{"id":722,"date":"2008-05-21T00:19:46","date_gmt":"2008-05-20T22:19:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/05\/21\/smierc-kapitana-8222uskoka8221-czesc-2\/"},"modified":"2019-10-15T08:41:32","modified_gmt":"2019-10-15T06:41:32","slug":"smierc-kapitana-8222uskoka8221-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=722","title":{"rendered":"\u015amier\u0107 kapitana „Uskoka” – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"

O godz. 23:40 do zabudowa\u0144 Kasperka przyby\u0142 tylko \u201eBabinicz\u201d, kt\u00f3ry \u2013 tak jak by\u0142o wcze\u015bniej um\u00f3wione – wszed\u0142 do stodo\u0142y. Na um\u00f3wiony z g\u00f3ry sygna\u0142 (kas\u0142anie) na Liber\u0119 rzuci\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy KBW (strz. W\u0142adys\u0142aw Orlicki, strz. Stanis\u0142aw Berezi\u0144ski) i funkcjonariusz PUBP w Lubartowie (Marian W\u00f3jtowicz), pr\u00f3buj\u0105c za wszelk\u0105 cen\u0119 schwyta\u0107 go \u017cywcem. \u201eBabinicz\u201d, uzbrojony w dwa pistolety, stawi\u0142 zaci\u0119ty op\u00f3r, wystrzeli\u0142 kilkakrotnie, rani\u0105c przy tym lekko strz. Orlickiego w rami\u0119 i udo. Gdy zosta\u0142 powalony na ziemi\u0119, pr\u00f3bowa\u0142 jeszcze rozerwa\u0107 granat obronny, kt\u00f3ry mia\u0142 w kieszeni, m\u00f3wi\u0105c przy tym do W\u00f3jtowicza: \u201eJa zgin\u0119 i ciebie szlag trafi\u201d<\/span>. Ostatecznie uleg\u0142 przewadze, wytr\u0105cono mu bro\u0144 z r\u0119ki i obezw\u0142adniono. Przy schwytanym znaleziono dwa pistolety (Nagan i Colt), jeden granat obronny oraz 52 sztuki amunicji.
\n\"\"
\nPor. cz.w. Zygmunt Libera „Babinicz”. Aresztowany 20 V 1949 r. Zamordowany 28 V 1950 na Zamku w Lublinie, na mocy wyroku WSR Lublin.<\/span><\/span><\/p>\n

Akcj\u0119 zako\u0144czono dnia 20 maja o godz. 3:00, po czym grupa powr\u00f3ci\u0142a do Lubartowa, gdzie przekazano \u201eBabinicza\u201d wraz ze zdobyta broni\u0105 do siedziby PUBP. Na miejscu funkcjonariusze tamtejszego urz\u0119du (Boles\u0142aw Gol, Marian Radomski i wspomniany W\u00f3jtowicz) poddali go rewizji osobistej i \u2013 jak si\u0119 wydaje \u2013 przewieziono go natychmiast do WUBP w Lublinie (taki wniosek nasuwa lektura wspomnie\u0144 Artura Jastrz\u0119bskiego, \u00f3wczesnego szefa tego urz\u0119du, o czym ni\u017cej). Libera zosta\u0142 poddany bardzo intensywnemu, brutalnemu \u015bledztwu. Bestialsko katowany, wyda\u0142 ostatecznie miejsce pobytu swojego dow\u00f3dcy, podaj\u0105c szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 topografi\u0119 zar\u00f3wno gospodarstwa Lisowskich i okolicy, jak r\u00f3wnie\u017c samego bunkra:
\n\u201eW m. D\u0105br\u00f3wka gm. W\u00f3lka pow. Lublin zamieszkuje Lisowski Mieczys\u0142aw u kt\u00f3rego w stodole znajduje si\u0119 wspomniany bunkier. Mieszkanie Lisowskiego znajduje si\u0119 oko\u0142o 300 metr\u00f3w od rzeki Wieprz od stodo\u0142y w odleg\u0142o\u015bci 50 mtr znajduj\u0105 si\u0119 krzaki (grabina, ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 jakie\u015b 100 mtr wzd\u0142u\u017c w\u0105wozu). Po jednej stronie stodo\u0142y jest ogr\u00f3d i krzaki, po drugiej stronie \u017cyto (prawie do pasa) za \u017cytem znajduje si\u0119 k\u0119pa krzak\u00f3w. Mieszkanie od stodo\u0142y znajduje si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci 15 metr\u00f3w, p\u0142otu niema a s\u0105 jedynie krzaki bzu itp. Jest u Lisowskiego dwa psy kt\u00f3re gdy kto\u015b obcy zbli\u017ca si\u0119, szczekaj\u0105.
\nWchodz\u0105c do stodo\u0142y bunkier znajduje si\u0119 po lewej stronie zas\u0142oni\u0119ty wialni\u0105, otw\u00f3r wielko\u015bci 70×70 cm zatkany jest 3-ma deskami. od \u201ezapalnicy\u201d wej\u015bcie jest po schodkach (3 schodki z desek) korytarz d\u0142ugo\u015bci dwa metry, szeroko\u015bci 70-80 cm, wysoko\u015bci 1.40 cm. bunkier znajduje si\u0119 po lewej stronie korytarza. wielko\u015bci (mo\u017ce si\u0119 zmie\u015bci\u0107 4 ludzi) Tam si\u0119 znajduje ca\u0142a kancelaria \u201eUskoka\u201d, dwa radioaparaty i magazyn broni. ci\u0119\u017cka bro\u0144 znajduje si\u0119 pod pod\u0142og\u0105, natomiast na wierzchu \u201eUskok\u201d ma dwa pistolety, jeden \u201eKolt\u201d i TT, 1 automat PPSz i 6 magazynk\u00f3w zapasowych pe\u0142nych, 1 M.P. plus 3 magazynki, 1 C.K.M. (suka) plus 1 bemben amunicji i 2 granaty 1 obronny i zaczepny.
\nNajlepsze doj\u015bcie jest od m. Nowogr\u00f3d gm. W\u00f3lka pow. Lublin id\u0105c od Wieprza (nie ma \u017cadnej drogi) nast\u0119pnie wzd\u0142u\u017c Wieprza jedem kilometr dochodz\u0105c do w\u0105wozu. W\u0105wozem mo\u017cna doj\u015b\u0107 do mieszkania na odleg\u0142o\u015b\u0107 30 metr\u00f3w\u201d.<\/span>1<\/sup><\/p>\n

\"\"
\nStodo\u0142a Lisowskich w D\u0105br\u00f3wce (Nowogrodzie), w kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 bunkier kpt. „Uskoka”.<\/span><\/span><\/p>\n

Po uzyskaniu owych danych funkcjonariusze WUBP nie tracili wi\u0119cej czasu. Informacj\u0119 o miejscu pobytu \u201eUskoka\u201d przekazano natychmiast do sztabu 3. Brygady KBW. Bardzo szybko zorganizowano grup\u0119 operacyjn\u0105, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie mieli \u2013 o ile to mo\u017cliwe \u2013 uj\u0105\u0107 Bro\u0144skiego \u017cywcem.
\n20 maja o godz. 18:40 z Garnizonu Lublin wyjecha\u0142a G.O. w sile 140 ludzi, wyposa\u017cona w 4 radiostacje i 3 psy s\u0142u\u017cbowe, pod dow\u00f3dztwem mjr. Wasilkowskiego \u2013 dow\u00f3dcy 3. Brygady KBW. Grupa, wraz z aresztowanym \u201eBabiniczem\u201d, uda\u0142a si\u0119 samochodami do Nowogrodu, gdzie nast\u0105pi\u0142 roz\u0142adunek i podzia\u0142 ca\u0142o\u015bci na dwie podgrupy w sile 1+52 ludzi ka\u017cda. Dodatkowo zorganizowano dwa odwody (w sile: 1+10 i 1+20), po czym podgrupy uda\u0142y si\u0119 marszem ubezpieczonym do D\u0105br\u00f3wki, z zadaniem okr\u0105\u017cenia meliny i bunkra \u201eUskoka\u201d.<\/p>\n

O godz. 20:10 gospodarstwo Lisowskich zosta\u0142o zamkni\u0119te dwoma pier\u015bcieniami ob\u0142awy, natomiast odw\u00f3d w sile 1+10 przeprowadzi\u0142 kontrol\u0119 zabudowa\u0144 i zatrzyma\u0142 wszystkich domownik\u00f3w. W owym czasie, opr\u00f3cz przebywaj\u0105cego w bunkrze \u201eUskoka\u201d, w obr\u0119bie zabudowa\u0144 znajdowa\u0142y si\u0119 trzy osoby: Katarzyna Lisowska (matka Mieczys\u0142awa) i jej wnuczki – Helena i Irena Dybkowskie. Nie jest przy tym do ko\u0144ca jasne, gdzie w owym czasie przebywa\u0142 gospodarz – Mieczys\u0142aw Lisowski. W relacji sk\u0142adanej po latach Henrykowi Paj\u0105kowi stwierdzi\u0142, \u017ce wieczorem 20 maja przebywa\u0142 w obr\u0119bie zabudowa\u0144 i po zauwa\u017ceniu \u017co\u0142nierzy KBW, zdo\u0142a\u0142 powiadomi\u0107 jeszcze \u201eUskoka\u201d o gro\u017c\u0105cym niebezpiecze\u0144stwie (Bro\u0144ski znajduj\u0105cy si\u0119 w\u00f3wczas na zewn\u0105trz bunkra mia\u0142 krzykn\u0105\u0107 \u201eTy uciekaj, ja zostaj\u0119!\u201d<\/span>), po czym uda\u0142o mu si\u0119 wymkn\u0105\u0107 poza obr\u0119b ob\u0142awy. Z kolei w swoich zeznaniach sk\u0142adanych po aresztowaniu, t\u0142umaczy\u0142 si\u0119, \u017ce by\u0142 w\u00f3wczas na maj\u00f3wce w ko\u015bciele w Kijanach. Podczas powrotu z nabo\u017ce\u0144stwa, zauwa\u017cy\u0142 \u017co\u0142nierzy i postanowi\u0142 ukry\u0107 si\u0119 w \u017cycie nieopodal domu.<\/p>\n

Zatrzymane kobiety zgromadzono w domu. Skonfrontowano je natychmiast z \u201eBabiniczem\u201d. Funkcjonariuszom UB zale\u017ca\u0142o na ostatecznym potwierdzeniu informacji uzyskanych w toku \u015bledztwa od Libery o pobycie \u201eUskoka\u201d w bunkrze pod stodo\u0142\u0105. Obraz skutego i potwornie skatowanego wi\u0119\u017ania wywar\u0142 przygn\u0119biaj\u0105ce wra\u017cenie na siostrach Dybkowskich. \u201eBabinicz\u201d poinformowa\u0142 je o wydaniu miejsca pobytu swego dow\u00f3dcy. Jakiekolwiek zaprzeczanie nie mia\u0142o ju\u017c w tym momencie sensu \u2013 domowniczki potwierdzi\u0142y fakt lokalizacji bunkra \u201eUskoka\u201d w obr\u0119bie zabudowa\u0144.<\/p>\n

Warto w tym miejscu przytoczy\u0107 relacj\u0119 cz\u0142onka Komisji Historycznej ZG ZBoWiD Artura Jastrz\u0119bskiego (vel Ritter) pochodz\u0105c\u0105 z 1978 r. Pe\u0142ni\u0105c w 1949 r. funkcj\u0119 szefa WUBP w Lublinie, odpowiada\u0142 bezpo\u015brednio za likwidacj\u0119 \u201eUskoka\u201d, a tak\u017ce uczestniczy\u0142 we wst\u0119pnym przes\u0142uchaniu \u201eBabinicza\u201d. Po latach Jastrz\u0119bski tak wspomina\u0142 \u201ekonfrontacj\u0119\u201d z Liber\u0105:
\n\u201eZast\u0119pca \u201eUskoka\u201d [sic] zosta\u0142 zatrzymany przypadkowo, po czym przewieziono go do mnie. Wystarczy\u0142o kilka godzin rozmowy przy herbacie i papierosach, by ten m\u0142ody ch\u0142opak [sic] podszed\u0142 do mapy i ujawni\u0142 sw\u00f3j bunkier. Znamienne jest to, \u017ce on dopiero w rozmowie ze mn\u0105, w gabinecie szefa WUBP dowiedzia\u0142 si\u0119 o tym, \u017ce w\u0142adza ludowa dzia\u0142a w interesie ch\u0142opa i robotnika, a nawet o tym, \u017ce jego ojciec od tej\u017ce w\u0142adzy ludowej otrzyma\u0142 na w\u0142asno\u015b\u0107 ziemi\u0119 z reformy rolnej. Po prostu on siedzia\u0142 w lesie i o tym wszystkim nie wiedzia\u0142.\u201d<\/span>2<\/sup><\/p>\n

Pomijaj\u0105c sam fakt, \u017ce relacja szefa WUBP w Lublinie jest pe\u0142na nie\u015bcis\u0142o\u015bci odno\u015bnie osoby samego \u201eBabinicza\u201d (funkcja w oddziale, wiek zatrzymanego), to w cz\u0119\u015bci opisuj\u0105cej \u201etraktowanie\u201d po aresztowaniu szefa sztabu \u201eUskoka, brzmi ju\u017c zupe\u0142nie niewiarygodnie. Po latach Irena Dybkowska wspomina\u0142a:
\n\u201eGdy wprowadzili \u201eBabinicza\u201d do domu
\ndziadk\u00f3w Lisowskich, pozna\u0142am go z trudem. I nawet nie jego opuchni\u0119ta, posiniaczona twarz najbardziej mnie zszokowa\u0142a. Przerazi\u0142 mnie wygl\u0105d jego bosych st\u00f3p. By\u0142y to dwie k\u0142ody! Tak spuchni\u0119te, \u017ce chyba nie istnia\u0142y na \u015bwiecie buty, w kt\u00f3re by wesz\u0142y te stopy! Domy\u015bli\u0142am si\u0119 wszystkiego\u2026\u201d<\/span>.<\/span>3<\/sup><\/p>\n

Nie wiadomo w kt\u00f3rym momencie i jak cz\u0142onkom grupy operacyjnej uda\u0142o si\u0119 ostatecznie potwierdzi\u0107 fakt obecno\u015bci Bro\u0144skiego w jego kryj\u00f3wce (w chwili pojawienia si\u0119 grupy przeszukuj\u0105cej w obr\u0119bie zabudowa\u0144, cz\u0142onkowie sztabu akcji nie byli do ko\u0144ca pewni czy \u201eUskok\u201d przebywa w bunkrze, czy te\u017c – podobnie jak \u201e\u017bagiel\u201d – zdo\u0142a\u0142 opu\u015bci\u0107 gospodarstwo). Po stwierdzeniu, \u017ce kryj\u00f3wka nie jest pusta, przyst\u0105piono do dzia\u0142a\u0144.4<\/sup>
\nO godz. 22:30 grupa znajduj\u0105ca si\u0119 w obr\u0119bie zabudowa\u0144 pozorowa\u0142a odej\u015bcie (liczono si\u0119 z pr\u00f3b\u0105 opuszczenia bunkra przez Bro\u0144skiego po \u201euspokojeniu si\u0119\u201d terenu), lecz grupy okr\u0105\u017caj\u0105ce pozosta\u0142y na miejscu. W mi\u0119dzyczasie przebywaj\u0105cy w domu funkcjonariusze pr\u00f3bowali uzyska\u0107 od zatrzymanych informacje na temat codziennych zwyczaj\u00f3w \u201eUskoka\u201d (tj. rozk\u0142ad dnia, godziny spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w), kt\u00f3re pozwoli\u0142yby \u201ewywabi\u0107\u201d lokatora z kryj\u00f3wki, wzgl\u0119dnie \u2013 po u\u015bpieniu jego czujno\u015bci – dosta\u0107 si\u0119 do \u015brodka bunkra grupie szturmowej.<\/p>\n

\n

Przypisy do cz\u0119\u015bci 2:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

1.<\/span> Cyt. za: H. Paj\u0105k, \u201eUskok\u201d kontra UB, <\/span>Lublin 1992, s. 144 (pisownia jak w oryginale),
\n2.<\/span> W walce o utrwalenie w\u0142adzy ludowej. Stan bada\u0144. Materia\u0142y z sympozjum odbytego w Ryni k. Warszawy w dniach 25-26 pa\u017adziernika 1978 r., <\/span>red. W. G\u00f3ra, Warszawa 1979, s. 197,
\n3.<\/span> H. Paj\u0105k, op.cit., s. 134,
\n4.<\/span> By\u0107 mo\u017ce wprowadzono w\u00f3wczas do akcji przewodnik\u00f3w wraz z psami s\u0142u\u017cbowymi.<\/p>\n

\u015amier\u0107 kapitana \u201eUskoka\u201d – cz\u0119\u015b\u0107 3><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/span><\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O godz. 23:40 do …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/722"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=722"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1793,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/722\/revisions\/1793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}