{"id":795,"date":"2007-12-17T22:06:56","date_gmt":"2007-12-17T21:06:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/12\/17\/rajd-patrolu-tygrysa-czesc-2\/"},"modified":"2007-12-17T22:06:56","modified_gmt":"2007-12-17T21:06:56","slug":"rajd-patrolu-tygrysa-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=795","title":{"rendered":"Rajd patrolu "Tygrysa" – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"


\u017bo\u0142nierze 3 szwadronu 6 Brygady Wile\u0144skiej (w \u015brodku ppor. "Lufa"), 10 listopad 1947 r.<\/span><\/font><\/p>\n

Pierwsze \u015blady jego dzia\u0142alno\u015bci odnajdujemy w listopadzie tego\u017c roku w postaci pokwitowa\u0144 z dw\u00f3ch akcji zaopatrzeniowych dokonanych na terenie powiatu bielskopodlaskiego w plac\u00f3wkach s\u0142u\u017cby le\u015bnej. Do operacji na terenie Prus wyruszy\u0142 w dniu 5.12.1946 r. z rejonu Bociek. Pocz\u0105tkowo jako \u015brodek transportu wykorzystywa\u0142 poci\u0105gi, co by\u0142o mo\u017cliwe, gdy\u017c pocz\u0105tkowo wyst\u0119powa\u0142 jako patrol ludowego WP kontroluj\u0105cy pasa\u017cer\u00f3w, potem za\u015b jako konw\u00f3j transportuj\u0105cy aresztanta.<\/p>\n

Patrol "Tygrysa” pokona\u0142 tras\u0119 wiod\u0105c\u0105 szlakiem kolejowym Niewodnica Korycka – Bia\u0142ystok – Szczytno i zgodnie z planem wysiad\u0142 z poci\u0105gu w tej ostatniej miejscowo\u015bci w dniu 7 grudnia 1946 r. Potem porusza\u0142 si\u0119 pieszo lub przy pomocy zdobycznych samochod\u00f3w. Ze Szczytna marszem pieszym osi\u0105gn\u0105\u0142 teren Olsztyna, sk\u0105d przesun\u0105\u0142 si\u0119 do powiatu lidzbarskiego. Maszerowano nocami, bez mapy – kieruj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie kompasem, w trudnych warunkach terenowych i atmosferycznych (jak zapisa\u0142 "Tygrys" – "Mr\u00f3z nie do wytrzymania”<\/span>). Patrol za wszystko p\u0142aci\u0142 ludno\u015bci, za\u015b "Tygrys" prowadzi\u0142 dok\u0142adn\u0105 rachunkowo\u015b\u0107 dochod\u00f3w i wydatk\u00f3w, wed\u0142ug wzoru przyj\u0119tego w pododdzia\u0142ach 6 Brygady Wile\u0144skiej. W ci\u0105gu dw\u00f3ch miesi\u0119cy dzia\u0142alno\u015bci w Prusach przychody grupy wynios\u0142y 8.800 z\u0142 (1.800 z\u0142 zabrano w dw\u00f3ch sp\u00f3\u0142dzielniach i 7.000 z\u0142 napotkanym dezerterom w\u0142\u00f3cz\u0105cym si\u0119 po wioskach), za\u015b koszty utrzymania nie mniej ni\u017c 12.130 z\u0142. Mo\u017cna s\u0105dzi\u0107 i\u017c opr\u00f3cz przychod\u00f3w uzyskiwanych na miejscu patrol musia\u0142 posiada\u0107 jakie\u015b fundusze organizacyjne, zabrane na drog\u0119. Lecz i tak w jego bud\u017cecie wyst\u0119powa\u0142 deficyt, jako \u017ce "Tygrys" odnotowa\u0142 – "Od Jasia po\u017cyczono 650 z\u0142”<\/span>.<\/p>\n

Podczas pobytu na Warmii patrol dokona\u0142 kilku akcji – 16 grudnia 1946 r. rozbrojono posterunek MO i grup\u0119 wojska w gminnej miejscowo\u015bci Lubomino pow. Lidzbark Warmi\u0144ski. W dniu 23 grudnia 1946 r. wykonano wypad na miejscowo\u015b\u0107 Launau (\u0141aniewo), gm. Runowo pow. Lidzbark Warmi\u0144ski, gdzie obiektem akcji sta\u0142a si\u0119 sp\u00f3\u0142dzielnia, z kt\u00f3rej zabrano potrzebne patrolowi zaopatrzenie. Dodatkowym elementem dzia\u0142a\u0144 sta\u0142o si\u0119 zatrzymanie samochodu osobowego z dwoma funkcjonariuszami PUBP w Lidzbarku i szoferem PPR-owcem (jeden z funkcjonariuszy – cz\u0142onek PPR Edward Walczak – zosta\u0142 rozstrzelany w odleg\u0142o\u015bci 7 km od Lunau). Drugiego – Tadeusza Lewandowskiego – kt\u00f3ry obieca\u0142 "popraw\u0119" wcielono do grupy nadaj\u0105c mu pseudonim "Wyzwoleniec" (uciek\u0142 po tygodniu). "Tygrys" skorzysta\u0142 ze zdobycznego samochodu, a zapewne tak\u017ce z zezna\u0144 rozbrojonych funkcjonariuszy, i w nocy 23\/24 grudnia pojecha\u0142 do miejscowo\u015bci Basinowo, sk\u0105d zabra\u0142 aktywist\u0119 PPR Paw\u0142a Rasina sprawuj\u0105cego funkcj\u0119 zast\u0119pcy przewodnicz\u0105cego obwodowej komisji wyborczej w gminie Gietrzwa\u0142d. Zosta\u0142 on rozstrzelany.<\/p>\n

\u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia 1946 r. patrol "Tygrysa" sp\u0119dzi\u0142 w lesie. Jego dow\u00f3dca odnotowa\u0142 dobry nastr\u00f3j partyzant\u00f3w pomimo ci\u0119\u017ckich warunk\u00f3w bytowych. Unikanie postoj\u00f3w we wsiach by\u0142o krokiem bardzo rozs\u0105dnym, gdy\u017c w terenie dzia\u0142alno\u015bci patrolu operowa\u0142y oddzia\u0142y wojska. W tym czasie "Tygrys" odnotowa\u0142 w swych zapiskach, \u017ce ju\u017c 20 grudnia uzyska\u0142 wiadomo\u015b\u0107 od "pewnych os\u00f3b", i\u017c informacje na temat jego patrolu zosta\u0142y rozes\u0142ane do wszystkich Urz\u0119d\u00f3w Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, jednak "po\u015bcig by\u0142 niedu\u017cy". Z jego dalszych zapisk\u00f3w wynika jednak, \u017ce wojsko na wszystkich drogach urz\u0105dzi\u0142o blokady, a milicja wykazywa\u0142a bojow\u0105 postaw\u0119 ("wszystkie posterunki podminowane" – zauwa\u017ca\u0142 "Tygrys").

6 Brygada Wile\u0144ska w marszu, kwiecie\u0144 1946 r., Bia\u0142ostocczyzna.<\/font><\/p>\n

27 grudnia 1946 r. patrol "Tygrysa" ponownie wyruszy\u0142 do akcji. Zatrzyma\u0142 na drodze samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy, za\u0142adowa\u0142 si\u0119 na niego i pojecha\u0142 na operacj\u0119 do gminnej miejscowo\u015bci Peterswalde (Pietaszewo, Pietrzwa\u0142d), a nast\u0119pnie w rejon Jezioran pow. Lidzbark Warmi\u0144ski. Wyst\u0119puj\u0105c jako grupa UBP z zaskoczenia rozbroi\u0142 posterunek MO w Peterswaldzie i zlikwidowa\u0142 przygotowania do wybor\u00f3w w tej\u017ce gminie, potem za\u015b pod Jezioranami rozbroi\u0142 z zaskoczenia dwa posterunki MO w miejscowo\u015bciach Siegfriedswalde (obecne Radostowo?) i Lamkowo. Patrol partyzancki po opuszczeniu Lamkowa by\u0142 \u015bcigany przez grup\u0119 operacyjn\u0105 na dw\u00f3ch samochodach, lecz do\u015b\u0107 szybko zdo\u0142a\u0142 j\u0105 "zgubi\u0107". Cz\u0119\u015b\u0107 zdobycznej broni zniszczono i wyrzucono, cz\u0119\u015b\u0107, jak wynika z zapisk\u00f3w "Tygrysa", przekazano "porz\u0105dnym ludziom" z kt\u00f3rymi patrol mia\u0142 kontakt. Podczas akcji w Pietrzwa\u0142dzie uj\u0119to sekretark\u0119 tamtejszej gminy \u0141ucj\u0119 Anatolak b\u0119d\u0105c\u0105 cz\u0142onkiem ZWM i PPR – a zarazem i wsp\u00f3\u0142pracowniczk\u0105 resortu bezpiecze\u0144stwa (zosta\u0142a ona rozstrzelana 28 grudnia 1946 r. w rejonie m. Kot, pow. Nidzica).
Podczas akcji w Peterswalde patrol uprowadzi\u0142 ze sob\u0105 kilka os\u00f3b i podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 wcielenia ich w swe szeregi. Byli to Hipolit Moskalik (w\u00f3jt tamtejszej gminy), UB-owiec Tadeusz Lewandowski oraz ORMO-wcy Henryk Bogusz i Jan Kempkiewicz. W dniu 29 grudnia odebrano od nich przysi\u0119g\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a improwizowan\u0105 formu\u0142\u0119, bez wymieniania nazwy jakiejkolwiek organizacji. Odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do s\u0142u\u017cby Bogu i Polsce, prawa partyzant\u00f3w i walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 przeciw komunizmowi. Powi\u0119kszenie grupy tym sposobem nie by\u0142o dobrym pomys\u0142em. Nowi "partyzanci" nie byli ochotnikami, wcielenie do oddzia\u0142u uratowa\u0142o ich od \u015bmierci, lecz nie mieli najmniejszej ochoty na pozostanie "w lesie". Pierwszy z nich, ORMO-wiec Jan Kemkowski uciek\u0142 w dniu przysi\u0119gi. Dwaj nast\u0119pni – Tadeusz Lewandowski i Henryk Bogusz zbiegli z posterunku wartowniczego 3 stycznia 1947 r. Wbrew ocenie wyra\u017conej w zapiskach "Tygrysa" zbiegowie zameldowali si\u0119 z broni\u0105 w PUBP w Lidzbarku Warmi\u0144skim, co i tak nie uchroni\u0142o ich przed aresztowaniem. Tak\u017ce 29 grudnia 1946 r. o godz. 18 patrol "Tygrysa" zaatakowa\u0142 posterunek MO we wsi Kot gm. Jedwabno pow. Nidzica. Za\u0142oga posterunku nie da\u0142a si\u0119 jednak zaskoczy\u0107 i rozbroi\u0107, podj\u0119\u0142a zdecydowana obron\u0119 otwieraj\u0105c ogie\u0144 i rzucaj\u0105c granaty. Partyzanci musieli wycofa\u0107 si\u0119. Zlikwidowano jedynie komendanta posterunku, cz\u0142onka PPR Eugeniusza Karwowskiego, kt\u00f3ry wcze\u015bniej wpad\u0142 w r\u0119ce partyzant\u00f3w.<\/p>\n

Po\u015bcig id\u0105cy \u015bladem patrolu "Tygrysa" dopad\u0142 go 31 grudnia 1946 r. w le\u015bnicz\u00f3wce Nielsce. Partyzanci po kr\u00f3tkiej wymianie ognia zdo\u0142ali jednak oderwa\u0107 si\u0119 od pogoni. Grupa operacyjna UBP poszukuj\u0105ca partyzant\u00f3w spali\u0142a budynek, w kt\u00f3rym patrol "Tygrysa" zatrzymali si\u0119 na post\u00f3j, a tak\u017ce odnalaz\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 zniszczonej i porzuconej broni pochodz\u0105cej ze zdobyczy na MO. Funkcjonariusze UBP dokonali tak\u017ce aresztowa\u0144 szeregu os\u00f3b oskar\u017conych o udzielanie pomocy partyzantom (\u0142\u0105cznie pod tym zarzutem aresztowano 9 os\u00f3b, w tym Aleksandr\u0119 Smorczewsk\u0105 – siostr\u0119 "Sroki" i "S\u0142owika", a tak\u017ce wszystkich pracownik\u00f3w UB, MO oraz cz\u0142onk\u00f3w PPR i ORMO, kt\u00f3rzy zostali zatrzymani przez partyzant\u00f3w i zostali puszczeni wolno lub uciekli).
W dniu 8 stycznia 1947 r. patrol zatrzyma\u0142 si\u0119 na post\u00f3j w miejscowo\u015bci Gloa. W tym rejonie "Tygrys" zarz\u0105dzi\u0142 dwudniowy odpoczynek. 9.1.1947 r. patrol uj\u0105\u0142 dezertera z LWP, kt\u00f3ry podaj\u0105c si\u0119 za partyzanta "nak\u0142ada\u0142 liczne kontrybucje i rabowa\u0142”. "Tygrys" nakaza\u0142 so\u0142tysowi wsi dostarczy\u0107 bandyt\u0119 do UBP. Jeszcze tego samego dnia zarz\u0105dzi\u0142 wymarsz patrolu w kie
\nrunku Szczytna, do miejscowo\u015bci Worfengrund, rozpoczynaj\u0105c tym samym odwr\u00f3t na Bia\u0142ostocczyzn\u0119, do macierzystego obwodu bielskiego. Nast\u0119pnego dnia wyruszono do miejscowo\u015bci Jedzwalde.

Chor. J\u00f3zef Koz\u0142owski "Las", "Vis" (stoi), zamordowany w wi\u0119zieniu na Rakowieckiej 12 VIII 1949 r. (fot. z 1944 r.)<\/span>
<\/font>
Maszerowano bardzo ostro\u017cnie, staraj\u0105c si\u0119 zaciera\u0107 \u015blady. Napotykana ludno\u015b\u0107 sygnalizowa\u0142a obecno\u015b\u0107 du\u017cych si\u0142 wojska na trasie przemarszu. Zauwa\u017cono te\u017c, \u017ce grupy wojska lub UB pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 samochodami penetruj\u0105 pojedyncze kolonie. 14\/15 stycznia nocowano w Rucianem, za\u015b 15\/16 stycznia w miejscowo\u015bci Klaine Latania. W dniu 16 stycznia przekroczono szos\u0119 Wielbark – Radzym. Od kilku dni pogorszy\u0142y si\u0119 warunki terenowe. \u015anieg utrudnia\u0142 maskowanie \u015blad\u00f3w, a jednocze\u015bnie w wyniku ocieplenia zacz\u0105\u0142 topnie\u0107, przez co teren sta\u0142 si\u0119 mokry utrudniaj\u0105c marsz.
16 stycznia patrol znalaz\u0142 si\u0119 ju\u017c na terenach obj\u0119tych dzia\u0142alno\u015bci\u0105 grup partyzanckich XVI Okr\u0119gu NZW dowodzonych przez chor. J\u00f3zefa Koz\u0142owskiego „Lasa”. Zapiski "Tygrysa" z tego okresu zawieraj\u0105 bardzo ciekawe uwagi na temat stosunku miejscowej ludno\u015bci do w\u0142adz komunistycznych, wybor\u00f3w do Sejmu, a tak\u017ce na temat wysokiej jako\u015bci pracy siatki terenowej NZW. W dniu 18 stycznia 1947 r. przy pomocy gospodarza z siatki terenowej nawi\u0105zano \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z oddzia\u0142em partyzanckim Pogotowia Akcji Specjalnej NZW dowodzonym przez Piotra Macuka "S\u0119pa" i Boles\u0142awa Szyszko "Klona" . Kontakt z partyzantami NZW okaza\u0142 si\u0119 jednak trudny, gdy\u017c podejrzewali i\u017c patrol "Tygrysa" mo\u017ce by\u0107 grup\u0105 pozorowan\u0105 UBP. Dopiero gdy "Tygrys" poszed\u0142 do nich sam, bez broni, zabieraj\u0105c prowadzon\u0105 przez siebie dokumentacj\u0119, uwierzyli mu. W rezultacie patrol zosta\u0142 przeniesiony na zaufan\u0105 "melin\u0119" NZW, bardzo dobrze zakonspirowan\u0105. Nast\u0119pnego dnia okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce w\u0105tpliwo\u015bci narodowc\u00f3w nie zosta\u0142y ca\u0142kowicie rozwiane. Wieczorem na kwater\u0119 patrolu przysz\u0142o trzech ludzi z NZW, ubezpieczanych przez ca\u0142y oddzia\u0142. Narodowcy brali pod uwag\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozbrojenia patrolu "Tygrysa", ten jednak ponownie zdo\u0142a\u0142 ich uspokoi\u0107 i przekona\u0107, \u017ce dowodzi prawdziw\u0105 grup\u0105 partyzanck\u0105. Z kwatery NZW grupa mia\u0142a podj\u0105\u0107 dalszy "odskok". Powr\u00f3t patrolu mia\u0142 odbywa\u0107 si\u0119 teraz przy pomocy zorganizowanych przez \u017co\u0142nierzy NZW sa\u0144. Por. "Tygrys" jeszcze na Mazurach zaplanowa\u0142 ten etap "odskoku" licz\u0105cy 220 km, zamierzaj\u0105c w cztery dni pokonywa\u0107 odpowiednio 75, 85, 48 i 12 km dziennie. Kolejne odcinki mia\u0142y prowadzi\u0107 do Klimek, Milewa, Uszy i Kalinowa (\u0142\u0105cznie do przejechania 61 wiosek, jak oblicza\u0142 por. "Tygrys").
\"\"<\/a>
Wycinek mapy Okr\u0119gu Mazurskiego z 1946 r., z zaznaczon\u0105 przybli\u017con\u0105 tras\u0105 rajdu patrolu „Tygrysa” do by\u0142ych Prus Wschodnich, grudzie\u0144 1946 – stycze\u0144 1947 r. <\/span>[kliknij w miniaturk\u0119 mapy].<\/p>\n

<\/span><\/font>Od tej chwili organizacj\u0119 przerzutu patrolu "Tygrysa" wzi\u0119\u0142a na siebie sie\u0107 terenowa NZW. Zorganizowano rozpoznanie, wskazuj\u0105c przez jakie wioski patrol b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 przesuwa\u0107 si\u0119 bezpiecznie, wynaj\u0119\u0142a te\u017c podwody. Wyruszono 20 stycznia wieczorem, docieraj\u0105c nad ranem nast\u0119pnego dnia do Czerlonki. St\u0105d 21 stycznia wieczorem osi\u0105gni\u0119to miejscowo\u015b\u0107 Dombek. Tutejsza ludno\u015b\u0107, jak dowiedziano si\u0119, w og\u00f3le nie bra\u0142a udzia\u0142u w wyborach i by\u0142a nastawiona bardzo niech\u0119tnie do w\u0142adz komunistycznych i wojska "berlingowskiego". 22 stycznia przejechano przez rzek\u0119 Rozog\u0119 a nast\u0119pnie przez Narew. Posuwano si\u0119 bez mapy, bior\u0105c miejscowych przewodnik\u00f3w. Tu urywaj\u0105 si\u0119 zapiski "Tygrysa" i dalszy przebieg wydarze\u0144 znamy ju\u017c z tylko z raport\u00f3w PUBP w \u0141om\u017cy. Wiadomo, \u017ce poprzez Chmielewo patrol pojecha\u0142 do wsi Gumowo. Akurat odbywa\u0142o si\u0119 w niej wesele i partyzanci byli mi\u0142ymi go\u015b\u0107mi dla patriotycznie nastawionych mieszka\u0144c\u00f3w. Wydaje si\u0119, \u017ce patrol "Tygrysa" podczas wykonywania zadania osi\u0105gn\u0105\u0142 pewn\u0105 granic\u0119 zm\u0119czenia psychicznego i fizycznego. Jeszcze w trakcie pobytu na Mazurach "Tygrys", kt\u00f3ry na og\u00f3\u0142 \u015bwietnie dawa\u0142 sobie rad\u0119, zacz\u0105\u0142 pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy. Jego ludziom tak\u017ce zacz\u0119\u0142y ju\u017c "puszcza\u0107" nerwy (np. fa\u0142szywy alarm w nocy 15\/16 stycznia). Zetkni\u0119cie si\u0119 z powszechnie \u017cyczliw\u0105 postaw\u0105 ludno\u015bci i opiek\u0105 siatki NZW w \u0141om\u017cy\u0144skiem – bezpo\u015brednio po okresie ogromnego napi\u0119cia psychicznego i zm\u0119czenia fizycznego towarzysz\u0105cych rajdowi w b. Prusach – u\u015bpi\u0142o czujno\u015b\u0107 "Tygrysa" i jego \u017co\u0142nierzy.

<\/a>Rajd patrolu "Tygrysa" – cz\u0119\u015b\u0107 3><\/span><\/font><\/a><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/795"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=795"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/795\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}