{"id":768,"date":"2008-01-22T18:07:52","date_gmt":"2008-01-22T17:07:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/01\/22\/nieulowimyj-8222olech8221-czesc-3\/"},"modified":"2019-03-27T14:54:50","modified_gmt":"2019-03-27T13:54:50","slug":"nieulowimyj-8222olech8221-czesc-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=768","title":{"rendered":"Nieu\u0142owimyj &#8222;Olech&#8221; &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 3"},"content":{"rendered":"<p>Zim\u0105 1945 r. NKWD w Wilnie podj\u0119\u0142o operacj\u0119 zmierzaj\u0105c\u0105 do likwidacji polskiego podziemia na terenie LSRR, oferuj\u0105c oddzia\u0142om AK ujawnienie i \u201eamnesti\u0119\u201d. W operacj\u0119 t\u0119 NKWD zaanga\u017cowa\u0142o szereg znanych dow\u00f3dc\u00f3w i \u017co\u0142nierzy AK z okresu okupacji niemieckiej, znajduj\u0105cych si\u0119 obecnie w wi\u0119zieniach. Celem tej akcji, jak mo\u017cna ocenia\u0107, by\u0142o wy\u0142\u0105cznie zdemaskowanie polskich struktur i likwidacja ich, oraz eliminacja elementu pe\u0142ni\u0105cego funkcje przyw\u00f3dcze w Armii Krajowej. Po raz pierwszy z inicjatyw\u0105 tak\u0105 wyst\u0105pi\u0142o wile\u0144skie NKWD w stosunku do oddzia\u0142\u00f3w AK jeszcze za \u017cycia por. \u201eKrysi\u201d. W styczniu 1945 r. Rosjanie usi\u0142owali doprowadzi\u0107 do spotkania z por. \u201eKrysi\u0105\u201d, jak mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, w celu zlikwidowania go lub aresztowania. \u201eKrysia\u201d wys\u0142a\u0142 jednak na rozmowy swoich delegat\u00f3w: Micha\u0142a Tietia\u0144ca \u201eMy\u015bliwego\u201d i Stanis\u0142awa Ochwata \u201eB\u0105ka\u201d. Jako warunek wst\u0119pny do podj\u0119cia rokowa\u0144 za\u017c\u0105da\u0142 zwolnienia aresztowanych \u017co\u0142nierzy AK, na co sowieci nie chcieli przysta\u0107. Ze swej strony nalegali na zorganizowanie spotkania z \u201eKrysi\u0105\u201d. W tej sytuacji por. Jan Borysewicz uzna\u0142 sowieckie propozycje za kolejny podst\u0119p i nie kontynuowa\u0142 rozm\u00f3w. W efekcie w wyznaczonym terminie na punktach zbornych dla ujawniaj\u0105cych si\u0119 (m.in. w Ejszyszkach), nikt si\u0119 nie stawi\u0142. Jedyn\u0105 ofiar\u0105 operacji \u201eamnestyjnej\u201d spo\u015br\u00f3d nowogr\u00f3dzkich akowc\u00f3w pad\u0142 \u201eMy\u015bliwy\u201d. Mimo faktycznego zaanga\u017cowania w przygotowywanie \u201eujawnienia\u201d zosta\u0142 aresztowany przez NKWD, a nast\u0119pnie postawiony przed s\u0105dem i skazany na kar\u0119 \u015bmierci. Nale\u017cy ocenia\u0107, \u017ce taki w\u0142a\u015bnie los czeka\u0142by amator\u00f3w ujawnienia, zw\u0142aszcza pe\u0142ni\u0105cych funkcje dow\u00f3dcze.<br \/>\n<img src=\"resources\/Olech12.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Od lewej: Komendant Obwodu Szczuczyn-Lida AK sier\u017c. Anatol Urbanowicz ps. Lalu\u015b&#8221; i Jerzy Kuligowski ps. &#8222;G\u00f3ra&#8221; podczas wyjazdu do Wilna po dokumenty repatriacyjne dla \u017co\u0142nierzy AK, wiosna 1945 r.<\/span><br style=\"font-style: italic;\" \/><\/span><br \/>\nZnamienne, \u017ce nie ujawnili si\u0119 tak\u017ce podkomendni \u201eMy\u015bliwego\u201d z jego oddzia\u0142u partyzanckiego. Grupa ta kontynuowa\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 zbrojn\u0105 pod dow\u00f3dztwem Wac\u0142awa Kislowskiego, wykonuj\u0105c szereg drobnych akcji. 05.04.1945 r. oddzia\u0142 wymkn\u0105\u0142 si\u0119 sowieckiej ob\u0142awie w sile dw\u00f3ch batalion\u00f3w 267 p. strz. WW NKWD przetaczaj\u0105cej si\u0119 przez po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Puszczy Rudnickiej . Nast\u0119pnego dnia w udanej zasadzce rozbi\u0142 grup\u0119 operacyjn\u0105 8 komp. tego pu\u0142ku, zmuszaj\u0105c przeciwnika do ucieczki (NKWD straci\u0142o 3 ludzi). Oddzia\u0142, licz\u0105cy 45 \u017co\u0142nierzy, zosta\u0142 rozwi\u0105zany 15.06.1945 r. we wsi Dawciuny.<\/p>\n<p>Nale\u017cy jeszcze om\u00f3wi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 kpr. M. Nawrockiego \u201eWrzosa\u201d. By\u0142 to pluton 2 oddzia\u0142u SCZW [Samoobrona Czynna Ziemi Wile\u0144skiej] <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/12\/KRESOWI-STRACENCY-czesc-2.html\">por. Witolda Turonka \u201eTumrego\u201d<\/a>. Wys\u0142any w celu rozpoznania przej\u015bcia za lini\u0119 Curzona w rejonie Puszczy Grodzie\u0144skiej, nie zdo\u0142a\u0142 ju\u017c do\u0142\u0105czy\u0107 do swej macierzystej jednostki, rozbitej 29.01.1945 r. pod Rowinami. Przez pewien czas operowa\u0142 w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci powiatu lidzkiego, po czym w lutym 1945 r. podj\u0105\u0142 rajd na teren Pojezierza Wile\u0144skiego. Wykona\u0142 szereg drobnych akcji, m.in. zlikwidowa\u0142 kilku \u017co\u0142nierzy sowieckich z posterunku w Wo\u0142czunach. Osi\u0105gn\u0105\u0142 teren jeziora Narocz, a nawet tereny le\u017c\u0105ce na wsch\u00f3d od niego. Po drodze natkn\u0105\u0142 si\u0119 na sowiecki oddzia\u0142 prowokacyjny, udaj\u0105cy partyzantk\u0119 antykomunistyczn\u0105. Unikn\u0105\u0142 jednak zag\u0142ady, udaj\u0105c stra\u017c przedni\u0105 du\u017cego polskiego oddzia\u0142u. Na Pojezierzu Wile\u0144skim przeprowadzi\u0142 kilka udanych akcji. Uderzy\u0142 na miasteczko Worziany, gdzie rozbi\u0142 posterunek wojskowy i zniszczy\u0142 sielsowiet. Podczas akcji na mleczarni\u0119 w \u017bodziszkach zlikwidowa\u0142 3 uj\u0119tych sowieckich funkcjonariuszy. W Lidzkie wraca\u0142 d\u0142u\u017csz\u0105 drog\u0105, dochodz\u0105c do dawnej granicy polsko-litewskiej na zach\u00f3d od Mejszago\u0142y. Wilno omin\u0105\u0142 od strony zachodniej. 15.02.1945 r. w potyczce, jaka si\u0119 wywi\u0105za\u0142a przy likwidacji kilkuosobowej grupy funkcjonariuszy sowieckich, ranny zosta\u0142 \u201eWrzos\u201d. Dow\u00f3dztwo oddzia\u0142u przej\u0105\u0142 kpr. R. Kiersnowski \u201ePuchacz\u201d. Przez nast\u0119pny miesi\u0105c oddzia\u0142 operowa\u0142 na po\u0142udniowym skraju Puszczy Rudnickiej. Nast\u0119pnie przeprowadzi\u0142 wypad na teren O\u015brodka \u201eCis\u201d, gdzie wykona\u0142 akcj\u0119 na sielsowiet w Gieranonach (priedsiedatiela rozbrojono i puszczono wolno). Wracaj\u0105c na swe stare tereny noc\u0105 25.04.1945 r. oddzia\u0142 \u201ePuchacza\u201d spali\u0142 akta sielsowietu w Bieniakoniach. W ko\u0144cowym okresie dzia\u0142alno\u015bci oddzia\u0142 \u201ePuchacza\u201d mimowolnie popad\u0142 w konflikt z Komend\u0105 Okr\u0119gu, gdy\u017c przez pomy\u0142k\u0119 wykona\u0142 akcj\u0119 zaopatrzeniow\u0105 na \u201emelin\u0119\u201d \u201eMazepy\u201d (by\u0142o to nieporozumienie, miano \u201erozbombi\u0107\u201d gospodarstwo donosiciela, patrol pomyli\u0142 jednak domy). W efekcie \u201eMazepa\u201d potraktowa\u0142 oddzia\u0142 jako \u201edzik\u0105\u201d grup\u0119 bandyck\u0105 i nawet pono\u0107 poleci\u0142 j\u0105 rozbroi\u0107. Nieporozumienie zosta\u0142o jednak wyja\u015bnione, gdy\u017c w pocz\u0105tkach maja 1945 r. oddzia\u0142 zosta\u0142 obj\u0119ty akcj\u0105 \u201eroz\u0142adowywania las\u00f3w\u201d, jego \u017co\u0142nierze za\u015b po wyje\u017adzie do Wilna ewakuowani w transportach PUR \u201edo Polski\u201d.<\/p>\n<p>Na po\u0142udniowym skraju Puszczy Rudnickiej dzia\u0142a\u0142 te\u017c kilkunastoosobowy oddzia\u0142 kpr. J. Zarzyckiego \u201ePi\u0119tki\u201d. Grupa ta zosta\u0142a zdemobilizowana a jej \u017co\u0142nierze wyjechali w transportach repatriacyjnych za lini\u0119 Curzona. Warto przytoczy\u0107 ocen\u0119 dzia\u0142alno\u015bci polskiej partyzantki po lipcu 1944 r., sformu\u0142owan\u0105 przez J. Zarzyckiego:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201eCo da\u0142o utrzymywanie naszych oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych po przej\u015bciu Armii Sowieckiej w 1944 roku? B\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142 o swoim terenie dzia\u0142ania: &#8211; Nie dosz\u0142o do utworzenia siatki konfident\u00f3w, co ograniczy\u0142o liczb\u0119 prowokacji i represji wobec miejscowej ludno\u015bci. &#8211; Nie dosz\u0142o do stworzenia najni\u017cszego szczebla administracji sowieckiej (sielsowiet\u00f3w) i przez to ograniczy\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 interwencji w \u017cycie spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. &#8211; Nie zebrano podatk\u00f3w i nie obci\u0105\u017cono gospodarstw obowi\u0105zkowymi dostawami w miesi\u0105cach wojny, niszcz\u0105cych egzystencj\u0119 miejscowej ludno\u015bci. &#8211; Zapewniono minimum bezpiecze\u0144stwa rannym i poszkodowanym uczestnikom konspiracji. &#8211; Ograniczono skuteczno\u015b\u0107 masowych represji wobec spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego podczas \u0142apanek i blokowania terenu przez si\u0142y bezpiecze\u0144stwa i wojsko. Przyczyniono si\u0119 do znacz\u0105cego zmniejszenia liczby wywiezionych do \u0142agr\u00f3w na kator\u017cnicze roboty oraz liczby wcielonych do obcej armii. &#8211; Istnienie polskiej si\u0142y zbrojnej zapobieg\u0142o rozniecaniu wa\u015bni narodowych i konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych oraz odst\u0119pstwom od zasad mi\u0119dzyludzkiego wsp\u00f3\u0142\u017cycia\u201d.<br \/>\n<\/span><br \/>\nOcena ta wydaje si\u0119 w znacznym stopniu trafna, aczkolwiek jej punkt pierwszy sformu\u0142owany zosta\u0142 zbyt optymistycznie (sie\u0107 agent\u00f3w i donosicieli NKWD istnia\u0142a tak\u017ce w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci powiatu lidzkiego).<\/p>\n<p>Od kwietnia 1945 r. prowadzona by\u0142a w Obwodzie 49\/67 na rozkaz rtm. \u201eBoryny\u201d, a nast\u0119pnie ppor. \u201eMazepy\u201d, stopniowa demobilizacja oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, oraz przerzut \u017co\u0142nierzy (tak\u017ce z sieci terenowej) za lini\u0119 Curzona. Operacj\u0105 t\u0105 kierowa\u0142 osobi\u015bcie \u201eMazepa\u201d. Rozwi\u0105zano oddzia\u0142y \u201ePor\u0119by\u201d, \u201ePi\u0119tki\u201d, \u201ePuchacza\u201d, \u201eFilara\u201d i \u201eMy\u015bliwego\u201d oraz kilka innych grup. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ich \u017co\u0142nierzy, wyposa\u017cona przez organizacj\u0119 w dokumenty repatriacyjne na fa\u0142szywe nazwiska, wyje\u017cd\u017ca\u0142a w transportach PUR \u201edo Polski\u201d. Mo\u017cna ocenia\u0107, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy zosta\u0142a przerzucona za lini\u0119 Curzona ju\u017c w maju 1945 r. W czerwcu 1945 r. w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci powiatu lidzkiego pozostawa\u0142y<br \/>\njeszcze w polu oddzia\u0142y W. Janczewskiego \u201eLalusia\u201d i \u201e\u015amia\u0142ego\u201d (skupiaj\u0105ce \u017co\u0142nierzy ca\u0142kowicie zdekonspirowanych, kt\u00f3rzy nie zdecydowali si\u0119 na przerzut w transportach repatriacyjnych) oraz oddzia\u0142 \u201eMy\u015bliwego\u201d &#8211; rozwi\u0105zany w po\u0142owie miesi\u0105ca. Oddzia\u0142y \u201eLalusia\u201d i \u201e\u015amia\u0142ego\u201d mia\u0142y przedziera\u0107 si\u0119 \u201ena zach\u00f3d\u201d z broni\u0105 w r\u0119ku. Ich demobilizacja mia\u0142a nast\u0105pi\u0107 dopiero na terenie \u201ePolski lubelskiej\u201d.<\/p>\n<p>Oddzia\u0142 \u201eLalusia\u201d przechodzi\u0142 lini\u0119 Curzona wraz z dwoma oddzia\u0142ami partyzanckimi Okr\u0119gu Wilno. W po\u0142owie czerwca 1945 r. w bazie partyzanckiej w Puszczy Rudnickiej zebra\u0142y si\u0119: oddzia\u0142 sier\u017c. \u201eLalusia\u201d, tzw. \u201eSi\u00f3demka Wilhelma\u201d, dowodzona przez Aleksandra Alesionka \u201ePioruna\u201d (oddzia\u0142 kadrowy 7 Brygady Wile\u0144skiej), oraz oddzia\u0142 dowodzony przez sier\u017c. Zygmunta Kulesz\u0119 \u201eMaroczego\u201d. Przyby\u0142o te\u017c 2 przewodnik\u00f3w &#8211; podchor\u0105\u017cych z Obwodu Grodno-Prawy Niemen, kt\u00f3rzy mieli przeprowadzi\u0107 oddzia\u0142y na zach\u00f3d (plut. pchor. Roman Chirkowski \u201eLech II\u201d i kpr. pchor. Mieczys\u0142aw G\u00f3rewicz \u201eCze\u0144ski\u201d). Skoncentrowane w Puszczy Rudnickiej oddzia\u0142y zosta\u0142y zreorganizowane. Sformowano z nich jeden oddzia\u0142, dow\u00f3dztwo kt\u00f3rego powierzono sier\u017c. W. Janczewskiemu \u201eLalusiowi\u201d, za\u015b A. Alesionek \u201ePiorun\u201d obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 jego adiutanta. \u017bo\u0142nierzy podzielono na 4 dru\u017cyny. Liczebno\u015b\u0107 oddzia\u0142u oceniana jest w r\u00f3\u017cnych relacjach od 38 do 57 ludzi, w tym kilka \u0142\u0105czniczek (do oddzia\u0142u do\u0142\u0105czali po drodze tak\u017ce ludzie \u201ez plac\u00f3wek\u201d, st\u0105d by\u0107 mo\u017ce r\u00f3\u017cnica w ocenie stan\u00f3w osobowych). Grupa by\u0142a bardzo dobrze uzbrojona, sam oddzia\u0142 \u201eLalusia\u201d mia\u0142 4 rkm, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy posiada\u0142a pistolety maszynowe lub SWT.<\/p>\n<p>Oko\u0142o 20.06.1945 r. do bazy w Puszczy Rudnickiej przyby\u0142 kpt. \u201eCzarny Jan\u201d z przedstawicielami Komendy Okr\u0119gu Wilno, przywo\u017c\u0105c wiadomo\u015b\u0107, \u017ce wkr\u00f3tce na Puszcz\u0119 ruszy sowiecka ob\u0142awa. Prawdopodobnie 23.06.1945 r. oddzia\u0142 wyruszy\u0142 w drog\u0119 \u201edo Polski\u201d. Mijaj\u0105c Orany osi\u0105gn\u0105\u0142 teren Obwodu Grodno-Prawy Niemen, gdzie nawi\u0105za\u0142 kontakt z miejscow\u0105 sieci\u0105 AK-AKO. Trasa przemarszu zosta\u0142a bardzo starannie przygotowana przez obu przewodnik\u00f3w, kt\u00f3rzy kilka tygodni wcze\u015bniej przemierzyli j\u0105 dwukrotnie, ustalaj\u0105c kolejne punkty kontaktowe i \u201emeliny\u201d. Oddzia\u0142 odpoczywa\u0142 m.in. w ziemiankach grupy samoobrony kompanii terenowej AK-AKO Druskienniki. F. Jegli\u0144ski tak wspomina ten przemarsz:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201eKo\u0142o Porzecza spotkali\u015bmy partyzant\u00f3w litewskich, kt\u00f3rzy na\u015bwietlili [nam] sytuacj\u0119 w terenie. Gdy mijali\u015bmy stacj\u0119 kolejow\u0105 w Porzeczu, s\u0142yszeli\u015bmy wy\u0142adunek wojska sowieckiego, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej prowadzi\u0142o ob\u0142aw\u0119 na nas w tej okolicy. Na nas natkn\u0119li si\u0119, gdy nocowali\u015bmy w pewnej wsi. Po kr\u00f3tkiej strzelaninie us\u0142yszeli\u015bmy g\u0142os: \u201eTowariszcz bandit &#8211; chodzi na dogawor\u201d [Towarzyszu bandyto &#8211; chod\u017acie na pertraktacje]. W\u00f3wczas sier\u017c. \u201eMaroczy\u201d zawo\u0142a\u0142: \u201eTo ty bandit, zachwatczyk, ty chadzi k nam!\u201d Oderwali\u015bmy si\u0119 od nich i po d\u0142ugim marszu i postojach przybyli\u015bmy w okolice Druskiennik, gdzie za\u0142o\u017cyli\u015bmy ob\u00f3z i stali\u015bmy prawie przez dwa tygodnie. Tam wizytowa\u0142 nas przedstawiciel Komendy AK \u201eMieczys\u0142aw\u201d &#8211; nazwisko Wnuk &#8211; znany mi osobi\u015bcie z kontakt\u00f3w w Kownie. Przesun\u0119li\u015bmy si\u0119 do granicy, jeszcze by\u0142y lasy, ale stary las ju\u017c si\u0119 ko\u0144czy\u0142. Wyruszyli\u015bmy w kierunku granicy. By\u0142o to z pi\u0105tku na sobot\u0119, w ostatnich dniach lipca 1945 r.\u201d.<\/span><br \/>\n<img src=\"resources\/Olech08__orzel.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Orze\u0142 noszony przez partyzant\u00f3w Armii Krajowej na Nowogr\u00f3dczy\u017anie.<\/span><\/span><\/p>\n<p>Lini\u0119 Curzona przekroczy\u0142 oddzia\u0142 \u201eLalusia\u201d noc\u0105 28.07.1945 r. na wysoko\u015bci wsi Klim\u00f3wka i Nomiki. Po przej\u015bciu paru kilometr\u00f3w zatrzymano si\u0119 w kolonii wioski Puci\u0142ki. Po kr\u00f3tkim postoju oddzia\u0142 zosta\u0142 zaatakowany przez konn\u0105 grup\u0119 pogranicznik\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 odparto ogniem broni maszynowej. Cofaj\u0105c si\u0119 dalej w kierunku zachodnim, oddzia\u0142 uwik\u0142a\u0142 si\u0119 w walk\u0119 ogniow\u0105 z grup\u0105 operacyjn\u0105 NKWD znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 we wsi Malawicze (Rosjanie przyjechali tam na aresztowania). Po oderwaniu si\u0119 od przeciwnika przekroczono szos\u0119 Sok\u00f3\u0142ka-Grodno, po czym zatrzymano si\u0119 na odpoczynek w niewielkim lesie ko\u0142o wsi Kra\u015bniany (na p\u0142n. od Sok\u00f3\u0142ki). Tu oddzia\u0142 zosta\u0142 okr\u0105\u017cony przez grup\u0119 operacyjn\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 z jednostek WW NKWD, KBW i UBP z Sok\u00f3\u0142ki, wspart\u0105 2 tankietkami. Pierwszy atak sowiecki zosta\u0142 odparty. W toku dalszej walki oddzia\u0142 \u201eLalusia\u201d przebija\u0142 si\u0119 z okr\u0105\u017cenia trzema grupami. Wed\u0142ug meldunku WUBP w Bia\u0142ymstoku do MBP w Warszawie, w walce pod Kra\u015bnianami mia\u0142o polec 12 partyzant\u00f3w, za\u015b 4 wzi\u0119to do niewoli (2 zosta\u0142o rannych). Partyzanci stracili te\u017c 3 rkm, 4 pm, 5 sztuk broni kr\u00f3tkiej, amunicj\u0119, itp. Najwi\u0119ksze straty ponios\u0142a \u201egrupa kowie\u0144ska\u201d. Oddzia\u0142 w mocno uszczuplonym sk\u0142adzie dotar\u0142 do Puszczy Knyszy\u0144skiej, gdzie zaopiekowa\u0142y si\u0119 nim plac\u00f3wki AK-AKO. Zosta\u0142 rozformowany, po czym \u017co\u0142nierze zaopatrzeni w fa\u0142szywe dokumenty rozjechali si\u0119 w r\u00f3\u017cne strony, g\u0142\u00f3wnie na Ziemie Odzyskane. O\u015bmioma rannymi zaopiekowa\u0142a si\u0119 sok\u00f3lska organizacja AKO.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=769\"><span style=\"font-weight: bold;\">Nieu\u0142owimyj \u201eOlech\u201d &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 4&gt;<\/span><\/a><br style=\"font-weight: bold;\" \/><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\"><span style=\"font-weight: bold;\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: left;\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zim\u0105 1945 r. NKWD w &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/768"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=768"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/768\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1206,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/768\/revisions\/1206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}