{"id":730,"date":"2008-05-07T21:14:41","date_gmt":"2008-05-07T19:14:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/05\/07\/gdzie-pochowano-ognia-czesc-4-1-2\/"},"modified":"2008-05-07T21:14:41","modified_gmt":"2008-05-07T19:14:41","slug":"gdzie-pochowano-ognia-czesc-4-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=730","title":{"rendered":"Gdzie pochowano "Ognia"? – cz\u0119\u015b\u0107 4 (1\/2)"},"content":{"rendered":"


\nTajemnice podziemi<\/span><\/font><\/p>\n

Ka\u017cdy z wojew\u00f3dzkich urz\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa publicznego mia\u0142 swoj\u0105 specyfik\u0119, je\u015bli chodzi o spos\u00f3b post\u0119powania z cia\u0142ami zabitych wi\u0119\u017ani\u00f3w.
<\/font>
Chowano ich najcz\u0119\u015bciej noc\u0105, w samej bieli\u017anie. Nie u\u017cywano trumien. Cia\u0142a owijano w worki po cemencie, stare sienniki. W najlepszym przypadku k\u0142adziono do drewnianych skrzy\u0144. Transportowano na w\u00f3zku obitym blach\u0105. Niekt\u00f3re zw\u0142oki posypywano przed zakopaniem wapnem lub polewano \u017cr\u0105cym p\u0142ynem. Nast\u0119pnie niwelowano teren, nie pozostawiaj\u0105c \u017cadnego \u015bladu.<\/span><\/font><\/p>\n

Tak wygl\u0105da\u0142y poch\u00f3wki ludzi niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia, straconych w czasach represji stalinowskich. Wiele z tych miejsc do dzisiaj nie oznaczono. W Krakowie cia\u0142a ofiar grzebano prawdopodobnie w specjalnej, wydzielonej przez UB kwaterze na cmentarzu Rakowickim. Jedna z os\u00f3b, z kt\u00f3rymi rozmawia\u0142a reporterka „Dziennika”, sugeruje, \u017ce wrzucano je r\u00f3wnie\u017c do bunkra, znajduj\u0105cego si\u0119 w podziemiach placu Inwalid\u00f3w. W tym miejscu, na powierzchni ziemi jest wzg\u00f3rek, widoczny go\u0142ym okiem. Czy w bunkrze mog\u0105 si\u0119 znajdowa\u0107 szczotki J\u00f3zefa Kurasia „Ognia”?<\/p>\n

Zbezczeszczenie zw\u0142ok „Ognia”, partyzanta Podhala, jest przedmiotem dochodzenia, prowadzonego przez krakowski oddzia\u0142 Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. To jeden z ponad 80 w\u0105tk\u00f3w \u015bledztwa w sprawie zbrodniczej dzia\u0142alno\u015bci funkcjonariuszy UB w Nowym Targu i Zakopanem w latach l946-56. Toczy si\u0119 od 13 lat. Wyst\u0119puje w nim kilkuset pokrzywdzonych i jeszcze wi\u0119ksza liczba \u015bwiadk\u00f3w. Prokurator Ida Marcinkiewicz podejmowa\u0142a wiele trop\u00f3w, sprawdza\u0142a wiele hipotez. Z dok\u0142adno\u015bci\u0105 r\u00f3wn\u0105 niemal stu procentom odtworzy\u0142a ostatnie chwile \u017cycia „Ognia”. A nawet to, co si\u0119 sta\u0142o p\u00f3\u017aniej, gdy zmar\u0142ego w nowotarskim szpitalu przewieziono na plac Inwalid\u00f3w, do siedziby Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Krakowie. Tutaj jednak trop si\u0119 urywa.
– Jest niemal\u017ce pewne, i\u017c zw\u0142oki J\u00f3zefa Kurasia przez jaki\u015b czas le\u017ca\u0142y na dziedzi\u0144cu WUBP. Zezna\u0142 to \u015bwiadek, kt\u00f3ry w tym czasie – w lutym 1947 roku – siedzia\u0142 w wi\u0119zieniu przy ul. Montelupich w jednej celi z bratem „Ognia”. Ten \u015bwiadek powiedzia\u0142, \u017ce towarzysza jego niedoli zabrano pewnego dnia z wi\u0119zienia i wywieziono w miejsce, kt\u00f3rego nie zna\u0142, aby zidentyfikowa\u0142 cia\u0142o brata. Trwa\u0142o to oko\u0142o dw\u00f3ch godzin. Akurat tyle, ile potrzeba na przebycie drogi na plac Inwalid\u00f3w i z powrotem.<\/p>\n

<\/span>Na apel prokuratora, i\u017c poszukuje ludzi, kt\u00f3rzy w lutym 1947 roku mieszkali przy placu Inwalid\u00f3w, w okolicy siedziby Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego i mogliby cokolwiek wiedzie\u0107 na temat los\u00f3w J\u00f3zefa Kurasia „Ognia”, zg\u0142osi\u0142 si\u0119 m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry by\u0142 w\u00f3wczas 10-letnim ch\u0142opcem. – Z jego zezna\u0144 wynika, \u017ce widzia\u0142 z okna swojego mieszkania zw\u0142oki m\u0119\u017cczyzny, le\u017c\u0105ce na ga\u0142\u0119ziach jedliny na wewn\u0119trznym dziedzi\u0144cu WUBP. Sk\u0105d wiedzia\u0142, \u017ce to „Ogie\u0144”? Podobno mieszka\u0144cy kamienicy podawali sobie t\u0119 informacj\u0119 z ust do ust<\/span> – relacjonuje prok. Marcinkiewicz. W jej opinii to mog\u0142y by\u0107 zw\u0142oki „Ognia”, cho\u0107 niekoniecznie, bo w tym czasie stracono wiele os\u00f3b.
To, co p\u00f3\u017aniej si\u0119 sta\u0142o ze zw\u0142okami J\u00f3zefa Kurasia, to wci\u0105\u017c niewyja\u015bniona sprawa<\/span> – przyznaje moja rozm\u00f3wczyni. – Jest wiele hipotez na ten temat. Na pewno uczyniono wszystko, aby nikt postronny nie dowiedzia\u0142 si\u0119, gdzie go pogrzebano. Dla wielu ludzi, zw\u0142aszcza z Podhala, szcz\u0105tki „Ognia” to relikwie. Gdyby je odnaleziono, mog\u0142oby doj\u015b\u0107 do rozruch\u00f3w i manifestacji<\/span> – dywaguje prok. Marcinkiewicz. Twierdzi, \u017ce przejrza\u0142a wszystkie dost\u0119pne w archiwach UOP dokumenty dotycz\u0105ce „Ognia”. Jej spostrze\u017cenia s\u0105 podobne do tych, kt\u00f3rymi dzielili si\u0119 z czytelnikami „Dziennika” Boles\u0142aw Dere\u0144 i Maciej Korku\u0107.
– Wygl\u0105da na to, \u017ce materia\u0142y te zosta\u0142y przetrzebione. S\u0105 tam np. notatki urz\u0119dowe, w kt\u00f3rych stawia si\u0119 konkretne pytania konkretnym funkcjonariuszom, ale brakuje dokument\u00f3w z odpowiedzi\u0105. Tak, jakby kto\u015b celowo je usun\u0105\u0142. To samo spostrze\u017cenie mo\u017cna wysnu\u0107 na podstawie analizy dokumentacji szpitalnej z Nowego Targu. Teoretycznie powinny si\u0119 tam znajdowa\u0107 zapisy dotycz\u0105ce przyj\u0119cia „Ognia” na oddzia\u0142 i adnotacja o \u015bmierci. Nic takiego tam nie ma<\/span> – m\u00f3wi Ida Marcinkiewicz. – Nie ma r\u00f3wnie\u017c \u017cadnych notatek, instrukcji, rozkaz\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby naprowadzi\u0107 na trop osoby lub grupy os\u00f3b, kt\u00f3re otrzyma\u0142y zadanie pogrzebania zw\u0142ok. To akurat nikogo z nas, pracownik\u00f3w IPN, nie dziwi. Polecenia w takich sprawach wydawa\u0142o si\u0119 ustnie.<\/p>\n

<\/span>Prokurator uwa\u017ca, \u017ce wszystkie hipotezy, dotycz\u0105ce tego, co si\u0119 sta\u0142o z cia\u0142em „Ognia”, s\u0105 prawdopodobne. Sprawdza\u0142a je. Np. t\u0119, wedle kt\u00f3rej przekazano je do Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej. Wspomina o tym w swojej ksi\u0105\u017cce Stanis\u0142aw Wa\u0142ach, jedna z niewielu os\u00f3b, kt\u00f3re musia\u0142y zna\u0107 rozwi\u0105zanie zagadki, bo prawdopodobnie osobi\u015bcie wyda\u0142 rozkaz w tej sprawie.
\"\"
Publikowane zdj\u0119cie \u017co\u0142nierzy z oddzia\u0142u "Ognia" nie by\u0142o dot\u0105d znane historykom. Zosta\u0142o niedawno przekazane do archiwum Komitetu Patriotycznego "Porozumienie Or\u0142a Bia\u0142ego" w Nowym Targu przez krewn\u0105 jednego z partyzant\u00f3w. Autorka artyku\u0142u otrzyma\u0142a je dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wojciecha Orawca, przewodnicz\u0105cego tej organizacji. <\/span><\/font><\/p>\n

Z zachowanych w archiwum ZMS dokument\u00f3w wynika, \u017ce w tym okresie, czyli po 22 lutego 1947 roku, wykonywano tutaj trzy sekcjo zw\u0142ok os\u00f3b oznaczonych NN, czyli o nieznanych personaliach, ale ich opis nie pasowa\u0142 do sylwetki „Ognia”. Jedna z tych os\u00f3b by\u0142a ofiar\u0105 b\u00f3jki, drug\u0105 wy\u0142owiono z Wis\u0142y. Okoliczno\u015bci \u015bmierci i opis trzeciej r\u00f3wnie\u017c nie wskazywa\u0142y, i\u017c m\u00f3g\u0142 to by\u0107 J\u00f3zef Kura\u015b. Poza tym w \u017cadnym z tych trzech przypadk\u00f3w wykonuj\u0105cy sekcj\u0119 nie zapisa\u0142, \u017ce zauwa\u017cy\u0142 jakie\u015b dziury po kuli w g\u0142owie.
– Niemniej nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce cia\u0142o „Ognia” trafi\u0142o do Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej. Tyle tylko, \u017ce nie uj\u0119to tego w \u017cadnym dokumencie<\/span> – podsumowuje prok. Ida Marcinkiewicz.<\/p>\n

Sprawa jest o tyle skomplikowana, \u017ce nawet je\u015bli pojawi si\u0119 \u015bwiadek, kt\u00f3remu si\u0119 wydaje, i\u017c wie co\u015b wi\u0119cej na ten temat, to po sprawdzeniu zezna\u0144 okazuje si\u0119, \u017ce to fa\u0142szywy trop. Prok. Marcinkiewicz opowiada, \u017ce przes\u0142uchiwa\u0142a osob\u0119, kt\u00f3ra s\u0142ysza\u0142a od nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c ojca, wi\u0119zionego przez UB, inn\u0105 opowiastk\u0119. Chc\u0105c wymusi\u0107 na wi\u0119\u017aniu zeznania, zaci\u0105gni\u0119to go nad jedn\u0105 ze studzienek \u015bciekowych. Kazano mu patrze\u0107 w d\u00f3\u0142, do kana\u0142u. Us\u0142ysza\u0142 przy tym gro\u017ab\u0119: Jak nie b\u0119dziesz m\u00f3wi\u0142, sko\u0144czysz tak samo jak „Ogie\u0144”<\/span>. Taka hipoteza dotycz\u0105ca los\u00f3w zw\u0142ok J\u00f3zefa Karasia mog\u0142a by\u0107 prawdziwa, gdyby nie fakt, \u017ce ojciec \u015bwiadka przebywa\u0142 na UB dok\u0142adnie rok po \u015bmierci „Ognia”.<\/p>\n

Prok. Ida Marcinkiewicz wspomina r\u00f3wnie\u017c o innym tropie – prowadz\u0105cym na cmentarz Rakowicki. W jej opinii jest tam na pewno kilka miejsc, gdzie grzebano zw\u0142oki ofiar stalinowskiego re\u017cimu. Nie podejmowa\u0142a jednak tego tropu, gdy\u017c jest prawie pewna, \u017ce zaprowadzi\u0142by j\u0105 w \u015blepy zau\u0142ek.
– Mia\u0142am okazj\u0119 przekona\u0107 si\u0119, \u017ce po przekopaniu grobu, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 miejscem poch\u00f3wku konkretnej osoby, okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce albo s\u0105 tam szcz\u0105tki kogo\u015b zupe\u0142nie innego, albo gr\u00f3b by\u0142 pust
\ny!<\/span><\/p>\n

Cmentarz Rakowicki w Krakowie, podobnie jak cmentarz w Zwi\u0119czycy ko\u0142o Rzeszowa czy Br\u00f3dnowski w Warszawie, znajduje si\u0119 na sporz\u0105dzonej przez IPN li\u015bcie miejsc, gdzie w latach 40. i 50. grzebano zw\u0142oki wi\u0119\u017ani\u00f3w. Na cmentarzu Br\u00f3dnowskim w Warszawie le\u017cy ojciec Krzysztofa G\u0105siorowskiego, kt\u00f3ry za rz\u0105d\u00f3w Jerzego Buzka z ramienia KPN pr\u00f3bowa\u0142 rozwik\u0142a\u0107 zagadk\u0119 poch\u00f3wku J\u00f3zefa Kurasia.
Ojciec zmar\u0142, zakatowany w czasie \u015bledztwa w wi\u0119zieniu mokotowskim<\/span> – relacjonuje. – Gdyby nie ludzki odruch u jednego ze stra\u017cnik\u00f3w, te\u017c by\u015bmy nie wiedzieli, gdzie go pochowano. Od tego cz\u0142owieka, kt\u00f3rego w pewnym momencie, jak przypuszczam, ruszy\u0142o sumienie, dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce zosta\u0142 pogrzebany w\u0142a\u015bnie na cmentarzu Br\u00f3dnowskim. Cichcem oznaczyli\u015bmy to miejsce. Mieli\u015bmy wiele szcz\u0119\u015bcia, bo obok grobu ojca jest mn\u00f3stwo mogi\u0142, oznaczonych w dokumentach cmentarnych „X”, czyli mogi\u0142 os\u00f3b nieznanych. Z tego, co wiem, takie nieoznaczone groby s\u0105 r\u00f3wnie\u017c na cmentarzu Rakowickim. Podobno istniej\u0105 nawet dokumenty na ten temat w cmentarnym archiwum. Gdyby uda\u0142o si\u0119 na tej podstawie odnale\u017a\u0107 miejsca poch\u00f3wk\u00f3w i dokona\u0107 ekshumacji, kto wie, mo\u017ce natrafiliby\u015bmy na szcz\u0105tki „Ognia”?<\/span> – zastanawia si\u0119 Krzysztof G\u0105siorowski.<\/p>\n

Gdzie pochowano „Ognia”? – cz\u0119\u015b\u0107 4 (2\/2)><\/span><\/a>

Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[32],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/730"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=730"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/730\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}