{"id":702,"date":"2008-07-14T11:43:56","date_gmt":"2008-07-14T09:43:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/07\/14\/gdzie-pochowano-ognia-czesc-11-1-2\/"},"modified":"2008-07-14T11:43:56","modified_gmt":"2008-07-14T09:43:56","slug":"gdzie-pochowano-ognia-czesc-11-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=702","title":{"rendered":"Gdzie pochowano "Ognia"? – cz\u0119\u015b\u0107 11 (1\/2)"},"content":{"rendered":"

Z Lasku na Rakowice<\/span><\/font><\/p>\n

Funkcjonariusze UB robili wszystko, by mogi\u0142 partyzant\u00f3w po prostu nie by\u0142o, aby nie sta\u0142y si\u0119 miejscem kultu.<\/span>

O akcji „ogniowc\u00f3w” w Lasku pod Nowym Targiem niewiele dot\u0105d pisano. Do niedawna nie by\u0142o r\u00f3wnie\u017c wiadomo, co si\u0119 s\u0142a\u0142o z cia\u0142ami poleg\u0142ych tam partyzant\u00f3w. Nam uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 szczeg\u00f3\u0142y wydarze\u0144 z 1 listopada 1947 roku.<\/span><\/font><\/p>\n

Dlaczego akcja w Lasku jest ma\u0142o znana nawet historykom? By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce ci z nich, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 „Ognia”, byli skupieni g\u0142\u00f3wnie na poczynaniach dow\u00f3dcy. Mniej interesowa\u0142o ich to, co robili „ogniowcy” po jego \u015bmierci. W opinii dr. Macieja Korkucia, historyka z krakowskiego oddzia\u0142u IPN, jest jest to uzasadnione, bo J\u00f3zef Kura\u015b by\u0142 wybitnym dow\u00f3dc\u0105 i g\u0142\u00f3wnym spoiwem ca\u0142ego zgrupowania. Ale opisanie, nawet szczeg\u00f3\u0142owe, dzia\u0142alno\u015bci „Ognia” nie oddaje pe\u0142nego obrazu tamtych dni. „Ogniowcom” by\u0142o \u0142atwiej walczy\u0107, gdy major Kura\u015b jeszcze \u017cy\u0142 i dzia\u0142a\u0142 ni\u017c w czasach, gdy po \u015bmierci przyw\u00f3dcy utworzyli „III Kompani\u0119 AK”, a p\u00f3\u017aniej oddzia\u0142 pod nazw\u0105 „Wiarusy”. W tym drugim okresie partyzanci coraz cz\u0119\u015bciej stawali si\u0119 zaszczut\u0105 zwierzyn\u0105, kt\u00f3ra co prawda jeszcze mo\u017ce k\u0105sa\u0107, ale musi kry\u0107 si\u0119 po lasach, aby nie pa\u015b\u0107 ofiar\u0105 coraz liczniejszej i coraz lepiej poinformowanej grupy tropicieli z UB.<\/p>\n

Sk\u0105d ubowcy mieli tak dobre rozeznanie, kto jest kim w partyzanckich szeregach? Sk\u0105d znali ich pseudonimy, znaki charakterystyczne, na podstawie kt\u00f3rych potrafili bezb\u0142\u0119dnie zidentyfikowa\u0107 partyzant\u00f3w, kt\u00f3rzy polegli np. na stacji Lasek?
– Uzyskiwali te dane od przes\u0142uchiwanych, kt\u00f3rych z\u0142apali; tych, kt\u00f3rzy si\u0119 ujawnili tu\u017c po wojnie<\/span> – wyja\u015bnia dr Maciej Korku\u0107.
Ma on swoj\u0105 teori\u0119 na temat, jak wygl\u0105da\u0142y te przes\u0142uchania. Opracowa\u0142 j\u0105 na podstawie materia\u0142\u00f3w archiwalnych, ale zapewne konsultowa\u0142 z psychologiem. Wed\u0142ug niego przes\u0142uchiwany na UB podejmowa\u0142 pewnego rodzaju gr\u0119, kt\u00f3ra polega\u0142a na tym, \u017ce dany cz\u0142owiek rozwa\u017ca\u0142, co mo\u017ce powiedzie\u0107 a czego nie; co warto ukrywa\u0107 w trosce o siebie czy swoich koleg\u00f3w z oddzia\u0142u a czego nie warto, bo UB mo\u017ce ju\u017c mie\u0107 wiadomo\u015bci na ten temat. Technika przes\u0142ucha\u0144 mia\u0142a pokaza\u0107, \u017ce ubecy i tak wszystko wiedz\u0105, a przes\u0142uchiwany rzekomo mia\u0142 tylko potwierdzi\u0107 te wiadomo\u015bci.<\/p>\n

– Protoko\u0142y przes\u0142ucha\u0144 s\u0105 pe\u0142ne szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Gdy si\u0119 je czyta, mo\u017cna mie\u0107 wra\u017cenie, \u017ce aresztowani sypali jak z nut, a tymczasem im najpierw wm\u00f3wiono, \u017ce na pytania, kt\u00f3re si\u0119 im stawia, UB i tak zna odpowied\u017a. To cz\u0119sto by\u0142a prawda. Tyle tylko, \u017ce t\u0105 metod\u0105 oni wci\u0105\u017c poszerzali swoj\u0105 wiedz\u0119 o kolejny szczeg\u00f3\u0142. Wychwytywali now\u0105 dla siebie informacj\u0119, a p\u00f3\u017aniej, przes\u0142uchuj\u0105c kogo\u015b innego, zaskakiwali go tym szczeg\u00f3\u0142em. Przes\u0142uchiwany potakiwa\u0142, dodaj\u0105c kolejne informacje. Tym sposobem mieli np. pe\u0142ny zestaw partyzanckich pseudonim\u00f3w<\/span> – relacjonuje wyniki swoich docieka\u0144 dr Korku\u0107.
Najwi\u0119cej problem\u00f3w mieli funkcjonariusze UB z dopasowaniem pseudonimu do konkretnej osoby, bo partyzanci cz\u0119sto zmieniali swoje pseudonimy. Dobrym przyk\u0142adem jest tutaj J\u00f3zef \u015awider, dow\u00f3dca „Wiarus\u00f3w”. O nim pisali\u015bmy w poprzednim odcinku. Za \u017cycia „Ognia" nosi\u0142 pseudonim „Pucu\u0142a”. Po jego \u015bmierci wyst\u0119puje jako „M\u015bciciel”. UB nie mia\u0142o problemu z rozszyfrowaniem \u015awidra, gdy zgin\u0105\u0142 w potyczce 18 lutego 1948 roku tylko dlatego, \u017ce byt dobrze rozpracowany przez agent\u00f3w.<\/p>\n

Z innymi partyzantami posz\u0142o im gorzej. Do ko\u0144ca istnienia PRL-u nie odkryto np., jak naprawd\u0119 nazywa\u0142 si\u0119 „Gro\u017any” – jeden z najbardziej aktywnych dow\u00f3dc\u00f3w u „Ognia”. Przy jego zw\u0142okach znaleziono dokumenty na inne nazwisko. St\u0105d w ubeckich opracowaniach „Gro\u017any” przez kilkadziesi\u0105t lat wyst\u0119powa\u0142 raz jako Stawiarski, innym razem jako Sawa\u0144ski.
Dr Maciej Korku\u0107 opowiada, \u017ce w by\u0142ych archiwach UB natrafi\u0142 na \u015blady urz\u0119dowych poszukiwa\u0144 informacji na temat „Gro\u017anego”. Okazuje si\u0119, \u017ce czyniono to jeszcze w latach 60. i 70. Wiedziano, \u017ce „Gro\u017any” by\u0142 dezerterem z ludowego wojska, wi\u0119c poszukiwania prowadzono m.in. w Centralnym Archiwum Wojskowym w Rembertowie. Pracownicy tej instytucji odpisali, \u017ce w wojsku by\u0142 \u017co\u0142nierz o nazwisku Stawiarski, ale dalsze informacje, kt\u00f3rych udzielili, zupe\u0142nie nie pasowa\u0142y do „Gro\u017anego”. Zaanga\u017cowano w t\u0119 spraw\u0119 wielu ubek\u00f3w, zmarnowano wiele papieru, ale nie osi\u0105gni\u0119to oczekiwanego wyniku.
W rzeczywisto\u015bci „Gro\u017any" nazywa\u0142 si\u0119 Henryk G\u0142owi\u0144ski. Jako jeden z nielicznych dow\u00f3dc\u00f3w podziemia zosta\u0142 po ludzku pochowany. Sta\u0142o si\u0119 tak tylko dlatego, \u017ce znale\u017ali si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy mieli przes\u0142anki, aby przypuszcza\u0107, gdzie po akcji w Bielance w 1946 r., w kt\u00f3rej poleg\u0142, pogrzebano jego zw\u0142oki. Partyzanci wykopali je noc\u0105 i potajemnie przenie\u015bli na cmentarz w Rabce, do grobu rodzinnego jednego z \u0142\u0105cznik\u00f3w\u00a0 w oddziale „Gro\u017anego”. Le\u017cy tam do dzi\u015b.

Partyzanci z oddzia\u0142u Henryka G\u0142owi\u0144skiego „Gro\u017anego” – 3 kompania zgrupowania „Ognia”. Stoj\u0105 od lewej: NN „Janosik”, Ignacy Wac\u0142awik „Kula”, Ludwik Bali\u0144ski „Tur”, Czes\u0142aw Stolarczyk „Guc”(stoi za „Turem”), Stanis\u0142aw Wr\u00f3bel „Bimber”, J\u00f3zef \u015awider „Pucu\u0142a”, Henryk G\u0142owi\u0144ski „Gro\u017any”, Stanis\u0142aw Kaciczak „Bocian”, Wojciech Krzeszewski „Baca”, Jan Osiecki „Bratek”, Adam Domalik „Kowboj”. Le\u017c\u0105 (od lewej): NN „Kominiarz”, Antoni W\u0105sowicz „Roch”.<\/span><\/font><\/p>\n

– Z cia\u0142ami partyzant\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w czasie akcji czy te\u017c podczas przes\u0142ucha\u0144 wa UB, dzia\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne,\u00a0 dziwne rzeczy. Rzadko zdarza\u0142a si\u0119 okazja, aby mo\u017cna je by\u0142o normalnie pochowa\u0107<\/span> – m\u00f3wi dr Maciej Korku\u0107, wspominaj\u0105c, \u017ce sw\u00f3j gr\u00f3b w Rabce ma, obok „Gro\u017anego”, inny partyzant poleg\u0142y w Bielance – Jan Osiecki „Bratek”.
– Nie wiemy, czy jego cia\u0142o r\u00f3wnie\u017c wykradziono UB czy te\u017c jako szeregowy \u017co\u0142nierz zosta\u0142 po \u015bmierci wydany rodzinie. Funkcjonariusze UB robili wszystko, by mogi\u0142 partyzant\u00f3w po prostu nie by\u0142o. Aby nie sta\u0142y si\u0119 miejscem kultu. Dlatego do dzisiaj nie ustalono, gdzie pochowano wielu partyzanckich dow\u00f3dc\u00f3w na czele z „Ogniem”. Rodziny upomina\u0142y si\u0119 o cia\u0142a zabitych, ale zwykle bez skutku. Najcz\u0119\u015bciej prawdopodobnie by\u0142o tak, \u017ce gdzie\u015b na szczeblu Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego zapada\u0142a decyzja, i\u017c cia\u0142o ma znikn\u0105\u0107 i \u017ce nikt postronny nie powinien wiedzie\u0107, gdzie si\u0119 podzia\u0142o. Nawet je\u015bli szcz\u0105tki chowano do grobu, robiono to potajemnie, noc\u0105, w ustronnym miejscu, aby kto\u015b przypadkiem nie zapali\u0142 tu \u015bwieczki w \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych czy 11 listopada. Ofiary wielokrotnie zagrzebywano na dziedzi\u0144cach czy nawet w r\u00f3\u017cnych pomieszczeniach urz\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, staraj\u0105c si\u0119 zatrze\u0107 wszelkie \u015blady<\/span> – m\u00f3wi dr Maciej Korku\u0107.<\/p>\n

Partyzanci, kt\u00f3rzy stracili \u017cycie w czasie akcji na stacji Lasek, mieli mniej szcz\u0119\u015bcia ni\u017c ofiary potyczki w Bielance. Nawet dok\u0142adnie nie wiadomo, ilu ich naprawd\u0119 by\u0142o.
Kazimierz M., mieszkaniec Nowego Targu, by\u0142 nastolatkiem, gdy po mie\u015bcie gruchn\u0119\u0142a wiadomo\u015b\u0107 o krwawej jatce, do jakiej dosz\u0142o w no
\ncy z 30 pa\u017adziernika na 1 listopada 1947 roku na stacji w Lasku. Pami\u0119ta, \u017ce domownicy opowiadali poruszeni, i\u017c le\u015bni ludzie, czyli partyzanci, zaskoczyli \u015bpi\u0105cych w jednym z wagon\u00f3w milicjant\u00f3w. Podobno kazali im z\u0142o\u017cy\u0107 bro\u0144 i wyj\u015b\u0107 na stacj\u0119. Nie mieli zamiaru strzela\u0107. Tym bardziej \u017ce tym poci\u0105giem jecha\u0142a spora grupa cywil\u00f3w. Pan Kazimierz s\u0142ysza\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce partyzantom chodzi\u0142o g\u0142\u00f3wnie o pieni\u0105dze przewo\u017cone z Urz\u0119du Poczty w Zakopanem do centrali w Krakowie. Informacj\u0119 na ten temat mia\u0142 przekaza\u0107 partyzantom sympatyzuj\u0105cy z ruchem oporu brat jednego z „ogniowc\u00f3w”, kt\u00f3ry pracowa\u0142 w zakopia\u0144skim urz\u0119dzie. Poniewa\u017c pieni\u0105dze, kt\u00f3re zarabia\u0142a poczta, przeznaczane by\u0142y g\u0142\u00f3wnie na utrwalenie nowej w\u0142adzy, partyzanci nie mieli opor\u00f3w, aby korzysta\u0107 z takich \u0142up\u00f3w. Przeciwnie, odbicie got\u00f3wki z. r\u0105k milicjant\u00f3w czy ubek\u00f3w by\u0142o powodem do chluby. \u017bo\u0142nierze „Ognia”, utworzywszy po \u015bmierci swojego przyw\u00f3dcy oddzia\u0142 „Wiarus\u00f3w”, nie przypuszczali jednak, \u017ce milicjanci zaczn\u0105 strzela\u0107. I to na o\u015blep.<\/p>\n

– To by\u0142a krwawa jatka<\/span> – cytuje zas\u0142yszane w m\u0142odo\u015bci opowie\u015bci Kazimierz M. Nie potrafi powiedzie\u0107, ilu partyzant\u00f3w zgin\u0119\u0142o. Wie natomiast, \u017ce by\u0142y ofiary r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d cywil\u00f3w. Uda\u0142o mu si\u0119 ustali\u0107, \u017ce cia\u0142a Mariana W. oraz Marii K., kt\u00f3rzy tej nocy jechali poci\u0105giem osobowym z Zakopanego do Krakowa i przypadkowo zgin\u0119li w strzelaninie w poci\u0105gu, spoczywaj\u0105 na nowotarskim cmentarzu. Losy zabitych w potyczce partyzant\u00f3w nie by\u0142y do dzisiaj znane. Podobno furman, kt\u00f3rego UB zatrudni\u0142o do wo\u017cenia cia\u0142, jedyny cz\u0142owiek mog\u0105cy wyja\u015bni\u0107 t\u0119 zagadk\u0119, znikn\u0105\u0142 w tajemniczych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n

Gdzie pochowano "Ognia"? – cz\u0119\u015b\u0107 11 (2\/2)<\/span><\/a>

Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/font><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[32],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/702"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/702\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}