{"id":710,"date":"2008-06-17T20:40:41","date_gmt":"2008-06-17T18:40:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/06\/17\/warto-przeczytac-8\/"},"modified":"2008-06-17T20:40:41","modified_gmt":"2008-06-17T18:40:41","slug":"warto-przeczytac-8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=710","title":{"rendered":"WARTO PRZECZYTA\u0106… (8)"},"content":{"rendered":"

\"\"
Jerzy Ku\u0142ak<\/span>
Rozstrzelany Oddzia\u0142. Monografia 3 Wile\u0144skiej Brygady NZW – Bia\u0142ostocczyzna 1945-1946<\/span><\/font>
Bia\u0142ystok 2007, s. 475.<\/span><\/font>
\"\"
Monumentalna monografia (475 stron + 47 stron zdj\u0119\u0107) 3 Wile\u0144skiej Brygady Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, dowodzonej przez kpt. Romualda Rajsa ps. "Bury" i jego zast\u0119pc\u0119 por. Kazimierza Chmielowskiego ps. "Rekin", b\u0119d\u0105ca owocem wieloletniej pracy historyka bia\u0142ostockiego oddzia\u0142u IPN Jerzego Ku\u0142aka, autora wielu publikacji po\u015bwi\u0119conych antykomunistycznemu podziemu. <\/p>\n

<\/font>Ksi\u0105\u017cka dost\u0119pna w ksi\u0119garni internetowej PRUS24.PL><\/a>, Ksi\u0119garni Odkrywcy<\/a>, na allegro.pl<\/a>, jak r\u00f3wnie\u017c w:
KSI\u0118GARNIA – Marcin Rutkowski Sprzeda\u017c Ksi\u0105\u017cek
ul. Sienkiewicza 18
15-092 Bia\u0142ystok
tel: 691 44 50 40
<\/span>
<\/font>\"\"
Por.\/kpt. Romuald Rajs ps. "Bury" – dow\u00f3dca 3 Wile\u0144skiej Brygady NZW.<\/span><\/font><\/p>\n

Ze wst\u0119pu do ksi\u0105\u017cki:<\/font>
<\/span><\/span>"3 Wile\u0144ska Brygada NZW, dzia\u0142aj\u0105ca na Bia\u0142ostocczy\u017anie w latach 1945 – 1946, mia\u0142a kontynuowa\u0107 tradycje walk 3 Wile\u0144skiej Brygady AK z okresu 1943 – 1944, za\u015b II szwadron 5 Wile\u0144skiej Brygady AK z 1945 r. by\u0142 etapem przej\u015bciowym pomi\u0119dzy obiema strukturami. \u0141\u0105czy\u0142a je nie tylko osoba dow\u00f3dcy i poszczeg\u00f3lni \u017co\u0142nierze, lecz przede wszystkim cel, o jaki walczyli: niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Zmieni\u0142 si\u0119 wr\u00f3g, lecz cel pozosta\u0142 ten sam. R\u00f3wnie\u017c metody walki pozosta\u0142y te same – z jednym istotnym wyj\u0105tkiem. Wydaje si\u0119 nieprawdopodobne, by pod dow\u00f3dztwem "Szczerbca" na Wile\u0144szczy\u017anie mog\u0142o doj\u015b\u0107 do pacyfikacji wiosek zamieszka\u0142ych przez ludno\u015b\u0107 litewsk\u0105 wrogo odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do partyzantki niepodleg\u0142o\u015bciowej. Tak si\u0119 natomiast sta\u0142o na Bia\u0142ostocczy\u017anie zim\u0105 1946, gdy na rozkaz kpt. "Burego" p\u0142on\u0119\u0142y bia\u0142oruskie wsie. Nie mog\u0105c dosi\u0119gn\u0105\u0107 uzbrojonego wroga, poszukano \u0142atwej zemsty na cywilach. Najwyra\u017aniej lata, kt\u00f3re min\u0119\u0142y na walce z wrogiem z broni\u0105 w r\u0119ku, zag\u0142uszy\u0142y sumienia dow\u00f3dc\u00f3w NZW.<\/p>\n

Dla wielu \u00f3wczesnych bia\u0142ostoczan kpt. "Bury" by\u0142 legend\u0105 z wile\u0144skiej AK, dow\u00f3dc\u0105 kt\u00f3ry prowadzi\u0142 oddzia\u0142 do szturmu na Wilno i p\u00f3\u017aniej wyprowadzi\u0142 go z pu\u0142apki zastawionej przez NKWD. By\u0142 wyroczni\u0105 dla miejscowej ludno\u015bci. Decydowa\u0142 o tym, czy miejscowy proboszcz nadaje si\u0119 do pe\u0142nienia swej funkcji, rozs\u0105dza\u0142 spory pomi\u0119dzy s\u0105siadami o miedz\u0119, \u015bciga\u0142 koniokrad\u00f3w, godzi\u0142 sk\u0142\u00f3cone rodziny. Gdy nie wystarczy\u0142o jego s\u0142owo, wysy\u0142a\u0142 patrol Pogotowia Akcji Specjalnej – zawsze pomaga\u0142o.<\/p>\n

A jednak wydaje si\u0119, \u017ce mianowanie go dow\u00f3dc\u0105 3 Brygady by\u0142o b\u0142\u0119dem, mianowanie szefem PAS Okr\u0119gu Bia\u0142ystok – b\u0142\u0119dem podw\u00f3jnym, bowiem walk\u0119 z okupantem pojmowa\u0142 swoi\u015bcie w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny. Brak by\u0142o w jego dzia\u0142aniach jakiej\u015b g\u0142\u0119bszej wizji, szerszego zamys\u0142u taktycznego oraz planowania odzwierciedlaj\u0105cego aktualn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, cech w\u0142a\u015bciwych oficerom z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem. Do tego doda\u0107 mo\u017cna zb\u0119dne okrucie\u0144stwo, stawiaj\u0105ce pod znakiem zapytania etyk\u0119 walki, element tak przecie\u017c wa\u017cny na Wile\u0144szczy\u017anie, o kt\u00f3rym tu – na Bia\u0142ostocczy\u017anie -jakby zapomnia\u0142.<\/p>\n

Jak w tej sytuacji oceni\u0107 dow\u00f3dc\u0119 i jego \u017co\u0142nierzy, niew\u0105tpliwie patriot\u00f3w, w wielu wypadkach bohater\u00f3w walk z okupantem, kt\u00f3rzy przez 7 lat (jak np. kpt. Romuald Rajs) walcz\u0105c w konspiracji o szczytne idea\u0142y, uznali, \u017ce cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki? Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce stosowanie takiej zasady w spos\u00f3b nieunikniony prowadzi na manowce ideowe i moralne, prowadzi te\u017c do tego, \u017ce cel ich walki ju\u017c nie wszystkim wydaje si\u0119 taki czysty.
Trzeba doda\u0107, i\u017c sztab Okr\u0119gu NZW mia\u0142 w\u00f3wczas szans\u0119 na wyj\u015bcie ze sprawy z honorem, bowiem kilkakrotnie dyskutowano w gronie oficer\u00f3w sztabu, jak i dow\u00f3dc\u00f3w polowych, nad kwesti\u0105 oceny post\u0119powania kpt. "Burego". Jak si\u0119 wydaje, ocena ta by\u0142a negatywna, jednak zabrak\u0142o konsekwencji w ostatecznym wyja\u015bnieniu stanowiska dow\u00f3dztwa, prawdopodobnie w wyniku niebywa\u0142ego terroru rozp\u0119tanego na Bia\u0142ostocczy\u017anie zim\u0105 1946 r. przez administracj\u0119 rz\u0105dow\u0105, kt\u00f3ry zepchn\u0105\u0142 organizacje niepodleg\u0142o\u015bciowe do g\u0142\u0119bokiej defensywy. Priorytetem by\u0142a walka i spraw\u0119 od\u0142o\u017cono na "p\u00f3\u017aniej", po zwyci\u0119stwie. By\u0142 to b\u0142\u0105d, kt\u00f3rego skutki okaza\u0142y si\u0119 dalekosi\u0119\u017cne, gdy\u017c pacyfikacja bia\u0142oruskich wsi okry\u0142a nies\u0142aw\u0105 ca\u0142e bia\u0142ostockie podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe, a i dzi\u015b wykorzystywana bywa w celach propagandowych.
W okresie PRL m\u00f3wi\u0107 o tym mo\u017cna by\u0142o tylko w ramach wytyczonych przez cenzur\u0119, wi\u0119c im bardziej oficjalnie atakowano oddzia\u0142 i jego dow\u00f3dc\u0119 – tym bardziej w oczach cz\u0119\u015bci opinii spo\u0142ecznej, szczeg\u00f3lnie tej patriotycznej, kpt. "Bury" urasta\u0142 do niemal symbolu bohatera tragicznego, kt\u00f3ry walczy\u0142 z broni\u0105 w r\u0119ku, mo\u017ce by\u0142 przy tym zbyt twardy dla ludzi, ale takie by\u0142y czasy, i kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 z r\u0119ki wroga.<\/p>\n

Taka ocena nie sprzyja\u0142a rzeczowej analizie zjawiska, jakim by\u0142 niew\u0105tpliwie kpt. Rajs i jego oddzia\u0142. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce i dzi\u015b nie jest \u0142atwiej, pomimo tego, i\u017c up\u0142yn\u0119\u0142o ju\u017c ponad 50 lat od tamtych wydarze\u0144, PRL jako system i struktura organizacyjna ju\u017c nie istnieje, nie ma cenzury, jest pe\u0142ny dost\u0119p do \u017ar\u00f3de\u0142, tak si\u0119 sk\u0142ada bowiem, \u017ce w polskich warunkach – szczeg\u00f3lnie ostatnio – historia nadal jest przedmiotem zainteresowania polityk\u00f3w. Fakt ten \u017ale wp\u0142ywa na atmosfer\u0119 wok\u00f3\u0142 bada\u0144 historycznych w og\u00f3le, co musi si\u0119 tak\u017ce odbi\u0107 na jako\u015bci bada\u0144 dotycz\u0105cych powojennego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, zdecydowanie obni\u017caj\u0105c poziom dyskusji merytorycznej, czasami czyni\u0105c j\u0105 wr\u0119cz niemo\u017cliw\u0105 lub bezcelow\u0105, gdy odzywaj\u0105 si\u0119 stare demony, tak dobrze znane z lat, gdy obowi\u0105zywa\u0142a jedynie s\u0142uszna wyk\u0142adnia historii najnowszej.[…]."
<\/span><\/font>
Strona g\u0142\u00f3wna> <\/span><\/font><\/a><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\"\"\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/710"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=710"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/710\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}