{"id":861,"date":"2007-05-17T14:01:06","date_gmt":"2007-05-17T12:01:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/05\/17\/rozmowa-z-por-mlotem-czesc-2\/"},"modified":"2021-05-20T10:21:32","modified_gmt":"2021-05-20T08:21:32","slug":"rozmowa-z-por-mlotem-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=861","title":{"rendered":"Rozmowa z por. „M\u0142otem” – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"


\nS.G.:<\/span> Jakie wydarzenie w tamtym okresie zapisa\u0142o si\u0119 najbardziej w Pana pami\u0119ci?<\/span><\/p>\n

H.L.:<\/span> Jest to bardzo osobiste. 18 grudnia 1945 roku zatrzymali\u015bmy si\u0119 w Za\u017cdzarach, bo napada\u0142 \u015bnieg i zatar\u0142 wszystkie \u015blady. By\u0142a tam le\u015bnicz\u00f3wka, le\u015bniczy wys\u0142any zosta\u0142 na Sybir, pozosta\u0142a jego \u017cona z tr\u00f3jk\u0105 dzieci. Zbli\u017ca\u0142y si\u0119 \u015bwi\u0119ta, wi\u0119c ja wraz z dwoma oficerami postanowili\u015bmy, \u017ce sp\u0119dzimy tam dwie noce i p\u00f3jdziemy zapolowa\u0107, by co\u015b zostawi\u0107 tej kobiecie. Dow\u00f3dztwo w wiosce przekaza\u0142em oficerowi dy\u017curnemu, a sam wraz z dwoma oficerami poszed\u0142em zanocowa\u0107 w gaj\u00f3wce. Oko\u0142o 23.30 budz\u0105 mnie i m\u00f3wi\u0105: \u201ePanie komendancie s\u0105 go\u0144cy…\u201d<\/span>. My\u015bl\u0119, sta\u0142o si\u0119, znale\u017ali mnie. Wiadomo by\u0142o, \u017ce miejsce postoju jest w Za\u017cdzarach, a nie w le\u015bnicz\u00f3wce. Nast\u0119pnie powiedzieli, \u017ce s\u0105 do kapitana „M\u0142ota”, a przecie\u017c wszyscy wiedzieli, i\u017c jestem porucznikiem. Zrozumia\u0142em, \u017ce nie jest dobrze. Bardzo szybko si\u0119 ubrali\u015bmy, a oni coraz natarczywiej dobijali si\u0119 do drzwi. Nie mieli\u015bmy zbyt wiele broni, obowi\u0105zkowo dwa granaty tzw. siekacze obronne, jedn\u0105 zaradk\u0119 dziesi\u0119ciostrza\u0142ow\u0105 i ka\u017cdy z nas mia\u0142 pistolet. Trzeba by\u0142o dzia\u0142a\u0107. Wiedzia\u0142em, \u017ce nie mog\u0119 da\u0107 si\u0119 z\u0142apa\u0107. No jeszcze tamci mieli szans\u0119 prze\u017cycia, ale ja jako komendant rejonu nie. Ju\u017c wcze\u015bniej my\u015bla\u0142em o tym, \u017ce nie mog\u0119 wpa\u015b\u0107 w ich r\u0119ce, gdy\u017c mog\u0142em tyle szkody narobi\u0107, bo przecie\u017c nie wiadomo jaka jest ludzka wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 na tortury. Dlatego podj\u0119li\u015bmy walk\u0119. Widzia\u0142em tylko jak jeden z moich przyjaci\u00f3\u0142 zawis\u0142 na framudze okna. Wybi\u0142em kolb\u0105 okno i schroni\u0142em si\u0119 mi\u0119dzy s\u0105gami drewna przykrytymi daszkiem. Chwil\u0119 s\u0142ycha\u0107 by\u0142o j\u0119ki. Nagle s\u0142ysz\u0119 – wysz\u0142a \u015bp. Kali\u0144ska z dw\u00f3jk\u0105 dzieci, m\u00f3wi\u0142a, prosi\u0142a, ze ju\u017c nie ma nikogo i \u017ceby j\u0105 zostawili w spokoju. Z przekle\u0144stwami pu\u015bcili seri\u0119 z karabinu. Zamordowali j\u0105 i dzieci, a nast\u0119pnie wszystko podpalili. Po chwili zobaczy\u0142em k\u0142\u0119by dymu i us\u0142ysza\u0142em seri\u0119 naszych, a my\u015bmy jak ten, kt\u00f3ry gra na instrumencie rozpoznawali\u015bmy swoj\u0105 bro\u0144. Zrobi\u0142o si\u0119 zamieszanie, zacz\u0119li si\u0119 zwija\u0107, gdy obj\u0105\u0142 mnie dym uda\u0142o mi si\u0119 uciec na otwarte pole. Dopiero wtedy straci\u0142em przytomno\u015b\u0107, nawet nie czu\u0142em, \u017ce jestem ranny. Na drugi dzie\u0144 ch\u0142opi z tej wioski furmank\u0105 zawie\u017ali mnie na punkt, kt\u00f3ry sobie zawsze wcze\u015bniej wyznaczali\u015bmy. Tam si\u0119 wyleczy\u0142em. Jest to upami\u0119tniona walka, wa\u017cna dla mnie, bo ukazuje zbrodnie komunizmu na ludno\u015bci cywilnej, a trzeba powiedzie\u0107 takich zbrodni by\u0142o wiele.<\/p>\n

S.G.:<\/span> Co Pana zmusi\u0142o do podj\u0119cia decyzji o wyje\u017adzie?<\/span><\/p>\n

H.L.:<\/span> Bardzo pi\u0119kne by\u0142y pierwsze chwile po ujawnieniu w marcu 1947 roku. Tym bardziej, \u017ce otrzyma\u0142em takie warunki jak nikt inny. Sam fakt, \u017ce to ja stawia\u0142em warunki wyj\u015bcia z podziemia… Pierwszym by\u0142o to, \u017ce nie b\u0119dzie przes\u0142ucha\u0144, moi \u017co\u0142nierze podadz\u0105 tylko imi\u0119, nazwisko, pseudonim i stopie\u0144. Drugi to, \u017ce b\u0119d\u0105 mogli swobodnie, w mundurach porusza\u0107 si\u0119 po mie\u015bcie przez dwa tygodnie. I ostatnie, na to pocz\u0105tkowo nie chcieli si\u0119 zgodzi\u0107, \u017ce z\u0142o\u017c\u0119 bro\u0144, ale nie w Che\u0142mie tylko w Wojs\u0142awicach. Jak to si\u0119 odby\u0142o? Przyjechali o 7.00, delegacja 15 ubowc\u00f3w z Pawlukiem (uczestnikiem zaj\u015b\u0107 w Za\u017cdzarach) na czele. Powiedzia\u0142em jaki jest program dnia. Od 7.00 do 8.00 przygotowanie, p\u00f3\u017aniej o 8.00 ostatni raport, a o 9.00 Msza. Zaproponowa\u0142em im nawet, \u017ce je\u015bli maj\u0105 ochot\u0119 to mog\u0105 w niej uczestniczy\u0107. Dopiero potem w Urz\u0119dzie Gminy ujawni\u0142em si\u0119. Dlaczego tam? Bo Gmina by\u0142a symbolem w\u0142adzy, to ja by\u0142em gospodarzem. Mo\u017cna to sobie wyobrazi\u0107, ja siedzia\u0142em, a oni stali. To tylko maj\u0105c te dwadzie\u015bcia lat mo\u017cna tak post\u0119powa\u0107. Gdy wjecha\u0142em do Che\u0142ma wita\u0142o mnie chyba p\u00f3\u0142 miasta, ludzie stali od G\u00f3rki po Borek. A w domu, tyle kwiat\u00f3w zasta\u0142em. To by\u0142y czasy. Trwa\u0142o to jednak kr\u00f3tko. Najpierw namawiano mnie, abym co\u015b napisa\u0142, ale nie zgodzi\u0142em si\u0119. Potem zacz\u0119to m\u00f3wi\u0107, \u017ce dochodz\u0105 s\u0142uchy o rzekomym zamachu na moj\u0105 osob\u0119. Wtedy pomy\u015bla\u0142em, \u017ce ju\u017c si\u0119 psuje i trzeba bardzo uwa\u017ca\u0107. I wreszcie, gdy w czerwcu 1948 roku wr\u00f3ci\u0142em do domu, bo by\u0142em na zachodzie Polski, gdzie przez ca\u0142y czas si\u0119 wa\u0142\u0119sa\u0142em, musieli mnie \u015bledzi\u0107, bo od razu przys\u0142ali kogo\u015b, \u017ce komendant UB chce si\u0119 ze mn\u0105 widzie\u0107. Poszed\u0142em i udawa\u0142em, i\u017c wszystko jest w porz\u0105dku. On \u201ezwierzy\u0142\u201d mi si\u0119, \u017ce jego wywiad doni\u00f3s\u0142 o takich, kt\u00f3rzy chc\u0105 mnie zabi\u0107 za ujawnienie. A on z \u201etroski\u201d o mnie proponuje obstaw\u0119. Pokaza\u0142 mi dw\u00f3ch, od razu wida\u0107 prawdziwych ubek\u00f3w, a ja u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119 zastanawia\u0142em si\u0119, kt\u00f3ry z nich b\u0119dzie strzela\u0142 w m\u00f3j ty\u0142 g\u0142owy. Powiedzia\u0142em – lepiej \u017ceby\u015bcie mi nie dawali jeszcze dzisiaj tej obstawy, bo jestem um\u00f3wiony z sekretarzem, w sprawie artyku\u0142u (faktycznie tak by\u0142o). Zgodzili si\u0119 i tyle mnie widzieli.<\/p>\n

S.G.:<\/span> Jak Panu uda\u0142o si\u0119 przedrze\u0107 za \u201e\u017celazn\u0105 kurtyn\u0119\u201d ?<\/span><\/p>\n

H.L:<\/span> Po wspomnianej wy\u017cej rozmowie z komendantem UB, w ci\u0105gu godziny spakowa\u0142em si\u0119 i wraz z obstaw\u0105 ruszy\u0142em do Lublina. Tam na dworcu poczekali, a\u017c wsi\u0105d\u0119 do poci\u0105gu i odeszli. Stamt\u0105d pierwsza nieudana pr\u00f3ba przekroczenia granicy przez Szklarsk\u0105 Por\u0119b\u0119. Pozorowali\u015bmy handlarzy przygranicznych, mia\u0142em troch\u0119 r\u0105banki i spirytusu. Na przej\u015bciu w Wie\u0144cu Zdroju (dzisiaj Sieradowie Zdroju) z\u0142apali mnie, ale uda\u0142o mi si\u0119 ich przekupi\u0107 i dzi\u0119ki fa\u0142szywym dokumentom umkn\u0105\u0142em i tym razem. Wtedy wybra\u0142em inn\u0105 drog\u0119, ale ju\u017c nie winowsk\u0105, bo u nas organizowane by\u0142y przerzuty, ale ja nie dowierza\u0142em. Z chwil\u0105, gdy aresztuje si\u0119 tak \u0142atwo naszych przyw\u00f3dc\u00f3w, oznacza to przeciek. Moja droga wiod\u0142a przez Szczecin, by\u0142a straszna, dzisiaj gdybym mia\u0142 to powt\u00f3rzy\u0107 chyba bym si\u0119 nie zdecydowa\u0142, ale wtedy trzeba by\u0142o ryzykowa\u0107. Przez pewien czas by\u0142em na barce, nade mn\u0105 dobre par\u0119 ton w\u0119gla, a do oddychania tylko rurka. Tak przekroczy\u0142em granic\u0119. Gdy min\u0105\u0142em pewn\u0105 stref\u0119, zjecha\u0142em bark\u0105 w d\u00f3\u0142 do Frankfurtu. Po wielu perypetiach uda\u0142o mi si\u0119 przedosta\u0107 do strefy angielskiej, a p\u00f3\u017aniej ameryka\u0144skiej. Tam powo\u0142a\u0142em si\u0119 na znajomo\u015b\u0107 z korespondentem ameryka\u0144skim Derek’iem Selby, sprawdzili. Potem przeszed\u0142em przez ob\u00f3z przej\u015bciowy dla emigrant\u00f3w. Wreszcie samolotem dosta\u0142em si\u0119 przez \u201ekorytarz powietrzny\u201d do Mannheim. Na lotnisku mia\u0142em wspania\u0142e przyj\u0119cie. Po nied\u0142ugim czasie zdecydowa\u0142em si\u0119 na wyjazd do Francji, proponowali mi te\u017c inne pa\u0144stwa. W Austrii potrzebowali farmer\u00f3w (zrobi\u0142em nawet na wszelki wypadek \u201ecertyfikat farmera\u201d). Amerykanie przyznali mi stypendium i proponowali wyjazd do Stan\u00f3w. Odm\u00f3wi\u0142em. Nie wiedzia\u0142em co przyniesie \u017cycie, wola\u0142em Francj\u0119, bo z niej nawet na piechot\u0119 do domu powr\u00f3c\u0119. To by\u0142 ten rzeczywisty pow\u00f3d.<\/p>\n

S.G.:<\/span> Pana \u017cycie we Francji i dzia\u0142alno\u015b\u0107 w \u015brodowiskach niepodleg\u0142o\u015bciowych.<\/span><\/p>\n

H.L.:<\/span> Dok\u0142adnie 22 lipca 1948 roku przyby\u0142em z transportem, jak wielu innych do fabryki w \u015brodkowej Francji niedaleko Lyonu. Na pocz\u0105tku wykonywa\u0142em najci\u0119\u017csze prace fizyczne. Z czasem gdy pozna\u0142em j\u0119zyk, zda\u0142em matur\u0119 i uko\u0144czy\u0142em studia zacz\u0105\u0142em pi\u0105\u0107 si\u0119 po drabinie spo\u0142ecznej. A\u017c w ko\u0144cu zosta\u0142em dyrektorem Centrum Us\u0142ug Informatycznych, funkcj\u0119 t\u0105 pe\u0142ni\u0142em do emerytury. Tym awansem spo\u0142ecznym chcia\u0142em zapracowa\u0107 na wizerunek jaki pozostawi\u0142em po sobie w Polsce. W trudnych chwilach tylko we wspomnieniach znajdowa\u0142em oparcie. Przez ca\u0142y ten czas nie przesta\u0142em dzia\u0142a\u0107 w \u015brodowiskach niepodleg\u0142o\u015bciowych. Osobi\u015bcie zna\u0142em gen. Maczka, kt\u00f3rego po
\ndczas wizytacji go\u015bci\u0142em u siebie. Z gen. Andersem mia\u0142em trzykrotnie tzw. odprawy. By\u0142em prezesem m\u0142odzie\u017cy na \u015brodkow\u0105 Francj\u0119. Byli\u015bmy bardzo zwi\u0105zani z tym co si\u0119 dzieje w Polsce i na \u015bwiecie. By\u0142 okres, szczeg\u00f3lnie po wybuchu wojny korea\u0144skiej, gdy s\u0105dzili\u015bmy, \u017ce wybuchnie konflikt, co w naszym egoistycznym przekonaniu wydawa\u0142o si\u0119 jedyn\u0105 drog\u0105 do odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. Wtedy nasza aktywno\u015b\u0107 wzros\u0142a, przechodzili\u015bmy przeszkolenia wojskowe. W razie ewentualnej wojny by\u0142em przewidziany na dow\u00f3dc\u0119 na terenie Lubelszczyzny.<\/p>\n

S.G.:<\/span> Pana zwi\u0105zek z parti\u0105 prezydenta Jacquesa Chiraca.<\/span><\/p>\n

H.L.:<\/span> Partia Chiraca by\u0142a tym co mi najbardziej odpowiada\u0142o programowo i ideowo. Wiadomo by\u0142o, \u017ce tacy jak ja nie mog\u0105 pozosta\u0107 na uboczu przemian, kt\u00f3re ju\u017c si\u0119 dokonywa\u0142y. My\u015bla\u0142em i okaza\u0142o si\u0119 to s\u0142uszne, \u017ce gdy powr\u00f3c\u0119, to te kontakty pomog\u0105 w nawi\u0105zaniu przyjaznych stosunk\u00f3w z Francj\u0105. Uwa\u017ca\u0142em, i\u017c dobrze mie\u0107 znajomych w\u015br\u00f3d ludzi, kt\u00f3rzy tam co\u015b znacz\u0105. Dzi\u0119ki tym kontaktom mia\u0142em okazj\u0119 przyjecha\u0107 do Polski w 1970 roku jako doradca premiera. W\u0142adze polskie postawi\u0142y jednak warunek – \u017cebym zrzek\u0142 si\u0119 obywatelstwa polskiego. To by\u0142a cena, kt\u00f3rej nie mog\u0142em zap\u0142aci\u0107 i na przyjazd do kraju czeka\u0142em jeszcze 20 lat.<\/p>\n

S.G.:<\/span> Maj\u0105c ustabilizowane \u017cycie we Francji zdecydowa\u0142 si\u0119 Pan wr\u00f3ci\u0107. Dlaczego?<\/span><\/p>\n

H.L.:<\/span> Ja ca\u0142y czas wiedzia\u0142em, \u017ce wr\u00f3c\u0119. Nie wyobra\u017ca\u0142em sobie, by mog\u0142o by\u0107 inaczej. Bo co wtedy, m\u00f3wiliby, \u017ce \u201eM\u0142ot\u201d ma dobrze i Ojczyzn\u0119 ma w nosie. Nie mog\u0142em na to pozwoli\u0107. Granic\u0119 w Zgorzelcu przekroczy\u0142em 4 lipca 1992 roku. Dla niekt\u00f3rych pope\u0142ni\u0142em wielk\u0105 zbrodni\u0119 – odwa\u017cy\u0142em si\u0119 powr\u00f3ci\u0107. Jestem jedynym dow\u00f3dc\u0105 tego typu oddzia\u0142\u00f3w w Polsce, kt\u00f3ry nie otrzyma\u0142 awansu od 1944 roku. Ale ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce cho\u0107 w pewnym stopniu zosta\u0142o dokonane zado\u015b\u0107uczynienie w stosunku do wielu moich koleg\u00f3w.<\/p>\n

S.G.:<\/span> Co Pan s\u0105dzi o zak\u0142amaniu historii powojennej Polski, za szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem dzia\u0142alno\u015bci WiN?<\/span><\/p>\n

H.L.:<\/span> Obecnie chce si\u0119 nagi\u0105\u0107 histori\u0119 swoich politycznych i ideologicznych pogl\u0105d\u00f3w. Teza \u201ewojny domowej\u201d jest wyssana z palca. Jak\u017ce mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 sytuacj\u0119 powojennej Polski z wojna domow\u0105 w Hiszpanii, gdzie to nar\u00f3d by\u0142 podzielony ideologicznie. A z kim walczyli\u015bmy u nas? Z obcym naje\u017ad\u017ac\u0105 i przybud\u00f3wkami NKWD, bo czym by\u0142o UB i MO? Oni poszli na wsp\u00f3\u0142prac\u0119, widz\u0105c w tym osobiste korzy\u015bci, teraz o tym zapominaj\u0105. A my\u015bmy walczyli o woln\u0105 i niezawis\u0142\u0105 Polsk\u0119. Dzisiaj po tylu latach mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce moje pokolenie wskaza\u0142o drog\u0119 i p\u00f3\u017aniej poprzez zrywy lat 1956, 1970, 1980 i po 45 latach p\u00f3\u017ano, ale jednak\u017ce kraj nasz odzyska\u0142 wolno\u015b\u0107. I tutaj taka moja osobista refleksja – chyba nie o tak\u0105 Polsk\u0119 walczyli\u015bmy. Ale to co mamy jest wystarczaj\u0105ce. Ci co z\u0142o\u017cyli ofiar\u0119 \u017cycia, po to by\u015bmy mogli by\u0107 lud\u017ami wolnymi zas\u0142u\u017cyli na dobr\u0105 pami\u0119\u0107. To co\u015bmy widzieli w Sejmie – wyst\u0105pienie pana Pastusiaka i innych<\/a> to skandal. Ci starcy, kt\u00f3rzy tam przyszli chcieli tylko bardzo skromnej zap\u0142aty, uznania, \u017ce dobrze s\u0142u\u017cyli Ojczy\u017anie. Teza o \u201ewojnie domowej\u201d by\u0142a dla nich policzkiem i prosz\u0119 si\u0119 im nie dziwi\u0107, \u017ce wszyscy wstali i odeszli. Nale\u017cy dzia\u0142a\u0107 tak, by ju\u017c \u017cadne pokolenie nie musia\u0142o dawa\u0107 takich wyraz\u00f3w przywi\u0105zania do Ziemi Ojczystej jak moje. By szans\u0119 t\u0119 wykorzysta\u0107 trzeba przede wszystkim wzbogaca\u0107 si\u0119 intelektualnie i by\u0107 wiernym pewnym warto\u015bciom np. poszanowanie drugiego. I z chwil\u0105, gdy ten szacunek b\u0119dzie mia\u0142 miejsce to b\u0119dzie przyj\u0119ty, a wiemy jak to dzisiaj wygl\u0105da. Ja osobi\u015bcie jestem przekonany, \u017ce prawda wreszcie zwyci\u0119\u017cy.<\/p>\n

Kwiecie\u0144 2001 r.
\n
Czytaj wi\u0119cej nt. por. „M\u0142ota”:<\/span>
\n1.Por. Henryk Lewczuk „M\u0142ot” i uderzenie na Hrubiesz\u00f3w – 27\/28 V 1946 r. – cz\u0119\u015b\u0107 1><\/span><\/a>
\n2.Por. Henryk Lewczuk „M\u0142ot” i uderzenie na Hrubiesz\u00f3w – 27\/28 V 1946 r. – cz\u0119\u015b\u0107 2><\/a><\/span>
\n3.Por. Henryk Lewczuk „M\u0142ot” i uderzenie na Hrubiesz\u00f3w – 27\/28 V 1946 r. – cz\u0119\u015b\u0107 3><\/a><\/span>
\n<\/span>
\nRozmowa z por. „M\u0142otem” – cz\u0119\u015b\u0107 1><\/span><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/861"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=861"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/861\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2076,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/861\/revisions\/2076"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}