{"id":731,"date":"2008-05-07T21:13:27","date_gmt":"2008-05-07T19:13:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/05\/07\/gdzie-pochowano-ognia-czesc-4-2-2\/"},"modified":"2008-05-07T21:13:27","modified_gmt":"2008-05-07T19:13:27","slug":"gdzie-pochowano-ognia-czesc-4-2-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=731","title":{"rendered":"Gdzie pochowano "Ognia"? – cz\u0119\u015b\u0107 4 (2\/2)"},"content":{"rendered":"

Ka\u017cdy z wojew\u00f3dzkich urz\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa publicznego mia\u0142 swoj\u0105 specyfik\u0119, je\u015bli chodzi o spos\u00f3b post\u0119powania z cia\u0142ami wi\u0119\u017ani\u00f3w.
– Specyfik\u0105 krakowskiego WUBP by\u0142o to, \u017ce ludzie straceni na mocy wyroku s\u0105dowego lub zmarli w trakcie \u015bledztwa znikali bez \u015bladu<\/span> – m\u00f3wi Teodor G\u0105siorowski, historyk z krakowskiego oddzia\u0142u IPN.
– Tylko we Wroc\u0142awiu straconych przez re\u017cim komunistyczny chowano na jednym cmentarzu. Krewni wi\u0119\u017ani\u00f3w chodzili tam prawie codziennie, aby sprawdzi\u0107, czy przyby\u0142a jaka\u015b nowa mogi\u0142a. Je\u015bli zobaczyli \u015bwie\u017co przekopan\u0105 ziemi\u0119, pr\u00f3bowali wypytywa\u0107 pracownik\u00f3w wi\u0119zienia, tych bardziej ludzkich, kogo danego dnia zabrak\u0142o w celi. My w Krakowie tak naprawd\u0119 nie wiemy, gdzie dokonywano egzekucji i gdzie tych ludzi chowano<\/span> – konstatuje Teodor G\u0105siorowski. On r\u00f3wnie\u017c s\u0142ysza\u0142, \u017ce w archiwum Zarz\u0105du Cmentarzy Komunalnych odnaleziono dokumenty, \u017ce na cmentarzu Rakowickim, podobnie jak we Wroc\u0142awiu, istnia\u0142a wydzielona kwatera, gdzie chowano straconych czy zmar\u0142ych w czasie \u015bledztwa wi\u0119\u017ani\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce ich groby znajduj\u0105 si\u0119 obok mogi\u0142 os\u00f3b, kt\u00f3re zmar\u0142y i w spos\u00f3b naturalny. Takie przypadki te\u017c si\u0119 w wi\u0119zieniach zdarza\u0142y w tamtych, mrocznych czasach. By\u0107 mo\u017ce w tym samym miejscu, tylko troch\u0119 dalej chowano skrytob\u00f3jczo zamordowanych.
Teodor G\u0105siorowski uwa\u017ca, \u017ce nawet je\u015bli potwierdz\u0105 si\u0119 te hipotezy, ekshumacja mo\u017ce by\u0107 rzecz\u0105 prawie niewykonaln\u0105.
– Nie jestem specjalist\u0105, ale na pewno by\u0142oby to trudne. Bo je\u015bli znajdziemy tajn\u0105 kwater\u0119, stoi tam zapewne rz\u0105d grobowc\u00f3w. Przy ich budowie na pewno przekopano teren i ewentualne szcz\u0105tki usuni\u0119to<\/span> – m\u00f3wi.<\/p>\n

Wedle Jana Tajstera, by\u0142ego wieloletniego dyrektora Zarz\u0105du Cmentarzy Komunalnych w Krakowie, w archiwum ZCK, kt\u00f3re wiele razy przegl\u0105da\u0142 w r\u00f3\u017cnym celu, nie ma dokument\u00f3w, mog\u0105cych naprowadzi\u0107 na \u015blad kwatery, wykorzystywanej wy\u0142\u0105cznie do tajnych poch\u00f3wk\u00f3w ofiar UB.
S\u0142ysza\u0142em r\u00f3\u017cne opowie\u015bci na ten temat od najstarszych pracownik\u00f3w cmentarza i kamieniarzy. Z ich relacji wynika, \u017ce tajne poch\u00f3wki odbywa\u0142y si\u0119 zwykle od strony ul. 29 Listopada. To mnie troch\u0119 dziwi, bo przecie\u017c robiono to w nocy i tak, aby nikt postronny nie dowiedzia\u0142 si\u0119 o tym. \u0141atwiej by\u0142o o zachowanie tajemnicy grzebi\u0105c zw\u0142oki od strony ul. Prandoty<\/span> – s\u0105dzi Jan Tajster.
Czy ubecy mogli tam r\u00f3wnie\u017c zagrzeba\u0107 zw\u0142oki „Ognia”?
– Sam si\u0119 nad tym zastanawia\u0142em<\/span> – odpowiada by\u0142y dyrektor ZCK, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c ch\u0142opcem, przez kilka lat z rz\u0119du przebywa\u0142 na koloniach w Waksmundzie i mieszka\u0142 w cha\u0142upie, nale\u017c\u0105cej do rodziny Kurasi\u00f3w.
– My\u015bl\u0119, a nawet jestem pewien, \u017ce trudno b\u0119dzie t\u0119 hipotez\u0119 zweryfikowa\u0107, bo w latach 70. i 80. w miejscu, gdzie mog\u0142a by\u0107 os\u0142awiona tajna kwatera, przekopano ca\u0142\u0105 mas\u0119 starych, zaniedbanych, nieop\u0142acanych przez nikogo grob\u00f3w, robi\u0105c miejsce dla nast\u0119pnych poch\u00f3wk\u00f3w. Dlatego bardzo trudno by\u0142oby dzi\u015b przeprowadza\u0107 tam jakiekolwiek badania; nie m\u00f3wi\u0105c o ekshumacji.<\/p>\n

<\/span>Zgodnie z ustaleniami Krzysztofa Szwagrzyka z wroc\u0142awskiego oddzia\u0142u IPN, ofiary stalinowskiego re\u017cimu chowano zazwyczaj na skraju cmentarzy, w miejscach oddalonych od innych kwater. Cz\u0119sto tu\u017c obok cmentarnego muru. Nielicznych grzebano w kwaterach, przeznaczonych dla og\u00f3\u0142u ludno\u015bci. Poniewa\u017c chodzi\u0142o o zachowanie tajemnicy, musia\u0142y to by\u0107 miejsca ustronne. Z odtajnionych dzisiaj dokument\u00f3w z tamtych lat wiadomo, \u017ce w\u0142adze wi\u0119zienne zastrzega\u0142y sobie okre\u015blone pola na cmentarzach, kt\u00f3re by\u0142y pod sta\u0142ym nadzorem funkcjonariuszy. Te informacje, zebrane przez historyka z Wroc\u0142awia, s\u0105 zbie\u017cne z opowie\u015bciami najstarszych pracownik\u00f3w cmentarza Rakowickiego.
Jedyn\u0105, jak dot\u0105d, nekropoli\u0105 w Polsce, na kt\u00f3rej zachowa\u0142y si\u0119 w prawie niezmienionym kszta\u0142cie kwatery wi\u0119\u017ani\u00f3w – ofiar komunistycznego terroru, jest cmentarz Osobowicki we Wroc\u0142awiu. Zanim jednak dosz\u0142o do ujawnienia tych kwater, ros\u0142y tam chwasty i krzewy, tworz\u0105ce prawdziw\u0105 d\u017cungl\u0119. O tym, \u017ce tutaj grzebano wi\u0119\u017ani\u00f3w UB wiedzieli nieliczni, przede wszystkim krewni ofiar. Przez wiele lat nara\u017caj\u0105c \u017cycie, zapalali tutaj znicze. W 1987 roku w\u0142adze Wroc\u0142awia postanowi\u0142y zniwelowa\u0107 teren, na kt\u00f3rym znajdowa\u0142y si\u0119 kwatery wi\u0119zienne i przeznaczy\u0107 je na miejsce poch\u00f3wku kombatant\u00f3w, nale\u017c\u0105cych do ZBoWiD. Grupa mieszka\u0144c\u00f3w Wroc\u0142awia zaoferowa\u0142a w\u0142adzom miejskim swoj\u0105 pomoc przy porz\u0105dkowaniu tego terenu. By\u0142 to wybieg. W kr\u00f3tkim czasie oczyszczono teren; postawiono tu symboliczne, kamienne krzy\u017ce i po raz pierwszy zorganizowano Apel Poleg\u0142ych.<\/p>\n

Dopiero jednak na pocz\u0105tku lat 90. odnaleziono w cmentarnym archiwum dokumentacj\u0119, potwierdzaj\u0105c\u0105, i\u017c w kwaterach tych, znajduj\u0105cych si\u0119 na skraju cmentarza, tu\u017c przy poligonie wojskowym, pogrzebano 354 osoby, w tym 89 os\u00f3b skazanych na kar\u0119 \u015bmierci. W ub. roku, za pomoc\u0105 georadaru, pracownicy wroc\u0142awskiego oddzia\u0142u IPN natrafili na kolejne miejsca tajnych poch\u00f3wk\u00f3w, gdzie mog\u0105 by\u0107 groby dalszych 268 os\u00f3b. Jednak nawet wyniki kilkuletniej pracy wielu ludzi nie pozwoli\u0142y na precyzyjne okre\u015blenie miejsca, gdzie pochowano konkretne osoby. Ekshumacja by\u0142a mo\u017cliwa jedynie w 15 przypadkach, i to w miejscach oznaczonych wcze\u015bniej przez rodziny ofiar, kt\u00f3re prowadzi\u0142y swoje prywatne \u015bledztwa.
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w latach 40., a nawet na pocz\u0105tku 50. cia\u0142a wi\u0119\u017ani\u00f3w zakopywano nie tylko na cmentarzach. A sposoby ich ukrycia zaiste by\u0142y barbarzy\u0144skie. Ludzkie szcz\u0105tki znaleziono np. podczas prac remontowych na terenie dawnej siedziby UB w Bochni i w Limanowej. Miejscem tajnych poch\u00f3wk\u00f3w by\u0142y te\u017c tereny dawnych poligon\u00f3w wojskowych, lotnisk, a nawet przydro\u017cne rowy.<\/p>\n

Jedna z os\u00f3b, z kt\u00f3rymi rozmawia\u0142am na temat tego, co UB mog\u0142o zrobi\u0107 ze zw\u0142okami „Ognia”, utrzymuje, \u017ce m\u00f3g\u0142 on zosta\u0107 wrzucony do tajnego bunkra, znajduj\u0105cego si\u0119 w podziemiach dawnego WUBP przy placu Inwalid\u00f3w w Krakowie. W miejscu wskazanym przez \u015bwiadka jest niewielki wzg\u00f3rek, widoczny go\u0142ym okiem. Wedle tej osoby, prawnika z zawodu, kt\u00f3ry uczestniczy w ekshumacjach, w zamurowanym dzi\u015b bunkrze mog\u0105 si\u0119 znajdowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c szcz\u0105tki innych os\u00f3b, straconych w kazamatach UB.
Prok. Ida Marcinkiewicz s\u0142ysza\u0142a t\u0119 opowie\u015b\u0107, ale nie wierzy, aby mia\u0142a by\u0107 prawdziwa. – Takich wzg\u00f3rk\u00f3w w tej okolicy jest wi\u0119cej. A nawet gdyby pod jednym z nich by\u0142 bunkier, nie wierz\u0119, aby w\u0142a\u015bnie tam wrzucono zw\u0142oki „Ognia” czy innych os\u00f3b straconych i zmar\u0142ych w UB. W 1947 roku na \u015bwiecie panowa\u0142a przecie\u017c zimna wojna. Przedstawiciele \u00f3wczesnej w\u0142adzy nie pozwoliliby na to, aby do bunkra wrzuca\u0107 zw\u0142oki w sytuacji, gdy w ka\u017cdej chwili m\u00f3g\u0142 on by\u0107 potrzebny jako schronienie dla ubeckich notabli.<\/p>\n

<\/span>Prok. Ida Marcinkiewicz w\u0105tpi, aby dzisiaj, po tylu latach od \u015bmierci, uda\u0142o si\u0119 odszuka\u0107 szcz\u0105tki „Ognia”. – Nawet, gdyby\u015bmy odnale\u017ali jaki\u015b masowy gr\u00f3b czy to na cmentarzu Rakowickim, czy na placu Inwalid\u00f3w, czy w jakimkolwiek innym miejscu, trudno by\u0142oby o identyfikacj\u0119, bo aby odnale\u017a\u0107 w\u0142a\u015bciwe, trzeba by\u0142oby dokona\u0107 analizy DNA wszystkich szcz\u0105tk\u00f3w. Cena jednego takiego badania wynosi ok. 500-600 z\u0142otych. Kto sfinansuje tak kosztowny program?<\/span>
<\/span>
<\/span><\/font>GRA\u017bYNA STARZAK<\/span>, gstarzak@dziennik.krakow.pl<\/a> , tel: 606-28-58-79<\/font><\/span>
Dziennik Pol
\nski, Nr 79 (18175), 2.04.2004<\/span><\/p>\n

Gdzie pochowano „Ognia”? – 4 (1\/2)<<\/a> cz\u0119\u015b\u0107<\/span> >5 (1\/2)<\/a>
<\/font>Gdzie pochowano "Ognia"? – cz\u0119\u015b\u0107 1><\/font><\/a><\/span><\/font><\/p>\n

Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/font><\/a><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ka\u017cdy z wojew\u00f3dzkich …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[32],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/731"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=731"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/731\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}