\u015amier\u0107 z broni\u0105 w r\u0119ku<\/span><\/span><\/p>\n Na pocz\u0105tku 1949 r. si\u0142y bezpiecze\u0144stwa ZSRR przyst\u0105pi\u0142y do ostatecznej rozprawy z oddzia\u0142ami \u201eOlecha\u201d. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 seria ob\u0142aw i operacji, poprzedzonych prac\u0105 agent\u00f3w. U\u017cyto do nich olbrzymich si\u0142 WW NKWD. Rejony, w kt\u00f3rych agentura lokalizowa\u0142a obecno\u015b\u0107 grup partyzanckich, otaczane by\u0142y kilkakrotnymi pier\u015bcieniami \u017co\u0142nierzy NKWD i dok\u0142adnie penetrowane. Szans\u0119 na przebicie si\u0119 z takich \u201ekot\u0142\u00f3w\u201d by\u0142y minimalne.<\/p>\n W dniu 10.02.1949 r. grupa operacyjna szczuczy\u0144skiego NKWD, dowodzona przez kpt. Kudrawcewa, uj\u0119\u0142a J. Berdowskiego \u201eMa\u0142ego Ziuka\u201d (zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny podczas pr\u00f3by ucieczki). 19.03.1949 r. w zasadzk\u0119 NKWD wpad\u0142 i poleg\u0142 ppor. Witold Male\u0144czyk \u201eCygan\u201d. R\u00f3wnie\u017c w marcu 1949 r. grupa operacyjna NKWD zniszczy\u0142a grup\u0119 \u201ePetera\u201d kwateruj\u0105c\u0105 w le\u015bnej ziemiance w rejonie Nowego Dworu. Poleg\u0142 \u201ePeter\u201d i nieznana liczba jego podkomendnych (prawdopodobnie oko\u0142o 10). Anatolij Andriejew w 1949 r. by\u0142 kapitanem NKWD. Rok wcze\u015bniej przerzucono go z Grodna do szczuczy\u0144skiego rejonu, by wzmocni\u0107 miejscowych czekist\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c czwarty rok nie mogli poradzi\u0107 sobie z polsk\u0105 partyzantk\u0105. Osobi\u015bcie uczestniczy\u0142 w rozpracowaniu i likwidacji oddzia\u0142u \u201eOlecha\u201d. G\u0142\u00f3wn\u0105 nadziej\u0119 Andriejew pok\u0142ada\u0142 w werbunku os\u00f3b z otoczenia komendanta. I to si\u0119 w ko\u0144cu powiod\u0142o. W swych wspomnieniach opublikowanych w 2002 r. w gazecie \u201eGrodnienskaja Prawda\u201d Andriejew stwierdza, \u017ce operacj\u0105 likwidacji oddzia\u0142u Anatola Radziwonika dowodzi\u0142 kierownik MGB obwodu grodzie\u0144skiego Fro\u0142ow.<\/p>\n Oddzia\u0142 zosta\u0142 zlokalizowany 12 maja 1949 r. niedaleko wsi Raczkowszczyzna (3 km od wsi Bakszty), gdzie NKWD otoczy\u0142o oddzia\u0142 por. Radziwonika trzema pasami wojsk. Operacjom przeciw oddzia\u0142om partyzanckim towarzyszy\u0142y masowe aresztowania w polskich wioskach podejrzanych o nastawienie antysowieckie i wspomaganie \u201eband\u201d. Np. w Stankiewiczach aresztowano w\u00f3wczas 30 os\u00f3b, kt\u00f3re zosta\u0142y oskar\u017cone o udzielanie pomocy \u201eOlechowi\u201d. Rozbita zosta\u0142a tamtejsza plac\u00f3wka AK, a jej komendant R. Kulesza \u201eAndrzej\u201d wpad\u0142 w r\u0119ce NKWD. Dzia\u0142ania podejmowane przez sowieckie si\u0142y bezpiecze\u0144stwa doprowadzi\u0142y w ci\u0105gu 1949 r. do \u201ez\u0142amania\u201d zorganizowanego polskiego oporu w Szczuczy\u0144skiem i Lidzkiem. Komenda Obwodu 49\/67 nie zosta\u0142a ju\u017c odbudowana, wi\u0119kszo\u015b\u0107 plac\u00f3wek rozbi\u0142y aresztowania, oddzia\u0142y partyzanckie \u201ewykruszy\u0142y si\u0119\u201d w czasie walk i potyczek. Polski op\u00f3r tli\u0142 si\u0119 tutaj jeszcze przez kilka lat, lecz nie mia\u0142 ju\u017c zorganizowanego charakteru. \u201eChodzi\u0142y\u201d kilku, a nawet kilkunastoosobowe grupki partyzanckie, wybijane przez kolejne ob\u0142awy i operacje NKWD. Do 1951 r. dzia\u0142a\u0142 jeden z pododdzia\u0142\u00f3w \u201eOlecha\u201d – grupa dowodzona przez W. Szwarobowicza \u201eKiepur\u0119\u201d. P\u00f3\u017aniej op\u00f3r stawiali ju\u017c tylko pojedynczy partyzanci, b\u0142\u0105kaj\u0105cy si\u0119 w Szczuczy\u0144skiem i Lidzkiem przez kilka dalszych lat.<\/p>\n \u015amier\u0107 Anatola Radziwonika \u201eOlecha\u201d oznacza\u0142a symboliczny kres zorganizowanego polskiego oporu przeciw Sowietom na terenie dzisiejszego obwodu grodzie\u0144skiego na Bia\u0142orusi, a Obw\u00f3d 49\/67 jako zorganizowana struktura ju\u017c si\u0119 nie odrodzi\u0142, jednak co najmniej do po\u0142owy lat \u017bycie toczy si\u0119 dalej…<\/span><\/span><\/p>\n W zwi\u0105zku z tym, \u017ce w 1949 r. w ZSRR wykonanie kary \u015bmierci by\u0142o czasowo zawieszone, uj\u0119ci partyzanci por. \u201eOlecha\u201d zostali skazani na 25 lat \u0142agr\u00f3w. Witold Wr\u00f3blewski wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107 dopiero w 1964 r. KGB nie zezwoli\u0142o mu wyjecha\u0107 do Polski, nie pozwolono mu r\u00f3wnie\u017c powr\u00f3ci\u0107 na Grodzie\u0144szczyzn\u0119. Zamieszka\u0142 wi\u0119c we Lwowie. Jego siostra po zwolnieniu z \u0142agr\u00f3w wyjecha\u0142a do Polski. Podobno w Olsztynie przypadkowo spotka\u0142a zdrajc\u0119, kt\u00f3ry wyda\u0142 partyzant\u00f3w. Zygmunt Olechnowicz, na wolno\u015b\u0107 nie wyszed\u0142. Z \u0142agru zosta\u0142 przewieziony do szpitala psychiatrycznego. Dalsze jego losy nie s\u0105 znane.<\/p>\n Anatolij Andriejew za udzia\u0142 w likwidacji \u201eOlecha\u201d zosta\u0142 odznaczony przez \u0141awrentija Beri\u0119 imiennym pistoletem, ale kariery w NKWD nie zrobi\u0142. Pod koniec lat 50-tych zosta\u0142 zwolniony ze s\u0142u\u017cby. W Grodnie – gdzie do dzi\u015b mieszka – nadal jest szanowanym obywatelem. Czasem, zazwyczaj w zwi\u0105zku z kolejn\u0105 rocznic\u0105 zwyci\u0119stwa w Wielkiej Wojnie Ojczy\u017anianej lub hucznie obchodzonym \u201eDniem czekisty\u201d, odwiedzaj\u0105 go oficerowie KGB z dzia\u0142u ochrony ustroju konstytucyjnego i walki z terroryzmem. Ten dzia\u0142 KGB dzisiaj zajmuje si\u0119 przede wszystkim rozpracowywaniem demokratycznej opozycji. Na Grodzie\u0144szczyznie zwalczaj\u0105 te\u017c Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Bia\u0142orusi.<\/p>\n Legenda o oddziale \u201eOlecha\u201d, tych ostatnich kresowych strace\u0144cach, kt\u00f3rzy pozostali na posterunku, walcz\u0105c o wolno\u015b\u0107 i polsko\u015b\u0107 tych teren\u00f3w, przetrwa\u0142a lata komunizmu. W szczuczy\u0144skim czy lidzkim rejonie tu i \u00f3wdzie mo\u017cna jeszcze dzi\u015b us\u0142ysze\u0107 opowie\u015bci o dzielnym i sprawiedliwym \u201eOlechu\u201d, bezlitosnym dla bolszewik\u00f3w \u201eCyganie\u201d, nieszcz\u0119\u015bliwie zakochanym i t\u0119skni\u0105cym do swojej ojczyzny \u201eFrancuzie\u201d czy szalonym \u201eZielonym\u201d. Do dzisiaj w okolicznych wsiach pami\u0119taj\u0105 te\u017c piosenk\u0119, kt\u00f3r\u0105 \u015bpiewali polscy partyzanci:<\/p>\n Opracowano na podstawie:<\/span> Nieu\u0142owimyj \u201eOlech\u201d – cz\u0119\u015b\u0107 1><\/span><\/a> Na przestrzeni lat …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/772"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1210,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/772\/revisions\/1210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nPod koniec kwietnia 1949 r. NKWD przeprowadzi\u0142o operacj\u0119 przeciw oddzia\u0142owi \u201eOlecha\u201d kwateruj\u0105cemu w chutorach nad Lebiod\u0105. \u201eOlech\u201d, maj\u0105cy w\u00f3wczas ze sob\u0105 17 \u017co\u0142nierzy, zdo\u0142a\u0142 jeszcze tym razem wyrwa\u0107 si\u0119 z okr\u0105\u017cenia.
\n![\"\"](\"resources\/Olech09.jpg\")
\nPpor. Anatol Radziwonik ps. „Olech”, komendant Obwodu 49\/67 (Szczuczyn-Lida).<\/span><\/span><\/p>\n
\nTak wspomina tamt\u0105 tragedi\u0119 Witold Wr\u00f3blewski ps. \u201eDzi\u0119cio\u0142\u201d, \u017co\u0142nierz por. \u201eOlecha\u201d:
\n\u201eZostali\u015bmy wydani przez miejscowego ch\u0142opa. Zdrajca od razu po rozbiciu naszego oddzia\u0142u zosta\u0142 przez NKWD przerzucony do Polski. To by\u0142a nagroda, bo obawia\u0142 si\u0119, \u017ce tu go dopadniemy. Wiem, \u017ce p\u00f3\u017aniej mieszka\u0142 w Olsztynie. Oddzia\u0142 zosta\u0142 otoczony trzema pasami wojsk NKWD. Pr\u00f3bowali\u015bmy si\u0119 przebi\u0107, ale nikomu si\u0119 to nie uda\u0142o. \u201eOlech\u201d szed\u0142 po rzeczce, w ten spos\u00f3b chcia\u0142 zmyli\u0107 po\u015bcig. Gdy pada\u0142em postrzelony, my\u015bla\u0142em, \u017ce mu si\u0119 uda. Jednak z kot\u0142a nie wyrwa\u0142 si\u0119 nikt. Ranni trafili\u015bmy do niewoli \u2013 ja, moja siostra Genowefa, kt\u00f3ra by\u0142a \u0142\u0105czniczk\u0105 oddzia\u0142u, oraz Zygmunt Olechnowicz, adiutant \u201eOlecha\u201d. <\/span>
\n[…]<\/span>
\n\u201eBy\u0142a wielka uwaga do naszego procesu. Jeden raz przywie\u017ali mnie do budynku grodzie\u0144skiego MGB do gabinetu naczelnika. – Chc\u0105 z tob\u0105 porozmawia\u0107 – t\u0142umaczyli. Otwieraj\u0105 si\u0119 drzwi i wchodzi kilku wy\u017cszej rangi oficer\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich niewysoki Gruzin. Potem dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce to by\u0142 naczelnik MGB Bia\u0142orusi Canawa. No i ten Canawa spojrza\u0142 na mnie i pyta: Jak by\u015b mnie w lesie spotka\u0142, to co by\u015b zrobi\u0142? A ja mu odpowiadam: Jestem \u017co\u0142nierzem \u2013 kazaliby powiesi\u0107, powiesi\u0142bym, kazaliby rozstrzela\u0107 \u2013 rozstrzela\u0142bym. On si\u0119 w\u015bciek\u0142. I wychodz\u0105c, rzuci\u0142 do mnie: siedem dni karceru\u201d – dodaje Wr\u00f3blewski, kt\u00f3ry podobnie jak pozostali ocaleli \u017co\u0142nierze z oddzia\u0142u \u201eOlecha\u201d zosta\u0142 skazany na 25 lat \u0142agr\u00f3w”.
\n![\"\"](\"resources\/Olech14__Bakszty__miniatura.jpg\")
<\/a>
\n<\/span>Wycinek mapy terenu (WIG 1926) z zaznaczonym na czerowno miejscem ostatniej walki i \u015bmierci ppor. Anatola Radziwonika „Olecha” w dniu 12 maja 1949 r., niedaleko wsi Raczkowszczyzna, 3 km. na p\u0142d.-zach. od wsi Bakszty w Obwodzie Szczuczyn-Lida. <\/span>[kliknij w miniaturk\u0119 mapy]<\/span><\/span><\/p>\n
\n50-tych walka zbrojna na tym terenie by\u0142a kontynuowana przez drobne grupki \u201eostatnich le\u015bnych\u201d, nawet przez pojedynczych partyzant\u00f3w, kt\u00f3rych propaganda bolszewicka nazywa\u0142a \u201eterroristy odinoczki\u201d.
\n![\"\"](\"resources\/Olech07.jpg\")
\nPartyzancka mogi\u0142a \u017co\u0142nierza zgrupowania ppor. Anatola Radziwonika „Olecha”, 1948 r.<\/span><\/span><\/p>\n
I nie ma miejsca tu dla nas,<\/span>
Kochany bracie i przyjacielu,<\/span>
Nie wydawajcie prosz\u0119 nas,<\/span>
A matka p\u0142acze i ojciec nie wie,<\/span>
\u017be w okr\u0105\u017ceniu jestem ja,<\/span>
O mej Ojczy\u017anie, kochanej Polsce,<\/span>
Nie zapominam nigdy ja\u201d.<\/span>
\n![\"\"](\"resources\/Olech17.jpg\")
\n<\/span><\/div>\n![\"\"](\"resources\/PLONACY_ZNICZ.gif\")
<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n
\nAtlas polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego 1944\u20131956<\/span>, red. Rafa\u0142 Wnuk, S\u0142awomir Poleszak, Agnieszka Jaczy\u0144ska, Magdalena \u015aladecka, Warszawa – Lublin 2007,
\nKrajewski Kazimierz, Obw\u00f3d nr 49\/67 Szczuczyn-Lida (dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1945)<\/span>, [w:] Ziemia Lidzka<\/span>, nr 2(54)\/2003<\/a>,
\nKrajewski Kazimierz, Obw\u00f3d Nr 49\/67 w latach 1946-1949 (1)<\/span>, [w:] Ziemia Lidzka<\/span>, nr 1(59)\/2004<\/a>,
\nKrajewski Kazimierz, Obw\u00f3d Nr 49\/67 w latach 1946-1949 (2)<\/span>, [w:] Ziemia Lidzka<\/span>, nr 2(60)\/2004<\/a>,
\nKrajewski Kazimierz, Armia Krajowa na Nowogr\u00f3dczy\u017anie po lipcu 1944<\/span>, [w:] \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku<\/span>, praca zbiorowa, Warszawa 2002.
\nKrajewski Kazimierz, Na Ziemi Nowogr\u00f3dzkiej. „N\u00f3w” \u2013 Nowogr\u00f3dzki Okr\u0119g Armii Krajowej<\/span>, Warszawa 1997,
\nKrajewski Kazimierz, O\u015brodek Iwje \u2013 Juraciszki<\/span>, [w:] Ziemia Lidzka<\/span>, nr 4(56)\/2003<\/a>,
\nKrajewski Kazimierz, Partyzantka poakowska na kresach p\u00f3\u0142nocno-wschodnich II Rzeczypospolitej w latach 1946\u20131953<\/span>, [w:] Ostatni le\u015bni 1948\u20131953<\/span>, pod red. Tomasza \u0141abuszewskiego, Warszawa 2003, s. 109-119,
\nPoczobut Andrzej, Anatol Radziwonik \u201eOlech\u201d – zapomniany bohater Polski Walcz\u0105cej<\/span>, [w:] Biuletyn IPN<\/span>, nr 5-6 (76-77)\/2007, s. 94-100,
\nPoczobut Andrzej, Nic dla siebie, wszystko dla Ojczyzny<\/span>, [w:] G\u0142os znad Niemna<\/span>, VI 2007<\/a>,
\nRybak Natalia, Likwidacja \u201eantyradzieckiego podziemia polskiego\u201d w zachodnich obwodach BSRR od ko\u0144ca 1944 do 1954 roku<\/span>, [w:] Podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe w wojew\u00f3dztwie bia\u0142ostockim w latach 1944\u20131956<\/span>, Warszawa 2004, s. 76-85.<\/span><\/p>\n
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/span><\/p>\n