{"id":880,"date":"2007-03-27T22:33:41","date_gmt":"2007-03-27T20:33:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/03\/27\/listy-ppor-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-czesc-1\/"},"modified":"2007-03-27T22:33:41","modified_gmt":"2007-03-27T20:33:41","slug":"listy-ppor-edwarda-taraszkiewicza-zelaznego-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=880","title":{"rendered":"Listy ppor. Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"

Listy ppor. Edwarda Taraszkiewicza „\u017belaznego”<\/span>
<\/font>(opracowa\u0142: dr Jaros\u0142aw Kopi\u0144ski, IPN O\/Lublin)<\/font><\/font><\/p>\n

W sprawie obiektowej krypt. „Dzikusy” [czytaj wi\u0119cej: cz\u0119\u015b\u0107<\/span> 1<\/a>, 2<\/a>, 3<\/a>, 4<\/a>, 5<\/a>, 6<\/a>, 7<\/a>, 8<\/a>]<\/font> za\u0142o\u017conej przez Wydzia\u0142 III WUBP w Lublinie na grup\u0119 Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" [czytaj wi\u0119cej: cz\u0119\u015b\u0107<\/span> 1<\/span><\/a>, 2<\/span><\/a>, 3<\/span><\/a>] <\/font>s\u0105 zachowane cztery odpisy list\u00f3w napisanych przez „\u017belaznego”. <\/span>

Pierwszy z nich zosta\u0142 napisany do mistrza stolarskiego – Nowodzi\u0144skiego zam. w Woli Wereszczy\u0144skiej w listopadzie 1947 roku. „\u017belazny” zwraca si\u0119 w nim o postawienie p\u0142otk\u00f3w nagrobnych wok\u00f3\u0142 grob\u00f3w by\u0142ych \u017co\u0142nierzy z oddzia\u0142u WIN, kt\u00f3rzy polegli w walce z UB.
Pozosta\u0142e trzy zosta\u0142y napisane do rodzic\u00f3w osiad\u0142ych w okolicach Braniewa. Na prze\u0142omie 1949\/50 r. UB wpad\u0142o na trop rodziny ukrywaj\u0105cego si\u0119 na Lubelszczy\u017anie Edwarda Taraszkiewicza „\u017belaznego”. Chc\u0105c uzyska\u0107 wi\u0119cej informacji podj\u0119to wtedy decyzj\u0119 o monitorowaniu korespondencji przychodz\u0105cej do rodziny Turskich, bo pod takim nazwiskiem ukrywali si\u0119 rodzice braci Taraszkiewicz\u00f3w.
Zak\u0142adano wtedy, \u017ce by\u0107 mo\u017ce uda si\u0119 uzyska\u0107 wyj\u015bcie na nieuchwytn\u0105 grup\u0119, kt\u00f3ra przysparza\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 wiele problem\u00f3w Szefom UB w Lublinie, Che\u0142mie i W\u0142odawie. W tym miejscu nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce UB w latach 1949-1950 nie by\u0142a w posiadaniu szczeg\u00f3\u0142owych informacji o grupie, jej sk\u0142adzie, uzbrojeniu, nie m\u00f3wi\u0105c o tzw. „meliniarzach”. Nie dysponowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c zdj\u0119ciami „\u017belaznego”. Chwytano si\u0119 wi\u0119c ka\u017cdego sposobu, aby dotrze\u0107 do grupy. St\u0105d pr\u00f3ba rozpracowania najbli\u017cszej rodziny zako\u0144czona aresztowaniem siostry „\u017belaznego” – Rozalii.
\"\"
Ppor. cz.w. Edward Taraszkiewicz "\u017belazny"
<\/font>
Listy powsta\u0142y w latach 1947-1950. Ich tre\u015b\u0107 wiele m\u00f3wi o samym „\u017belaznym”, jego rodzinie oraz panuj\u0105cej w niej relacjach mi\u0119dzyludzkich. Pokazuje, \u017ce nie by\u0142 on „krwawym morderc\u0105”, ani te\u017c wata\u017ck\u0105-bandyt\u0105, jak to wtedy przedstawia\u0142a propaganda komunistyczna. Listy przepisane przez funkcjonariuszy UB maj\u0105 wiele b\u0142\u0119d\u00f3w literowych. Podczas przepisywania zachowa\u0142em oryginaln\u0105 pisowni\u0119.<\/p>\n

Opr\u00f3cz list\u00f3w Edward Taraszkiewicz „\u017belazny” pozostawi\u0142 po sobie r\u0119kopisy pami\u0119tnik\u00f3w oraz wykaz poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy z oddzia\u0142u. To kolejne dokumenty, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cna odtworzy\u0107 histori\u0119 grupy, problemy z jakimi si\u0119 boryka\u0142a wtedy i pozna\u0107 skal\u0119 oporu wobec nowej w\u0142adzy na terenie dawnego powiatu w\u0142odawskiego i cz\u0119\u015bciowo che\u0142mskiego.<\/p>\n

Oto tre\u015b\u0107 tych list\u00f3w:<\/span><\/p>\n

„Lublin dnia 27.11.47 r.1 <\/sup> Odpis \u015aci\u015ble tajne<\/font><\/div>\n
adresat: Nowodzi\u0144ski – mistrz stolarski zam.
w kol. Wola Wereszczy\u0144ska,
poczt. Wola Wereszczy\u0144ska
Nadawca: NN
st. poczt. Lublin
<\/font><\/div>\n


Panie Nowodzi\u0144ski!<\/p>\n

Niniejszym rozkazuj\u0119 panu natychmiast postawi\u0107 te wyko\u0144czone p\u0142otki nagrobkowe – na miejsce.! Miejsce, gdzie s\u0105 pochowani nasi koledzy t. znaczy we wsp\u00f3lnej mogile „Ry\u015b2<\/sup> i S\u0142o\u01443<\/sup>” i osobna \u015bp. „Barabas”4<\/sup> i \u015bp. „\u017buk”5<\/sup> wska\u017ce panu z pewno\u015bci\u0105 pan Kruk6<\/sup> ich miejsca. Zreszt\u0105 i pa\u0144ski syn Marek wie o tem te\u017c b. dobrze. Dla wyr\u00f3wnania rachunku pieni\u0119\u017cnego to ja kiedy\u015b w nocy kogo\u015b przy\u015ble do pana kt\u00f3ry to co panu si\u0119 nale\u017cy za prace – ureguluje!!! Ja panu kiedy\u015b powiedzia\u0142em, ze ja sam jestem robotnikiem i umiem robotnika szanowa\u0107! Niech pan nie my\u015bli ze wzgl\u0119du na wojsko, kt\u00f3re kwateruje si\u0119 we wsi to ja balem si\u0119 sam przyj\u015b\u0107 i pisze ten list….. O nie! Nie przyszed\u0142em sam bo wiem ze syn pa\u0144ski Marcel nas si\u0119 boi i m\u00f3g\u0142by w nocy ucieka\u0107 ja pomy\u015bla\u0142bym ze to Bolek7<\/sup> i m\u00f3g\u0142bym go niewinnie skrzywdzi\u0107 – Niech si\u0119 Marcel nie boi – niech tylko zerwie ta nic w kt\u00f3ra si\u0119 wpl\u0105ta\u0142! Ja od wiosny wiem o wszystkim! Jak pan te plotki postawi to dopiero mo\u017ce pan p\u00f3j\u015b\u0107 na posterunek M.O do gminy, pokaza\u0107 ta kartk\u0119 i powiedzie ze by\u0142 pan pod kara \u015bmierci zmuszony to zrobi\u0107. Niech pan nielekcewazy mego rozkazu bo b\u0119dzie naprawd\u0119 \u017ale!<\/p>\n

M.p. dnia 16.11.47 r.
<\/font><\/p>\n

Cze\u015b\u0107 „ZELAZNY”8<\/sup> piecz\u0119\u0107 prostok\u0105tna z napisem
Komendant Oddz. „WiN”
„Jastrzab”9<\/sup>
<\/font><\/div>\n


Wyk. W.J.
za zgodno\u015b\u0107:<\/p>\n

\"\"
Orygina\u0142 podpisu Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego"<\/span>
<\/font><\/p>\n

Drugi list zosta\u0142 napisany w lipcu 1950 roku na adres: Turski W\u0142adys\u0142aw Nowy Staw ul. Mickiewicza 28, pow. Gda\u0144sk<\/span><\/p>\n

„Dnia 9.7.1950
Odpis nr 6464<\/p>\n

Kochana Ciociu10<\/sup>, Wujaszku11<\/sup>, Jureczku12<\/sup> i Janko13<\/sup>!<\/p>\n

Chce Wam donie\u015b\u0107 w tych paru s\u0142owach, \u017ce jestem jeszcze z \u0141aski Bo\u017cej \u017cywy i zdrowy, czego i Wam z ca\u0142ego serca \u017cycz\u0119. Radbym wiedzie\u0107 jaka podr\u00f3\u017c mia\u0142a Janeczka, ale przypuszczam, \u017ce dobr\u0105. Po te czapki jeszcze nie chodzi\u0142em odebra\u0107, bo mi nie pasowa\u0142o narazie tam i\u015b\u0107 bo to jest bardzo daleko. Pozatem jest ko\u0142o mnie naog\u00f3l dobrze s\u0142ycha\u0107, tak \u017ce mam nadziej\u0119 \u017ce szybko si\u0119 zobaczymy. Pilnujcie Jureczka moich kochani i dbajcie wy\u0142\u0105cznie o Siebie nie wierzcie dzisiaj nikomu – bo \u015bwiat jest okropnie fa\u0142szywy. To by\u0142oby wszystko na dzi\u015b. Pozdrawiam Was bardzo serdecznie i ca\u0142uj\u0119 gor\u0105co oraz \u017cycz\u0119 ojczulkowi szybkiego powrotu do zdrowia.<\/p>\n

Wasz Edek<\/p>\n

Przesy\u0142am pozdrowienia dla p. Ho\u0142ubowicz\u00f3w14<\/sup> dla Was wszystkich i pozdrowienia od \u0141ukasza15<\/sup> i Kazika.16<\/sup><\/p>\n

2 egz. AW Za zgodno\u015b\u0107
\/podpis nieczytelny\/17<\/sup>
<\/font><\/p>\n

Przypisy do cz\u0119\u015b\u0107i 1:<\/span>
1. <\/span>Spraw obiektowa krypt. „Dzikusy” IPN Lu 08\/213 t.21 k.5
2.<\/span> Zdzis\u0142aw Kogut „Ry\u015b” zgin\u0105\u0142 24 grudnia 1946 roku w walce z grup\u0105 operacyjn\u0105 KBW i UB w Woli Wereszczy\u0144skiej. Pochowany na cmentarzu w Woli Wereszczy\u0144skiej.
3. <\/span>Milaniuk J\u00f3zef „S\u0142o\u0144”, \u017co\u0142nierz oddzia\u0142u WiN Leona Taraszkiewicza „Jastrz\u0119bia”, ci\u0119\u017cko ranny w walce z grup\u0105 operacyjn\u0105 zosta\u0142 pojmany przez funkcjonariuszy UB. Po przes\u0142uchaniu zosta\u0142 zastrzelony i pozostawiony na miejscu walki. Pochowany na cmentarzu w Woli Wereszczy\u0144skiej
4.<\/span> Bieli\u0144ski Stefan, cz\u0142onek oddzia\u0142u Leona Taraszkiewicza „Jastrz\u0119bia” zgin\u0105\u0142 w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach w sierpniu 1945 roku. Pochowany na cmentarzu w Woli Wereszczy\u0144skiej
5.<\/span> NN
6.<\/span> NN
7.<\/span> NN, \u017co\u0142nierz oddzia\u0142u WiN Leona Taraszkiewicza „Jastrz\u0119bia”, podejrzewany przez „\u017belaznego” o skrytob\u00f3jcze zastrzelenie „Jastrz\u0119bia” podczas akcji na grup\u0119 KBW stacjonuj\u0105c\u0105 w szkole w Siemieniu, pow. Radzy\u0144 Podlaski. Kilkana\u015bcie dni p\u00f3\u017aniej bez \u015bledztwa zosta\u0142 zlikwidowany przez patrol Stanis\u0142awa Kuchcewicza „Wiktora”.
8.<\/span> Edward Taraszkiewicz „\u017belazny”, \u017co\u0142nierz WiN, nie ujawni\u0142 si\u0119 w kwietniu 1947 roku, wraz z kilkoma \u017co\u0142nierzami ukrywa\u0142 si\u0119 na terenie powiatu w\u0142odawskiego i che\u0142mskiego. Zgin\u0105\u0142 podczas walki z grup\u0105 operacyjn\u0105 „W” 6 pa\u017adziernika 1951 roku w miejscowo\u015bci Zbere\u017ce.
9.<\/span> Leon Taraszkiewicz „Jastrz\u0105b”, brat Edwarda, dow\u00f3dca oddzia\u0142u WiN, ci\u0119\u017cko ranny 3 stycznia 1947 roku podczas akcji na grup\u0119 KBW stacjonuj\u0105c\u0105 w szkole w Siemieniu, pow. Radzy\u0144 Podlaski. Zmar\u0142 w trakcie transportu do lekarza. Pochowany zosta\u0142 na cmentarzu w Siemieniu przez grup\u0119 \u017co\u0142nierzy WiN z powiatu radzy\u0144skiego. Funkcjonariuszom UB, a potem SB nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 miejsca poch\u00f3wku „Jastrz\u0119bia”. Z rodziny wiedzia\u0142 jedynie „\u017belazny”. Dopiero w 1989 roku Janusz Tracz „K\u0142os” poinformowa\u0142 Rozali\u0119 Taraszkiewicz o ostatnich godzinach jej brata Leona oraz o jego grobie.
10.<\/span> Tak tytu\u0142owa\u0142 w swoich listach swoj\u0105 mam\u0119.
11.<\/span> Tak w korespondencji zwraca\u0142 si\u0119 do swego ojca.
12.<\/span> Najm\u0142odszy z braci Taraszkiewicz\u00f3w – J\u00f3zef
13.<\/span> siostra Rozalia Taraszkiewicz
14.<\/span> Pa\u0144stwo Ho\u0142ubowiczowie byli zaprzyja\u017anieni z rodzin\u0105 Taraszkiewicz\u00f3w
15. <\/span>\u0141ukasz Doma\u0144ski „Znicz” \u017co\u0142nierz NSZ, p\u00f3\u017aniej WiN, w kwietniu 1947 roku nie ujawni\u0142 si\u0119. W 1949 roku do\u0142\u0105czy\u0142 do „Edwarda Taraszkiewicza „\u017belaznego”. 6 pa\u017adziernika ci\u0119\u017cko ranny dosta\u0142 si\u0119 w r\u0119ce UB. Jego zeznania pozwoli\u0142y na aresztowanie os\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z grup\u0105 „\u017belaznego”. Zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci. Wyrok wykonano.
16.<\/span> Stanis\u0142aw Torbicz „Kazik” \u017co\u0142nierz z patrolu Edwarda Taraszkiewicza „\u017belaznego” Zgin\u0105\u0142 6 pa\u017adziernika 1951 roku w Zbere\u017cu w walce z grup\u0105 operacyjn\u0105 „W”
17.<\/span> Teczka Obiektowa krypt. „Dzikusy” IPN Lu 08\/213, t.21, k.74 a<\/p>\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/880"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=880"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/880\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=880"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=880"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=880"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

Listy ppor. Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" – <\/span><\/a><\/font>cz\u0119\u015b\u0107 2><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/a>
<\/span><\/font><\/p>\n