przez \u017candarmeri\u0119 niemieck\u0105 w pa\u017adzierniku 1943 roku po kilku dniach zosta\u0142 odbity z wi\u0119zienia przez \u017co\u0142nierzy z rejonu I Obwodu Radzy\u0144 Podlaski. Po dekonspiracji przeniesiony do Obwodu Radzy\u0144 Podlaski, w kt\u00f3rym pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 I zast\u0119pcy Komendanta Obwodu mjra Konstantego Witkowskiego \u201eMullera”, \u201eKsawerego”. Bra\u0142 udzia\u0142 jako zak\u0142adnik w rozmowach z szefem gestapo radzy\u0144skiego w lipcu 1944 roku. Po zako\u0144czeniu \u201eBurzy” zosta\u0142 aresztowany przez NKWD w Olszewnicy i osadzony w obozie filtracyjnym w \u015awidrach ko\u0142o \u0141ukowa. Uda\u0142o mu si\u0119 stamt\u0105d uciec wraz z ppor. Marianem Radzikowskim \u201eWeso\u0142kiem” Po zako\u0144czeniu wojny mieszka\u0142 w Warszawie – relacja Mariana Radzikowskiego z dnia 31.01.1991, (zbiory autora).<\/span>
5.<\/span> \u201eLe\u015bnik” \u2014 kpt. W\u0142adys\u0142aw Zalewski, oficer s\u0142u\u017cby sta\u0142ej artylerii, ur. 14 listopada 1905 roku we wsi Szewno (kieleckie), w rodzinie pracownika cukrowni. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y powszechnej zosta\u0142 przyj\u0119ty do Korpusu Kadet\u00f3w nr 2 w Modlinie. W 1927 roku otrzyma\u0142 pierwszy stopie\u0144 oficerski jako absolwent Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu. S\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 odbywa\u0142 w 3 pal stacjonuj\u0105cym w Zamo\u015bciu. W trakcie kampanii wrze\u015bniowej dowodzi\u0142 pocz\u0105tkowo bateri\u0105 szkoln\u0105, a p\u00f3\u017aniej dywizjonem w 3 palu. Pod Bi\u0142gorajem dosta\u0142 si\u0119 do niewoli niemieckiej. Uciek\u0142 z przej\u015bciowego obozu jenieckiego w Pi\u0144czowie. Zamierza\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 na zach\u00f3d, aby dalej walczy\u0107. Jednak po rozmowie z mjr dypl. Marianem Drobikiem (szefem Sztabu Okr\u0119gu SZP Lublin) podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o pozostaniu na terenie kraju. Rozpocz\u0105\u0142 organizacj\u0119 SZP na terenie powiatu hrubieszowskiego. W sierpniu 1940 roku zagro\u017cony dekonspiracj\u0105 zosta\u0142 przeniesiony do Obwodu Jan\u00f3w Lubelski na stanowisko Komendanta. W marcu 1941 roku z powodu wsypy w Komendzie Okr\u0119gu zosta\u0142 ponownie przeniesiony na teren Inspektoratu Rejonowego \u201eZamo\u015b\u0107\u201d, w kt\u00f3rym obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 zast\u0119pcy Inspektora. Aresztowany 14 lipca 1942 roku przez gestapo na punkcie kontaktowym w Su\u015bcu zdo\u0142a\u0142 zbiec podczas transportu do Zamo\u015bcia. Przeniesiony do Inspektoratu Rejonowego \u201eChe\u0142m” pe\u0142ni\u0142 najpierw funkcj\u0119 oficera inspekcyjnego Obwodu W\u0142odawskiego, a nast\u0119pnie od schy\u0142ku 1942 roku Inspektora Rejonowego. W sierpniu 1944 roku prowadzi\u0142 rozmowy z oficerami Armii Berlinga, ale nie ujawni\u0142 Inspektoratu. Jesieni\u0105 1944 zosta\u0142 wyznaczony na zast\u0119pc\u0119 Komendanta Okr\u0119gu AK Lublin. Aresztowany 21 marca 1945 roku podczas odprawy Komendy Okr\u0119gu w Warszawie. Zwolniony w sierpniu 1945 roku na podstawie amnestii. Stan\u0105\u0142 na czele Komisji Likwidacyjnej AK na terenie Inspektoratu Rejonowego \u201eZamo\u015b\u0107\u201d. Po zako\u0144czeniu jej prac wyjecha\u0142 do Wroc\u0142awia. – patrz I. Caban, Ludzie Lubelskiego Okr\u0119gu Armii Krajowej, Lublin 1995, s. 217-219.<\/span>
6.<\/span> \u201eAleksander” – ppor. rez. Mieczys\u0142aw \u0141ab\u0119d\u017a-Zatorski, przyby\u0142 na teren Obwodu w pa\u017adzierniku 1943 roku.<\/span>
7. <\/span>Pismo z 15 pa\u017adziernika 1943 roku, – patrz Akta AK-WiN Okr\u0119gu Lublin, teczka 23, k. 7 (AP Lublin).<\/span>
8.<\/span> Sprawozdanie za miesi\u0105c pa\u017adziernik 1943 r., Akta AK-WiN Okr\u0119g Lublin, teczka 23, k. 12 (AP Lublin). Na terenie Obwodu AK W\u0142odawa w jego p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci, w tzw, lasach parczewskich od II po\u0142owy 1943 roku stacjonowa\u0142o silne zgrupowanie AL pod dow\u00f3dztwem Mieczys\u0142awa Moczara \u201eMietka”. W styczniu 1944 pojawi\u0142o si\u0119 zgrupowanie partyzantki sowieckiej p\u0142ka Iwana Banowa \u201eCzornyj”. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce wobec szczup\u0142o\u015bci AK na tym terenie (mieszka\u0142a na nim r\u00f3wnie\u017c ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska) AL wspomagana przez partyzantk\u0119 sowieck\u0105 kontrolowa\u0142a p\u00f3\u0142nocn\u0105 i zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 powiatu w\u0142odawskiego.<\/span>
9.<\/span> Pierwsze posiedzenie Rady odby\u0142o si\u0119 w maj\u0105teczku w Nowym Za\u0142uczu, prowadzonym przez Cichowskiego – relacja NN (imi\u0119 i nazwisko do wiadomo\u015bci autora).<\/span>
10.<\/span> Tam\u017ce.<\/span>
11.<\/span> Bronis\u0142aw Armaci\u0144ski \u201eTajfun”, Wicher” pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 Komendanta Rejonu II Obwodu AK W\u0142odawa. W marcu 1944 roku zosta\u0142 mianowany zast\u0119pc\u0105 Komendanta Obwodu do spraw organizacyjnych.<\/span>
12.<\/span> St. strzelec J\u00f3zef Paso\u0144 ps. \u201eS\u0142owik” pelni\u0142 funkcj\u0119 dow\u00f3dcy dru\u017cyny sztabowej przy Komendancie Obwodu W\u0142odawa. W domu Pasoni\u00f3w bardzo cz\u0119sto kwaterowa\u0142 kpt. J\u00f3zef Milert \u201eS\u0119p”. Ojciec Pasonia bra\u0142 udzia\u0142 w trzech powstaniach \u015bl\u0105skich. Po ustaleniu granicy polsko-niemieckiej osiedli\u0142 si\u0119 na terenie powiatu szamotulskiego. We wrze\u015bniu 1939 roku uciek\u0142 wraz z rodzin\u0105 w obawie przed represjami niemieckimi.<\/span>
13.<\/span> Jan Szymczak \u201e\u017bydek” przebywa\u0142 w dru\u017cynie sztabowej przy Komendancie Obwodu AK W\u0142odawa. Zgin\u0105\u0142 w Za\u0142uczu – relacja NN (imi\u0119 i nazwisko do wiadomo\u015bci autora).<\/span>
14.<\/span> Relacja NN (imi\u0119 i nazwisko do wiadomo\u015bci autora).
\n<\/span>
Zab\u00f3jstwo Komendanta Obwodu AK W\u0142odawa kpt. J\u00f3zefa Milerta „S\u0119pa” – cz\u0119\u015b\u0107 2><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/a>
\n<\/span><\/span><\/p>\n

\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/905"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=905"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/905\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1518,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/905\/revisions\/1518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}