{"id":738,"date":"2008-04-11T15:05:57","date_gmt":"2008-04-11T13:05:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/04\/11\/gdzie-pochowano-ognia-czesc-1-1-2\/"},"modified":"2008-04-11T15:05:57","modified_gmt":"2008-04-11T13:05:57","slug":"gdzie-pochowano-ognia-czesc-1-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=738","title":{"rendered":"Gdzie pochowano "Ognia"? – cz\u0119\u015b\u0107 1 (1\/2)"},"content":{"rendered":"
Poni\u017cszym tekstem rozpoczynam publikacj\u0119 13-cz\u0119\u015bciowego cyklu artyku\u0142\u00f3w Pani Gra\u017cyny Starzak pt. Gdzie pochowano "Ognia"?<\/span>, kt\u00f3re ukazywa\u0142y si\u0119 w krakowskim Dzienniku Polskim<\/span> w 2004 roku, opisuj\u0105cych dziennikarskie \u015bledztwo w sprawie poszukiwa\u0144 miejsca poch\u00f3wku cia\u0142a majora J\u00f3zefa Kurasia "Ognia", dow\u00f3dcy Zgrupowania Partyzanckiego "B\u0142yskawica"<\/a>, poleg\u0142ego 22 lutego 1947 r. w Ostrowsku, na Podhalu. By\u0107 mo\u017ce przypomnienie tych niezwykle ciekawych, a miejscami wstrz\u0105saj\u0105cych fakt\u00f3w pozwoli dotrze\u0107 do nowych \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy pomog\u0105 odkry\u0107 miejsce, gdzie bandyci z UB pogrzebali jednego z najwybitniejszych dow\u00f3dc\u00f3w Antysowieckiego Powstania.
Dzi\u0119kuj\u0119 serdecznie Pani Gra\u017cynie Starzak za wyra\u017cenie zgody na publikacj\u0119 tego cyklu i zwracam si\u0119 do wszystkich, kt\u00f3rzy posiadaj\u0105 jakiekolwiek nowe informacje mog\u0105ce przyczyni\u0107 si\u0119 do odkrycia miejsca poch\u00f3wku mjr. "Ognia", aby kontaktowali si\u0119 bezpo\u015brednio z autork\u0105:
Gra\u017cyna Starzak<\/span><\/font>
gstarzak@dziennik.krakow.pl<\/a><\/span>
tel: 606-28-58-79<\/p>\n

<\/span><\/font><\/div>\n

<\/span><\/font><\/p>\n

Gdzie pochowano „Ognia”?<\/span><\/font>
<\/span><\/font><\/div>\n

Zdrajca osobi\u015bcie poprowadzi\u0142 wypraw\u0119 stuosobowego oddzia\u0142u \u017co\u0142nierzy KBW, poszerzonego o funkcjonariuszy UB, kt\u00f3rzy mieli zlikwidowa\u0107 ob\u00f3z „Ognia”.<\/span><\/font><\/p>\n

Kochany przez \u017co\u0142nierzy, podziwiany przez ziomk\u00f3w, szanowany przez przeciwnik\u00f3w ideowych, znienawidzony przez komunistyczne w\u0142adze. J\u00f3zef Kura\u015b „Ogie\u0144”, dow\u00f3dca jednego z najbardziej znanych poakowskich oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, i za \u017cycia, i po \u015bmierci budzi\u0142 spore emocje. Tak jest do dzi\u015b, czego dowodem wci\u0105\u017c nowe publikacje na temat tej legendarnej postaci. W ka\u017cdej z nich mo\u017cna znale\u017a\u0107 nowe szczeg\u00f3\u0142y z biografii J\u00f3zefa Kurasia. Opr\u00f3cz jednego: gdzie go pochowano?<\/span><\/p>\n

Kazimierz Paulo, dow\u00f3dca kompanii w oddziale „Ognia”, uwa\u017ca, \u017ce to ostatni moment, aby pr\u00f3bowa\u0107 odszuka\u0107 miejsce spoczynku J\u00f3zefa Kurasia, okrzykni\u0119tego „kr\u00f3lem Podhala”, bo \u015bwiadkowie tamtych wydarze\u0144 jeden po drugim umieraj\u0105.
Pytanie, kim by\u0142 J\u00f3zef Kura\u015b „Ogie\u0144” wydaje si\u0119 niestosowne. Zw\u0142aszcza na terenie Podhala, sk\u0105d pochodzi\u0142. O legendarnej ju\u017c postaci zapisano ca\u0142e tomy. By\u0142 bohaterem ksi\u0105\u017cek, artyku\u0142\u00f3w publicystycznych i reporta\u017cy wydawanych w oficjalnym i podziemnym obiegu. Cel, jaki przy\u015bwieca\u0142 autorom tekst\u00f3w o oddziale „Ognia”, r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od tego, kim byli. <\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 opracowa\u0144 oficjalnych cechowa\u0142a stronniczo\u015b\u0107, widoczna zar\u00f3wno w doborze materia\u0142\u00f3w i zdarze\u0144, jak i w interpretacjach i komentarzach. Charakterystyczne, \u017ce mimo pe\u0142zaj\u0105cej demokratyzacji systemu niemal do ko\u0144ca lat 80., terminy typu „banda zbrojna” czy „banda reakcyjna” na okre\u015blenie oddzia\u0142\u00f3w „Ognia” i innych w tej historiografii obowi\u0105zywa\u0142y <\/span>– zwraca uwag\u0119 Maciej Korku\u0107, autor wydanej niedawno nak\u0142adem IPN ksi\u0105\u017cki na temat niepodleg\u0142o\u015bciowych oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich w Krakowskiem w latach 1944-47.
Otwarcie na pocz\u0105tku lat 90. archiw\u00f3w UB i SB niewiele zmieni\u0142o sytuacj\u0119 historyk\u00f3w tamtego okresu, kt\u00f3rzy poszukiwali prawdy o pierwszych, powojennych latach. Maciej Korku\u0107, kt\u00f3ry w po\u0142owie minionej dekady jako doktorant UJ zbiera\u0142 materia\u0142y do swojej pracy m\u00f3wi, \u017ce wcale nie mia\u0142 pewno\u015bci, \u017ce otrzymuje wszystkie dokumenty, jakie znajduj\u0105 si\u0119 na p\u00f3\u0142kach, a zwi\u0105zane s\u0105 z interesuj\u0105cym go problemem. Dopiero teraz, b\u0119d\u0105c pracownikiem IPN, mo\u017ce bez przeszk\u00f3d penetrowa\u0107 archiwa. Nie ma jednak \u017cadnej gwarancji, i\u017c znajdzie to, czego szuka, albo \u017ce dokumentacja jest pe\u0142na.
Dowody? Cho\u0107by teczka cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jak wszystkie poszlaki wskazuj\u0105, zdradzi\u0142 kryj\u00f3wk\u0119 „Ognia”. Konfident o pseudonimie operacyjnym „\u015amia\u0142y” by\u0142 cz\u0142owiekiem zaufanym w oddziale J\u00f3zefa Kurasia.<\/a> Pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 \u0142\u0105cznika. – Jego teczka osobowa, znaleziona w archiwum UB. powinna by\u0107 gruba, a jest cienka. Wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce usuni\u0119to z niej materia\u0142y, kt\u00f3re dotyczy\u0142y roli tej postaci w zlikwidowaniu oddzia\u0142u<\/span> – m\u00f3wi Maciej Korku\u0107.<\/p>\n

Zanim jednak „\u015amia\u0142y”, kt\u00f3remu pomaga\u0142 inny konfidentn pseudonimie „Orienacyjny”, doprowadzi\u0142 do rozbicia obozu „Ognia”, J\u00f3zef Kura\u015b wraz ze swoimi \u017co\u0142nierzami mocno dali si\u0119 we znaki \u00f3wczesnej w\u0142adzy. W tajnych dokumentach, w kt\u00f3rych analizowano nastroje spo\u0142ecze\u0144stwa przed referendum, powiaty po\u0142o\u017cone na po\u0142udniu woj. krakowskiego zosta\u0142y zaliczone do strefy „A” – najwy\u017cszego zagro\u017cenia. Za wroga numer jeden uznano w\u0142a\u015bnie „Ognia” i jego \u017co\u0142nierzy.
Maciej Korku\u0107 cytuje w swojej ksi\u0105\u017cce fragment monografii Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego (KBW), gdzie napisano m.in., \u017ce kiedy na pocz\u0105tku sierpnia 1946 roku podj\u0119to intensywne, kilkumiesi\u0119czne dzia\u0142ania przeciw oddzia\u0142om le\u015bnym w wielu regionach Polski, g\u0142\u00f3wn\u0105 uwag\u0119 w sztabie KBW koncentrowano na likwidacji zgrupowania „Ognia” w woj. krakowskim.
„Ogie\u0144” stwarza\u0142 powa\u017cne problemy \u00f3wczesnej w\u0142adzy. Ludno\u015b\u0107, nie tylko na Podhalu, sk\u0105d si\u0119 wywodzi\u0142, ale w wielu innych regionach po\u0142udniowej Polski, pomagaj\u0105c mu, nie chcia\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z UB. Dotar\u0142em do raport\u00f3w, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce ubecy tylko wtedy mogli si\u0119 cokolwiek dowiedzie\u0107, np. jakie s\u0105 nastroje ludno\u015bci przed referendum, gdy przebrali si\u0119 w mundury partyzanckie i udawali \u017co\u0142nierzy „Ognia”<\/span> – m\u00f3wi i Maciej Korku\u0107.<\/p>\n

– To byl niezwyk\u0142y cz\u0142owiek, bardzo inteligentny, prawy, z dziada pradziada patriota. Dla mnie, dla nas, jego zo\u0142nierzy, bohater na miar\u0119 „Trylogii” Sienkiewicza<\/span> – wspomina Kazimierz Paulo, ostatni z \u017cyj\u0105cych dow\u00f3dc\u00f3w kompanii w oddziale J\u00f3zefa Kurasia „Ognia”. Mimo up\u0142ywu lat
pami\u0119ta szczeg\u00f3\u0142owo niekt\u00f3re sytuacje \u015bwiadcz\u0105ce o ogromnym autorytecie, jakim cieszy\u0142 si\u0119 „Ogie\u0144” na Podhalu. Opowiada, kto i w jakiej sprawie przychodzi\u0142 do niego po rad\u0119 lub prosz\u0105c, aby by\u0142 rozjemc\u0105, nie tylko w drobnych s\u0105siedzkich sporach.
To by\u0142 prawdziwy „kr\u00f3l Podhala”, Janosik, kt\u00f3ry chcia\u0142 wolno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci dla swojego ludu. Mia\u0142 charyzm\u0119. By\u0142 odwa\u017cny. Potrafi\u0142 zadrwi\u0107 sobie nawet z Bieruta, wysy\u0142aj\u0105c mu zaproszenie na sw\u00f3j \u015blub<\/span> – kontynuuje opowie\u015b\u0107 Kazimierz Paulo. <\/p>\n

Jest wiele dowod\u00f3w, przytaczanych nawet we wspomnieniach dawnych ubek\u00f3w, \u017ce „Ogie\u0144” cieszy\u0142 si\u0119 ogromnym powa\u017caniem w\u015br\u00f3d swoich ziomk\u00f3w. Jeden z dokument\u00f3w, opublikowanych przez by\u0142ego szefa WUBP Stanis\u0142awa Wa\u0142acha, zawiera np. o\u015bwiadczenie w\u00f3jta podhala\u0144skiej wsi, \u017ce taki, a taki m\u0119\u017cczyzna, os\u0105dzony przez &#
\n8222;Ognia” za jakie\u015b przewinienie, kt\u00f3ry odwo\u0142a\u0142 si\u0119 od tego wyroku, jest dobrym cz\u0142owiekiem. To o\u015bwiadczenie wi\u0119cej m\u00f3wi o jako\u015bci tej partyzantki, o warto\u015bciach, jakimi kierowa\u0142 si\u0119 „Ogie\u0144”, ni\u017c stosy innych dokument\u00f3w<\/span> – ocenia Maciej Korku\u0107.

"Ogie\u0144" (w bia\u0142ej koszuli, w \u015brodku) w otoczeniu g\u00f3rali – \u017co\u0142nierzy i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w jego oddzia\u0142u.<\/span><\/font><\/p>\n

W swojej ksi\u0105\u017cce przytacza r\u00f3wnie\u017c inny, nieznany dot\u0105d dokument – raport z przebiegu nadzwyczajnego posiedzenia Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Targu z 20 lutego 1945 roku, po\u015bwiecony w ca\u0142o\u015bci dzia\u0142alno\u015bci „band reakcyjnych”<\/span>. W posiedzeniu uczestniczy\u0142a specjalna delegacja Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej z Krakowa, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie sporz\u0105dzili cytowany raport. Napisali oni, \u017ce w czasie sesji oficjalne wyst\u0105pienie mia\u0142 prezes PSL, o nazwisku Polak, kt\u00f3ry ostrzega\u0142 PPR-owc\u00f3w z Krakowa: Uwa\u017cajcie, nie tw\u00f3rzcie u nas bandy „Ognia”, bo my wszyscy jeste\u015bmy Ogniem – a je\u017celi b\u0119dziecie wytwarza\u0107 ognie, to gorzej z wami – bo nas jest 75 proc”. <\/span>
Prezes Potok m\u00f3wi\u0142 dalej na tym oficjalnym forum, \u017ce „Ogie\u0144” nie jest z\u0142ym cz\u0142owiekiem, \u017ce zna go osobi\u015bcie i ca\u0142\u0105 jego rodzin\u0119, i wie, \u017ce cieszy si\u0119 ona zaufaniem spo\u0142ecze\u0144stwa; \u017ce „Ogie\u0144” jesi raczej podobny do Janosika ni\u017c do bandyty. Na ko\u0144cu swojego wyst\u0105pienia podkre\u015bli\u0142: Bandy „Ognia” nie ma; tylko my, mieszka\u0144cy Nowotarszczyzny, jeste\u015bmy ognikami. <\/span>Z tego samego dokumentu wynika, \u017ce „Ognia” broni\u0142 nawet i \u00f3wczesny przewodnicz\u0105cy PRN w Nowym Targu Leon Leja, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, \u017ce mordy dokonywane przez band\u0119 „Ognia” nie maj\u0105 charakteru politycznego, ale maj\u0105 na celu oczyszczenie spo\u0142ecze\u0144stwa od szubrawc\u00f3w i z\u0142odziei. Da\u0142 przy tym konkretne przyk\u0142ady.<\/p>\n

Nic dziwnego, \u017ce s\u0142ysz\u0105c pozytywne opinie na temat „Ognia”, wyg\u0142aszane r\u00f3wnie\u017c przez ludzi, uwa\u017canych za swoich, komunistyczne w\u0142adze zintensyfikowa\u0142y dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do zlikwidowania J\u00f3zefa Kurasia i jego oddzia\u0142u.
O\u015bmieleni sukcesem w styczniu 1947 roku na terenie powiat\u00f3w \u017cywieckiego i wadowickiego, gdzie w zasadzce zgin\u0105\u0142 samob\u00f3jcza \u015bmierci\u0105 Mieczys\u0142aw W\u0105dolny "M\u015bciciel", dow\u00f3dca oddzia\u0142u "Burza", dow\u00f3dcy Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego i terenowych jednostek UB zmobilizowali ponad 800 os\u00f3b, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o ustawiczne \u015bledzenie, \u015bciganie i n\u0119kanie boj\u00f3wek „Ognia”.<\/p>\n

11 lutego 1947 roku zosta\u0142 rozbity i wymordowany patrol kaprala „Marnego”, szefa 2 kompanii. By\u0142 to powa\u017cny cios dla zgrupowania „Ognia”. Kilkunastu jego \u017co\u0142nierzy ujawni\u0142o si\u0119, obawiaj\u0105c si\u0119 represji przeciwko swoim rodzinom.
– Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce by\u0142 w\u015br\u00f3d nich podkomendny „Ognia”, kt\u00f3ry je\u015bli wierzy\u0107 materia\u0142om, sporz\u0105dzonym w UB, zgodzi\u0142 si\u0119 na wsp\u00f3\u0142prace agenturaln\u0105 (nadano mu pseudonim „\u015amia\u0142y”) w zamian za darowanie \u017cycia przetrzymywanym w wiezieniu dw\u00f3m m\u0142odszym braciom<\/span> – sugeruje Maciej Korku\u0107.<\/p>\n

Z dokument\u00f3w, kt\u00f3re zebra\u0142 on m.in. w archiwach UB wynika, \u017ce zdrajca osobi\u015bcie poprowadzi\u0142 wypraw\u0119 stuosobowego oddzia\u0142u \u017co\u0142nierzy KBW, poszerzonego o funkcjonariuszy UB, kt\u00f3rzy mieli zlikwidowa\u0107 ob\u00f3z „Ognia”. Poruszali si\u0119 na nartach, bo zima by\u0142a sroga tego roku. Najpierw rozbito ob\u00f3z w g\u00f3rach za Turbaczem. Zgin\u0105\u0142 w\u00f3wczas jeden z najstarszych i najbardziej do\u015bwiadczonych \u017co\u0142nierzy „Ognia” – legionista J\u00f3zef Sral ps. „Smak”.
J\u00f3zef Kura\u015b wraz z kilkoma innymi osobami by\u0142 w\u00f3wczas w domu J\u00f3zefa i Anny Zagat\u00f3w we wsi Ostrowsko. Jednak i tutaj dotarli prze\u015bladowcy. Zagrod\u0119 podpalono. „Ogie\u0144” wraz z Iren\u0105 Olszewsk\u0105 „Hank\u0105” przedostali si\u0119 do budynku obok. Gdy i ten budynek otoczono i wezwano „Ognia” do poddania si\u0119, odm\u00f3wi\u0142, polecaj\u0105c „Hance”, aby skorzysta\u0142a z tej propozycji. Po jej wyj\u015bciu strzeli\u0142 sobie w g\u0142ow\u0119. By\u0142 nieprzytomny, gdy czterech \u017co\u0142nierzy KBW wbieg\u0142o po schodach na strych. <\/p>\n

Uczestnicz\u0105cy w akcji J\u00f3zef Dysko, zast\u0119pca szefa PUBP w Nowym Targu, relacjonowa\u0142 p\u00f3\u017aniej swoim prze\u0142o\u017conym, \u017ce \u017co\u0142nierze ujrzeli „Ognia” w agonii, z rozwalona skroni\u0105, z odkrytym m\u00f3zgiem. Mia\u0142 zamkni\u0119te oczy. Rozgrzani walk\u0105 \u017co\u0142nierze zrzucili go po schodach, a my doceniaj\u0105c w pe\u0142ni wag\u0119 \u017cycia przyw\u00f3dcy bandy jako \u017ar\u00f3d\u0142a informacji, za wszelk\u0105 cen\u0119 chcieli\u015bmy go ocali\u0107.
„Ogie\u0144” zmar\u0142 dwadzie\u015bcia mimu po p\u00f3\u0142nocy 22 lutego 1947 roku w nowotarskim szpitalu, szczelnie otoczonym kordonem MO i UB. Nast\u0119pnego dnia jego cia\u0142o zosta\u0142o wywiezione do Krakowa. Kazimierz Jaworski, \u00f3wczesny kierownik sekcji ds. walki z bandytyzmem w nowotarskim PUBP, mia\u0142 powiedzie\u0107 w 1986 roku jednemu z publicyst\u00f3w \u00f3wczesnego pisma „Kultura”: Nie chcieli\u015bmy pochowa\u0107 go na ziemi nowotarskiej, aby jego gr\u00f3b nie sta\u0142 si\u0119 miejscem manifestacji, sk\u0142adania kwiat\u00f3w itp.<\/span>
Podobno cia\u0142o „Ognia” przez jeden dzie\u0144 z\u0142o\u017cono na zamkni\u0119tym dla os\u00f3b z zewn\u0105trz dziedzi\u0144cu WUBP w Krakowie. To ostatnia, przyjmowana przez historyk\u00f3w jako wiarygodna, informacja dotycz\u0105ca los\u00f3w J\u00f3zefa Kurasia.<\/p>\n

Gdzie pochowano „Ognia”? – cz\u0119\u015b\u0107 1 (2\/2)><\/span><\/font><\/a><\/p>\n

Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/font><\/a><\/p>\n