{"id":72,"date":"2017-06-14T12:30:23","date_gmt":"2017-06-14T10:30:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2017\/06\/14\/chor-antoni-dolega-znicz-odnaleziony\/"},"modified":"2017-06-14T12:30:23","modified_gmt":"2017-06-14T10:30:23","slug":"chor-antoni-dolega-znicz-odnaleziony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=72","title":{"rendered":"Chor. Antoni Do\u0142\u0119ga "Znicz" ODNALEZIONY!"},"content":{"rendered":"
Odnaleziono mogi\u0142\u0119 chor. Antoniego Do\u0142\u0119gi "Znicza" – najd\u0142u\u017cej ukrywaj\u0105cego si\u0119 \u017co\u0142nierza antykomunistycznego podziemia.<\/b><\/u><\/font>
\"\"
Chor. Antoni Do\u0142\u0119ga "Znicz"<\/i><\/font><\/b><\/p>\n

13 czerwca 2017 r. specjali\u015bci Biura Poszukiwa\u0144 i Identyfikacji IPN w ramach czynno\u015bci prowadzonych przez Prokuratur\u0119 Rejonow\u0105 w \u0141ukowie odnale\u017ali szcz\u0105tki nale\u017c\u0105ce najprawdopodobniej do Antoniego Do\u0142\u0119gi "Znicza", \u017co\u0142nierza AK i WiN, najd\u0142u\u017cej ukrywaj\u0105cego si\u0119 dzia\u0142acza podziemia antykomunistycznego, zmar\u0142ego jesieni\u0105 1982 r., pochowanego potajemnie w miejscowo\u015bci Pop\u0142awy – Rogale<\/a> w woj. lubelskim. To\u017csamo\u015b\u0107 Antoniego Do\u0142\u0119gi zostanie ostatecznie potwierdzona po przeprowadzeniu bada\u0144 genetycznych.<\/b><\/p>\n

Wszystko wskazuje, \u017ce s\u0105 to szcz\u0105tki Antoniego Do\u0142\u0119gi, ale jednoznacznie b\u0119dziemy mogli to powiedzie\u0107 dopiero, gdy przeprowadzimy badania genetyczne. Po dokonaniu ogl\u0119dzin na miejscu szcz\u0105tki zostan\u0105 zabrane do prosektorium, a nast\u0119pnie do zak\u0142adu medycyny s\u0105dowej, gdzie b\u0119d\u0105 badane<\/i> – powiedzia\u0142 PAP nadzoruj\u0105cy prace z-ca prokuratora rejonowego w \u0141ukowie, Adam Makosz.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"
\"\"<\/p>\n

Miejsce poch\u00f3wku Do\u0142\u0119gi wskaza\u0142 mieszkaniec miejscowo\u015bci Pop\u0142awy-Rogale, Marek Artowicz. Cia\u0142o by\u0142o zakopane na jego posesji le\u017c\u0105cej na skraju wsi. <\/p>\n

Do\u0142\u0119ga na koniec ukrywa\u0142 si\u0119 u nas w gospodarstwie, u nas umar\u0142 i tu go m\u00f3j ojciec pochowa\u0142. To by\u0142o w stanie wojennym, nie pami\u0119tam dok\u0142adnie kiedy. Ojciec go pochowa\u0142 po kryjomu, komuna wtedy by\u0142a, bali\u015bmy si\u0119<\/i> – opowiada\u0142 Artowicz.
Ojciec, jak umiera\u0142 to mi przykaza\u0142, \u017cebym nikomu tego miejsca nie wyjawi\u0142. Ale pomy\u015bla\u0142em, \u017ce trzeba w ko\u0144cu powiedzie\u0107, bo jak wymrze to pokolenie, to nikt nie b\u0119dzie wiedzia\u0142 i ju\u017c zawsze b\u0119dzie le\u017ca\u0142 w tym lasku. Dlatego powiedzia\u0142em rodzinie<\/i> – doda\u0142 m\u0119\u017cczyzna.<\/p><\/blockquote>\n

Do\u0142\u0119ga ukrywa\u0142 si\u0119 u wielu mieszka\u0144c\u00f3w w okolicach \u0141ukowa.<\/p>\n

Ostatni raz widzia\u0142em go w 1976 r. Ukrywa\u0142 si\u0119 w gospodarstwie rodzic\u00f3w, ja mi\u0105\u0142em wtedy 14 lat. Do\u0142\u0119ga nie mia\u0142 nogi. Przebywa\u0142 w stodole, a jak by\u0142o zimno to w domu, za szaf\u0105. Wed\u0142ug zapisk\u00f3w mojego ojca, Do\u0142\u0119ga zmar\u0142 w 1982 r.<\/i> – powiedzia\u0142 PAP Jerzy P\u0142udowski.<\/p><\/blockquote>\n

Przewodnicz\u0105cy Rady Powiatu \u0141ukowskiego Tadeusz Brzozowski, tak\u017ce pami\u0119ta z dzieci\u0144stwa, \u017ce Do\u0142\u0119ga ukrywa\u0142 si\u0119 w jego domu.<\/p>\n

Wtedy by\u0142o to owiane wielk\u0105 tajemnic\u0105. Mama opowiada\u0142a, \u017ce walczy\u0142 z komunistami. W latach 90-tych zacz\u0119li\u015bmy bada\u0107 histori\u0119, pyta\u0107 ludzi. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to by\u0142 cz\u0142owiek nieskazitelny, bohater. Walczy\u0142 do ko\u0144ca, wiedzia\u0142, \u017ce sprawa by\u0142a beznadziejna, ale jaki\u015b cie\u0144 nadziei by\u0142. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 \u017cycie, zdrowie, rodzin\u0119, po to, \u017ceby by\u0107 wiernym przysi\u0119dze, kt\u00f3r\u0105 z\u0142o\u017cy\u0142<\/i> – powiedzia\u0142 Brzozowski.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"
\"\"
\"\"<\/p>\n

Historyk, dr Jaros\u0142aw Kopi\u0144ski, kt\u00f3ry bada\u0142 powojenne podziemie w okolicach \u0141ukowa, uwa\u017ca, \u017ce Do\u0142\u0119ga m\u00f3g\u0142 tak d\u0142ugo ukrywa\u0107 si\u0119, poniewa\u017c by\u0142 wspierany przez miejscowych.<\/p>\n

To jest specyficzny teren, tu s\u0105 dawne za\u015bcianki szlacheckie. Do 1954 r. tu by\u0142 najsilniejszy zbrojny op\u00f3r na Lubelszczy\u017anie. Powiat \u0142ukowski by\u0142 najgorzej oceniany przez w\u0142adze komunistyczne spo\u015br\u00f3d wszystkich, w ca\u0142ej Polsce, pod wzgl\u0119dem postaw politycznych. Jest dokument, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce tutaj by\u0142y najgorsze wyniki w wyborach<\/i> – powiedzia\u0142 Kopi\u0144ski.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Poszukiwania miejsca poch\u00f3wku Do\u0142\u0119gi od kilku lat prowadzi\u0142 jego krewny, wnuk siostry \u017co\u0142nierza, Ronald Werelich. Jak powiedzia\u0142, uda\u0142o si\u0119 to miejsce ustali\u0107 dzi\u0119ki okolicznym mieszka\u0144com, kt\u00f3rzy przez kilkadziesi\u0105t lat ukrywali Do\u0142\u0119g\u0119 w swoich gospodarstwach w okolicach \u0141ukowa i niedawno dopiero zdecydowali si\u0119 o tym m\u00f3wi\u0107.
Rodzina Do\u0142\u0119gi, pochodz\u0105ca spod \u0141ukowa, przenios\u0142a si\u0119 na Pomorze.<\/p>\n

Wiedzieli\u015bmy, \u017ce wuj Antoni walczy\u0142 w podziemiu jeszcze po wojnie, ale poniewa\u017c nie utrzymywa\u0142 kontaktu w rodzin\u0105, to byli\u015bmy przekonani, \u017ce zgin\u0105\u0142 w latach 50-tych<\/i> – opowiada\u0142 Werelich.<\/p>\n

M\u00f3j ojciec, dwudziestoparoletni m\u0142odzieniec w latach 70-tych wyje\u017cd\u017ca\u0142 do \u0141ukowa, kontaktowa\u0142 si\u0119 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy byli s\u0105siadami Antoniego, pr\u00f3bowa\u0142 ustali\u0107 jego miejsce poch\u00f3wku. Te poszukiwania okaza\u0142y si\u0119 bezskuteczne. Nie znajdywa\u0142 wielu ch\u0119tnych do rozmowy, albo trafia\u0142 na ludzi, kt\u00f3rzy o Antonim nie wiedzieli. Z tego, co wiemy dzisiaj, Antoni wtedy jeszcze \u017cy\u0142. Cz\u0119sto z tat\u0105 zastanawiamy si\u0119 czy wiedzia\u0142 o tym, \u017ce rodzina go szuka i mo\u017cemy domy\u015bla\u0107 si\u0119, \u017ce wiedzia\u0142 o tym doskonale<\/i> – powiedzia\u0142 Werelich.<\/p><\/blockquote>\n

Kilka lat temu ja postanowi\u0142em kontynuowa\u0107 to, co zacz\u0105\u0142 m\u00f3j tata. Za po\u015brednictwem portalu spo\u0142eczno\u015bciowego pozna\u0142em ludzi, u kt\u00f3rych wuj Antoni si\u0119 ukrywa\u0142, m.in. Tadeusza Brzozowskiego, Jerzego P\u0142udowskiego, czy Dariusza Wysoki\u0144skiego, kt\u00f3rego dziadek pozostawi\u0142 testament, a w nim informacje na temat swojego dow\u00f3dcy partyzanckiego z lasu, mojego wuja. Za ich po\u015brednictwem dotar\u0142em do kolejnych rodzin, a by\u0142o ich wiele, kt\u00f3re ukrywa\u0142y wuja przez kilkadziesi\u0105t lat i uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 miejsce poch\u00f3wku Antoniego Do\u0142\u0119gi<\/i> – doda\u0142 Werelich.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"
\"\"<\/p>\n

(\u0179r\u00f3d\u0142o: PAP)<\/b><\/font><\/div>\n
\n

\"\"
<\/b>Antoni Do\u0142\u0119ga z \u017con\u0105 Stanis\u0142aw\u0105 Izdebsk\u0105.<\/i><\/font><\/p>\n

Antoni Do\u0142\u0119ga<\/b> urodzi\u0142 si\u0119 1 maja 1915 r. w Farfaku ko\u0142o \u0141ukowa (obecnie \u0141uk\u00f3w) jako syn Jana i W\u0142adys\u0142awy z domu Cisiak. W wieku kilku lat zosta\u0142 sierot\u0105. Wdowiec Jan Do\u0142\u0119ga o\u017ceni\u0142 si\u0119 ponownie z Mariann\u0105 z domu Kr\u00f3l, a na \u015bwiat przysz\u0142o rodze\u0144stwo Antoniego: Kazimierz i Irena. Uczestnik kampanii wrze\u015bniowej 1939 r., nast\u0119pnie konspiracji antyniemieckiej. 1 lutego 1941 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 ze Stanis\u0142aw\u0105 Izdebsk\u0105. Gdy przeszed\u0142 front zosta\u0142 wcielony do 17 pu\u0142ku piechoty, w organizowanej 2 Armii Wojska Polskiego. W czasie formowania jednostka zosta\u0142a rozlokowana w okolicach Trzebieszowa. Antoni Do\u0142\u0119ga nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 pogodzi\u0107 z faktem, \u017ce tworzona Armia znajduje si\u0119 pod rozkazami oficer\u00f3w sowieckich i wraz z grup\u0105 innych \u017co\u0142nierzy porzuca jednostk\u0119. W\u015br\u00f3d nich znajdowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Roman Dawicki vel J\u00f3zef Matusz ps. "Lont", kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 dowodzenie nad grup\u0105. Pocz\u0105tkowo ukrywali si\u0119 na terenie gm. \u0141uk\u00f3w gdzie nawi\u0105zali kontakt z Komend\u0105 Obwodu WiN "\u0141uk\u00f3w".
\"\"
Por. J\u00f3zef Matusz vel Roman Dawicki ps. ,,Lont’’ z \u017con\u0105 Iren\u0105 Kope\u0107, \u0142\u0105czniczk\u0105 oddzia\u0142u. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1922 r. w \u017b\u00f3\u0142kwi ko\u0142o Stanis\u0142awowa; zmar\u0142 w wyniku choroby 11 grudnia 1951 roku, jest pochowany na cmentarzu w Radory\u017cu (pow. \u0142ukowski, gm. Krzywda).<\/i><\/font><\/p>\n

Ich konspiracyjne losy w latach 1944-1945 nie s\u0105 znane. Pierwsze informacje pojawiaj\u0105 si\u0119 w 1946 r. gdy "Lont", na rozkaz kpt. Stefana Lemieszka, komendanta WIN Obwodu \u0141uk\u00f3w, zorganizowa\u0142 18 osobowy oddzia\u0142 zbrojny, kt\u00f3ry jeszcze w 1946 r. przeprowadzi\u0142 co najmniej kilkana\u015bcie akcji zbrojnych. Po og\u0142oszeniu amnestii w 1947 r. nast\u0105pi\u0142o zahamowanie dzia\u0142a\u0144 grup partyza
\nnckich. Latem 1947 r. "Lont" nie ujawni\u0142 si\u0119 i podj\u0105\u0142 nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 wyjazdu zagranic\u0119. Pod koniec 1947 roku, pomimo wcze\u015bniejszego ujawnienia, w podziemiu nadal pozostawa\u0142a grupa \u017co\u0142nierzy "Lonta", kt\u00f3ry podporz\u0105dkowa\u0142 sobie wszystkie lokalne oddzia\u0142y w terenie. Organizowano r\u00f3wnie\u017c akcje w powiecie radzy\u0144skim oraz w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci powiatu siedleckiego, m.in. 23 V 1951 r. grupa dowodzona przez Antoniego Do\u0142\u0119g\u0119 "Znicza" zlikwidowa\u0142a w Radzyniu Podlaskim funkcjonariusza UB i cz\u0142onka PZPR Stefana Ma\u0142agockiego. Po \u015bmierci jednego z dow\u00f3dc\u00f3w patroli – Henryka Korzeniowskiego "Wrony", "Lont" przekaza\u0142 dowodzenie nad wszystkimi patrolami "Zniczowi". Porucznik J\u00f3zef Matusz "Lont" zmar\u0142 w wyniku choroby 11 grudnia 1951 roku, przed \u015bmierci\u0105 powierzaj\u0105c dowodzenie patrolami dzia\u0142aj\u0105cymi w trzech powiatach chor\u0105\u017cemu Antoniemu Do\u0142\u0119dze ps. „Znicz”, „Kulawy Antek”, by\u0142emu instruktorowi wyszkolenia polityczno-bojowego w II Rejonie Obwodu WiN \u0141uk\u00f3w.
\"\"<\/p>\n

Oddzia\u0142 powi\u0119kszy\u0142 si\u0119 o kilka os\u00f3b i liczy\u0142 19 os\u00f3b. Grupa intensywnie dzia\u0142a\u0142a przeprowadzaj\u0105c akcje zbrojne i likwiduj\u0105c agent\u00f3w UB. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje bardzo dobrze rozwini\u0119ta siatka terenowa b\u0119d\u0105ca silnym wsparciem dla patroli, kt\u00f3re dzi\u0119ki niej, pomimo licznych ob\u0142aw, trwa\u0142y do po\u0142owy lat 50-tych. W 1954 roku Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa w \u0141ukowie nasili\u0142 dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu likwidacj\u0119 grupy. Do walki przeciwko ukrywaj\u0105cym si\u0119 partyzantom rzucono 2 kompanie z III Brygady KBW oraz nasilono dzia\u0142ania agentury, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142 w \u0142ukowskim PUBP por. Ryszard Tr\u0105bka. W wyniku zdrady Boles\u0142awa Wierzchowskiego, agenta UB o ps. "Jankowski", 23 maju 1954 roku zgin\u0119li Wac\u0142aw Skwara "Wilk", Edward Mo\u015bcicki "Rekin" i Roman Sawicki "Cichy", za\u015b w pa\u017adzierniku poleg\u0142 Tadeusz Prze\u017adziak "Blicharz".
\"\"
23 maja 1954 r. w Kolonii Bystrzyca (gmina Wojcieszk\u00f3w) funkcjonariusze PUBP w \u0141ukowie wsparci 67-osobowym oddzia\u0142em KBW osaczyli i zastrzelili Wac\u0142awa Skwar\u0119 "Wilka", Edwarda Mo\u015bcickiego "Rekina" i Romana Sawickiego "Cichego", \u017co\u0142nierza z oddzia\u0142u Antoniego Do\u0142\u0119gi "Znicza". Przyczyn\u0105 zag\u0142ady patrolu by\u0142 <\/i><\/font>zdrajca Boles\u0142aw Wierzchowski, agent UB o pseudonimie "Jankowski"<\/i><\/font>, kt\u00f3ry zwabi\u0142 partyzant\u00f3w do znanej UB "meliny". Fotografia po\u015bmiertna wykonana przez funkcjonariuszy UB.<\/i><\/font><\/p>\n

Kolejne zasadzki, ob\u0142awy i dzia\u0142ania agenturalne UB doprowadzi\u0142y do wykruszenia si\u0119 \u017co\u0142nierzy Do\u0142\u0119gi. Ostatni \u017co\u0142nierze chor. "Znicza" – J\u00f3zef Jasi\u0144ski "Pan Polski" oraz Stanis\u0142aw Ko\u0142odziejczuk – ujawnili si\u0119 w 1955 roku. Antoni Do\u0142\u0119ga by\u0142 w dalszym ci\u0105gu \u015bcigany przez UB, SB i MO, nigdy si\u0119 nie ujawni\u0142 i do ko\u0144ca \u017cycia ukrywa\u0142 si\u0119 na zaufanych kwaterach. Przenosi\u0142 si\u0119 z miejsca na miejsce, korzystaj\u0105c z pomocy mieszka\u0144c\u00f3w. Nie podejmowa\u0142 ju\u017c \u017cadnych akcji zbrojnych. Pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 kilkoma pseudonimami: "Znicz", "Pijak", "Ma\u0142y Franio", a tak\u017ce "Kulawy Antek" (straci\u0142 nog\u0119 na skutek obra\u017ce\u0144 powsta\u0142ych w wyniku wypadku z broni\u0105). Zmar\u0142 w ukryciu i zosta\u0142 pochowany w konspiracyjnych warunkach jesieni\u0105 1982 roku przez wiernego towarzysza kilkudziesi\u0119cioletniej konspiracji.<\/p>\n

Wi\u0119cej informacji na temat chor. Antoniego Do\u0142\u0119gi "Znicza":<\/u>
<\/font><\/b><\/p>\n