{"id":751,"date":"2008-03-14T23:32:55","date_gmt":"2008-03-14T22:32:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/03\/14\/8222cziort-w-oczkach8221-czesc-11\/"},"modified":"2019-03-28T12:40:01","modified_gmt":"2019-03-28T11:40:01","slug":"8222cziort-w-oczkach8221-czesc-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=751","title":{"rendered":"&#8222;Cziort w oczkach&#8221; &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 11"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Niewiele d\u0142u\u017cej utrzyma\u0142 si\u0119 patrol \u201eKuny\u201d. Jeszcze we wrze\u015bniu 1944 r. ob\u0142awa NKWD przeczesuj\u0105ca b\u0142ota ko\u0142o wsi Borki zlikwidowa\u0142a ziemiank\u0119 grupy (w kt\u00f3rej umieszczono te\u017c punkt wydawniczy AK). Aresztowano przy tym kilku nocuj\u0105cych w niej \u017co\u0142nierzy sieci terenowej AK. Dzia\u0142aj\u0105c w coraz ci\u0119\u017cszych warunkach patrol \u201eKuny\u201d likwidowa\u0142 donosicieli i funkcjonariuszy sowieckich. P\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 1944 r. zast\u0119pca \u201eKuny\u201d, plut. E. Dragun \u201eOr\u0142owski\u201d, zastrzeli\u0142 w Wieliczkach szczeg\u00f3lnie szkodliwego dla ludno\u015bci istriebitiela (cz\u0142owiek ten by\u0142 w grupie operacyjnej, kt\u00f3ra kilka dni wcze\u015bniej rozstrzela\u0142a bez s\u0105du, w dora\u017anej egzekucji, jego brata). W dn. 28.11.1944 r. \u201eOr\u0142owski\u201d w wyniku donosu zosta\u0142 uj\u0119ty (wyrok: 25 lat IT\u0141). Aresztowano te\u017c 10 mieszka\u0144c\u00f3w przysi\u00f3\u0142ka pod Honczarami, w kt\u00f3rym \u201eOr\u0142owski\u201d nocowa\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W styczniu 1945 r. w walce z grup\u0105 operacyjn\u0105 NKWD w rejonie Jodki-Byli\u0144skie poleg\u0142 sier\u017c. Skawi\u0144ski \u201eKuna\u201d i jeden z jego \u017co\u0142nierzy (ci\u0119\u017cko ranny \u201eKuna\u201d ostatni nab\u00f3j przeznaczy\u0142 dla siebie). W Byli\u0144skich aresztowano w\u00f3wczas szereg os\u00f3b, w tym komendanta plac\u00f3wki AK, NN \u201eMuch\u0119\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Og\u00f3\u0142em, wed\u0142ug raport\u00f3w sowieckich, w operacjach prowadzonych przez NKWD przeciw Zgrupowaniu \u201ePo\u0142udnie\u201d poleg\u0142o 30 \u017co\u0142nierzy AK, za\u015b 207 os\u00f3b zwi\u0105zanych z organizacj\u0105 zosta\u0142o aresztowanych. Z pozosta\u0142ych w polu ludzi \u201eRagnera\u201d na prze\u0142omie 1944 i 1945 r. nowy oddzia\u0142 partyzancki zorganizowa\u0142 sier\u017c. Anatol Urbanowicz \u201eLalu\u015b\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pozostaje jeszcze om\u00f3wienie dzia\u0142alno\u015bci podporz\u0105dkowanej \u201eRagnerowi\u201d plac\u00f3wki 311. Mia\u0142a ona chroni\u0107 ulokowan\u0105 na jej terenie radiostacj\u0119 Komendy Okr\u0119gu \u201eGrzyb\u201d, co udawa\u0142o si\u0119 do \u201ewsypy\u201d 08.09.1944 r. W dniu 06.09.1944 r. grupa operacyjna 34 zmot. p. strz. WW NKWD, dowodzona przez kpt. Chutorskiego, w czasie przeczesywania rejonu wsi Paszkiewicze aresztowa\u0142a 25 os\u00f3b (w tym wielu \u017co\u0142nierzy AK). Radiostacja, \u201enamierzona\u201d na pocz\u0105tku wrze\u015bnia, zosta\u0142a zlikwidowana przez pododdzia\u0142 34 zmot. p. strz. WW NKWD, dowodzony przez kpt. Kuzniecowa i grup\u0119 pracownik\u00f3w NKGB, w dn. 08.09.1 944 r. Aresztowano w\u00f3wczas 9 \u017co\u0142nierzy AK, w tym rannego seri\u0105 z automatu por. \u201eJuza\u201d. Dalsze operacje NKWD doprowadzi\u0142y do aresztowania kolejnych 20 \u017co\u0142nierzy AK, ukrywaj\u0105cych si\u0119 na terenie plac\u00f3wki 311, r\u00f3wnie\u017c por. \u201eSybiraka\u201d (2 wyroki \u015bmierci &#8211; w tym dla por. \u201eSybiraka\u201d, 4 wyroki po 20 lat IT\u0141 i 14 wyrok\u00f3w po 5-10 lat IT\u0141).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Plac\u00f3wka 311 dysponowa\u0142a niedu\u017cym oddzia\u0142em bojowym dowodzonym osobi\u015bcie przez sier\u017c. W. Paw\u0142owskiego \u201eZawiej\u0119\u201d lub jego zast\u0119pc\u0119 Wiktora Pro\u0144ko. Grupa ta prowadzi\u0142a niezb\u0119dne dzia\u0142ania z zakresu samoobrony. \u0179r\u00f3d\u0142a sowieckie przypisuj\u0105 jej szereg akcji:<br \/>\n03.07.1944 r. w Jancewiczach zlikwidowano lejtnanta NKWD,<br \/>\n03.08.1944 r. w \u017byrmunach zastrzelono milicjanta M. Wo\u0142osiewicza,<br \/>\n21.08.1944 r. w Apollonowie zlikwidowano priedsiedatiela sielsowietu W. At\u00f3wk\u0119,<br \/>\n26.08.1944 r. w Krupowie zlikwidowano milicjanta Nowikowa,<br \/>\n05.09.1944 r. w Apollonowie wykonano wyrok na Wojsiedzie, a w Lidzie na Tomaszewskim,<br \/>\n10.09.1944 r. oddzia\u0142 \u201eZawiei\u201d przebi\u0142 si\u0119 przez ob\u0142aw\u0119 NKWD pod wsi\u0105 Womiszki (za co otrzyma\u0142 w rozkazie nr 50 z 15.09.1944 r. pochwa\u0142\u0119 ppor. \u201eRagnera\u201d, za\u015b \u201eZawieja\u201d zosta\u0142 przedstawiony do odznaczenia KW),<br \/>\n23.09.1944 r. w \u017byrmunach zastrzelono 5 os\u00f3b, w tym sekretarza \u201esielsowietu\u201d Koszl\u0119,<br \/>\n07.10.1944 r. w starciu ko\u0142o \u017byrmun zabito 3 funkcjonariuszy NKWD.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aresztowania ludno\u015bci i \u017co\u0142nierzy AK, maj\u0105ce miejsce jesieni\u0105 1944 r., doprowadzi\u0142y do znacznego rozbicia plac\u00f3wki 311. W pa\u017adzierniku 1944 r. w przysi\u00f3\u0142ku Kurmiany (w zagrodzie J. Wojtulewicza) grupa operacyjna NKWD znalaz\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 \u201ezamelinowanego\u201d archiwum plac\u00f3wki 311. Odkryto te\u017c 2 sk\u0142ady broni, bior\u0105c 2 rkm, 8 pm, 17 kb, rakietnic\u0119, miny, materia\u0142y wybuchowe, 11 granat\u00f3w i 1500 naboi. Sier\u017c. \u201eZawieja\u201d musia\u0142 opu\u015bci\u0107 teren powiatu lidzkiego i wyjecha\u0107 do Wilna, gdzie jednak 22.01.1945 r. zosta\u0142 aresztowany. NKWD uj\u0119\u0142o te\u017c jego zast\u0119pc\u0119 Wiktora Pro\u0144ko (obaj zostali skazani na kar\u0119 \u015bmierci) oraz 31 os\u00f3b oskar\u017conych o przynale\u017cno\u015b\u0107 do plac\u00f3wki 311, za\u015b 1 osob\u0119 zastrzelono na miejscu. Podczas procesu \u017co\u0142nierzy plac\u00f3wki 311 na kar\u0119 \u015bmierci zostali skazani: kpt. S. Rybka \u201eIkar\u201d, por. W. Kleger-Rudomino, F. Markowicz, S. Titowicki, W. Pro\u0144ko. Na 20 lat IT\u0141 skazano 2 osoby, 1 osob\u0119 na 14 lat IT\u0141, 7 os\u00f3b na 10 lat IT\u0141, pozosta\u0142ych na kilkuletnie wyroki IT\u0141. W toku \u015bledztwa NKWD uzyska\u0142o dane personalne 107 \u017co\u0142nierzy AK, mieszka\u0144c\u00f3w powiatu lidzkiego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich ukrywa\u0142a si\u0119, lecz jak ocenia\u0142 raport NKWD, w ci\u0105gu 1945 r. prawie wszyscy zostali zabici lub aresztowani. Mimo tych strat plac\u00f3wka 311 nadal istnia\u0142a. Jej nowym komendantem zosta\u0142a, zgodnie z zaleceniami ppor. \u201eRagnera\u201d, kobieta &#8211; Joanna Gordon-Lalewska \u201eRusa\u0142ka\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pozostali przy \u017cyciu podkomendni \u201eRagnera\u201d kontynuowali dzia\u0142alno\u015b\u0107 pod nowym dow\u00f3dztwem, przeciwstawiaj\u0105c si\u0119 sowieckim okupantom jeszcze przez kilka dalszych lat. Ostatni z nich walczyli i gin\u0119li do maja 1949 roku, pod rozkazami <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/01\/Nieulowimyj-8222Olech8221-czesc-1.html\">ppor. Anatola Radziwonika \u201eOlecha\u201d<\/a>.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><img src=\"resources\/Ragner10ryngraf.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Ryngraf noszony przez \u017co\u0142nierzy AK na Nowogr\u00f3dczy\u017anie.<\/span><\/span><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-weight: bold; text-decoration: underline;\">Opracowano na podstawie:<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-style: italic;\">Atlas polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego 1944\u20131956<\/span>, red. Rafa\u0142 Wnuk, S\u0142awomir Poleszak, Agnieszka Jaczy\u0144ska, Magdalena \u015aladecka, Warszawa &#8211; Lublin 2007,<br \/>\nBieli\u0144ski Ryszard, <span style=\"font-style: italic;\">\u201eG\u00f3ra \u2013 Dolina\u201d Adolf Pilch<\/span>, Warszawa 2007,<br \/>\nBoradyn Zygmunt, <span style=\"font-style: italic;\">Niemen, rzeka niezgody. Polsko-sowiecka wojna partyzancka na Nowogr\u00f3dczy\u017anie 1943-1944<\/span>, Warszawa 1999,<br \/>\nErdman Jan, <span style=\"font-style: italic;\">Droga do Ostrej Bramy<\/span>, Warszawa 1990,<br \/>\nKorab-\u017bebryk Roman, <span style=\"font-style: italic;\">Operacja wile\u0144ska AK<\/span>, Warszawa 1988,<br \/>\nKrajewski Kazimierz, <span style=\"font-style: italic;\">Armia Krajowa na Nowogr\u00f3dczy\u017anie po lipcu 1944<\/span> [w:] <span style=\"font-style: italic;\">\u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku<\/span>, praca zbiorowa, Warszawa 2002.<br \/>\nKrajewski Kazimierz, <a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/portal\/pl\/351\/4465\/Likwidacja_ppor_Czeslawa_Zajaczkowskiego_8222Ragnera8221_przez_Wojska_Wewnetrzne.html\"><span style=\"font-style: italic;\">Likwidacja ppor. Czes\u0142awa Zaj\u0105czkowskiego \u201eRagnera\u201d przez Wojska Wewn\u0119trzne Bia\u0142oruskiego Okr\u0119gu NKWD<\/span><\/a>, Publikacje internetowe OBEP IPN Warszawa,<br \/>\nKrajewski Kazimierz, <span style=\"font-style: italic;\">Na Ziemi Nowogr\u00f3dzkiej. &#8222;N\u00f3w&#8221; \u2013 Nowogr\u00f3dzki Okr\u0119g Armii Krajowej<\/span>, Warszawa 1997,<br \/>\nKrajewski Kazimierz, <span style=\"font-style: italic;\">Partyzantka poakowska na kresach p\u00f3\u0142nocno-wschodnich II Rzeczypospolitej w latach 1946\u20131953<\/span> [w:] <span style=\"font-style: italic;\">Ostatni le\u015bni 1948\u20131953<\/span>, pod red. Tomasza \u0141abuszewskiego, Warszawa 2003, s. 109-119,<br \/>\nKrajewski Kazimierz, <a href=\"http:\/\/pawet.net\/zl\/zl\/2001_47\/7.html\"><span style=\"font-style: italic;\">Zgrupowanie \u201ePo\u0142udnie\u201d<\/span><\/a> (1), [w:] <span style=\"font-style: italic;\">Ziemia Lidzka<\/span>, nr 4(47)\/2001<br \/>\nKrajewski Kazimierz, <a href=\"http:\/\/pa\nwet.net\/zl\/zl\/2002_48\/8.html\"><span style=\"font-style: italic;\">Zgrupowanie \u201ePo\u0142udnie\u201d<\/span><\/a> (2), [w:] <span style=\"font-style: italic;\">Ziemia Lidzka<\/span>, nr 1(48)\/2002<br \/>\n<span style=\"font-style: italic;\">NKWD o polskim podziemiu 1944-1948. Konspiracja polska na Nowogr\u00f3dczy\u017anie i Grodzie\u0144szczy\u017anie<\/span>, oprac.: Andrzej Chmielarz, Warszawa 1997,<br \/>\nPilch Adolf, <span style=\"font-style: italic;\">Partyzanci trzech puszcz<\/span>, Warszawa 1992,<br \/>\n<span style=\"font-style: italic;\">Teczka specjalna J. W. Stalina. Raporty NKWD z Polski 1944-1946<\/span>, wyb\u00f3r i oprac. Tatiana Cariewskaja [i in.], Warszawa\u00a0 1998,<br \/>\n<span style=\"font-style: italic;\">Ze wspomnie\u0144 \u017co\u0142nierzy AK Okr\u0119gu Nowogr\u00f3dek<\/span>, oprac. Eugeniusz Wawrzyniak, Warszawa 1988,<br \/>\nZychowicz Piotr, <span style=\"font-style: italic;\">Bohater w cieniu zbrodni<\/span> [w:] \u201eRzeczpospolita\u201d, 16.06.2007.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=741\"><span style=\"font-weight: bold;\">\u201eCziort w oczkach\u201d &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 1&gt;<\/span><\/a><br style=\"font-weight: bold;\" \/><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\"><span style=\"font-weight: bold;\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niewiele d\u0142u\u017cej utrzyma\u0142&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/751"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=751"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1253,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/751\/revisions\/1253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}