{"id":774,"date":"2008-01-18T15:22:01","date_gmt":"2008-01-18T14:22:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/01\/18\/warto-przeczytac-5\/"},"modified":"2008-01-18T15:22:01","modified_gmt":"2008-01-18T14:22:01","slug":"warto-przeczytac-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=774","title":{"rendered":"WARTO PRZECZYTA\u0106… (5)"},"content":{"rendered":"

\"\"
Konspiracja antykomunistyczna i podziemie zbrojne w Wielkopolsce w latach 1945–1956 <\/span><\/font>
red. Agnieszka \u0141uczak, Aleksandra Pietrowicz<\/span><\/font>
Pozna\u0144 2007, 263 s., cena 48,00 z\u0142.<\/span><\/p>\n

Niniejsza publikacja podsumowuje kolejny etap bada\u0144 nad polskim powojennym podziemiem niepodleg\u0142o\u015bciowym w Wielkopolsce w latach 1945–1956. Zamieszczone artyku\u0142y ukazuj\u0105 dzieje antykomunistycznej konspiracji oraz oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych dzia\u0142aj\u0105cych w regionie od 1945 roku. Publikacj\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 liczne nieznane dot\u0105d dokumenty i fotografie odnalezione w archiwach Instytutu Pami\u0119ci Narodowej oraz przechowywane w zbiorach prywatnych.<\/p>\n

***<\/span><\/p>\n

Na temat konspiracji antykomunistycznej w Wielkopolsce oraz dzia\u0142alno\u015bci podziemia zbrojnego w latach 1945-1956 nie powsta\u0142o dotychczas wyczerpuj\u0105ce opracowanie. Problem podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego by\u0142 podejmowany przez historyk\u00f3w w pracach powsta\u0142ych przed 1989 rokiem. Zagadnienie to by\u0142o prezentowane w spos\u00f3b propagandowy, a jego celem by\u0142o ukazanie podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego w negatywnym \u015bwietle i opatrzenie jego dzia\u0142alno\u015bci etykietk\u0105 „bandyckie”. Wolne od tego balastu ideologicznego badania dotycz\u0105cych podziemia antykomunistycznego podj\u0119li historycy w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX w. Powsta\u0142y w\u00f3wczas liczne prace zar\u00f3wno na temat konspiracji, jak i podziemia zbrojnego. Ograniczony dost\u0119p do zasobu \u017ar\u00f3d\u0142owego znajduj\u0105cego si\u0119 w archiwach Urz\u0119du Ochrony Pa\u0144stwa okaza\u0142 si\u0119 istotnym problemem w studiowaniu tego zagadnienia oraz wyja\u015bnieniu wielu niejasno\u015bci (dotycz\u0105cych m.in. powi\u0105za\u0144 organizacyjnych oraz sposobu likwidacji przez organa bezpiecze\u0144stwa). Powstanie Instytutu Pami\u0119ci Narodowej i przej\u0119cie przez t\u0119 instytucj\u0119 dokumentacji wytworzonej przez organa bezpiecze\u0144stwa Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej umo\u017cliwi\u0142o dalsze, pog\u0142\u0119bione \u017ar\u00f3d\u0142owo badania nad podziemiem niepodleg\u0142o\u015bciowym.<\/p>\n

Zakres chronologiczny publikacji obejmuje lata 1945-1956, poniewa\u017c Wielkopolska zosta\u0142a zaj\u0119ta przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 w lutym 1945 r. Jednym ze zjawisk charakterystycznych dla tego okresu by\u0142o wyst\u0119powanie oporu spo\u0142ecznego przeciwko nowej w\u0142adzy. Jego przejawami by\u0142y zar\u00f3wno walka z blokad\u0105 informacji i dzia\u0142alno\u015b\u0107 propagandowa, jak i niekiedy nawet terror wobec tych, kt\u00f3rzy stawali po stronie nowej w\u0142adzy. Op\u00f3r ten znajdowa\u0142 tak\u017ce wyraz w legalnej walce politycznej, jak\u0105 podj\u0119\u0142o Polskie Stronnictwo Ludowe. Podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe by\u0142o jednak najbardziej jaskrawym i widocznym jego przejawem, a zatem by\u0142o pierwszym i najpowa\u017cniejszym przeciwnikiem Polskiej Partii Robotniczej i podporz\u0105dkowanego jej aparatu bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

Publikacj\u0119 rozpoczyna artyku\u0142 Agnieszki \u0141uczak „Podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe w Wielkopolsce. Pr\u00f3ba charakterystyki”, kt\u00f3ry jest pr\u00f3b\u0105 syntetycznego scharakteryzowania zjawiska podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego w Wielkopolsce na tle sytuacji podziemia w kraju. Artyku\u0142 przedstawia dane statystyczne b\u0119d\u0105ce wynikiem najnowszych ustale\u0144 w kwestii ilo\u015bci organizacji i oddzia\u0142\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w regionie. Przedstawia ponadto na podstawie nowych \u017ar\u00f3de\u0142 szersz\u0105 charakterystyk\u0119 wybranych najciekawszych organizacji, jak chocia\u017cby Wielkopolska Samodzielna Grupa Ochotnicza „Warta”, Polskie Si\u0142y Zbrojne czy Krajowy O\u015brodek „Kraj”.<\/p>\n

Drugi artyku\u0142, autorstwa Przemys\u0142awa Zwiernika „Organizacje m\u0142odzie\u017cowe w Wielkopolsce”, podejmuje dot\u0105d nieznany temat dzia\u0142alno\u015bci antykomunistycznych organizacji m\u0142odzie\u017cowych na terenie Wielkopolski. Tekst jest pr\u00f3b\u0105 syntetycznego uj\u0119cia zjawiska konspiracji m\u0142odzie\u017cy, jakie wyst\u0105pi\u0142o na du\u017c\u0105 skal\u0119 na prze\u0142omie lat czterdziestych i pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX w. na terenie ca\u0142ego kraju. W Wielkopolsce liczba powsta\u0142ych „m\u0142odzie\u017c\u00f3wek” proporcjonalnie dor\u00f3wnywa\u0142a innym regionom. Tekst prezentuje zar\u00f3wno wybrane niewielkie kilkuosobowe organizacje, jak i nieliczne pr\u00f3by tworzenia wi\u0119kszych struktur konspiracyjnych o charakterze ponadregionalnym.<\/p>\n

Artyku\u0142 Rafa\u0142a Sierchu\u0142y „Zbrojne podziemie narodowe w Wielkopolsce 1942–1946” z kolei ukazuje dzia\u0142alno\u015b\u0107 obozu narodowego, kt\u00f3ry stanowi\u0142 drugi obok poakowskiego wa\u017cny nurt konspiracji antykomunistycznej w Polsce. Autor obszernie przedstawia genez\u0119 i losy Narodowych Si\u0142 Zbrojnych w Wielkopolsce w latach 1942-1945 oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacji Armia Polska w Kraju Zach\u00f3d w latach 1945-1946. Cennym w\u0105tkiem podj\u0119tym w artykule s\u0105 opisane pr\u00f3by wsp\u00f3\u0142pracy podejmowanej przez przedstawicieli podziemia poakowskiego i narodowego.<\/p>\n

Nast\u0119pny artyku\u0142, pi\u00f3ra Jerzego Bednarka „Antykomunistyczny oddzia\u0142 partyzancki Eugeniusza Kokolskiego ps. »Gro\u017any« (sierpie\u0144 1945 r. – marzec 1946 r.)”, jest pr\u00f3b\u0105 uj\u0119cia historii oddzia\u0142u dowodzonego przez Eugeniusza Kokolskiego ps. „Gro\u017any”. By\u0142 to jeden z wi\u0119kszych oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych dzia\u0142aj\u0105cych na terenie Wielkopolski Wschodniej oraz cz\u0119\u015bci obszaru wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego w latach 1945-1946. Autor w oparciu o szerok\u0105 baz\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105 wyczerpuj\u0105co przedstawia losy oddzia\u0142u i jego \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n

Podobn\u0105 pr\u00f3b\u0119 przedstawienia historii oddzia\u0142u zbrojnego dowodzonego przez Gedymina Rogi\u0144skiego ps. „Dzielny” podejmuje artyku\u0142 Waldemara Handkego „Oddzia\u0142 AK Gedymina Rogi\u0144skiego ps. »Dzielny« – Mariana R\u0105czki ps. »Ko\u015bciuszko« i jego \u017co\u0142nierze”. Dzi\u0119ki odnalezionej w archiwach IPN dokumentacji, autor m\u00f3g\u0142 pokusi\u0107 si\u0119 o pr\u00f3b\u0119 ustalenia podleg\u0142o\u015bci organizacyjnej oddzia\u0142u, wskazuj\u0105c na jego powi\u0105zania z WSGO „Warta”.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c artyku\u0142 Daniela Szczepaniaka „Oddzia\u0142 Zygmunta Borostowskiego ps. »Bora«. Z dziej\u00f3w powojennej konspiracji antykomunistycznej w powiecie krotoszy\u0144skim i jaroci\u0144skim” podejmuje tematyk\u0119 dzia\u0142alno\u015bci oddzia\u0142u partyzanckiego, mianowicie por. Zygmunta Borostowskiego ps. „Bora”, podporz\u0105dkowanego organizacyjnie WSGO „Warta”. Atutem jest wykorzystanie w du\u017cym stopniu relacji \u017co\u0142nierzy oddzia\u0142u zebranych przez autora w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Praca jest uzupe\u0142niona wykazem cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142u oraz akcji przeprowadzonych przez oddzia\u0142.<\/p>\n

Kolejny artyku\u0142 Miros\u0142awa Or\u0142owskiego „Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Centralnego Wydzia\u0142u Propagandy Stronnictwa Narodowego w latach 1945–1946” prezentuje dzia\u0142alno\u015b\u0107 propagandow\u0105 SN. W oparciu o przeprowadzon\u0105 obszern\u0105 kwerend\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105 (zw\u0142aszcza prasy narodowej) ukazuje dzieje Centralnego Wydzia\u0142u Propagandy SN oraz losy tworz\u0105cych go os\u00f3b dzia\u0142aj\u0105cych na terenie ca\u0142ego kraju, w tym r\u00f3wnie\u017c w Poznaniu.<\/p>\n

Kolejn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 niniejszej publikacji stanowi\u0105 wybrane dokumenty i fotografie, kt\u00f3re w wielu przypadkach pochodz\u0105 z archiwum IPN i s\u0105 publikowane po raz pierwszy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 prezentowanych materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych to wydawana przez organizacje prasa konspiracyjna, ulotki o tre\u015bci antykomunistycznej, rozkazy, instrukcje, a tak\u017ce sprawozdania z dzia\u0142alno\u015bci i meldunki wywiadowcze. Zamieszczone w publikacji dokumenty i fotografie obrazuj\u0105 ponadto represje wobec \u017co\u0142nierzy podziemia.<\/p>\n

Uzupe\u0142nienie studi\u00f3w i materia\u0142\u00f3w stanowi aneks zawieraj\u0105cy wykaz antykomunistycznych organizacji i oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych dzia\u0142aj\u0105cych w Wielkopolsce w latach 1945-1956. Wykaz prezentuje najnowsze ustalenia statystyczne dotycz\u0105ce ilo\u015bci i zasi\u0119gu dzia\u0142ania organizacji oraz oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich w Wielkopolsce.<\/p>\n

Z \u017co\u0142nierzami podziemia antykomunistycznego rozprawiono si\u0119 szczeg\u00f3lnie bezwzgl\u0119dnie. Walk
\na toczy\u0142a si\u0119 poprzez operacje zbrojne, propagand\u0119, a nast\u0119pnie w historiografii. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych, takich jak chocia\u017cby oddzia\u0142 por. Franciszka Olsz\u00f3wki ps. „Otto”, u\u0142atwia\u0142a komunistycznej propagandzie opatrzenie oddzia\u0142\u00f3w polskiego podziemia etykietk\u0105 „bandycki” oraz mianem „banda terrorystyczno-rabunkowa”. Niniejsza publikacja wnosi szereg nowych ustale\u0144 zar\u00f3wno na poziomie faktograficznym jak i interpretacyjnym. Celem autor\u00f3w jest przede wszystkim ukazanie r\u00f3\u017cnorodnych i nieznanych aspekt\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego w Wielkopolsce. Ksi\u0105\u017cka podejmuje pr\u00f3b\u0119 usystematyzowania w oparciu o now\u0105 baz\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105 tematu podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego w Wielkopolsce.<\/font><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Instytut Pami\u0119ci Narodowej<\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/a>
<\/span><\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\"\"\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/774"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=774"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/774\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=774"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}