{"id":900,"date":"2007-02-27T13:55:08","date_gmt":"2007-02-27T12:55:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/02\/27\/uroczystosci-w-50-rocznice-smierci-ppor-stanislawa-marchewki-ps-8222ryba8221\/"},"modified":"2007-02-27T13:55:08","modified_gmt":"2007-02-27T12:55:08","slug":"uroczystosci-w-50-rocznice-smierci-ppor-stanislawa-marchewki-ps-8222ryba8221","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=900","title":{"rendered":"Uroczysto\u015bci w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci ppor. Stanis\u0142awa Marchewki ps. „Ryba”"},"content":{"rendered":"

Uroczysto\u015bci w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci ppor. Stanis\u0142awa Marchewki ps. „Ryba”, ostatniego partyzanta w Polsce p\u00f3\u0142nocno-wschodniej – Jeziorko k. \u0141om\u017cy, 3–4 marca 2007 r.<\/font><\/p>\n

\"\"\"\"
\nppor. Stanis\u0142aw Marchewka ps. „Ryba”<\/span><\/font><\/p>\n

W dniach 3–4 marca 2007 r., z inicjatywy bia\u0142ostockiego oddzia\u0142u IPN, w Jeziorku ko\u0142o \u0141om\u017cy odb\u0119d\u0105 si\u0119 uroczysto\u015bci z okazji 50. rocznicy \u015bmierci ppor. Stanis\u0142awa Marchewki ps. „Ryba”, ostatniego partyzanta w Polsce p\u00f3\u0142nocno-wschodniej.<\/span><\/p>\n

Program uroczysto\u015bci:<\/span>

3 marca<\/span><\/p>\n

• godz. 12.30 – Sesja naukowa: Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ppor. „Ryby” na tle powojennej polityki w\u0142adz komunistycznych – Starostwo Powiatowe w \u0141om\u017cy, Szosa Zambrowska 1\/27, sala konferencyjna nr 104<\/p>\n

Wyst\u0105pienia:<\/span>
Prof. dr. hab. Jerzy Eisler – W\u0142adza i opozycja w Polsce 1944–1956
Dr Krzysztof Sychowicz – Podziemie zbrojne wobec w\u0142adzy komunistycznej na Ziemi \u0141om\u017cy\u0144skiej
Mgr Piotr \u0141api\u0144ski – Ppor. Stanis\u0142aw Marchewka ps. „Ryba” (1908–1957)<\/p>\n

• Prezentacja filmu „\u017bo\u0142nierze wykl\u0119ci”, re\u017c. Adam Sikorski.<\/p>\n

4 marca<\/span><\/p>\n

• godz. 10.00 – Ods\u0142oni\u0119cie tablicy pami\u0105tkowej po\u015bwi\u0119conej ppor. Stanis\u0142awowi Marchewce i z\u0142o\u017cenie kwiat\u00f3w, apel poleg\u0142ych, salwa honorowa – plac przy Szkole Podstawowej w Jeziorku<\/p>\n

• godz. 11.30 – Msza \u015bw. w intencji poleg\u0142ych za Ojczyzn\u0119 – ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w Pi\u0105tnicy<\/p>\n

• godz. 12.30 – Z\u0142o\u017cenie kwiat\u00f3w na grobie ppor. Stanis\u0142awa Marchewki – Pi\u0105tnica, cmentarz parafialny<\/span><\/font><\/p>\n

Stanis\u0142aw MARCHEWKA (1908–1957)<\/span><\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 16 listopada 1908 r. w Jeziorku (gm. Drozdowo, pow. \u0141om\u017ca), w rodzinie ch\u0142opskiej, s. Antoniego i Marianny z d. Jankowskiej.
Uko\u0144czy\u0142 3 klasy szko\u0142y powszechnej. W latach 1929–1931 odby\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 w 18. pu\u0142ku artylerii lekkiej w Ostrowi Mazowieckiej, gdzie uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 podoficersk\u0105.
Uczestnik kampanii wrze\u015bniowej 1939 r. Walczy\u0142 w szeregach 18. pal 18. Dywizji Piechoty (Samodzielna Grupa Operacyjna „Narew”) jako dow\u00f3dca plutonu artylerii. Dosta\u0142 si\u0119 do niewoli niemieckiej, z kt\u00f3rej zbieg\u0142 podczas transportu do obozu jenieckiego.
W 1940 r. nawi\u0105za\u0142 kontakt z lokalnymi strukturami ZWZ, jednak ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 ukrywania si\u0119 przed NKWD utraci\u0142 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z organizacj\u0105. Zaprzysi\u0119\u017cony do ZWZ w czerwcu 1941 r., po ataku niemieckim na ZSRR. W dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 pseudonimem „Ryba”. By\u0142 \u017co\u0142nierzem Obwodu ZWZ-AK \u0141om\u017ca, pocz\u0105tkowo plac\u00f3wki nr 8 (Pi\u0105tnica–Jeziorko), nast\u0119pnie od wrze\u015bnia 1943 r. – dow\u00f3dc\u0105 plutonu terenowego w Jeziorku, wchodz\u0105cego w sk\u0142ad 8. kompanii (gm. Drozdowo). Latem 1944 r., w okresie poprzedzaj\u0105cym oraz podczas trwania akcji „Burza”, by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 plutonu w III\/33 pp AK. Dowodzi\u0142 akcjami zaopatrzeniowymi na maj\u0105tki administrowane przez w\u0142adze okupacyjne, likwidowa\u0142 patrole niemieckie oraz bra\u0142 udzia\u0142 w walkach z wycofuj\u0105cymi si\u0119 oddzia\u0142ami Wehrmachtu. Wed\u0142ug opinii prze\u0142o\u017conych: „Wzorowy \u017co\u0142nierz i dobry dow\u00f3dca, dokona\u0142 wielu akt\u00f3w sabota\u017cowo-dywersyjnych”.
Po zatrzymaniu i rozbrojeniu pozosta\u0142o\u015bci oddzia\u0142u przez jednostki Armii Czerwonej zosta\u0142 skierowany do formuj\u0105cego si\u0119 w Dojlidach k. Bia\u0142egostoku 6. samodzielnego\/zapasowego batalionu piechoty LWP. Zdezerterowa\u0142 wiosn\u0105 1945 r. i kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 w szeregach AKO na terenie Rejonu „D” (d. Inspektoratu \u0141om\u017cy\u0144skiego). Pe\u0142ni\u0142 odt\u0105d funkcj\u0119 przewodnika walki czynnej\/samoobrony (d. Kedywu) Rejonu, adiutanta przewodnika Rejonu (d. inspektora) mjr. Jana Tabortowskiego „Bruzdy” oraz dow\u00f3dcy jego osobistej ochrony. W maju 1945 r. przesta\u0142 pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 adiutanta i obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo rejonowego oddzia\u0142u partyzanckiego. Oddzia\u0142 operowa\u0142 w nadnarwia\u0144skiej cz\u0119\u015bci powiatu, g\u0142\u00f3wnie na terenie gmin Drozdowo i Bo\u017cejewo, w okresie od maja do lipca 1945 r.,i liczy\u0142 w\u00f3wczas oko\u0142o 40 partyzant\u00f3w. Stoj\u0105c na czele wspomnianych struktur bra\u0142 bezpo\u015bredni udzia\u0142 w akcjach zbrojnych, by\u0142 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 \u017co\u0142nierzem. 20 kwietnia 1945 r. uczestniczy\u0142 w odbiciu ze szpitala garnizonowego w Bia\u0142ymstoku \u0142\u0105czniczki Franciszki Ramotowskiej „Iskry”. W nocy 8\/9 maja 1945 r. podczas akcji opanowania Grajewa dowodzi\u0142 atakiem na gmach PUBP, po zdobyciu kt\u00f3rego uwolniono oko\u0142o 60 aresztowanych. 11 maja 1945 r. bra\u0142 udzia\u0142 w rozbiciu grupy operacyjnej UBP-MO pod Wyrzykami (pow. \u0141om\u017ca). Uczestniczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c w dzia\u0142aniach represyjnych wymierzonych w miejscowe struktury NSZ, b\u0119d\u0105cych rezultatem wzajemnych konflikt\u00f3w. Po rozwi\u0105zaniu oddzia\u0142u „Ryba” zachowa\u0142 stanowiska szefa samoobrony rejonu oraz dow\u00f3dcy osobistej ochrony mjr. „Bruzdy”, kontynuuj\u0105c nast\u0119pnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 w szeregach Zrzeszenia WiN.
W styczniu 1946 r. zaprzesta\u0142 dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej i wyjecha\u0142 do \u0141odzi, gdzie zaj\u0105\u0142 si\u0119 handlem. W kwietniu 1947 r. ujawni\u0142 si\u0119 w PUBP w \u0141om\u017cy, po czym powr\u00f3ci\u0142 do \u0141odzi. Pocz\u0105tkowo nie znajdowa\u0142 si\u0119 w polu zainteresowania miejscowego UBP, jednak w listopadzie 1952 r., w porozumieniu z WUBP w Bia\u0142ymstoku, dosz\u0142o do jego zatrzymania. 15 listopada 1952 r. zosta\u0142 zwerbowany do wsp\u00f3\u0142pracy z UBP (pod krypt. „Rak”), najprawdopodobniej na podstawie tzw. materia\u0142\u00f3w kompromituj\u0105cych. Wed\u0142ug materia\u0142\u00f3w UBP: „Otrzyma\u0142 on zadanie nawi\u0105zania kontaktu z band\u0105 „Bruzdy” oraz przygotowanie warunk\u00f3w do jej likwidacji”. Pod koniec 1952 r. i w pierwszej po\u0142owie 1953 r. kilkakrotnie przyje\u017cd\u017ca\u0142 w \u0142om\u017cy\u0144skie poszukuj\u0105c kontaktu z „Bruzd\u0105”. Pod koniec lipca 1953 r., po nawi\u0105zaniu kontaktu, zerwa\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z UBP i ujawni\u0142 plany bezpieki. Do\u0142\u0105czy\u0142 do powinowskiego oddzia\u0142u partyzanckiego mjr. „Bruzdy”, w kt\u00f3rym pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 zast\u0119pcy dow\u00f3dcy. Wspomniany oddzia\u0142 operowa\u0142 na pograniczu powiat\u00f3w \u0142om\u017cy\u0144skiego i grajewskiego, g\u0142\u00f3wnie na terenie gmin Bo\u017cejewo, Jedwabne, Przytu\u0142y, Radzi\u0142\u00f3w i liczy\u0142 w\u00f3wczas pi\u0119\u0107 os\u00f3b, by\u0142a to typowa grupa przetrwania. 23 sierpnia 1954 r., po \u015bmierci „Bruzdy” w Przytu\u0142ach (pow. \u0141om\u017ca), przej\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo nad oddzia\u0142em.
Wydany przez zwerbowanego do wsp\u00f3\u0142pracy z UBP–SB cz\u0142onka oddzia\u0142u Tadeusza Wysockiego „Zegara”. Otoczony w nocy z 3 na 4 marca 1957 r. przez grup\u0119 operacyjn\u0105 SB–KBW w Jeziorku (pow. \u0141om\u017ca), w schronie ukrytym w zabudowaniach Apolinarego Grabowskiego. Zgin\u0105\u0142 w godzinach porannych 4 marca 1957 r. w walce, zastrzelony przez funkcjonariusza SB por. W\u0142odzimierza Stefa\u0144skiego. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Pi\u0105tnicy k. \u0141om\u017cy.
Szkalowany po \u015bmierci przez rozmaitych pisarzy i publicyst\u00f3w, szczeg\u00f3lnie przez Stanis\u0142awa Wa\u0142acha, b. oficera UBP–SB oraz Feliksa Sikorskiego, b. oficera KBW. Echa oszczerczej kampanii propagandowej pobrzmiewaj\u0105 do chwili obecnej.
\u017bona Agnieszka, mieli syn\u00f3w: Kazimierza, Stanis\u0142awa, Lucjana i Piotra.
Awanse: kapral (1930 r.), plutonowy (1943 r.), podporucznik (1945 r.).
Odznaczenia: Order Virtuti Militari V klasy (1945 r.), Krzy\u017c Walecznych (1944 r.).

Wi\u0119cej na temat ppor. S. Marchewki czytaj tu:<\/span>
1) Ppor. cz. w. Stanis\u0142aw Marchewka "Ryba" – cz\u0119\u015b\u0107 1<\/a><\/span>2) Ppor. cz. w. Stanis\u0142aw Marchewka "Ryba" – cz\u0119\u015b\u0107 2<\/span><\/a>

\u0179r\u00f3d\u0142o: Instytut Pami\u0119ci Narodowej<\/a><\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/900"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=900"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/900\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}