{"id":800,"date":"2007-12-06T12:10:29","date_gmt":"2007-12-06T11:10:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/12\/06\/kresowi-stracency-czesc-5\/"},"modified":"2019-03-22T23:01:06","modified_gmt":"2019-03-22T22:01:06","slug":"kresowi-stracency-czesc-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=800","title":{"rendered":"KRESOWI STRACE\u0143CY &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 5"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Wiosn\u0105 1945 na rozkaz Komendy Wile\u0144skiej rtm. &#8222;Boryna&#8221;, a nast\u0119pnie ppor. &#8222;Miedzianka&#8221; przyst\u0105pili do demobilizacji struktur AK na Nowogr\u00f3dczy\u017anie oraz przerzutu \u017co\u0142nierzy AK za &#8222;lini\u0119 Curzona&#8221;. Przerzucanie AK-owc\u00f3w &#8222;do Polski&#8221; trwa\u0142o do ko\u0144ca listopada 1945. Na og\u00f3\u0142 do organizowania tej operacji wykorzystywano &#8222;wtyczki&#8221; AK ulokowane w Pa\u0144stwowym Urz\u0119dzie Repatriacyjnym. Rozwi\u0105zane zosta\u0142y oddzia\u0142y: &#8222;Puchacza&#8221;, &#8222;Pi\u0119tki&#8221;, &#8222;My\u015bliwego&#8221;, &#8222;Filara&#8221;, &#8222;Por\u0119by&#8221;, &#8222;Oczka&#8221;, &#8222;\u015amig\u0142a&#8221;, &#8222;Nagana&#8221;, &#8222;Skiby&#8221;, &#8222;Lwa&#8221; i &#8222;Obiego&#8221;, ich \u017co\u0142nierze za\u015b w wi\u0119kszo\u015bci wyjechali na zach\u00f3d w transportach repatriacyjnych. Kilka oddzia\u0142\u00f3w, skupiaj\u0105cych ludzi ca\u0142kowicie zdekonspirowanych i poszukiwanych przez NKWD, przechodzi\u0142o za &#8222;lini\u0119 Curzona&#8221; z broni\u0105 w r\u0119ku [by\u0142y to m.in. oddzia\u0142y &#8222;Lalusia&#8221;, &#8222;\u015amia\u0142ego&#8221;, &#8222;\u017buka&#8221; i cz\u0119\u015b\u0107 grupy &#8222;Nied\u017awiedzia&#8221;]. Przej\u015bcie po\u0142\u0105czonych oddzia\u0142\u00f3w &#8222;Lalusia&#8221;, &#8222;Maroczego&#8221;, &#8222;Jurka&#8221; i &#8222;Pioruna&#8221; zako\u0144czy\u0142o si\u0119 28 lipca 1945 bitw\u0105 pod Kra\u015bnianami &#8211; ju\u017c po &#8222;polskiej stronie&#8221; granicy [partyzanci stracili 12 zabitych i 4 je\u0144c\u00f3w]. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 nowogr\u00f3dzkich AK-owc\u00f3w, po przej\u015bciu na tereny &#8222;Polski lubelskiej&#8221; kontynuowa\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w strukturach AK-WiN. Kresowi AK-owcy odegrali szczeg\u00f3lnie wa\u017cn\u0105 rol\u0119 na terenie Bia\u0142ostocczyzny.<br \/>\nW sierpniu 1945 wyjecha\u0142 na zach\u00f3d ppor. &#8222;Miedzianka&#8221;, a tak\u017ce pozosta\u0142o\u015bci kadry dow\u00f3dczej Nowogr\u00f3dzkiego Okr\u0119gu AK. W\u00f3wczas dzia\u0142alno\u015b\u0107 tego Okr\u0119gu zosta\u0142a zako\u0144czona.<br \/>\n<img src=\"resources\/Kresy20.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Ppor. Ludwik Nienartowicz &#8222;Mazepa&#8221;, &#8222;Miedzianka&#8221;. Przedwojenny prawnik. W Nowogr\u00f3dzkim Okr\u0119gu AK pe\u0142ni\u0142 r\u00f3\u017cne funkcje (Komendant Obwodu Nowogr\u00f3dek, szef \u017candarmerii IV batalionu 77 pp AK, oficer do zada\u0144 specjalnych). Po lipcu 1944 r. oficer w sztabie por. Jana Borysewicza &#8222;Krysi&#8221;, po jego \u015bmierci Komendant Zgrupowania &#8222;P\u00f3\u0142noc&#8221; i Obwodu Lida. W okresie kwiecie\u0144 &#8211; sierpie\u0144 1945 r. ostatni p.o. Komendanta Nowogr\u00f3dzkiego Okr\u0119gu AK i organizator demobilizacji aktyw\u00f3w AK na Ziemi Nowogr\u00f3dzkiej. Z prawej strony: Ma\u0142gorzata Kawrygo &#8222;Ma\u0142gorzata&#8221;. Osadniczka wojskowa w pow. lidzkim (peowiaczka). Szefowa \u0142\u0105czniczek w IV batalionie 77 pp AK. Jej syn poleg\u0142 w walce z Niemcami jako \u017co\u0142nierz tego oddzia\u0142u w pa\u017adzierniku 1943 r. Po lipcu 1944 r. aresztowana przez NKWD, brak informacji o dalszych losach. <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jednak na Nowogr\u00f3dczy\u017anie pozosta\u0142a nadal znaczna liczba \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej, a tak\u017ce ca\u0142e fragmenty struktur terenowych [plac\u00f3wki] i grupy zbrojne. R\u00f3\u017cne by\u0142y powody, kt\u00f3re sprawi\u0142y, \u017ce ludzie ci pozostali na Ziemiach Utraconych. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich nadal wierzy\u0142a, \u017ce alianci nie pozwol\u0105, aby ZSSR anektowa\u0142 ziemie polskie i \u017ce zaistnia\u0142a sytuacja ma charakter przej\u015bciowy. Inni \u015bwiadomie podj\u0119li decyzj\u0119 pozostania na Kresach i prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci niepodleg\u0142o\u015bciowej, jeszcze inni po prostu nie mieli mo\u017cliwo\u015bci wyjazdu w ramach akcji repatriacyjnej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wywodzi\u0142a si\u0119 z ludno\u015bci wiejskiej &#8211; ch\u0142op\u00f3w i drobnej szlachty za\u015bciankowej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Najpowa\u017cniejszym o\u015brodkiem koordynuj\u0105cym dzia\u0142alno\u015b\u0107 polskiego podziemia na Nowogr\u00f3dczy\u017anie w latach 1945-1949 by\u0142 Obw\u00f3d Szczuczyn-Lida [Obw\u00f3d 49\/76] dowodzony przez ppor. Anatola Radziwonika &#8222;Olecha&#8221;. Aczkolwiek pozbawiony \u0142\u0105czno\u015bci z centrami polskiej dzia\u0142alno\u015bci niepodleg\u0142o\u015bciowej w Polsce [WiN] utrzymywa\u0142 kontakt z poakowskimi strukturami w powiecie grodzie\u0144skim [zgrupowanie ppor. Mieczys\u0142awa Niedzi\u0144skiego &#8222;Niemna&#8221;, &#8222;Mena&#8221;, &#8222;Bena&#8221;] i w powiecie wo\u0142kowyskim [oddzia\u0142 Chwieduka &#8222;Cietrzewia&#8221;]. Ppor. &#8222;Olech&#8221; stworzy\u0142 siln\u0105 sie\u0107 plac\u00f3wek konspiracyjnych na terenie powiatu szczuczy\u0144skiego i lidzkiego. Jego zast\u0119pc\u0105 by\u0142 sier\u017c. Pawe\u0142 Klikowicz &#8222;Irena&#8221;.<br \/>\n<img src=\"resources\/Kresy13.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Ppor. Anatol Radziwonik &#8222;Olech&#8221;, &#8222;Mruk&#8221;, &#8222;Stary&#8221;, &#8222;Ojciec&#8221;. Nauczyciel z Iszczo\u0142nian, harcerz. W okresie okupacji niemieckiej dow\u00f3dca plutonu w VII baonie 77. pp AK. Po lipcu 1944 Komendant po\u0142\u0105czonych obwod\u00f3w Szczuczyn i Lida [Obw\u00f3d nr 49\/67] oraz dow\u00f3dca silnego oddzia\u0142u partyzanckiego. Najwybitniejszy organizator polskiego powojennego podziemia na Ziemi Nowogr\u00f3dzkiej. Poleg\u0142 wraz z oddzia\u0142em przybocznym w walce z NKWD 12 maja 1949 pod Raczkowszczyzn\u0105. <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Opr\u00f3cz si\u0142 znajduj\u0105cych si\u0119 w konspiracji ppor. &#8222;Olechowi&#8221; podlega\u0142o kilka oddzia\u0142\u00f3w i grup partyzanckich [sier\u017c. &#8222;Ireny&#8221;, ppor. Witolda Male\u0144czyka &#8222;Cygana&#8221;, Wac\u0142awa Szwarobowicza &#8222;Kiepury&#8221;, NN &#8222;Petera&#8221;, Leona \u0141apota &#8222;Magika&#8221;]. Prowadzi\u0142y one dzia\u0142ania z zakresu samoobrony przed NKWD, likwidowa\u0142y konfident\u00f3w, funkcjonariuszy NKWD i szczeg\u00f3lnie szkodliwych przedstawicieli aparatu administracyjno-partyjnego, niszczy\u0142y dokumentacj\u0119 &#8222;sielsowiet\u00f3w&#8221;, zwalcza\u0142y pierwsze pr\u00f3by &#8222;kolektywizacji&#8221; wsi kresowych pal\u0105c ko\u0142chozy i rozbijaj\u0105c posterunki ochronne. Tak\u017ce poszczeg\u00f3lne plac\u00f3wki terenowe w miar\u0119 potrzeby mobilizowa\u0142y do akcji w\u0142asne patrole bojowe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Oddzia\u0142y ppor. &#8222;Olecha&#8221; cieszy\u0142y si\u0119 silnym poparciem ludno\u015bci kresowej. Dzi\u0119ki jej pomocy utrzyma\u0142y si\u0119 w terenie do 1949. W marcu 1949 poleg\u0142 w zasadzce ppor. &#8222;Cygan&#8221; i rozbita zosta\u0142a grupa &#8222;Petera&#8221;. Jeszcze w ko\u0144cu kwietnia ppor. &#8222;Olech&#8221; zdo\u0142a\u0142 przebi\u0107 si\u0119 przez ob\u0142aw\u0119 NKWD nad Lebiod\u0105 ko\u0142o Stankiewicz. Jednak ju\u017c 12 maja 1949 zgin\u0105\u0142 wraz z oddzia\u0142em przybocznym, okr\u0105\u017cony przez pu\u0142k NKWD pod Raczkowszczyzn\u0105. Grupa &#8222;Kiepury&#8221; zdo\u0142a\u0142a si\u0119 utrzyma\u0107 do 1951, jednak \u015bmier\u0107 ppor. &#8222;Olecha&#8221; zamyka okres zorganizowanego oporu na Nowogr\u00f3dczy\u017anie.<br \/>\n<img src=\"resources\/Kresy22.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Kwiecie\u0144 1945 r. Od lewej: Witold Szalewicz &#8222;Szczur&#8221;, Kazimierz Kiedyk &#8222;Klin&#8221;, sier\u017c. W\u0142adys\u0142aw Janczewski &#8222;Lalu\u015b&#8221;, dow\u00f3dca oddzia\u0142u. <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Opr\u00f3cz oddzia\u0142u ppor. &#8222;Olecha&#8221; w powiecie lidzkim dzia\u0142a\u0142y w latach 1945-1948 g\u0142o\u015bne oddzia\u0142y partyzanckie Micha\u0142a Durysa i Jana Bukatki, za\u015b w rejonie Iwja i Wo\u0142o\u017cyna oddzia\u0142 Boles\u0142awa Jurgiela &#8222;Jelenia&#8221; [tzw. &#8222;Jurgielewcy&#8221;] oraz grupa Zenona Zabrodzkiego. Durys poleg\u0142 13 lipca 1947 w walce z NKWD w Wielkim Siole [pow. Lida], oddzia\u0142 Bukatki zosta\u0142 rozbity 28 marca 1948 w Domejkach [Bukatko poleg\u0142], Jurgiel zgin\u0105\u0142 w 1950 ko\u0142o Bakszt. Zabrodzki zosta\u0142 rozbity przez NKWD jeszcze w ko\u0144cu 1949. W latach 1949-51 utrzyma\u0142a si\u0119 w rejonie Wo\u0142o\u017cyna i Iwie\u0144ca grupa Radiuka i Szyd\u0142owskiego.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o kolejnych, silnych lokalnych o\u015brodkach poakowskich, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cych z ppor. &#8222;Olechem&#8221;, jakie uformowa\u0142y si\u0119 w powiatach grodzie\u0144skim i wo\u0142kowyskim &#8211; aczkolwiek wcze\u015bniej zwi\u0105zane by\u0142y strukturalnie z Bia\u0142ostockim Okr\u0119giem AK. W 1945 operowa\u0142o tam kilka oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci zosta\u0142y rozbite przez NKWD [z broni\u0105 w r\u0119ku zdo\u0142a\u0142 si\u0119 przebi\u0107 do &#8222;Polski lubelskiej&#8221; jedynie oddzia\u0142 ppor. Stefana Pabisia &#8222;Stefana&#8221; &#8211; grupa BOA &#8211; &#8222;Bojowy Oddzia\u0142 Armii&#8221;].<br \/>\n<img src=\"resources\/Kresy10.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-style: italic; font-size: small;\">Oddzia\u0142 partyzancki plut. Bronis\u0142awa Zab\u0142ockiego &#8222;Oczka&#8221; z tereniu Puszczy Nalibockiej, pa\u017adziernik 1945. Od lewej stoj\u0105: Pius \u017bo\u0142\u0119dziowski &#8222;Kmicic&#8221; [ranny pod Rowinami, aresztowany przez<br \/>\nNKWD], Leopold Mackiewicz &#8222;Konrad&#8221;, J\u00f3zef Bogucki &#8222;S\u0142owik&#8221;, Wojgienica &#8222;Jurek&#8221;, Micha\u0142 Terpi\u0142owski, Bronis\u0142aw Burzy\u0144ski, Kucharonek &#8222;Gruby&#8221; [zmar\u0142 w \u0142agrze], Franciszek Lewkowicz &#8222;K\u0142os&#8221;, W\u0142adys\u0142aw Kotkowski &#8222;Skowronek&#8221;.<br \/>\nKl\u0119cz\u0105 od lewej: Henryk Burzy\u0144ski &#8222;Soroka&#8221;, Pawe\u0142 Raubo, Leon Burzy\u0144ski &#8222;Olgierd&#8221;, Roman Kosicki &#8222;Traugutt&#8221;, Jan Kozakiewicz &#8222;Zaremba&#8221;, Chodarcewicz &#8222;Brzoza&#8221; [zgin\u0105\u0142 podczas pr\u00f3by aresztowania przez NKWD], \u0141odziato &#8222;\u0141uniniec&#8221;.<br \/>\nSiedz\u0105 od lewej: Eugeniusz Egierd &#8222;Butrym&#8221; [zamordowany w \u0142agrze], plut. Boles\u0142aw Zab\u0142ocki &#8222;Oczko&#8221; [dow\u00f3dca oddzia\u0142u], N.N. &#8222;Piorunek&#8221; [zgin\u0105\u0142 podczas pr\u00f3by aresztowania].<br \/>\nOddzia\u0142 sk\u0142ada\u0142 si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci z partyzant\u00f3w III i VI baonu 77. pp AK. Wykona\u0142 wiele akcji z zakresu samoobrony przed NKWD. W pa\u017adzierniku 1945 zosta\u0142 rozwi\u0105zany, a jego \u017co\u0142nierze w zorganizowany spos\u00f3b &#8222;przerzuceni&#8221; w transportach PUR &#8222;do Polski&#8221;. Dwie grupy ewakuowa\u0142y si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie, trzecia wpad\u0142a w r\u0119ce NKWD i \u015blad po niej zagin\u0105\u0142. &#8222;Oczko&#8221;, &#8222;Soroka&#8221;, &#8222;Zar\u0119ba&#8221; zostali aresztowani przez UB. Zwolnieni w lipcu 1956 r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Latem i jesieni\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 aktyw\u00f3w organizacyjnych obj\u0119ta zosta\u0142a, podobnie jak w Okr\u0119gu &#8222;N\u00f3w&#8221;, ewakuacj\u0105 za &#8222;lini\u0119 Curzona&#8221;. Jedynym o\u015brodkiem oporu, jaki pozosta\u0142 w\u00f3wczas w powiecie Grodno, kierowa\u0142 \u00f3wczesny II zast\u0119pca Komendanta Obwodu ppor. Mieczys\u0142aw Niedzi\u0144ski &#8222;Men&#8221;, &#8222;Ren&#8221;, &#8222;Niemen&#8221; [pierwszy partyzant Grodzie\u0144szczyzny z lat okupacji niemieckiej, \u017co\u0142nierz I i VII\/77. pp AK]. Jego decyzja o nieopuszczaniu Grodzie\u0144szczyzny, by\u0142a \u015bwiadomym wyborem oficera, kt\u00f3ry jako jedyny z tego terenu opowiedzia\u0142 si\u0119 przeciwko koncepcji zako\u0144czenia dzia\u0142alno\u015bci organizacyjnej i ewakuacji na zach\u00f3d. Jesieni\u0105 1945 &#8222;Men&#8221; sformowa\u0142 nowy oddzia\u0142 partyzancki pod dow\u00f3dztwem plut. J\u00f3zefa Mik\u0142aszewicza &#8222;Fali&#8221;. Wiosn\u0105 1946 oddzia\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0142 stan 70 ludzi. Ponadto na lewym brzegu Niemna, wzd\u0142u\u017c granicy litewskiej, operowa\u0142 kilkunastoosobowy oddzia\u0142 Bronis\u0142awa Maciukiewicza &#8222;Bawarskiego&#8221;. Oba oddzia\u0142y mia\u0142y charakter grup le\u015bnych i dysponowa\u0142y licznymi bunkrami ukrytymi w wi\u0119kszych kompleksach las\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Straty poniesione w lecie 1946 spowodowa\u0142y, \u017ce &#8222;Men&#8221; zdecydowa\u0142 si\u0119 podzieli\u0107 oddzia\u0142 g\u0142\u00f3wny, operuj\u0105cy dotychczas w zwartej ca\u0142o\u015bci, na trzy pododdzia\u0142y. Dowodzili nimi J\u00f3zef Mik\u0142aszewicz &#8222;Fala&#8221;, Franciszek Talewicz &#8222;Komar&#8221; oraz Markisz [imi\u0119 nieznane] &#8222;Nied\u017awied\u017a&#8221;. Ci\u0119\u017car dzia\u0142a\u0144 dywersyjnych i samoobronnych spoczywa\u0142 w g\u0142\u00f3wnej mierze na grupie &#8222;Fali&#8221;, kt\u00f3ra wykona\u0142a szereg uderze\u0144 w sowiecki aparat policyjno-administracyjny i zlikwidowa\u0142a dziesi\u0105tki donosicieli i agent\u00f3w NKWD. Wszystkie pododdzia\u0142y zdo\u0142a\u0142y przetrwa\u0107 zim\u0119 1946\/47 i prawie ca\u0142y rok 1947. Jednak kolejna zima 1947\/48 przynios\u0142a zag\u0142ad\u0119 grup &#8222;Nied\u017awiedzia&#8221; i &#8222;Komara&#8221; osaczonych przez NKWD w le\u015bnych obozowiskach. Z rozbitk\u00f3w grupy &#8222;Nied\u017awiedzia&#8221; sformowano nowy pododdzia\u0142 dowodzony przez J\u00f3zefa Stasiewicza &#8222;Samotnego&#8221;. Natomiast wiosn\u0105 1948, w zwi\u0105zku z rozbudow\u0105 liczebn\u0105, oddzia\u0142 &#8222;B\u0105ka&#8221; zosta\u0142 podzielony na dwie grupy: pierwsz\u0105 dowodzi\u0142 sam &#8222;B\u0105k&#8221;, drug\u0105 Stanis\u0142aw Burba &#8222;Skoczek&#8221;. W maju tego roku grupa &#8222;Fali&#8221;, przy kt\u00f3rej przebywa\u0142 sam &#8222;Men&#8221;, przeprowadza\u0142a akcje oczyszczania terenu z agentury NKWD.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Podczas tej operacji zosta\u0142a otoczona przez NKWD na koloniach wsi Czeszczewlany i ca\u0142kowicie zniszczona, polegli tak\u017ce obaj partyzanccy dow\u00f3dcy. \u015amier\u0107 &#8222;Mena&#8221; ko\u0144czy okres skoordynowanej dzia\u0142alno\u015bci polskich grup partyzanckich na Grodzie\u0144szczy\u017anie. Prowadzone bez przerwy przez NKWD aresztowania doprowadzi\u0142y w znacznym stopniu do rozbicia siatki terenowej w powiecie grodzie\u0144skim. Ci\u0119\u017car dzia\u0142a\u0144 zosta\u0142 w\u00f3wczas przeniesiony na tereny litewskie.<br \/>\n<img src=\"resources\/Kresy23.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Wersoka ko\u0142o Kole\u015bnik, kwiecie\u0144 1945. O prawej: Stanis\u0142aw Krukowski &#8222;M\u0142ot&#8221; i Jan Grzywacz &#8222;Komar&#8221;. Obaj zgin\u0119li 7 maja w Wersoce pod Wojdagami w walce stoczonej przez oddzia\u0142 sier\u017c. Janczewskiego &#8222;Lalusia&#8221; z grup\u0105 operacyjn\u0105 NKWD.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nieco mniej rozbudowany o\u015brodek polskiej pracy konspiracyjnej powsta\u0142 we wschodnich gminach powiatu wo\u0142kowyskiego wiosn\u0105 1946. Wtedy to w\u0142a\u015bnie ks. Antoni Ba\u0144kowski z Krzemienicy Ko\u015bcielnej oraz AK-owcy Bronis\u0142aw Chwiediuk &#8222;Cietrzew&#8221; i Antoni Szot &#8222;Burza&#8221; zorganizowali sie\u0107 terenow\u0105 i oddzia\u0142 partyzancki, wyst\u0119puj\u0105cy pod nazw\u0105 &#8222;Reduta 2&#8221;. Jego liczebno\u015b\u0107 okresowo si\u0119ga\u0142a 30 ludzi. Oddzia\u0142 posiada\u0142 zaplecze w postaci czterech pluton\u00f3w [o\u015brodk\u00f3w] konspiracyjnych. Wiosn\u0105 1947 z &#8222;Reduty 2&#8221; wydzielono now\u0105 grup\u0119 partyzanck\u0105 dowodzon\u0105 przez J\u00f3zefa Karnacewicza &#8222;Kwiata&#8221; &#8211; o kryptonimie &#8222;\u017b\u0105d\u0142o&#8221; [kilkunastu ludzi]. Wkr\u00f3tce potem powsta\u0142 kolejny oddzia\u0142 dowodzony przez Micha\u0142a Cis\u0142owskiego &#8222;Go\u0142\u0119bia&#8221; [pocz\u0105tkowo 11, a wiosn\u0105 1948 ponad 20 ludzi]. Grupa &#8222;\u017b\u0105d\u0142o&#8221; do\u015b\u0107 szybko uleg\u0142a rozpadowi w wyniku kolejnych &#8222;wsyp&#8221; i aresztowa\u0144. Oddzia\u0142y wo\u0142kowyskie unika\u0142y walk z milicj\u0105 i NKWD, ograniczaj\u0105c swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 do niezb\u0119dnej samoobrony, przejawiaj\u0105cej si\u0119 przede wszystkim likwidowaniem agent\u00f3w i donosicieli. W czerwcu 1948 oddzia\u0142 &#8222;Go\u0142\u0119bia&#8221; uwik\u0142a\u0142 si\u0119 jednak w walki z grupami operacyjnymi NKWD, w wyniku kt\u00f3rych zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo rozbity. W polu utrzyma\u0142 si\u0119 jedynie niedu\u017cy patrol &#8222;Cietrzewia&#8221; &#8211; do czasu zlikwidowania przez NKWD 13 wrze\u015bnia 1948 we wsi Stanielewicze [ranny &#8222;Cietrzew&#8221; zosta\u0142 wzi\u0119ty do niewoli i skazany na 25 lat obozu]. Uj\u0119cie &#8222;Cietrzewia&#8221;, poprzedzone rozbiciem przez NKWD wi\u0119kszo\u015bci ogniw siatki konspiracyjnej, ko\u0144czy okres zorganizowanego polskiego oporu w powiecie wokowyskim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ostatnim g\u0142o\u015bnym akordem na tym terenie by\u0142o zlikwidowanie 19 grudnia 1948 przez grup\u0119 NKWD ko\u0142o wsi D\u0105browniki 4-osobowego patrolu &#8222;Wilka&#8221;, sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z niedobitk\u00f3w oddzia\u0142u &#8222;Kwiata&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W latach 1949-1953 na Nowogr\u00f3dczy\u017anie dzia\u0142a\u0142y jeszcze ma\u0142e grupki partyzanckie oraz pojedynczy partyzanci walcz\u0105cy na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 z systemem komunistycznym. Najs\u0142ynniejszymi ostatnimi partyzantami Ziemi Nowogr\u00f3dzkiej byli Puchalski z Klukowicz i Hryniewicz &#8222;Bogdan&#8221; ze wsi Jodki [w okresie okupacji niemieckiej partyzant IV\/77. pp AK &#8222;Ragnera&#8221;]. &#8222;Bogdan&#8221; zas\u0142yn\u0105\u0142 z likwidacji wielu funkcjonariuszy NKWD i ich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Jego s\u0142ynnym wyczynem by\u0142o wystrzelanie &#8222;zastawy&#8221; &#8211; zasadzki urz\u0105dzonej przez NKWD w sierpniu 1953 na drodze pod Berd\u00f3wk\u0105. Zgin\u0119\u0142o w\u00f3wczas 4 funkcjonariuszy NKWD &#8211; w tym kapitan. &#8222;Bogdan&#8221; wpad\u0142 w r\u0119ce Sowiet\u00f3w w wyniku zdrady jesieni\u0105 1953. Wywieziony do Grodna zagin\u0105\u0142 bez \u015bladu. Wraz z jego uj\u0119ciem wygas\u0142 zbrojny op\u00f3r polski wobec w\u0142adz ZSRR na Ziemi Nowogr\u00f3dzkiej&#8230;<br \/>\n<img src=\"resources\/Kresy14.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<br style=\"font-weight: bold;\" \/><span style=\"font-weight: bold;\"><span style=\"font-style: italic;\">Dr Kazimierz Krajewski<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\">Powy\u017cszy tekst, autorstwa dr Kazimierza Krajewskiego &#8211; kierownika Referatu Bada\u0144 Naukowych i Zbior\u00f3w Bibliotecznych, OBEP warszawskiego Oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej pochodzi z pracy zbiorowej: &#8222;\u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku&#8221;, Warszawa 2002. Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 autorowi za wyra\u017cenie zgody na publikacj\u0119.<\/span><span style=\"font-weight: bold;\"><br style=\"font-weight: bold;\" \/><\/span><a href=\"http:\/\/ww\nw.podziemiezbrojne.pl\/2007\/12\/KRESOWI-STRACENCY-czesc-1.html\"><br \/>\n<\/a><span style=\"font-size: small;\"><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=1108\"><span style=\"font-weight: bold;\">Kresowi Strace\u0144cy &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 1&gt;<\/span><\/a><br style=\"font-weight: bold;\" \/><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\"><span style=\"font-weight: bold;\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wiosn\u0105 1945 na rozkaz &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=800"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1114,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions\/1114"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}