{"id":885,"date":"2007-03-22T16:28:51","date_gmt":"2007-03-22T15:28:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/03\/22\/wierny-przysiedze-hipokratesa-czesc-1\/"},"modified":"2007-03-22T16:28:51","modified_gmt":"2007-03-22T15:28:51","slug":"wierny-przysiedze-hipokratesa-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=885","title":{"rendered":"Wierny przysi\u0119dze Hipokratesa – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"

Sprawa felczera Andrzeja Fedorowicza z Sosnowicy oskar\u017conego o leczenie partyzant\u00f3w w latach 1946-1951<\/span> <\/span><\/font>
Dr Jaros\u0142aw Kopi\u0144ski IPN O\/Lublin <\/span> <\/span> <\/p>\n

7 pa\u017adziernika 1951 roku, dzie\u0144 po likwidacji grupy WiN dowodzonej przez Edwarda Taraszkiewicza „\u017belaznego” zosta\u0142 zatrzymany przez funkcjonariuszy PUBP we W\u0142odawie Fedorowicz Andrzej, s. Jana ur. 1892, zam. Sosnowica. Oskar\u017cono go o przest\u0119pstwo z art. 14 paragraf 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 roku.<\/span>1<\/sup> 10 pa\u017adziernika Prokurator Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Lublinie mjr Marek Szauber wyda\u0142 postanowienie o aresztowaniu Fedorowicza zarzucaj\u0105c mu udzielanie w latach 1949-1951 czynnej pomocy cz\u0142onkom bandy „\u017belaznego”<\/span>2<\/sup>. Zosta\u0142 osadzony w wi\u0119zieniu w Che\u0142mie. Kilka dni p\u00f3\u017aniej, mianowicie 18 pa\u017adziernika oficer \u015bledczy PUBP w Che\u0142mie ppor W\u0142adys\u0142aw Makowski wszcz\u0105\u0142 \u015bledztwo przeciwko wspomnianemu Fedorowiczowi. <\/span><\/p>\n

Pierwsze informacje UB uzyska\u0142o o pomocy \u015bwiadczonej partyzantom przez felczera Fedorowicza w lutym 1951 roku. Poda\u0142 je przes\u0142uchiwany w Szczecinie Monstra\u0144ski Jan3<\/sup>, kt\u00f3ry zezna\u0142, \u017ce dowiedzia\u0142 si\u0119 od Jana Jarmu\u0142a i Edwarda Konstantynowa, \u017ce „(…) w Sosnowicy pow. W\u0142odawa woj. Lubelskie mieszka doktor Fedorowicz, kt\u00f3ry jest w bliskim kontakcie z niedobitkami bandy „Jastrz\u0119bia” i „\u017belaznego” ukrywaj\u0105cymi i grasuj\u0105cymi w woj. lubelskim. Zatem ten wed\u0142ug tego co mi opowiadali wy\u017cej wymienieni pomaga bandytom udzielaj\u0105c im pomocy lekarskiej, robi\u0105c opatrunki, w ten sam spos\u00f3b pomaga im te\u017c c\u00f3rka doktora Fedorowicza, studentka medycyny.”<\/span>4<\/sup>
W kolejnym zeznaniu Monstar\u0144ski poszerzy\u0142 informacje przekazane mu przez Jana Jarmu\u0142a5<\/sup>. Po tym zeznaniu 20 marca 1951 roku zosta\u0142 przes\u0142uchany wi\u0119zie\u0144 Konstantynow Edward, kt\u00f3ry potwierdzi\u0142, \u017ce wraz z Edwardem Taraszkiewiczem6<\/sup> kilkakrotnie by\u0142 w 1946 roku u felczera7<\/sup>. <\/p>\n

Ciekawe jest pierwsze przes\u0142uchanie Andrzeja Fedorowicza, mo\u017cna by powiedzie\u0107, klasyczne. Mia\u0142 on opowiedzie\u0107 sw\u00f3j \u017cyciorys. Fedorowicz zezna\u0142, \u017ce s\u0142u\u017cy\u0142 w armii carskiej w czasie I wojny \u015bwiatowej w charakterze felczera, nast\u0119pnie w 1920 roku powr\u00f3ci\u0142 do swojej rodzinnej miejscowo\u015bci. Praktykowa\u0142 jako felczer powiatowy we W\u0142odawie. Wymieni\u0142 te\u017c, co usz\u0142o uwadze przes\u0142uchuj\u0105cego, \u017ce w trakcie okupacji niemieckiej leczy\u0142 partyzant\u00f3w z ugrupowa\u0144 Satanowskiego8<\/sup>, Czarnego9<\/sup> i Chila10<\/sup> oraz partyzant\u00f3w AK z oddzia\u0142u „Jaremy”11<\/sup>.
W 1944 roku zosta\u0142 powo\u0142any do LWP i skierowany do 6 DP wchodz\u0105cej w sk\u0142ad I AWP, z kt\u00f3r\u0105 przeszed\u0142 szlak bojowy na stanowisku felczera batalionowego.12<\/sup> Zosta\u0142 zdemobilizowany w 1946 roku i wr\u00f3ci\u0142 na teren Sosnowicy. W trakcie pierwszego przes\u0142uchania zezna\u0142, \u017ce przychodzili do niego partyzanci z grupy „Jastrz\u0119bia”, kt\u00f3rym musia\u0142 udzieli\u0107 pomocy, gdy\u017c grozili mu broni\u0105. Zezna\u0142 te\u017c, \u017ce zwraca\u0142 si\u0119 do niego z pro\u015bb\u0105 o pomoc Adam Zalewski13<\/sup> oraz ukrywaj\u0105cy si\u0119 Karol Mielniczuk. W kolejnych zeznaniach Fedorowicz potwierdzi\u0142 swoje kontakty z partyzantami, opowiadaj\u0105c o ich leczeniu.14<\/p>\n

<\/sup>13 pa\u017adziernika 1951 roku zosta\u0142 przes\u0142uchany przez oficera \u015bledczego PUBP w Che\u0142mie Wac\u0142awa Lekszyckiego cz\u0142onek oddzia\u0142u „Jastrz\u0119bia” Prucnal Feliks, kt\u00f3ry zezna\u0142 mi\u0119dzy innymi, \u017ce Fedorowicz by\u0142y przywo\u017cony na kwatery do rannych partyzant\u00f3w przez dow\u00f3dc\u0119 oddzia\u0142u Leona Taraszkiewicza „Jastrz\u0119bia”.15<\/sup> W tym dniu zosta\u0142a przeprowadzona konfrontacja Feliksa Prucnala z Andrzejem Fedorowiczem, w trakcie kt\u00f3rej Fedorowicz nie przyzna\u0142 si\u0119 do leczenia partyzant\u00f3w na „melinach”.16<\/sup> Kolejny \u015bwiadek Adam Zalewski zezna\u0142, \u017ce na pro\u015bb\u0119 ukrywaj\u0105cych si\u0119 partyzant\u00f3w dostarczy\u0142 im w lipcu 1950 roku zastrzyki kupione przez Felczera Fedorowicza w aptece w Sosnowicy. O\u015bwiadczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce informowa\u0142 Fedorowicza dla kogo s\u0105 te lekarstwa.17<\/sup><\/p>\n

19 pa\u017adziernika felczer Fedorowicz zosta\u0142 przes\u0142uchany przez podprokuratora kpt Stefana Wiktora. Zezna\u0142, podtrzymuj\u0105c poprzednie zeznania sk\u0142adane przed oficerem \u015bledczym PUBP w Che\u0142mie, \u017ce przychodzili do niego partyzanci w latach 1946-1950, ale on meldowa\u0142 o nich do Urz\u0119du Gminy w Sosnowicy.18<\/sup> Po tym przes\u0142uchaniu podprokurator na podstawie jedynie dw\u00f3ch \u015bwiadk\u00f3w: Prucnala Feliksa i Adama Zalewskiego podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o poci\u0105gni\u0119ciu Andrzeja Fedorowicza do odpowiedzialno\u015bci karnej za kilkakrotn\u0105 pomoc medyczn\u0105 udzielan\u0105 partyzantom oraz za dostarczanie lekarstw.19<\/sup> W tym samym dniu podejrzany zosta\u0142 zapoznany z wynikami \u015bledztwa, kt\u00f3re by\u0142o uj\u0119te na 38 kartach.<\/p>\n

Powstaje pytanie, sk\u0105d taki po\u015bpiech w dzia\u0142aniach podprokuratora i oficer\u00f3w \u015bledczych. Moim zdaniem chodzi\u0142o o szybkie postawienie zarzut\u00f3w i przeprowadzenie procesu pokazowego, kt\u00f3rym de facto chciano spacyfikowa\u0107 oporne \u015brodowiska, zw\u0142aszcza wiejskie. Ostatecznie zamiast Fedorowicza wybrano do procesu pokazowego rodze\u0144stwo Dobrowolskich z Urszulina<\/a> uznaj\u0105c, \u017ce ich wina by\u0142a znacznie ci\u0119\u017csza, gdy\u017c przez ponad rok przechowywali oni grup\u0119 „\u017belaznego” w swoich zabudowaniach.
Jako swoiste kuriozum \u015bledztwie nale\u017cy przytoczy\u0107 charakterystyk\u0119 sporz\u0105dzon\u0105 przez Posterunek MO w Sosnowicy, w kt\u00f3rej mo\u017cna zacytowa\u0107 mi\u0119dzy innymi:
„W okresie okupacji nadal zamieszkiwa\u0142 i pracowa\u0142 jako felczer, oficjalnie do organizacji podziemnych AK nie nale\u017ca\u0142, lecz wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 oraz by\u0142 przychylnie ustosunkowany do okupanta, gdzie w tym okresie utrzymywa\u0142 przyjazn\u0105 znajomo\u015b\u0107 z niemieck\u0105 policj\u0105” I dalej :”(…) Jako felczer bardzo w ordynarny spos\u00f3b odnosi\u0142 si\u0119 do ludno\u015bci biedniejszej, kt\u00f3rej z niech\u0119ci\u0105 udziela\u0142 pomocy lekarskiej”<\/span>20<\/sup>
Ca\u0142kowicie odmienn\u0105 opini\u0119 wystawi\u0142 Sekretarz GRN w Sosnowicy, kt\u00f3ry w zdaniu ko\u0144cowym pisze:
„Nadmienia si\u0119, \u017ce jest opinii nieposzlakowanej, w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa cieszy si\u0119 dobr\u0105 opini\u0105 i zaufaniem”.<\/span>21<\/p>\n

<\/sup>25 pa\u017adziernika mjr Szauber Marek wyda\u0142 postanowienie o zatwierdzeniu aktu oskar\u017cenia sporz\u0105dzonego przez oficera \u015bledczego WUBP w Lublinie.22<\/sup>
Rodzina oskar\u017cone
\ngo chc\u0105c broni\u0107 go wynaj\u0119\u0142a w listopadzie lubelskiego adwokata Miko\u0142aja Re\u0144skiego, kt\u00f3ry wyst\u0105pi\u0142 o widzenie z wi\u0119\u017aniem.
7 Listopada odby\u0142o si\u0119 w Lublinie posiedzenie niejawne WSR, kt\u00f3remu przewodniczy\u0142 mjr Juliusz Sura\u017cski. Postanowiono na nim akta sprawy przeciwko Fedorowiczowi skierowa\u0107 do ponownego uzupe\u0142nienia w \u015bledztwie prowadzonym przez WPR, a nie WUBP oraz utrzyma\u0107 w mocy areszt jako \u015brodek zapobiegawczy.23 <\/sup>
19 listopada 1951 roku kpt. Wiktor Stefan przes\u0142ucha\u0142 mieszka\u0144ca wsi Sosnowica J\u00f3zefa Szumskiego, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki w\u00f3jta gminy Sosnowica od listopada 1946 do sierpnia 1947 (na niego powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 Fedorowicz, zeznaj\u0105c, \u017ce meldowa\u0142 jemu o pobycie partyzant\u00f3w). Szumski zezna\u0142, \u017ce nie przypomina sobie, aby Fedorowicz meldowa\u0142 mu o pobycie u niego partyzant\u00f3w, m\u00f3g\u0142 to m\u00f3wi\u0107 sekretarzowi gminy Tadeuszowi Szczygielskiemu. Jednocze\u015bnie powiedzia\u0142, \u017ce:
„(…) jako felczer cieszy\u0142 si\u0119 dobr\u0105 opini\u0105 i by\u0142 lubiany przez ludno\u015b\u0107 wsi Sosnowica i okolicznych wsi, gdy\u017c otacza\u0142 troskliw\u0105 opiek\u0105 chorych, zna\u0142 si\u0119 na leczeniu zio\u0142ami, tak\u017ce \u015bci\u0105gali do niego ludzie obcy nawet z innych gmin. By\u0142 specjalist\u0105 chor\u00f3b dziecinnych. Biednych leczy\u0142 bezp\u0142atnie. Nikomu nie odmawia\u0142 pomocy lekarskiej, je\u017adzi\u0142 do chorych w dzie\u0144 i w nocy. Za czas\u00f3w okupacji niemieckiej jak s\u0142ysza\u0142em od ludzi, \u017ce nie jaki Kowalewski, imienia jego nie pami\u0119tam, pochodz\u0105cy z Lejna gm. Wola Wereszczy\u0144ska, pow. W\u0142odawa (ojciec jego by\u0142 m\u0142ynarzem) wozi\u0142 Fedorowicza Andrzeja do partyzant\u00f3w radzieckich, kt\u00f3rym udziela\u0142 pomocy lekarskiej. Tak przed wojn\u0105 jak i w czasie okupacji Fedorowicz leczy\u0142 bezp\u0142atnie biedn\u0105 ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 zamieszka\u0142\u0105 w Sosnowicy i nazywali go swoim ojcem. Panie, do mnie m\u00f3wili, Panie Szumski, tak Fedorowicz to jest naszym ojcem. Obecnie przewodnicz\u0105cym Gminnej Rady Narodowej Wo\u0142oskowola z siedzib\u0105 w Sosnowicy jest Paj\u0105k (imienia jego nie znam). Za czas\u00f3w okupacji niemieckiej Fedorowicz leczy\u0142 partyzant\u00f3w \u017cydowskich, kt\u00f3rych dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 niejaki D\u0105browski o ps. „Chyl”. Wiem to st\u0105d, gdy\u017c byli u mnie na kolacji i sami o tym m\u00f3wili”.<\/span>24<\/sup> <\/span>
Kolejny przes\u0142uchiwany w sprawie Tadeusz Parczy\u0144ski – sekretarz gminy w latach 1946-1947 – nie potwierdzi\u0142, aby Fedorowicz meldowa\u0142 mu osobi\u015bcie o pobycie partyzant\u00f3w, b\u0105d\u017a swoich wyjazdach do nich.25 <\/sup><\/span><\/font><\/span><\/font><\/p>\n

Przypisy do cz\u0119\u015bci 1:<\/span>
1.<\/span> Postanowienie o zarz\u0105dzeniu rewizji z dnia 7.pa\u017adzienika 1951, IPN LU 31\/72,k.7
2.<\/span> Postanowienie o tymczasowym aresztowaniu z dnia 10.10.1951, IPN Lu 31\/72, k.11-11v
3.<\/span> Monastra\u0144ski Jan ur. 28.02.1921, skazany przez s\u0105d rumu\u0144ski za fa\u0142szowanie dokument\u00f3w na 7 lat wiezienia, nast\u0119pnie skazany w 1944 roku przez s\u0105d polowy 5 DP LWP za napad na kar\u0119 smierci, u\u0142askawiony do 10 lat, w 1946 roku zosta\u0142 zwolniony. Ponownie aresztowany w 1949 roku przez funkcjonariuszy WUBP w Szczecinie.
4.<\/span> Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania \u015bwiadka z dnia 6 lutego 1951 roku IPN LU 31\/72,k. 15-15v
5.<\/span> Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania \u015bwiadka z dnia 19 mara 1951 roku IPN LU 31\/72,k. 16-18
6.<\/span> Edward Taraszkiewicz "\u017belazny", "Grot", \u017co\u0142nierz WiN. W 1945 roku powr\u00f3ci\u0142 z rob\u00f3t przymusowych w Niemczech. Wst\u0105pi\u0142 do oddzia\u0142u dowodzonego przez swego m\u0142odszego brata Leona Taraszkiewicza "Jastrz\u0119bia". W 1947 roku, po \u015bmierci brata obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo nad oddzia\u0142em. Nie dowierzaj\u0105c zapewnieniom \u00f3wczesnych w\u0142adz komunistycznych , nie ujawni\u0142 si\u0119 w kwietniu 1947 roku. Zgin\u0105\u0142 w walce z grup\u0105 operacyjn\u0105 KBW i UB 6 pa\u017adziernika 1951 roku w Zbere\u017cu ko\u0142o W\u0142odawy. Mia\u0142 31 lat.
7.<\/span> Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania \u015bwiadka z dnia 20 marca roku IPN LU 31\/72,k. 19-19v
8.<\/span> Grupa Satanowskiego "Jeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a" by\u0142a podporz\u0105dkowana Sztabowi Partyzanckiemu.
9.<\/span> Oddzia\u0142 partyzantki sowieckiej dowodzony przez p\u0142ka Iwana Baanowa "Czornyj" operowa\u0142 na terenie p\u00f3\u0142nocnej Lubelszczyzny w 1944 roku.
10.<\/span> Oddzia\u0142 Chyla Gryszpana sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z partyzant\u00f3w \u017cydowskich- uciekinier\u00f3w z gett oraz z oboz\u00f3w \u015bmierci w Sobiborze i w Treblince.
11.<\/span> Oddzia\u0142 AK dowodzony przez kpt. Boles\u0142awa Flisiuka "Jarem\u0119" zosta\u0142 stworzony w 1944 roku. Tworzyli go \u017co\u0142nierze z Obwodu AK W\u0142odawa.
12.<\/span> By\u0142 odznaczony medalem na polu chwa\u0142y, Medalem za Warszaw\u0119, Odr\u0119 i Nys\u0119, odznak\u0105 Grunwaldu.
13.<\/span> Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania podejrzanego z dnia 8 pa\u017adziernika 1951 roku IPN LU 31\/72,k. 20-23
14. Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania podejrzanego z dnia 10, 11,12 pa\u017adziernika 1951 roku IPN LU 31\/72,k. 24-30
15.<\/span> Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania \u015bwiadka z dnia 13 pa\u017adziernika 1951 roku IPN LU 31\/72,k. 30-31
16.<\/span> Protok\u00f3l konfrontacji z dnia 13.10.1951 roku IPN LU 31\/72, k. 32-33 Kolejn\u0105 konfrontacj\u0119 przeprowadzono w obecno\u015bci podprokuratora WPR w Lublinie kpt Wiktora Stefana. Nie przynios\u0142a ona r\u00f3wnie\u017c spodziewanych przez \u015bledczych rezultat\u00f3w.
17.<\/span> Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania \u015bwiadka z dnia 14 pa\u017adziernika 1951 roku IPN LU 31\/72,k. 34-35
18.<\/span> Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania podejrzanego z dnia 19 pa\u017adziernika 1951 roku IPN LU 31\/72,k. 41-43
19.<\/span> Postanowienie o poci\u0105gni\u0119ciu do odpowiedzialno\u015bci karnej z dnia 20 pa\u017adziernika 1951 roku IPN LU-31\/72, k.44
20. <\/span>Charakterystyka z dnia 19 pa\u017adziernika 1951 roku Andrzeja Fedorowicza, IPN LU 31\/72, k. 48
21.<\/span> Opinia dot. Andrzeja Fedorowicza, IPN LU 31\/72, k49
22.<\/span> Postanowienie o zatwierdzeniu aktu oskar\u017cenia z dnia 25 pa\u017adziernika 1951 r. IPN LU 31\/72, k. 53
23.<\/span> Wyci\u0105g ze wsp\u00f3lnego protoko\u0142u posiedzenia niejawnego z dnia 7 listopada 1951 roku IPN LU 31\/72, k. 60
24.<\/span> Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania \u015bwiadka J. Szumskiego z dnia 19 listopada 1951 r. IPN LU-31\/72, k.63 i n.
25.<\/span> Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania \u015bwiadka T. Parczy\u0144skiego z dnia 21 listopada 1951 roku IPN LU 31\/72 W pi\u015bmie do Prokuratury Przewodnicz\u0105cy GRN w Sosnowicy Stanis\u0142aw Paj\u0105k napisa\u0142, \u017ce meldunki z lat 1945-1947
\n dotycz\u0105ce pobytu partyzant\u00f3w nie zachowa\u0142y si\u0119, gdy\u017c prawdopodobnie zosta\u0142y spalone przez grup\u0119 "Jastrz\u0119bia" – patrz pismo z dnia 29 listopada 1951 roku IPN LU 31\/72, k. 73<\/p>\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/885"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=885"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/885\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

Wierny przysi\u0119dze Hipokratesa – cz\u0119\u015b\u0107 2><\/a>
<\/span><\/span><\/font><\/p>\n