{"id":770,"date":"2008-01-22T18:06:26","date_gmt":"2008-01-22T17:06:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/01\/22\/nieulowimyj-8222olech8221-czesc-5\/"},"modified":"2019-03-27T14:56:25","modified_gmt":"2019-03-27T13:56:25","slug":"nieulowimyj-8222olech8221-czesc-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=770","title":{"rendered":"Nieu\u0142owimyj &#8222;Olech&#8221; &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 5"},"content":{"rendered":"<p>\u201eOlech\u201d uruchomi\u0142 te\u017c w ograniczonym zakresie dzia\u0142alno\u015b\u0107 propagandow\u0105. W miar\u0119 potrzeb wydawa\u0142 ulotki adresowane do ludno\u015bci i przedstawicieli w\u0142adz sowieckich. Np. w lutym 1945 r., na terenie kompanii \u201eWygon\u201d (Wawi\u00f3rka), kolportowane by\u0142y ulotki w zwi\u0105zku z zarz\u0105dzonymi przez w\u0142adze sowieckie wyborami do Rady Najwy\u017cszej ZSRR, wzywaj\u0105ce do ich bojkotu. Tak\u017ce w przypadku likwidacji szczeg\u00f3lnie szkodliwych funkcjonariuszy sowieckich pozostawiano w terenie ulotki, niekiedy wykonywane r\u0119cznie, w kt\u00f3rych wyja\u015bniano powody dzia\u0142ania organizacji.<\/p>\n<p>Opr\u00f3cz plac\u00f3wek konspiracyjnych na terenie Obwodu 49\/67 dzia\u0142a\u0142o kilka oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, b\u0119d\u0105cych schronieniem dla ludzi \u201espalonych\u201d i poszukiwanych przez NKWD. Wykonywa\u0142y one zadania z zakresu samoobrony. Po rozpadzie oddzia\u0142u \u201eNied\u017awiedzia\u201d, ppor. \u201eOlech\u201d na nowo zorganizowa\u0142 lotny oddzia\u0142 partyzancki, pocz\u0105tkowo licz\u0105cy oko\u0142o 20 ludzi. Z czasem partyzantka Obwodu 49\/67 zn\u00f3w si\u0119 rozros\u0142a do tego stopnia, \u017ce \u201eOlech\u201d podzieli\u0142 podleg\u0142e sobie si\u0142y na kilka samodzielnie operuj\u0105cych pododdzia\u0142\u00f3w. Jeden z nich stanowi\u0142 jego przyboczn\u0105 grup\u0119 dyspozycyjn\u0105, z kt\u00f3r\u0105 porusza\u0142 si\u0119 po ca\u0142ym Obwodzie 49\/67. W latach 1946-1949 podlega\u0142y mu ponadto cztery wi\u0119ksze grupy partyzanckie (wszystkie okre\u015blane przez \u017ar\u00f3d\u0142a sowieckie jako oddzia\u0142 \u201eOlecha\u201d): grupa sier\u017c. Paw\u0142a Klikowicza<br \/>\n\u201eIreny\u201d (operuj\u0105ca g\u0142\u00f3wnie w rejonie Szczuczyna), grupa ppor. Witolda Male\u0144czyka \u201eCygana\u201d (rejon Wasiliszek), grupa Wac\u0142awa Szwarobowicza \u201eKiepury\u201d, grupa Petera Fica \u201eFrancuza\u201d, \u201ePetera\u201d (Nowy Dw\u00f3r &#8211; Ostryna). Ponadto plac\u00f3wki dysponowa\u0142y sta\u0142ymi lub dora\u017anie mobilizowanymi mniejszymi patrolami. M.in. patrol taki znajdowa\u0142 si\u0119 w dyspozycji dow\u00f3dcy plutonu terenowego Brzozowce &#8211; Nowy Dw\u00f3r, kpr. J\u00f3zefa Berdowskiego \u201eMa\u0142ego Ziuka\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142a sowieckie wymieniaj\u0105 te\u017c patrol Stanis\u0142awa Apanowicza \u201eKulisa\u201d (by\u0142ego partyzanta III\/77 pp AK). Pod Lid\u0105 i na wsch\u00f3d od niej operowa\u0142 patrol Leona \u0141apota \u201eMagika\u201d (1946 r.), w rejonie Werenowa patrol \u201eNarkuna\u201d i grupka Rusakiewicza \u201eBociana\u201d (10 os\u00f3b), ko\u0142o Wasiliszek grupa \u201eBiruka\u201d, ko\u0142o Ejszyszek grupa \u201eBitnera\u201d, za\u015b pod Szczuczynem kilkuosobowa grupka Naumca. Na zach\u00f3d od Lidy dzia\u0142a\u0142 ostatni dow\u00f3dca plac\u00f3wki 311 Feliks Kozaryn \u201eGrek\u201d.<br \/>\n<img src=\"resources\/Olech06.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Grupa kadry Obwodu 49\/67. Kl\u0119czy (niewidoczny w ca\u0142o\u015bci) ppor. &#8222;Olech&#8221;, le\u017c\u0105 od lewej: Wac\u0142aw Woronowicz &#8222;Lejtnant&#8221;, Bronis\u0142aw Mickiewicz &#8222;Nied\u017awied\u017a&#8221; i jego brat Leonard Mickiewicz &#8222;Kmicic&#8221; &#8211; wszyscy trzej zostali uj\u0119ci przez NKWD. Na odwrocie fotografii napis: Ze wsp\u00f3lnych marsz\u00f3w partyzanckich. &#8222;Nied\u017awied\u017a&#8221;. 10 IV 1945.<\/span><br style=\"font-style: italic;\" \/><\/span><br \/>\nCa\u0142o\u015b\u0107 si\u0142 partyzanckich podlegaj\u0105cych ppor. \u201eOlechowi\u201d jeszcze w drugiej po\u0142owie 1948 r. liczy\u0142a blisko 100 \u017co\u0142nierzy. Dzia\u0142ali oni w grupach od kilku do 20 ludzi. Byli bardzo dobrze uzbrojeni, przewa\u017cnie w bro\u0144 maszynow\u0105. Wyst\u0119powali w mundurach Wojska Polskiego, lub dla zmylenia przeciwnika w mundurach sowieckich (co wida\u0107 na nielicznych zachowanych fotografiach). Niekiedy ca\u0142e grupy przebrane by\u0142y w mundury Armii Radzieckiej i NKWD. Potwierdza to jeden z raport\u00f3w NKWD z lutego 1946 r., w cz\u0119\u015bci charakteryzuj\u0105cej grup\u0119 \u201eMagika\u201d:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">&#8222;Z osobliwo\u015bci tej bandy wiadomo jest, \u017ce bandyci dzia\u0142aj\u0105 w formie oficerskiego i sier\u017canckiego patrolu Cz[erwonej] A[rmii]. Sam ubrany jest w mundur starszego lejtnanta Czerwonej Armii. Opr\u00f3cz dow\u00f3dcy spo\u015br\u00f3d bandyt\u00f3w znani s\u0105&#8230; [?]. Dwaj ostatni [zostali] zabici w potyczkach z pododdzia\u0142ami 34 zmotoryzowanego pu\u0142ku strzeleckiego 10 Strzeleckiej Dywizji [WW NKWD]. Dalsze przedsi\u0119wzi\u0119cia w rozpracowaniu bandy prowadzi R[ejonowy] O[ddzia\u0142] 34 zmot. strz. p. [WW NKWD] poprzez informator\u00f3w \u201eLiz\u0119\u201d wsp\u00f3lnie z Lidzkim Miejskim Oddzia\u0142em NKWD\u201d.<\/span><\/p>\n<p>Do\u015b\u0107 kr\u00f3tko dzia\u0142a\u0142 w Obwodzie 49\/67 oddzia\u0142 partyzancki dowodzony przez S. Rytkowskiego \u201eWodnego\u201d. Podczas operacji NKWD w styczniu 1944 r. uj\u0119tych zosta\u0142o 4 \u017co\u0142nierzy tej grupy. \u201eOlech\u201d rozkaza\u0142 w\u00f3wczas \u201eWodnemu\u201d do\u0142\u0105czy\u0107 z grup\u0105 do oddzia\u0142u lotnego Obwodu 49\/67, kt\u00f3rym dowodzi\u0142 osobi\u015bcie. Wobec odmowy wykonania rozkazu, a prawdopodobnie tak\u017ce i z innych powod\u00f3w, \u201eWodny\u201d na mocy wyroku organizacyjnego zosta\u0142 rozstrzelany. Jego podkomendnych wcielono do oddzia\u0142u lotnego Obwodu 49\/67.<br \/>\nW \u015brodkowej i wschodniej cz\u0119\u015bci powiatu lidzkiego \u201echodzi\u0142\u201d te\u017c g\u0142o\u015bny oddzia\u0142 dowodzony przez Micha\u0142a Durysa, a po jego \u015bmierci zim\u0105 1947 r. przez Jana Bukatk\u0119.<\/p>\n<p>Dzia\u0142ania represyjne wobec ludno\u015bci i operacje przeciwko partyzantce, prowadzone przez NKWD, przerzedza\u0142y plac\u00f3wki terenowe, jednak do wiosny 1949 r. nie by\u0142y w stanie zlikwidowa\u0107 ich i z\u0142ama\u0107 polskiego oporu.<br \/>\nDnia 02.01.1946 r. grupa operacyjna 34 zmot. p. strz. WW NKWD, \u015bcigaj\u0105c patrol Kazimierza Kowalskiego \u201eCzarnego\u201d i Tamulewicza \u201eWichra\u201d, kt\u00f3ry w Po\u017cy\u017cmie (rej. Weren\u00f3w) zastrzeli\u0142 3 osoby wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z sowietami, aresztowa\u0142 3 osoby pod zarzutem przynale\u017cno\u015bci do AK. W dn. 06.01.1946 r. NKWD aresztowa\u0142o we wsiach Kimiesze, Pomide\u017a i Rackuny (rej. Radu\u0144) 6 cz\u0142onk\u00f3w AK, w tym dow\u00f3dc\u0119 plutonu Wiktora Walukiewicza vel Ku\u017amickiego. Operacja ta by\u0142a kontynuowana 10.06.1946 r. &#8211; aresztowano 11 os\u00f3b. Tego samego dnia grupa operacyjna Lidzkiego Oddzia\u0142u Miejskiego NKWD i 34 zmot. p. strz. WW NKWD przeczesa\u0142a Dajnowo, Jewsiewicze i Morgi, aresztuj\u0105c 5 \u017co\u0142nierzy Obwodu 49\/67 (dzia\u0142ania te by\u0142y wynikiem pracy 4 informator\u00f3w Lidzkiego OM NKWD pozyskanych na tym terenie). 18.01.1946 r. grupa operacyjna RO NKWD z Radunia aresztowa\u0142a (m.in. w Nowosadach i Naczy) 29 os\u00f3b oskar\u017conych o przynale\u017cno\u015b\u0107 do AK i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z grup\u0105 \u201e\u015amia\u0142ego\u201d, kt\u00f3ry przesz\u0142o p\u00f3\u0142 roku temu odszed\u0142 za lini\u0119 Curzona.<\/p>\n<p>Aresztowania na terenie kompanii Wawi\u00f3rka \u201eWygon\u201d, rozpocz\u0119te w styczniu 1946 r., powraca\u0142y jeszcze dwukrotnie falami w lipcu i wrze\u015bniu tego roku, w miar\u0119 wynik\u00f3w pracy agentury i post\u0119p\u00f3w \u015bledztwa. W pierwszym etapie 19.01.1946 r. na podstawie informacji donosiciela o kryptonimie \u201eSw\u00f3j\u201d, grupa operacyjna Lidzkiego OM NKWD aresztowa\u0142a 12 os\u00f3b. W ci\u0105gu ca\u0142ego 1946 r. NKWD aresztowa\u0142o na terenie kompanii \u201eWygon\u201d 45 os\u00f3b oskar\u017conych o przynale\u017cno\u015b\u0107 lub wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z AK. W\u015br\u00f3d uj\u0119tych byli m.in. J\u00f3zef Poczobut \u201eWilk\u201d &#8211; dow\u00f3dca kompanii, \u201eKoliber\u201d &#8211; dow\u00f3dca dru\u017cyny z Mancewicz, J\u00f3zef Walukiewicz &#8211; sekretarz sielsowietu w Wawi\u00f3rce. NKWD zdoby\u0142o w czasie operacji 4 rkm, 8 pm, 15 kb i oko\u0142o 1000 sztuk amunicji.<br \/>\n<img src=\"resources\/Olech10.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Zygmunt Olechnowicz \u201eZygma\u201d, &#8222;Grom&#8221;, \u017co\u0142nierz IV batalionu 77 pp AK, adiutant \u201eOlecha\u201d, ci\u0119\u017cko ranny i uj\u0119ty przez NKWD, skazany na 25 lat \u0142agr\u00f3w. W roku 1957 zosta\u0142 zwolniony z \u0142agru w Kazachstanie i dalsz\u0105 kar\u0119 mia\u0142 odbywa\u0107 w PRL. Na etapie w Moskwie zosta\u0142 przez wysokiego rang\u0105 (prawdopodobnie major) oficera MWD wyci\u0105gni\u0119ty z grupy Polak\u00f3w, ktorzy mieli jecha\u0107 do PRL i odes\u0142any z powrotem do Karagandy, gdzie odsiedzia\u0142 do ko\u0144ca wyrok 25 lat. Mimo stara\u0144 nie pozwolono mu wyjecha\u0107 do PRL. Poniewa\u017c w ZSSR by\u0142 pozbawiony praw publicznych nie m\u00f3g\u0142 dosta\u0107 pracy ani meldunku, wr\u00f3ci\u0142 do Lidy i \u017cy\u0142 tam jako bezdomny [bezprizornyj]. Za w\u0142\u00f3cz\u0119gostwo w ZSSR grozi\u0142o wi\u0119zi\u0119nie, zosta\u0142 wi\u0119c aresztowany i osadzony w szpitalu psychiatrycznym w Lidzie (z karty choroby wynika, i\u017c nie cierpia\u0142 na jak\u0105\u015b powa\u017cn\u0105 przypad\u0142o\u015b\u0107 psychiczn\u0105), a z Lidy odes\u0142ano go ponownie do Kazachstanu &#8211; r\u00f3wnie\u017c do psychuszki, gdzie zmar\u0142 na pocz\u0105tku lat 90-tych.<br \/>\nMimo stara\u0144, rodzinie nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 &#8211; za \u017cycia &#8222;Zygmy&#8221; &#8211; jego miejsca pobytu. Dopiero w 1995 r. dzi\u0119ki pomocy rosyjskiej pozarz\u0105dowej organizacji &#8222;Memoria\u0142&#8221;, zajmuj\u0105cej si\u0119 dokumentowaniem komunistycznych zbrodni i \u017cyczliwym ludziom w Lidzie, rodzina mog\u0142a pozna\u0107 te informacje&#8230; niestety ju\u017c po \u015bmierci Zygmunta Olechnowicza.<span style=\"color: #ff0000; font-size: medium;\"><span style=\"font-weight: bold;\">*<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p>Wiosn\u0105 i latem 1946 r. operacje NKWD, maj\u0105ce miejsce w Lidzkiem, wymierzone by\u0142y g\u0142\u00f3wnie przeciw \u201eOlechowi\u201d. W wyniku pracy \u201eagenturalno-\u015bledczej\u201d grupy operacyjne NKWD zabi\u0142y lub aresztowa\u0142y tu 14 czynnych uczestnik\u00f3w polskiej konspiracji oraz 17 os\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych (wzi\u0119to 3 rkm i 7 pm). W\u015br\u00f3d zabitych by\u0142 Walerian Ja\u015bkiewicz z za\u015bcianka Ja\u015bkiewicze. Aresztowano m.in. A. Kapcewicza \u201ePuchacza\u201d, dow\u00f3dc\u0119 dru\u017cyny z Dajnowa, Aleksandra Bujnickiego z Tobo\u0142y (Bia\u0142orusina) &#8211; priedsiedatiela sielsowietu w Niecieczy oraz Natali\u0119 Iwanow\u0105 (Rosjank\u0119) &#8211; sekretarza tego\u017c sielsowietu. Bujnicki i Iwanowa zostali oskar\u017ceni o to, i\u017c od maja 1946 r. wsp\u00f3\u0142pracowali z \u201eOlechem\u201d, wykonuj\u0105c jego polecenia. Aresztowano te\u017c ks. Koniewskiego z Niecieczy, cie<br \/>\nsz\u0105cego si\u0119 du\u017cym autorytetem u ludno\u015bci (zosta\u0142 oskar\u017cony o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z AK).<\/p>\n<p>W pa\u017adzierniku 1946 r. agent o kryptonimie \u201eKimon\u201d przekaza\u0142 NKWD informacj\u0119 o istnieniu plac\u00f3wki AK we wsi Wid\u00f3wka (rej. Wasiliszki). Na podstawie jego donosu, w pierwszych dniach listopada 1946 r. NKWD aresztowa\u0142o 5 cz\u0142onk\u00f3w AK, w tym komendanta plac\u00f3wki Kazimierza Jastrz\u0119bskiego \u201e\u017buka\u201d. P\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 1946 r. i w pocz\u0105tkach 1947 r. NKWD przeprowadzi\u0142o szereg operacji w rejonie Lidy, likwiduj\u0105c pozosta\u0142o\u015bci plac\u00f3wki 311. W walce z broni\u0105 w r\u0119ku polegli Feliks Kozaryn \u201eGrek\u201d i Albin Trzeciak, za\u015b 7 \u017co\u0142nierzy AK i 8 os\u00f3b oskar\u017conych o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z organizacj\u0105 zosta\u0142o aresztowanych. Grupy operacyjne OM NKWD z Lidy mia\u0142y tak\u017ce w ko\u0144cu 1946 r. zlikwidowa\u0107 plac\u00f3wk\u0119 AK w Zieniewiczach licz\u0105c\u0105 17 os\u00f3b, plac\u00f3wk\u0119 mialcza\u0144sk\u0105 licz\u0105c\u0105 15 os\u00f3b a tak\u017ce grup\u0119 partyzanck\u0105 \u201eBociana\u201d spod Werenowa.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: large;\"><span style=\"font-weight: bold; text-decoration: underline;\">Nieu\u0142owimyj \u201eOlech\u201d<\/span><\/span><\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnym celem akcji oddzia\u0142\u00f3w por. Anatola Radziwonika \u201eOlecha\u201d byli funkcjonariusze NKWD, dzia\u0142acze komunistyczni, przewodnicz\u0105cy ko\u0142choz\u00f3w. \u201eOlech\u201d zaciekle tropi\u0142 r\u00f3wnie\u017c agent\u00f3w NKWD. Doskonale zna\u0142 j\u0119zyk bia\u0142oruski i rosyjski i te umiej\u0119tno\u015bci wykorzystywa\u0142 w \u201epolowaniu na agentur\u0119\u201d.<\/p>\n<p><span style=\"font-style: italic;\">\u201eJe\u017celi podejrzewano, \u017ce kto\u015b wsp\u00f3\u0142pracuje z NKWD<\/span> \u2013 wspomina Boles\u0142aw Nowogr\u00f3dski, mieszkaniec wsi Wielkie Koz\u0142y, kt\u00f3ry by\u0142 cz\u0142onkiem siatki terenowej ppor. Radziwonika \u2013 <span style=\"font-style: italic;\">\u201eOlech\u201d potrafi\u0142 przebra\u0107 si\u0119 w mundur oficera NKWD i nieoczekiwanie zjawi\u0107 u takiej osoby. \u201e\u0179le pracujecie, towarzyszu\u201d, m\u00f3wi\u0142. Agent zaczyna\u0142 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107 i ju\u017c by\u0142o po nim\u201d.<\/span><br style=\"font-style: italic;\" \/><br \/>\nZ kolei Witold Wr\u00f3blewski \u201eDzi\u0119cio\u0142\u201d, \u017co\u0142nierz oddzia\u0142u \u201eOlecha\u201d, w swej relacji podkre\u015bla\u0142 dyscyplin\u0119 i porz\u0105dek panuj\u0105cy w grupach le\u015bnych podleg\u0142ych komendantowi:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201ePorucznik bardzo pilnowa\u0142, \u017ceby nie by\u0142o \u017cadnej samowoli w oddziale. Je\u017celi na przyk\u0142ad zauwa\u017ca\u0142 u kogo\u015b nowe buty czy co\u015b w tym rodzaju, od razu pyta\u0142, sk\u0105d to masz. Za swawol\u0119 mo\u017cna by\u0142o by\u0107 rozstrzelanym\u201d.<br \/>\n<\/span><br \/>\nSurowe kary stosowane przez podziemie w stosunku do donosicieli, agent\u00f3w NKWD oraz nadgorliwych funkcjonariuszy sowieckiej administracji sprawia\u0142y, \u017ce w\u0142adze sowieckie niemal do ko\u0144ca nie by\u0142y w stanie zapanowa\u0107 nad terenem by\u0142ych powiat\u00f3w szczuczy\u0144skiego i lidzkiego. Szef NKWD obwodu grodzie\u0144skiego w jednym ze swych raport\u00f3w pisa\u0142 do sekretarza Obwodowego Komitetu KP(b) Bia\u0142orusi w Grodnie, Prytyckiego:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201eCz\u0142onkowie bandy od 1945 r. do czerwca 1946 r. dokonali na terytorium rejon\u00f3w wo\u0142kowyskiego, lidzkiego, \u017co\u0142udzkiego, szczuczy\u0144skiego, wasiliskiego i radu\u0144skiego 115 akt\u00f3w terrorystycznych, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 <span style=\"font-style: italic;\">[donosicieli, agent\u00f3w i sowieckich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w] <\/span>oraz aktyw <span style=\"font-style: italic;\">[sowiecki]<\/span>\u201d.<\/span><\/p>\n<p>Partyzantka prowadzona przez \u201eOlecha\u201d mia\u0142a przede wszystkim charakter samoobrony przeciw jaskrawym nadu\u017cyciom i bezprawiu przedstawicieli w\u0142adz sowieckich. Szczeg\u00f3lnie surowo zwalczano pracownik\u00f3w administracji okrutnie odnosz\u0105cych si\u0119 do ludno\u015bci. Cz\u0119sto zachowywali si\u0119 oni naprawd\u0119 jak w\u0142adcy w kraju podbitym (lada priedsiedatiel czy dyrektor ko\u0142chozu by\u0142 panem \u017cycia i \u015bmierci ch\u0142op\u00f3w zamieszka\u0142ych na \u201ejego terenie\u201d). Bezlito\u015bnie egzekwowali od ch\u0142op\u00f3w niezmiernie wysokie kontyngenty, maj\u0105ce ich zrujnowa\u0107 materialnie i zap\u0119dzi\u0107 do ko\u0142choz\u00f3w, wskazywali NKWD, kto ma nastawienie \u201eantysowieckie\u201d (co rozumiano bardzo szeroko), itp. Samoobrona polska zwalcza\u0142a te\u017c funkcjonariuszy NKWD, ich agent\u00f3w i informator\u00f3w. O ile jednak zwykli donosiciele mogli niekiedy liczy\u0107 na lito\u015b\u0107 i zmian\u0119 kary \u015bmierci na kar\u0119 fizyczn\u0105 (baty), to funkcjonariusze NKWD i urz\u0119dnicy \u017ale odnosz\u0105cy si\u0119 do ludno\u015bci, byli traktowani przez \u201eOlecha\u201d bezwzgl\u0119dnie.<\/p>\n<p>Wspomina jeden z \u017co\u0142nierzy \u201eOlecha\u201d, kapral J\u00f3zef Berdowski \u201eMa\u0142y Ziuk\u201d :<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201eNie, nie by\u0142o jakich\u015b specjalnych s\u0105d\u00f3w. Wystarcza\u0142a nam opinia ludno\u015bci &#8211; m\u00f3wili &#8211; \u017ce ten czy ten, przekracza ju\u017c wszelkie mo\u017cliwe granice post\u0119powania. My\u015bmy w\u00f3wczas nie mieli \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. Je\u015bli chodzi\u0142o o jakiego\u015b miejscowego szpicla, kt\u00f3rego nam\u00f3wiono do wsp\u00f3\u0142pracy, obiecano np., \u017ce mu kontyngent umorz\u0105, czy co\u015b innego &#8211; rzeczywi\u015bcie musieli\u015bmy sprawdza\u0107, czy czasem mu si\u0119 kto\u015b nie przys\u0142u\u017cy\u0142, jak to bywa&#8230; Ale je\u015bli chodzi o tych bolszewik\u00f3w, to nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nie ma co si\u0119 bardzo [rozczula\u0107]. Rozwali\u0107 i koniec. To by\u0142y dzia\u0142ania bardzo skuteczne. Bo jak przyjecha\u0142 nast\u0119pca takiego rozwalonego sowieckiego funkcjonariusza czy pracownika, to ludzie nieraz potrafili mu powiedzie\u0107: Ty czekaj. B\u0119dziesz taki jak on, to i ciebie spotka to samo. Dziwne, \u017ce w\u0142adze sowieckie nie stosowa\u0142y w takich przypadkach wielkich represji. Niemcy by zaraz z dziesi\u0119ciu ludzi w takiej wsi wzi\u0119li i zabili &#8211; za to, \u017ce zabito tam jakiego\u015b ich cz\u0142owieka. A ci nie. Wszyscy normalnie wiedzieli, \u017ce przysz\u0142o, powiedzmy pi\u0119tnastu. Schwycili we wsi tych ich ludzi &#8211; i powiesili, czy zastrzelili. I to na og\u00f3\u0142 jako\u015b uchodzi\u0142o. Ale my\u015bmy zawsze starali si\u0119 rozkolportowa\u0107 informacj\u0119, dlaczego takich sowiet\u00f3w zabili\u015bmy, w\u0142a\u015bnie tych &#8211; a nie innych. \u017beby by\u0142o wiadomo, \u017ce my nie polujemy na ka\u017cdego sowieta przypadkowego, tylko karzemy konkretnych ludzi za konkretne sprawy. Dlatego ich zabijali\u015bmy, \u017ce oni ju\u017c nawet te sowieckie prawa, tak surowe dla ludno\u015bci &#8211; \u0142amali. Inni \u017co\u0142nierze sowieccy, inni urz\u0119dnicy sowieccy przyje\u017cd\u017cali do wsi, to ich nie atakowano, tylko w\u0142a\u015bnie takich nadgorliwych. Zawsze to wyja\u015bniali\u015bmy. Rozwieszali\u015bmy ulotki, nawet r\u0119cznie pisane, w kt\u00f3rych to wyja\u015bniali\u015bmy.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #ff0000; font-size: medium;\"><span style=\"font-weight: bold;\">* <\/span><\/span><span style=\"font-style: italic; font-weight: bold;\">Informacje n.t. Zygmunta Olechnowicza ps. &#8222;Zygma&#8221; uzyskane dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Pana Micha\u0142a Wo\u0142\u0142ejko.<\/span><br \/>\n<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=771\"><span style=\"font-weight: bold;\">Nieu\u0142owimyj \u201eOlech\u201d &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 6&gt;<\/span><\/a><br style=\"font-weight: bold;\" \/><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\"><span style=\"font-weight: bold;\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: left;\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8222;Olech&#8221; &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1208,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770\/revisions\/1208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}