{"id":769,"date":"2008-01-22T18:07:08","date_gmt":"2008-01-22T17:07:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/01\/22\/nieulowimyj-8222olech8221-czesc-4\/"},"modified":"2019-03-27T14:55:37","modified_gmt":"2019-03-27T13:55:37","slug":"nieulowimyj-8222olech8221-czesc-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=769","title":{"rendered":"Nieu\u0142owimyj „Olech” – cz\u0119\u015b\u0107 4"},"content":{"rendered":"

Na czele antysowieckiego oporu<\/span><\/span><\/p>\n

Po wyje\u017adzie w ramach akcji repatriacyjnej ppor. \u201eMazepy\u201d i wi\u0119kszo\u015bci ocala\u0142ej jeszcze kadry nowogr\u00f3dzkiej AK, Komenda Okr\u0119gu AK Nowogr\u00f3dek przesta\u0142a istnie\u0107. Od tej chwili nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 ju\u017c o dzia\u0142alno\u015bci Nowogr\u00f3dzkiego Okr\u0119gu AK, lecz jedynie o dzia\u0142alno\u015bci struktur poakowskich. We wszystkich powiatach dawnego wojew\u00f3dztwa nowogr\u00f3dzkiego pozosta\u0142y do\u015b\u0107 liczne ogniwa sieci konspiracyjnej AK, tzw. plac\u00f3wki, oraz szereg oddzia\u0142\u00f3w i grup partyzanckich. Ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Szczuczy\u0144skiem i Lidzkiem by\u0142a koordynowana w ramach Obwodu 49\/67, natomiast na pozosta\u0142ych obszarach Nowogr\u00f3dczyzny mia\u0142a – jak si\u0119 wydaje – charakter lokalnej samoobrony, cz\u0119sto bez wzajemnego powi\u0105zania, a nawet kontakt\u00f3w.<\/p>\n

Ludzie bior\u0105cy udzia\u0142 w dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej i zbrojnej w latach 1945-1953, mimo i\u017c Armia Krajowa zosta\u0142a rozwi\u0105zana, a Komenda Okr\u0119gu zako\u0144czy\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107, uwa\u017cali si\u0119 za \u017co\u0142nierzy AK. Jeszcze w ko\u0144cu lat czterdziestych u\u017cywali tej nazwy. Nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce mieli ku temu pe\u0142ne moralne prawo. Byli w\u015br\u00f3d nich tacy, kt\u00f3rzy \u015bwiadomie zdecydowali si\u0119 pozosta\u0107 na Nowogr\u00f3dczy\u017anie i broni\u0107 swej ojcowizny przed sowieckim bezprawiem, inni nie mieli mo\u017cliwo\u015bci skorzystania z tzw. repatriacji. Wszyscy byli ogromnie przywi\u0105zani do ziemi rodzinnej. Uczestnicy \u00f3wczesnej dzia\u0142alno\u015bci niepodleg\u0142o\u015bciowej na Nowogr\u00f3dczy\u017anie wywodzili si\u0119 z patriotycznie nastawionej ludno\u015bci wiejskiej, kt\u00f3ra pr\u00f3bowa\u0142a broni\u0107 si\u0119 przed narzucanym jej si\u0142\u0105 nieludzkim ustrojem komunistycznym, d\u0105\u017c\u0105cym do ca\u0142kowitego wyniszczenia Polak\u00f3w na zagarni\u0119tych ziemiach. Ci dzielni, pro\u015bci ludzie, mimo wszystko chcieli wierzy\u0107, \u017ce sytuacja polityczna si\u0119 zmieni, \u017ce wybuchnie trzecia wojna \u015bwiatowa, po kt\u00f3rej wr\u00f3ci tu Polska. Przedstawiciele inteligencji, wolnych zawod\u00f3w, ziemia\u0144stwa, o ile nie zdo\u0142ali wyjecha\u0107 w ramach repatriacji \u201edo Polski\u201d, zostali aresztowani i wywiezieni do gu\u0142ag\u00f3w. Postacie takie jak ppor. Anatol Radziwonik \u201eOlech\u201d, wiejski nauczyciel, kt\u00f3ry zdecydowa\u0142 si\u0119 dobrowolnie pozosta\u0107 ze swymi podkomendnymi na \u201estraconym posterunku\u201d, by\u0142y absolutnymi wyj\u0105tkami. Na Nowogr\u00f3dczy\u017anie pozosta\u0142a ludno\u015b\u0107 wiejska, ch\u0142opi i drobna szlachta zagrodowa, zbyt liczna, by sowiecki aparat terroru m\u00f3g\u0142 od razu si\u0119 z ni\u0105 rozprawi\u0107. Z tej grupy ludno\u015bci wywodzili si\u0119 ostatni obro\u0144cy polskich Kres\u00f3w.
\n\"\"
\nJeden z pododdzia\u0142\u00f3w ppor. „Olecha” przed ziemiank\u0105. Ppor. „Olech” siedzi przed grup\u0105, nad nim NN „Lis”. Drugi od lewej (w rogatywce) adiutant ppor. „Olecha”, Zygmunt Olechnowicz „Zygma”, „Grom”. W okresie okupacji niemieckiej partyzant oddzia\u0142u ppor. Czes\u0142awa Zaj\u0105czkowskiego „Ragnera”; ci\u0119\u017cko ranny wiosn\u0105 1949 r. wpad\u0142 w r\u0119ce NKWD. Skazany na 25 lat \u0142agr\u00f3w, po wyj\u015bciu zamkni\u0119ty w psychuszce, gdzie zmar\u0142. Zdj\u0119cie ze stycznia 1948 r.<\/span>
<\/span>
\nPropaganda sowiecka, a dzi\u015b b\u0119d\u0105ca jej kontynuacj\u0105 propaganda rosyjska, usi\u0142owa\u0142a i nadal usi\u0142uje przedstawia\u0107 ostatnich \u017co\u0142nierzy polskiego podziemia na Nowogr\u00f3dczy\u017anie jako z\u0142oczy\u0144c\u00f3w i przest\u0119pc\u00f3w. W rosyjskiej i bia\u0142oruskiej literaturze tematu ginie na og\u00f3\u0142 fakt, \u017ce by\u0142a to polska dzia\u0142alno\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciowa, oraz \u017ce do czynnej samoobrony zmusza\u0142a ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 wyniszczaj\u0105ca polityka w\u0142adz sowieckich. Lecz nawet z propagandowych wydawnictw rosyjskich, wbrew intencjom ich autor\u00f3w, wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce powojenna dzia\u0142alno\u015b\u0107 polskiego podziemia na Ziemiach Utraconych (w BSRR i LSRR) by\u0142a w prostej linii kontynuacj\u0105 walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski zapocz\u0105tkowanej jeszcze w latach okupacji niemieckiej, walki w obronie kresowej ludno\u015bci polskiej. Mo\u017cna tu np. przytoczy\u0107 fragment zezna\u0144 E. Niechwedowicza z dn. 16.06.1949r., partyzanta z rejonu Iwje i Juraciszki, publikowanych w pracy Jermo\u0142owicza i \u017bumara. M\u00f3wi on o tym, jak charakteryzowa\u0142 cele polskiego podziemia w ko\u0144cu lat czterdziestych jeden z jego organizator\u00f3w, J\u00f3zef Uss:
\n\u201eUss J\u00f3zef m\u00f3wi\u0142 mi, \u017ce dawna bur\u017cuazyjna Polska powinna powsta\u0107 od starej granicy z 1939 r. i \u017ce wkr\u00f3tce b\u0119dzie wojna pomi\u0119dzy ZSRR a Ameryk\u0105 i Angli\u0105, w jej rezultacie Ameryka i Anglia pomog\u0105 nam zniszczy\u0107 Sowiety i ustali\u0107 star\u0105 bur\u017cuazyjna Polsk\u0119 w granicach z 1939 r. A do pocz\u0105tku wojny ZSRR z Ameryk\u0105, Uss m\u00f3wi\u0142, powinni\u015bmy prowadzi\u0107 zbrojn\u0105 walk\u0119 z sowieck\u0105 w\u0142adz\u0105 przez dokonywanie akt\u00f3w terroru przeciw przedstawicielom w\u0142adz sowieckich na wsi\u201d.<\/span><\/p>\n

Z kolei J. Berdowski \u201eMa\u0142y Ziuk\u201d, jeden z organizator\u00f3w sieci terenowej Obwodu 49\/67 w Szczuczy\u0144skiem, stwierdza w swej relacji, \u017ce ppor. \u201eOlech\u201d wydaj\u0105c mu rozkaz ponownego podj\u0119cia dzia\u0142alno\u015bci podziemnej, wyra\u017anie powiedzia\u0142, \u017ce b\u0119d\u0105 \u201eod nowa organizowa\u0107 wojsko polskie w konspiracji\u201d<\/span>. Uczestnicy polskiej konspiracji mieli pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie s\u0105 \u017cadn\u0105 \u201eband\u0105\u201d, jak g\u0142osi\u0142a propaganda sowiecka, lecz \u017ce s\u0105 partyzantami, \u017ce walcz\u0105 o s\u0142uszn\u0105 spraw\u0119. Walka, jak\u0105 podejmowali by\u0142a po prostu samoobron\u0105 kresowego spo\u0142ecze\u0144stwa. Jej formy by\u0142y niekiedy drastyczne czy nawet okrutne, ale te\u017c i walka prowadzona by\u0142a z najokrutniejszym przeciwnikiem, jakim by\u0142 aparat policyjno-administracyjny ZSRR.<\/p>\n

Najsilniejszym o\u015brodkiem polskiego oporu dzia\u0142aj\u0105cym niemal do ko\u0144ca lat czterdziestych by\u0142 Obw\u00f3d 49\/67, obejmuj\u0105cy teren dawnych powiat\u00f3w szczuczy\u0144skiego i lidzkiego, w wi\u0119kszo\u015bci wchodz\u0105cy obecnie w sk\u0142ad obwodu grodzie\u0144skiego BSRR. Obw\u00f3d dowodzony by\u0142 przez ppor. Anatola Radziwonika \u201eOlecha\u201d, \u201eMruka\u201d, \u201eOjca\u201d, \u201eStarego\u201d. Zast\u0119pc\u0105 \u201eOlecha\u201d by\u0142 sier\u017c. Pawe\u0142 Klikowicz
\n\u201eIrena\u201d, za\u015b po jego \u015bmierci w maju 1947 r. ppor. Witold Male\u0144czyk \u201eCygan\u201d. Funkcj\u0119 adiutanta Komendanta Obwodu pe\u0142ni\u0142 (po \u015bmierci \u201eTwardowskiego\u201d) Zygmunt Olechnowicz \u201eZygma\u201d, \u201eGrom\u201d, Peter Fic \u201eFrancuz\u201d, \u201ePeter\u201d \u2013 Alzatczyk, dezerter z Wehrmachtu, p\u00f3\u017aniej \u017co\u0142nierz AK, Wac\u0142aw Szwarabowicz \u201eKiepura\u201d oraz Stanis\u0142aw Apanowicz \u201eKulis\u201d.
\n\u201eIrena\u201d by\u0142 starym konspiratorem, w latach 1943-1944 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 oficera do zada\u0144 specjalnych w Komendzie O\u015brodka \u201e\u0141\u0105ka\u201d. \u201eCygan\u201d, syn osadnika wojskowego ze Starodworc\u00f3w, wywieziony do Rosji \u201eza pierwszego sowieta\u201d, s\u0142u\u017cy\u0142 w armii Berlinga. Gdy w 1945 r. przyjecha\u0142 odwiedzi\u0107 rodzin\u0119, NKWD usi\u0142owa\u0142o go aresztowa\u0107. Zastrzeli\u0142 w\u00f3wczas 2 funkcjonariuszy NKWD i zbieg\u0142 do partyzantki. \u201eZygma\u201d by\u0142 partyzantem IV\/77 pp AK.<\/p>\n

Dowodzony przez \u201eOlecha\u201d Obw\u00f3d 49\/67 nie mia\u0142 \u017cadnego kontaktu z centralami dow\u00f3dczymi polskiego podziemia (WiN) w Polsce, ani nawet z niedalekim Bia\u0142ostockim Okr\u0119giem WiN. Granica polsko-sowiecka zosta\u0142a po 1945 r. bardzo dok\u0142adnie \u201euszczelniona\u201d i nie by\u0142o ju\u017c mo\u017cliwo\u015bci przechodzenia jej. Nie dysponowa\u0142 te\u017c \u0142\u0105czno\u015bci\u0105 radiow\u0105. Ppor. \u201eOlech\u201d utrzymywa\u0142 natomiast \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z komendantem poakowskich struktur konspiracyjnych i oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich w powiecie grodzie\u0144skim, ppor. Mieczys\u0142awem Niedzi\u0144skim \u201eMenem\u201d, \u201eRenem\u201d, \u201eNiemnem\u201d, a tak\u017ce z poakowskimi strukturami w powiecie wo\u0142kowyskim (m.in. z oddzia\u0142em partyzanckim \u201eCietrzewia\u201d).
\n\"\"
\nWiosna 1947 r. Oddzia\u0142 ppor. Anatola Radziwonika „Olecha” (siedzi w \u015brodku), na prawo od „Olecha” siedzi sier\u017c. <\/span><\/span>Pawe\u0142 Klikowicz
\n„Irena” – poleg\u0142 17 maja 1947 w starciu z NKWD pod Starodworcami; ci\u0119\u017cko ranny w obie nogi os\u0142ania\u0142 odwr\u00f3t grupy po czym zastrzeli\u0142 si\u0119 nie chc\u0105c wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce Sowiet\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n

Obw\u00f3d 49\/67 by\u0142a to faktycznie samodzielna organizacja konspiracyjna. \u201eOlech\u201d \u201epozbiera\u0142\u201d to, co zosta\u0142o po strukturach AK, opr\u00f3cz tego do konspiracji w\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 du\u017co nowych konspirator\u00f3w. W wyniku tego obw\u00f3d 49\/67 sta\u0142 si\u0119 najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 i najbardziej liczn\u0105 struktur\u0105 konspiracyjn\u0105 na terenie Bia\u0142orusi, a partyzanci nadal u\u017cywali nazwy Armia Krajowa.
\n\u201eChodzi\u0142o o to, \u017ceby stworzy\u0107 wojsko polskie\u201d<\/span> – przytaczaj\u0105 zeznania jednego z uj\u0119tych przez bezpiek\u0119 \u017co\u0142nierzy \u201eOlecha\u201d, w swej propagandowej ksi\u0105\u017cce \u201eOgniem i mieczem. Kronika polskiego nacjonalistycznego podziemia\u201d bia\u0142oruscy historycy Wiktor Jermo\u0142owicz i Siergiej \u017bumar.<\/p>\n

\u201eOlech\u201d stworzy\u0142 mocn\u0105 siatk\u0119 terenow\u0105, w ka\u017cdej wsi byli ludzie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z oddzia\u0142em, dzi\u0119ki temu komendant posiada\u0142 informacje o agentach NKWD, o zachowaniu si\u0119 ludzi wobec w\u0142adzy\u201d<\/span> – wspomina Jan Szporko \u201eNieznany\u201d, wsp\u00f3\u0142pracownik terenowej siatki \u201eOlecha\u201d.<\/p>\n

Ju\u017c zim\u0105 1944\/45 r. ppor. \u201eOlech\u201d zorganizowa\u0142 baz\u0119 samoobrony w powiecie szczuczy\u0144skim, z kt\u00f3rej wy\u0142oni\u0142 si\u0119 z czasem spory oddzia\u0142 partyzancki (blisko 70 \u017co\u0142nierzy). Na jego czele przeprowadzi\u0142 szereg dzia\u0142a\u0144 przeciwko formacjom NKWD i sowieckiej agenturze. Sw\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 obj\u0105\u0142 rozleg\u0142e tereny powiat\u00f3w Szczuczyn i Lida, podejmuj\u0105c nawet dalekie wypady za Niemen i pod Iwje.
\nW odwet za likwidacj\u0119 polskiego oddzia\u0142u \u201eKuny\u201d przez grup\u0119 NKWD pozoruj\u0105c\u0105 polsk\u0105 partyzantk\u0119, zlikwidowa\u0142 sowieck\u0105 grup\u0119 operacyjn\u0105 na trakcie pomi\u0119dzy Ho\u0142dowem i Lid\u0105 (marzec 1945 r.).
\n1 kwietnia przebi\u0142 si\u0119 przez ob\u0142aw\u0119 34. zmotoryzowanego pu\u0142ku NKWD pod Niewierzyszkami, zadaj\u0105c przeciwnikowi straty (zgin\u0105\u0142 m.in. kapitan bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwowego ZSRS), 23\/24 maja 1945 r. zada\u0142 pora\u017ck\u0119 grupie operacyjnej 135. pu\u0142ku piechoty NKWD pod Iszczo\u0142n\u0105.
\nW lipcu w zasadzce na szosie Lida – Grodno rozbi\u0142 sowiecki samoch\u00f3d wojskowy, likwiduj\u0105c \u017co\u0142nierzy przeciwnika, a w sierpniu 1945 r. opanowa\u0142 osad\u0119 Tobo\u0142a (rozbito posterunek przeciwnika, zniszczono budynek rady wiejskiej, z aresztu uwolniono kilkunastu wi\u0119\u017ani\u00f3w).
\nW tym samym miesi\u0105cu, w odwet za gwa\u0142ty i zbrodnie pope\u0142niane przez \u017co\u0142nierzy Armii Sowieckiej, zaatakowa\u0142 sowieck\u0105 kolumn\u0119 samochodow\u0105 (rozbito dwa auta, zadaj\u0105c bolszewikom spore straty w ludziach). We wrze\u015bniu 1945 r. zlikwidowa\u0142 trzech oficer\u00f3w NKWD pod Lid\u0105, a podczas wypadu pod Iwje stoczy\u0142 zwyci\u0119sk\u0105 walk\u0119 z sowieck\u0105 ob\u0142aw\u0105.<\/p>\n

W czasie gdy \u201eOlech\u201d pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 komendanta Obwodu 49\/67, w\u0142a\u015bnie na tym terenie op\u00f3r wobec w\u0142adzy sowieckiej by\u0142 najbardziej zaci\u0119ty. W szeregach konspiracji i partyzantki dowodzonej przez \u201eOlecha\u201d panowa\u0142 prawdziwie obywatelski duch, wywodz\u0105cy si\u0119 z tradycji Armii Krajowej.
\nPor. Anatol Radziwonik wypracowa\u0142 skuteczn\u0105 taktyk\u0119 walki z NKWD. Oddzia\u0142 partyzancki podzieli\u0142 na niewielkie, kilku- lub kilkunastoosobowe pododdzia\u0142y, kt\u00f3re niemal przez ca\u0142y czas znajdowa\u0142y si\u0119 w ruchu. Dow\u00f3dcy pos\u0142ugiwali si\u0119 kilkoma pseudonimami.
\n\u201eRadziwonik w zale\u017cno\u015bci od miejscowo\u015bci u\u017cywa\u0142 pseudonim\u00f3w \u201eStary\u201d, \u201eOjciec\u201d, \u201eMruk\u201d, \u201eBroda\u201d, \u201eKazik\u201d. Chodzi\u0142o o to, \u017ceby zmyli\u0107 NKWD\u201d<\/span> \u2013 t\u0142umaczy Witold Wr\u00f3blewski \u201eDzi\u0119cio\u0142\u201d, \u017co\u0142nierz z oddzia\u0142u \u201eOlecha\u201d.
\nPrzyt\u0142aczaj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy \u201eOlecha\u201d stanowili miejscowi. W oddzia\u0142ach i w siatce terenowej byli Polacy oraz Bia\u0142orusini. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce sam \u201eOlech\u201d by\u0142 prawos\u0142awny. Opr\u00f3cz tego do partyzant\u00f3w do\u0142\u0105czali dezerterzy z Armii Czerwonej. Legendarn\u0105 postaci\u0105 sta\u0142 si\u0119 Miko\u0142a \u201eZielony\u201d, lejtnant Armii Czerwonej, kt\u00f3ry do\u0142\u0105czy\u0142 do \u201eOlecha\u201d.<\/p>\n

\u201eZielony\u201d to by\u0142 morowy ch\u0142op. Pochodzi\u0142 z Ukrainy i bolszewik\u00f3w nienawidzi\u0142. Bra\u0142 si\u0119 do najbardziej niebezpiecznych zada\u0144\u201d<\/span> – wspomina Wr\u00f3blewski.
\nJednym z takich zada\u0144 by\u0142a likwidacja niejakiego Bojarskiego, dow\u00f3dcy stacjonuj\u0105cej w Wasiliszkach jednostki Armii Radzieckiej, kt\u00f3ry zosta\u0142 skazany przez partyzant\u00f3w na kar\u0119 \u015bmierci za zabicie kilkunastu m\u0142odych ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy ukrywali si\u0119 przed poborem do wojska.
\n\u201eZielony\u201d w mundurze lejtnanta stawi\u0142 si\u0119 u Bojarskiego. Zameldowa\u0142 si\u0119, a potem chwyci\u0142 rewolwer i go zastrzeli\u0142. W pop\u0142ochu, jaki si\u0119 wytworzy\u0142 w jednostce, zdo\u0142a\u0142 uciec\u201d<\/span> \u2013 opowiada Wr\u00f3blewski.
\n\"\"
\nObozowisko oddzia\u0142u ppor. Anatola Radziwonika „Olecha”, 1948 r.<\/span>
<\/span>
\nStan liczebny Obwodu 49\/67 oceniany by\u0142 przez NKWD BSRR w 1945 r. na oko\u0142o 800 ludzi, w wi\u0119kszo\u015bci pozostaj\u0105cych w konspiracji. Byli oni zorganizowani w liczne plac\u00f3wki terenowe, rozsiane w wioskach zamieszka\u0142ych g\u0142\u00f3wnie przez ludno\u015b\u0107 polsk\u0105, licz\u0105ce od 10 do 50 cz\u0142onk\u00f3w. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy Obwodu 49\/67 posiada\u0142a bro\u0144 i w razie potrzeby mog\u0142a by\u0107 mobilizowana do akcji zwi\u0105zanych z samoobron\u0105. Charakterystycznym zjawiskiem w dzia\u0142alno\u015bci Obwodu 49\/67 by\u0142 udzia\u0142 w konspiracji ludzi, kt\u00f3rzy w okresie okupacji niemieckiej byli za m\u0142odzi, by s\u0142u\u017cy\u0107 w AK. M\u0142odzie\u017c ta uzupe\u0142nia\u0142a licznie luki w szeregach organizacji, staj\u0105c do s\u0142u\u017cby obok \u201eweteran\u00f3w\u201d nale\u017c\u0105cych do AK jeszcze w czasie wojny. Innym do\u015b\u0107 charakterystycznym zjawiskiem tego ostatniego etapu walki by\u0142o w\u0142\u0105czanie przez \u201eOlecha\u201d do pracy na rzecz konspiracji niekt\u00f3rych pracownik\u00f3w i funkcjonariuszy sowieckich w\u0142adz administracyjnych najni\u017cszego szczebla (priedsiedatieli i sekretarzy niekt\u00f3rych sielsowiet\u00f3w, pe\u0142nomocnik\u00f3w wiejskich itp., m.in. w Wasiliszkach, Wawi\u00f3rce i Niecieczy). Jedni nie byli zwolennikami bolszewizmu, inni s\u0142uchali polece\u0144 \u201eOlecha\u201d w obawie przed kar\u0105, jak\u0105 mog\u0142a wymierzy\u0107 im partyzantka. Byli w\u015br\u00f3d nich ludzie narodowo\u015bci bia\u0142oruskiej i rosyjskiej.<\/p>\n

Nieu\u0142owimyj \u201eOlech\u201d – cz\u0119\u015b\u0107 5><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/span><\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/769"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=769"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/769\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1207,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/769\/revisions\/1207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=769"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}