Dr Maciej Korku\u0107, kt\u00f3ry wielokrotnie penetrowa\u0142 archiwa dawnego UB w poszukiwaniu materia\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z oddzia\u0142em „Ognia”, zastrzega si\u0119, \u017ce potrafi opisa\u0107 akcj\u0119 w Lasku jedynie od strony technicznej, tak jak przedstawiali j\u0105 funkcjonariusze MO i UB w swoich raportach.
Partyzanci weszli do stoj\u0105cego w Lasku poci\u0105gu 30 minut po p\u00f3\u0142nocy 1 listopada 1947 roku i kazali wyj\u015b\u0107 mundurowym. Gdy milicjanci zobaczyli, \u017ce znale\u017ali si\u0119 w pu\u0142apce, \u017ce ucieczka jest praktycznie niemo\u017cliwa, zacz\u0119li strzela\u0107 w pop\u0142ochu.
Na t\u0119 kanonad\u0119 odpowiedzieli strza\u0142ami partyzanci. W chaosie i zamieszaniu raniono kilku cywil\u00f3w. Dwie osoby spo\u015br\u00f3d nich zmar\u0142y. Trudno powiedzie\u0107, czy z r\u0105k partyzant\u00f3w czy milicjant\u00f3w. Wedle ubeckich szacunk\u00f3w, niekoniecznie zgodnych z prawd\u0105, partyzant\u00f3w by\u0142o w sumie 11. Dw\u00f3ch zgin\u0119\u0142o na miejscu. Dw\u00f3ch innych, rannych, zdo\u0142a\u0142o si\u0119 ewakuowa\u0107 razem z reszt\u0105 oddzia\u0142u. Umieszczono ich albo w kwaterze „Wiarus\u00f3w” w Niwie pod Nowym Targiem, albo w pobliskim przysi\u00f3\u0142ku zwanym Buflakiem. Informacje na ten temat s\u0105 rozbie\u017cne. Tam mieli dochodzi\u0107 do zdrowa, przeczekuj\u0105c pierwsze, gor\u0105ce jeszcze tygodnie po akcji.<\/p>\n
Zdradzi\u0142 ich jeden z miejscowych gospodarzy. Zostali otoczeni przez grup\u0119 operacyjn\u0105 milicji i UB. Jeden z partyzant\u00f3w, nie chc\u0105c si\u0119 odda\u0107 w ich r\u0119ce, rozerwa\u0142 si\u0119 granatem. By\u0142 to albo Stanis\u0142aw Bochniak ps. „Zemsta”, albo Jan Pierwo\u0142a ps. „Piorun”. Drugi z osaczonych zosta\u0142 pojma\u0142y i zmar\u0142 w drodze do Nowego Targu. Ofiar akcji w Lasku mog\u0142o by\u0107 w sumie 9. Co do dziesi\u0105tej nie ma pewno\u015bci. Domnieman\u0105 dziesi\u0105t\u0105 ofiar\u0105 (wed\u0142ug niekt\u00f3rych opracowa\u0144 UB) m\u00f3g\u0142 by\u0107 Zbigniew Zagrodzki ps. „\u017bbik”, o kt\u00f3rym pisze si\u0119 w materia\u0142ach UB, \u017ce by\u0142 dezerterem z Powiatowego\u00a0 Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Nowym Targu.
W Lasku zgin\u0119\u0142o te\u017c trzech funkcjonariuszy MO. Pochowano ich z honorami, w asy\u015bcie koleg\u00f3w w mundurach i przy d\u017awi\u0119kach orkiestry. Pogrzeby dw\u00f3jki cywil\u00f3w odby\u0142y si\u0119 w rodzinnym gronie, cicho i skromnie.
Rodziny czterech partyzant\u00f3w, kt\u00f3rych postrzelono na stacji w Lasku, daremnie oczekiwa\u0142y na wiadomo\u015bci o swoich bliskich. Prawdopodobnie do dzisiaj nie wiedz\u0105, co si\u0119 sta\u0142o ze zw\u0142okami „Zemsty”, „Huragana”, „Wichra” i „Pioruna”.<\/p>\n
Z dziennikarskiego \u015bledztwa wynika, \u017ce partyzanci, kt\u00f3rzy stracili \u017cycie w czasie akcji na stacji Lasek, prawdopodobnie trafili najpierw do prosektorium Collegium Medicum UJ. By\u0107 mo\u017ce na ich zw\u0142okach studenci Wydzia\u0142u Lekarskiego uczyli si\u0119 anatomii. 30 stycznia 1948 roku przywieziono ich na cmentarz Rakowicki i zakopano w dw\u00f3ch drewnianych skrzyniach. Z zachowanej z tamtego okresu dokumentacji wynika, \u017ce „Wicher” „Huragan” i „Piorun” (drugi pseudonim „Dratwa”) spocz\u0119li obok siebie i – co wielce prawdopodobne – obok swego dow\u00f3dcy – majora J\u00f3zefa Kurasia „Ognia”, kt\u00f3remu nadano fikcyjne nazwisko Kryszcza\u0142a. Natomiast „Zemsta”, inny „ogniowiec” zastrzelony w Lasku, zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w drugiej skrzyni razem z trzema osobami, niemaj\u0105cymi nic wsp\u00f3lnego z partyzantk\u0105.
Tylko jeden z pochowanych we wsp\u00f3lnej mogile „ogniowc\u00f3w” jest wymieniony w zachowanych dokumentach z imienia, nazwiska i pseudonimu. To Adam P\u00f3\u0142torak „Wicher”. Funkcjonariusz UB zaznaczy\u0142, \u017ce mia\u0142 30 lat, gdy znalaz\u0142 si\u0119 w szeregach „Ognia”. Dwaj inni wyst\u0119puj\u0105 tylko pod pseudonimami, jako NN, czyli o nieustalonych personaliach. Czwartemu poleg\u0142emu w Lasku zniekszta\u0142cono nazwisko.<\/p>\n
Gdyby krewnym wymienionych wy\u017cej partyzant\u00f3w uda\u0142o si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b dotrze\u0107 do dokumentacji cmentarnej z tamtych lat, prawdopodobnie niewiele by si\u0119 dowiedzieli. Mo\u017cemy im dzisiaj pom\u00f3c tylko dlatego, \u017ce jeden z naszych czytelnik\u00f3w – dr Andrzej \u015al\u0119zak, dyrektor Szpitala im. S. \u017beromskiego w Nowej Hucie – odnalaz\u0142 ukryte przez wiele lat materia\u0142y, a drugi – dr Maciej Korku\u0107, historyk z IPN, dok\u0142adnie przeszuka\u0142 ubeckie archiwa, robi\u0105c kserokopie z tysi\u0119cy materia\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych pojawia\u0142y si\u0119 nazwiska i pseudonimy ludzi z oddzia\u0142u „Ognia”.
Dzi\u0119ki temu mogli\u015bmy zidentyfikowa\u0107 ofiary z Lasku i zlokalizowa\u0107 miejsce ich poch\u00f3wku. Pierwsza z ofiar to Stanis\u0142aw Bochniak, syn J\u00f3zefa, urodzony 1 kwietnia 1925 roku w Czorsztynie, pseudonim „Zemsta”. W aktach UB figuruje r\u00f3wnie\u017c jako „Saper”. Z tych\u017ce akt wynika, \u017ce przy\u0142\u0105czaj\u0105c si\u0119 do oddzia\u0142u „Ognia”, zdezerterowa\u0142 z ludowego wojska. Ujawni\u0142 si\u0119 4 kwietnia 1947 roku, ale p\u00f3\u017aniej zn\u00f3w poszed\u0142 do lasu, melduj\u0105c si\u0119 w oddziale „Wiarus\u00f3w”. Ranny w akcji na stacji Lasek, zgin\u0105\u0142 w czasie ob\u0142awy w Niwie.
Stanis\u0142aw Bochniak ps. „Zemsta” lub „Saper”, zosta\u0142 pochowany trzy miesi\u0105ce po \u015bmierci w kwaterze LXXIX cmentarza Rakowickiego. W 1976 roku przekopano jego gr\u00f3b. Obecnie spoczywa tam inna osoba.
W tej samej kwaterze, ale w innym rz\u0119dzie pochowano szcz\u0105tki trzech koleg\u00f3w Stanis\u0142awa Bochniaka. Adam P\u00f3\u0142torak ps. „Wicher” (ale te\u017c „Sok\u00f3\u0142”, „Leo\u015b”), syn Jana, urodzony 15 grudnia 1928 roku w Chab\u00f3wce, ujawni\u0142 si\u0119 29 listopada 1946 roku. P\u00f3\u017aniej w oddziale „Ognia” i „Wiarus\u00f3w”. Zgin\u0105\u0142 na stacji w Lasku. Jego starszy o 4 lata brat J\u00f3zef\u00a0 ps. „Grab”, by\u0142 cz\u0142onkiem oddzia\u0142u „Gro\u017anego”.
Jan Pierwo\u0142a, syn J\u00f3zefa, urodzony 16 grudnia 1929 roku w Sromowcach Wy\u017cnych, ps. „Piorun” albo „Dratwa”, zosta\u0142 ranny w czasie potyczki na stacji w Lasku. Trafi\u0142 do obozu „Wiarus\u00f3w” w Niwie. Tutaj, razem ze Stanis\u0142awem Bochniakiem, zosta\u0142 osaczony. Z ubeckich akt wiadomo, \u017ce jeden z nich rozerwa\u0142 si\u0119 granatem. Ten szczeg\u00f3\u0142 mo\u017ce by\u0107 istotny przy ewentualnej ekshumacji.
Ostatnia z ofiar potyczki w Lasku to prawdopodobnie Teofil Papierz ps. „Huragan”, syn Wilhelma, urodzony 12 grudnia 1926 roku w Rabce. Dr Maciej Korku\u0107 ustali\u0142, \u017ce taki sam pseudonim nosi\u0142 inny „ogniowiec” – Zbigniew Kwapie\u0144. W materia\u0142ach UB napisano, \u017ce Kwapie\u0144 pochodzi\u0142 ze Wschodu, a. jego siostra pracowa\u0142a w PCK w Bytomiu. Jeden „Huragan” r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od drugiego m.in. tym, \u017ce Kwapie\u0144 mia\u0142 srebrny z\u0105b w g\u00f3rnej szcz\u0119ce, co skwapliwie odnotowali funkcjonariusze UB, a co mo\u017ce by\u0107 istotne przy ewentualnej identyfikacji.<\/p>\n
Nie ma \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce szcz\u0105tki ofiar akcji w Lasku z\u0142o\u017cono w oznaczonym przez nas miejscu. Je\u015bli specjali\u015bci oceni\u0105, \u017ce jest szansa na ich odnalezienie, b\u0119dziemy robi\u0107 wszystko, aby dosz\u0142o do ekshumacji.
O tym, \u017ce tajemne poch\u00f3wki skrzy\u0144 z ludzkimi zw\u0142okami, kt\u00f3re przywo\u017cono z Zak\u0142adu Medycyny Opisowej, odbywa\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie na wspomnianej kwaterze cmentarza Rakowickiego, upewni\u0142am si\u0119, s\u0142uchaj\u0105c pana Adama, kt\u00f3ry w latach 40. i 50. mieszka\u0142 przy ul. \u017belaznej w Krakowie. Z okien jego kamienicy wida\u0107 cmentarz Rakowicki i wyznaczon\u0105 przez nas kwater\u0119. 85-letni dzi\u015b pan Adam prosi\u0142, aby nie wymienia\u0107 jego nazwiska – zaklina si\u0119, i\u017c na pocz\u0105tku 1948 roku widzia\u0142, jak przywieziono na furmance i z\u0142o\u017cono od strony alei 29 Listopada du\u017c\u0105, drewnian\u0105, nieheblowan\u0105 skrzyni\u0119, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie do\u015b\u0107 g\u0142\u0119boko zakopano i zasypano ziemi\u0105. Pan Adam twierdzi, \u017ce kilka tygodni p\u00f3\u017aniej w tym samym miejscu odby\u0142 si\u0119 prawdziwy pogrzeb z ksi\u0119dzem i \u017ca\u0142obnikami. Podobno nie tylko uczestnicy ceremonii dziwili si\u0119, \u017ce trumna spocz\u0119\u0142a tak p\u0142ytko, pod wierzchni\u0105 warstw\u0105 ziemi.<\/p>\n
GRA\u017bYNA STARZAK<\/span>, gstarzak@dziennik.krakow.pl<\/a> , tel: 606-28-58-79<\/span> Dr Maciej Korku\u0107, kt\u00f3ry …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[32],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=703"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Dziennik Polski, Nr 130 (18226), 04.06.2004<\/\nspan>
Gdzie pochowano „Ognia"? – 10 <<\/a> cz\u0119\u015b\u0107<\/span> > 12<\/a><\/span>
Gdzie pochowano "Ognia"? – cz\u0119\u015b\u0107 1><\/a><\/span>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"