{"id":831,"date":"2007-09-18T18:07:34","date_gmt":"2007-09-18T16:07:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/09\/18\/rozbicie-grupy-adama-kusza-garbatego-czesc-5\/"},"modified":"2007-09-18T18:07:34","modified_gmt":"2007-09-18T16:07:34","slug":"rozbicie-grupy-adama-kusza-garbatego-czesc-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=831","title":{"rendered":"Rozbicie grupy Adama Kusza "Garbatego" – cz\u0119\u015b\u0107 5"},"content":{"rendered":"

Jak dosz\u0142o do rozbicia oddzia\u0142u?<\/span><\/p>\n

– W lipcu 1950 r. „Garbaty” nawi\u0105za\u0142 kontakt z lud\u017ami podobno godnymi zaufania. Dostarczyli nam pieni\u0105dze na zakup \u017cywno\u015bci, obiecali wyrobi\u0107 lewe dokumenty na wyjazd na Zach\u00f3d. „Kapitan” mia\u0142 by\u0107 z Komendy Okr\u0119gu WiN Lublin. Z jego to inicjatywy, celem utrzymania kontaktu z Zachodem, dostarczono do oddzia\u0142u radiostacj\u0119 i dwuosobow\u0105 obs\u0142ug\u0119. Niestety, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce byli to agenci UB, a radiostacja s\u0142u\u017cy\u0142a do lokalizacji naszego miejsca postoju.
15 sierpnia 1950 r. lasy janowskie zosta\u0142y okr\u0105\u017cone przez KBW, UB, MO w ilo\u015bci trzech tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. Dow\u00f3dca rozdzieli\u0142 nas na dwie grupy, ja z pi\u0119cioma kolegami poszed\u0142em oddzielnie. „Garbaty” z reszt\u0105 oddzia\u0142u i radiotelegrafistami poszed\u0142 w przeciwnym kierunku. Uciekali\u015bmy w stron\u0119 las\u00f3w lipskich. Uda\u0142o nam si\u0119 przej\u015b\u0107 przez okr\u0105\u017cenie. W trzecim dniu przeprawili\u015bmy si\u0119, id\u0105c bagnami.
„Garbaty” znal lasy janowskie jak w\u0142asn\u0105 kiesze\u0144, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 przeszed\u0142 przez okr\u0105\u017cenie, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 zosta\u0142 zamordowany wraz z kolegami przez radiotelegrafist\u00f3w-ubek\u00f3w.<\/p>\n

Od czasu rozbicia oddzia\u0142u „Garbatego” a\u017c do grudnia 1961 roku ukrywa\u0142 si\u0119 Pan przed komunistycznym aparatem bezpiecze\u0144stwa m.in. w le\u015bnym bunkrze. Kto ni\u00f3s\u0142 Panu pomoc?<\/span><\/p>\n

– Ja mia\u0142em kontakt z kolegami, kt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142pracowali z Oddzia\u0142em Le\u015bnym „Garbatego”. Byli to Stanis\u0142aw Flis ps. „Czarny”, J\u00f3zef K\u0142y\u015b ps. „Rejonowy”, Stefan Wojciechowski ps. „Bogucki”. Najgorsza by\u0142a zima, w stodo\u0142ach bylo trudno si\u0119 ukry\u0107, zbyt wiele \u015blad\u00f3w zostawiali\u015bmy na \u015bniegu. Dlatego wybudowali\u015bmy w lesie bunkier i pod pokryw\u0105 \u015bniegu przebywali\u015bmy trzy-cztery miesi\u0105ce.
P\u00f3\u017aniej J\u00f3zef K\u0142y\u015b i Stefan Wojciechowski zostali zamordowani przez UB w Pi\u0142atce. Gdy zosta\u0142em sam, schronieniem by\u0142 mi las i bunkry. Przy pomocy dw\u00f3ch zaufanych ludzi zrobi\u0142em bunkier nr 3. Najpierw przygotowali\u015bmy materia\u0142, noc\u0105 wykopali\u015bmy d\u00f3\u0142. Na powa\u0142\u0119 po\u0142o\u017cyli\u015bmy bale \u015bwierkowe i pap\u0119, \u017ceby nie przemaka\u0142o do \u015brodka. Na bunkrze posadzili\u015bmy \u015bwierki, na wierzchu by\u0142 mech. Wej\u015bcie tak si\u0119 zamyka\u0142o, aby nie by\u0142o \u015bladu. W \u015brodku by\u0142a zrobiona studzienka, bo zachodzi\u0142a konieczno\u015b\u0107 gotowania wody, ubikacja zrobiono by\u0142a z \u017celaznej beczu\u0142ki. Zrobili\u015bmy dwa otwory na dop\u0142yw i odp\u0142yw powietrza. Umeblowaniem by\u0142o \u0142\u00f3\u017cko do spania.
Bunkier zrobiony by\u0142 w Nadle\u015bnictwie Huta Krzeszowska, ko\u0142o wsi Ciosmy, na wzg\u00f3rzu, w\u015br\u00f3d g\u0119stego lasu. W Ciosmach mia\u0142em kontakt z dwoma ch\u0142opakami, oni pomagali mi tylko letni\u0105 por\u0105. Nie wiedzieli o istnieniu bunkra. Na zim\u0119 mia\u0142em zapasy: ziemniaki, troch\u0119 makaronu, suchy chleb.
T\u0142uszcz by\u0142 z upolowanych kozio\u0142k\u00f3w, mi\u0119so by\u0142o ugotowane i zalane smalcem. Zapasy starczy\u0142y na ca\u0142\u0105 zim\u0119. Gotowa\u0142em dwa razy dziennie na maszynce spirytusowej, na okres zimy mia\u0142em 40 litr\u00f3w tego paliwa. Na zim\u0119 zamyka\u0142em si\u0119 w bunkrze. Nie mog\u0142em z niego ca\u0142\u0105 zim\u0119 wychodzi\u0107, grozi\u0142o to pozostawieniem \u015blad\u00f3w na \u015bniegu. W bunkrze by\u0142o ciep\u0142o, siedzia\u0142em ca\u0142\u0105 zim\u0119 w koszuli, mia\u0142em te\u017c ksi\u0105\u017cki do czytania. Jednej zimy przysz\u0142a do mnie mysz, wpad\u0142a do s\u0142oika po smalcu, siedzia\u0142a tam ca\u0142\u0105 zim\u0119, mia\u0142em wi\u0119c z kim rozmawia\u0107. Na wiosn\u0119 j\u0105 wypu\u015bci\u0142em.
Ukrywa\u0142em si\u0119 sam, a UB z gromad\u0105 kapusi\u00f3w robi\u0142o wszystko, \u017ceby mnie aresztowa\u0107 lub zamordowa\u0107. A ja w zimie siedzia\u0142em w bunkrze, wiosn\u0105 i latem by\u0142em panem swoich las\u00f3w. To one mnie ratowa\u0142y. Wszyscy moi koledzy, kt\u00f3rzy ukrywali si\u0119 po wsiach, zostali zamordowani przez UB, przewa\u017cnie w wyniku zdrady.
Tak dotrwa\u0142em do 31 grudnia 1961 r. Zim\u0119 sp\u0119dza\u0142em w bunkrze. \u015aniegu nawali\u0142o z p\u00f3\u0142 metra, \u017cadnego \u015bladu nie by\u0142o wida\u0107. Z bunkra, zgodnie z wieloletnim do\u015bwiadczeniem, nie wychodzi\u0142em. A jednak kto\u015b mnie zdradzi\u0142, bo wiedziano, gdzie pod tak\u0105 grub\u0105 warstw\u0105 \u015bniegu jest m\u00f3j bunkier. S\u0142ysza\u0142em jak odwalaj\u0105 \u015bnieg i kopi\u0105. S\u0142ysza\u0142em ju\u017c, \u017ce w \u015bledztwie tak nie katuj\u0105, dlatego mimo posiadanego arsena\u0142u broni – podda\u0142em si\u0119 bez walki.<\/p>\n

Za swoj\u0105 walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski zosta\u0142 Pan skazany na do\u017cywotnie wiezienie. S\u0105d Najwy\u017cszy zmniejszy\u0142 kar\u0119 do 15 lat. W wyniku amnestii mury wi\u0119zieniu opu\u015bci\u0142 Pan po 9 lutach. Jak Pan \u017cy\u0142 z pi\u0119tnem „reakcyjnego bandyty"?<\/span><\/p>\n

– Na wolno\u015b\u0107 wyszed\u0142em w 1971 r. Pojecha\u0142em do swojej rodziny. Ksi\u0105dz z naszej parafii wezwa\u0142 mnie do siebie. Dowiedzia\u0142em si\u0119 od niego, \u017ce UB dawa\u0142o mu dolary lub samoch\u00f3d, by spowiada\u0142 moj\u0105 rodzin\u0119 i wydoby\u0142 od niej, gdzie si\u0119 ukrywam. Ostrzega\u0142, abym uwa\u017ca\u0142 na ludzi.
Wyjecha\u0142em na zach\u00f3d do wojew\u00f3dztwa szczeci\u0144skiego, tam \u017cy\u0142a \u017cona mojego zmar\u0142ego brata, mia\u0142a ma\u0142e dzieci i gospodarstwo rolne. O\u017ceni\u0142em si\u0119 z ni\u0105. I mimo wielu trudno\u015bci, jako\u015b si\u0119 \u017cy\u0142o, z nadziej\u0105 na wolno\u015b\u0107 Polski. Nawet s\u0105siedzi nie wiedzieli o moich prze\u017cyciach, po tylu zawodach i zdradach by\u0142em ostro\u017cny. Wiedzia\u0142em, \u017ce w\u0142adza ludowa czuwa\u0142a i interesowa\u0142a si\u0119 moj\u0105 osob\u0105.<\/p>\n

W III RP \u017co\u0142nierze podziemia antykomunistycznego zostali zrehabilitowani i odznaczeni. W Pana przypadku nasze s\u0105dy, i nawet Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu, nie chc\u0105 uzna\u0107, \u017ce walce o niepodleg\u0142o\u015bci Polski po\u015bwieci\u0142 Pan 29 lat \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Ta kwestia porusza bardzo bolesny dla mnie temat. Istniej\u0105ce prawo nazwa\u0107 mo\u017cna tylko ha\u0144bi\u0105cym lub barbarzy\u0144skim. Moja wina polega na tym, \u017ce walczy\u0142em o honor \u017co\u0142nierza polskiego.
Dnia 23.10.1954 r. uda\u0142em si\u0119 z obstaw\u0105, do mieszkaj\u0105cego w Rataju Ordynackim Jana \u0141ukasika, sekretarza PZPR, uprzednio konfidenta NKWD, a w\u00f3wczas konfidenta bezpieki. Mia\u0142em zamiar wymierzy\u0107 mu kar\u0119 ch\u0142osty i ostrzec go, by zaprzesta\u0142 wydawa\u0107 UB \u017co\u0142nierzy podziemia. Spa\u0142, gdy wszed\u0142em si\u0119gn\u0105\u0142 po pistolet, kt\u00f3ry mia\u0142 pod poduszk\u0105. Ja by\u0142em szybszy – ratuj\u0105c swe \u017cycie, odda\u0142em celny strza\u0142.
Wed\u0142ug obowi\u0105zuj\u0105cego dzisiaj prawa, gdyby on mnie zabi\u0142, by\u0142aby to zbrodnia komunistyczna, a skoro ja do niego strzela\u0142em, to zosta\u0142em „bandyt\u0105”. Na nic zda\u0142y si\u0119 zeznania \u015bwiadk\u00f3w. Oficer ze zgrupowania NZW, Skarbimir Socha, zezna\u0142 nawet, \u017ce za wysy\u0142k\u0119 akowc\u00f3w na Sybir, do czego przyczyni\u0142 si\u0119 \u0141ukasik, mia\u0142em prawo wykona\u0107 na nim wyrok \u015bmierci, bo takie by\u0142y ostatnie rozkazy Komendy NZW.
Gdy moi adwokaci wyczerpali ju\u017c mo\u017cliwo\u015bci prawne, do sprawy w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 pp\u0142k Skarbimir Socha, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 ode mnie pe\u0142nomocnictwo do wniesienia skargi do Trybunatu Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu. G\u0142\u00f3wnym argumentem zawartym w skardze by\u0142 brak szczeg\u00f3\u0142owego \u015bledztwa, kt\u00f3re powinien przeprowadzi\u0107 IPN w Lublinie. Kolejnym wa\u017cnym argumentem by\u0142o przyznanie mi przez Urz\u0105d ds. Kombatant\u00f3w uprawnie\u0144 kombatanckich do 31 grudnia 1956 roku. (W decyzji urz\u0119du czytamy, \u017ce dalszego okresu nie mo\u017ce uzna\u0107 ze wzgl\u0119du na to, \u017ce ustawa za ostateczny termin uznaje w\u0142a\u015bnie do ko\u0144ca 1956 roku). R\u00f3wnie\u017c ca\u0142y pobyt w wi\u0119zieniu od stycznia 1962 do sierpnia I971 roku zosta\u0142 uznany za „walk\u0119 o wolno\u015b\u0107 Polski”. Jednak polskie s\u0105dy nie zrehabilitowa\u0142y mnie, a przede wszystkim nie wyja\u015bni\u0142y sprawy mordu UB na \u017co\u0142nierzach „Garbatego” w sierpniu 1950 roku!
W Strasburgu spraw\u0119 przyj\u0119to do rozpatrzenia, ale wyrok by\u0142 dla mnie niekorzystny. Starania, by uzyska\u0107 pomoc od naszych europos\u0142\u00f3w nie odnios\u0142y skutku. Nawet nie otrzyma\u0142em odpowiedzi na moj\u0105 pro\u015bb\u0119.
Za walk\u0119 z Niemcami otrzyma\u0142em Krzy\u017c Narodowego Czynu Zbrojnego i Krzy\u017c Partyzancki. Za walk\u0119 z komun\u0105 odznacze\u0144 \u017cadnych nie przyznaj\u0105. Taka jest dzi\u015b w Polsce sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/p>\n

Jakie przes\u0142anie chcia\u0142by Pan przekaza\u0107 pokoleniu, kt\u00f3re lata niemieckiej i sowieckiej okupacji
\nznaj\u0105 tylko z podr\u0119cznik\u00f3w historii?<\/span><\/p>\n

– Jestem ju\u017c starym cz\u0142owiekiem, mam 85 lat, uko\u0144czy\u0142em tylko szko\u0142\u0119 powszechn\u0105, reszta to szko\u0142a \u017cycia, kt\u00f3ra wiele mi da\u0142a.
Kochajcie Pana Boga, u niego zawsze mo\u017cna znale\u017a\u0107 si\u0142\u0119 do przetrwania, a nawet wiar\u0119 w ludzi, on jest sprawiedliwo\u015bci\u0105. Kochajcie Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry by\u0142 i jest ostoj\u0105 polsko\u015bci. W partyzantce, w wi\u0119zieniu UB, wsz\u0119dzie byli z nami ksi\u0119\u017ca. Kochajcie Polsk\u0119, bez niej \u017cy\u0107 si\u0119 nie da. Dlatego wychowani przez rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cyli w niewoli, mieli\u015bmy Polsk\u0119 w naszym sercu. Dla niej oddawali\u015bmy \u017cycie, przechodzili\u015bmy tortury i wi\u0119zienia, upodlenia. Cho\u0107 serce zalewa gorycz, to nie \u017ca\u0142uj\u0119 tych 29 lat, kt\u00f3re jej w ofierze sk\u0142adam. Post\u0105pi\u0142em tak, jak honor Polaka – \u017co\u0142nierza mi nakazywa\u0142. Jestem z tego dumny.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/span><\/p>\n

Opracowano na podstawie:<\/span>
Piotr Chmielowiec, Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa w \u0141a\u0144cucie 1944 – 1956<\/span>, Rzesz\u00f3w 2006.
Dionizy Garbacz, J\u00f3zef Zadzierski (1923-1946)<\/span>, [w:] Konspiracja i op\u00f3r spo\u0142eczny w Polsce 1944 – 1956. S\u0142ownik Biograficzny, tom. II,<\/span> s. 568-570. Krak\u00f3w-Warszawa-Wroc\u0142aw 2004
Dionizy Garbacz, Niewidoczna barykada (I)<\/span>, [w:] Sztafeta, nr 28,<\/span> Stalowa Wola 2007.
Dionizy Garbacz, Niewidoczna barykada (II)<\/span>, [w:] Sztafeta, nr 29<\/span>, Stalowa Wola 2007.
Dionizy Garbacz, Niewidoczna barykada (III),<\/span> [w:] Sztafeta, nr 30<\/span>, Stalowa Wola 2007.
Garbacz Dionizy, "Wo\u0142yniak". Legenda prawdziwa<\/span>, Stalowa Wola 1997.
Garbacz Dionizy, \u017bo\u0142nierze "Wo\u0142yniaka"<\/span>, Stalowa Wola 1999.
Krzysztof Kaczmarski, Rzeszowski Okr\u0119g Stronnictwa Narodowego i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (Narodowej Organizacji Wojskowej) w latach 1944-1947. Zarys problematyki<\/span>, [w:] Zeszyty Historyczne WiN-u, nr 21<\/span>, Krak\u00f3w 2004, s. 73-94.
Anna Gra\u017cyna Kister, Rozbicie oddzia\u0142u partyzanckiego Adama Kusza 19 sierpnia 1950 roku<\/span>, [w:] Niepodleg\u0142o\u015b\u0107, Tom LV<\/span>, Warszawa 2005, s. 348 – 363.
Jaros\u0142aw Kopi\u0144ski, Rozpracowanie struktur konspiracyjnych AK-WiN na przyk\u0142adzie dzia\u0142a\u0144 operacyjnych WUBP w Lublinie w latach 1944-1956<\/span>, [w:] Wobec komunizmu. Materia\u0142y z sesji naukowej pt. „Lubelskie i po\u0142udniowe Podlasie wobec komunizmu 1918-1989. Radzy\u0144 Podlaski 2 IX 2005<\/span>, Radzy\u0144 Podlaski 2006, s. 137 – 207.
Le\u015bniczy<\/span>, oprac. D. Garbacz, [w:] Sztafeta, nr 32<\/span>, Stalowa Wola 1994.
Piotr Niemiec, Chroni\u0142 mnie tylko las. Rozmowa z Andrzejem Kiszk\u0105…<\/span>, [w:] Tygodnik Nadwi\u015bla\u0144ski<\/span>, Nr 31 (1316), Tarnobrzeg 2007, s. 8.
Andrzej Pity\u0144ski, Rze\u017aba "Partyzanci" Andrzeja Pity\u0144skiego<\/span><\/a>, publikacja internetowa.
Stanis\u0142aw Puchalski, Partyzanci „Ojca Jana”<\/span>, Stalowa Wola 1996.
Adam Sikorski, Z archiwum IPN – W cieniu Porytowego Wzg\u00f3rza<\/span> – program emitowany w TVP Polonia, 18.06.2007, godz. 18.00.
Adam Sikorski, Z archiwum IPN – "Wo\u0142yniak"<\/span> – program emitowany w TVP Polonia, 26.03.2007, godz. 18.00.
Marta Startek, Pierwszy \u017co\u0142nierz III wojny<\/span>, [w:] Janowskie Korzenie <\/span>nr 5, Jan\u00f3w Lubelski 2005, s. 49-59.
J\u00f3zef Wieleba, J\u00f3zef K\u0142y\u015b – zapomniany bohater<\/span>, [w:] Janowskie Korzenie <\/span>nr 5, Jan\u00f3w Lubelski 2005, s. 65-69.
Praca zbiorowa, \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku<\/span>, Warszawa 2002.
Twarze lubelskiej bezpieki<\/span>, Katalog wystawy przygotowanej przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej O\/Lublin.<\/p>\n

Powy\u017cszy artyku\u0142 powsta\u0142 przy wydatnej wsp\u00f3\u0142pracy \u0141ukasza Pasztale\u0144ca z Janowa Lubelskiego, kt\u00f3remu serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 za poprawki merytoryczne, uzupe\u0142nienia i wszelk\u0105 pomoc !!!<\/span>
<\/font>
Rozbicie grupy Adama Kusza "Garbatego" – cz\u0119\u015b\u0107 1><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=831"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=831"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=831"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=831"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}