{"id":696,"date":"2008-07-30T23:59:36","date_gmt":"2008-07-30T21:59:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/07\/30\/por-cz-w-jozef-strug-ps-ordon-czesc-2\/"},"modified":"2019-07-24T09:12:15","modified_gmt":"2019-07-24T07:12:15","slug":"por-cz-w-jozef-strug-ps-ordon-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=696","title":{"rendered":"Por. cz.w. J\u00f3zef Strug ps. „Ordon” – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"

Inaczej zaistnia\u0142\u0105 sytuacj\u0119 opisuje dzisiaj Salwina Strug \u201eEwa\u201d, \u017cona \u201eOrdona\u201d:
\n\u201eO rozbrojeniu m\u0119\u017ca \u201eOrlis\u201d nic nie wiedzia\u0142! By\u0142a to samowolna decyzja \u201eBatorego\u201d w porozumieniu z \u201eJastrz\u0119biem\u201d. Cel? Usuni\u0119cie \u201eOrdona\u201d z terenu. Przykre, ale prawdziwe. Po drugie, \u201eBatory\u201d zabra\u0142 m\u0119\u017cowi tylko pistolet. M\u0105\u017c odda\u0142\u00a0 mu te\u017c rakietnic\u0119 i maszyn\u0119 do pisania, te same, kt\u00f3re w 1951 roku UB zabra\u0142 od Romana Dobrowolskiego. Po trzecie, gdyby zabra\u0142 nawet jak\u0105\u015b inn\u0105 bro\u0144, to nasz oddzia\u0142 mia\u0142 jej w\u00f3wczas jeszcze tyle, \u017ce m\u00f3g\u0142 uzbroi\u0107 po z\u0119by drugi taki oddzia\u0142, a nie prosi\u0107 o ni\u0105 \u201eJastrz\u0119bia\u201d. Po czwarte, rozbrojenie m\u0119\u017ca mia\u0142o nast\u0119puj\u0105cy przebieg:<\/span>
Batory wszed\u0142 i powiada:<\/span>
– J\u00f3zek. Mam rozkaz rozbrojenia Ciebie!<\/span>
M\u0105\u017c nie by\u0142 specjalnie zaskoczony. Wyj\u0105\u0142 pistolet i oddaj\u0105c go \u201eBatoremu\u201d, powiedzia\u0142:<\/span>
– W z\u0119bach go przyniesiesz!<\/span>
I tak si\u0119 sta\u0142o. Po dw\u00f3ch dniach przyby\u0142 do nas \u201eBurza\u201d Nikodem Krzy\u017canowski, pe\u0142ni\u0105cy w\u00f3wczas funkcj\u0119 sekretarza komendanta obwodu \u2013 \u201eKomara\u201d <\/span>[Zygmunta Szumowskiego] a jednocze\u015bnie kwatermistrza obwodu. Nie wiem, czy odda\u0142 z polecenia \u201eKomara\u201d, to ju\u017c nie jest takie wa\u017cne.\u201d<\/span><\/p>\n

Fragmenty powy\u017cszej relacji budz\u0105 jednak spore w\u0105tpliwo\u015bci, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce \u201eJastrz\u0105b\u201d nie mia\u0142by \u017cadnych powod\u00f3w do usuni\u0119cia \u201eOrdona\u201d ze swojego terenu. Poza tym\u00a0 p\u00f3\u017aniejsza wsp\u00f3\u0142praca i przyja\u017a\u0144 \u0142\u0105cz\u0105ca \u201eOrdona\u201d z \u201eJastrz\u0119biem\u201d i jego bratem, potwierdzaj\u0105 wersj\u0119 podawan\u0105 w kronikach przez \u201e\u017belaznego\u201d. Najprawdopodobniej „Orlis” podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o rozbrojeniu „Ordona” samowolnie, bez porozumienia z Komendantem Obwodu. Po wyja\u015bnieniu sprawy mog\u0142o to w efekcie skutkowa\u0107 rozkazem Z. Szumowskiego „Komara” o zwr\u00f3ceniu broni „Ordonowi”, jednak od tej pory J\u00f3zef Strug zacz\u0105\u0142 bardziej czu\u0107 si\u0119 podkomendnym kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego „Uskoka” ni\u017c dow\u00f3dc\u00f3w Obwodu WiN W\u0142odawa.<\/p>\n

W styczniu 1947 roku dochodzi do \u2013 najprawdopodobniej przypadkowej \u2013 likwidacji przez\u00a0 oddzia\u0142 \u201eOrdona\u201d ppor. Antoniego Chomy \u201eBatorego\u201d. Henryk Budzy\u0144ski \u201eB\u0142ysk\u201d w swojej relacji podaje taki oto przebieg zdarze\u0144:
\n\u201eZ\u00a0 pocz\u0105tkiem stycznia 1947 roku udali\u015bmy si\u0119 saniami do wsi Rozp\u0142ucie w sk\u0142adzie ca\u0142ego oddzia\u0142u: \u201eOrdon\u201d, \u201eB\u0142ysk\u201d, Stanis\u0142aw Marciniak \u201eNiewinny\u201d, \u201eWydra\u201d <\/span>[Serafin Kamilewicz], Falkiewicz ps. \u201eRy\u015b\u201d i jego brat \u201eMewa\u201d z Dratowa, \u201eNied\u017awied\u017a\u201d (kt\u00f3rego odbili\u015bmy w ataku na UB\u00a0 we W\u0142odawie) oraz \u201eR\u00f3wny\u201d pochodz\u0105cy z J\u00f3zefina, gm. Cyc\u00f3w.<\/span>
Zatrzymuj\u0105c si\u0119 przy jednym z budynk\u00f3w zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce kto\u015b wyskoczy\u0142 i ucieka. \u201eOrdon\u201d b\u0119d\u0105c przy mnie blisko nie wydawa\u0142 \u017cadnego rozkazu do strzelania, co chc\u0119 stanowczo podkre\u015bli\u0107. Tymczasem Falkiewicz ps. \u201eRy\u015b\u201d zza w\u0119g\u0142a domu pos\u0142a\u0142 uciekaj\u0105cemu seri\u0119 z LKM\u00a0 zabijaj\u0105c \u201eBatorego\u201d, dow\u00f3dc\u0119 \u017candarmerii. Po zabiciu \u201eBatorego\u201d, do\u0142\u0105cza do nas Kowalski ps. \u201eWierzba\u201d, Doma\u0144ski ps. \u201ePawe\u0142\u201d, a \u201eKostek\u201d zosta\u0142 rozbrojony i ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0142 do oddzia\u0142u.\u201d<\/span>
\nAntoni Choma \u201eBatory\u201d zosta\u0142 pochowany na cmentarzu w Woli Wereszczy\u0144skiej (pow. W\u0142odawa). Na tablicy nagrobnej figuruje informacja, \u017ce zgina\u0142\u00a0 31 stycznia 1947 roku.
\n\"\"
\nGr\u00f3b Antoniego Chomy na cmentarzu w Woli Wereszczy\u0144skiej.<\/span>
<\/span>
\nW celu rozpracowania grupy kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego \u201eUskoka\u201d i J\u00f3zefa Struga \u201eOrdona\u201d PUBP w Lubartowie za\u0142o\u017cy\u0142o spraw\u0119 obiektow\u0105 \u201eEskadra\u201d. Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa zacz\u0105\u0142 coraz intensywniej poszukiwa\u0107 pozosta\u0142ych w konspiracji \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy mimo og\u0142oszonej amnestii pozostali w lesie i prowadzili dalsz\u0105 walk\u0119. Nie ujawni\u0142 si\u0119 tak\u017ce \u201eOrdon\u201d, kt\u00f3ry wiedzia\u0142, \u017ce za dotychczasow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 z pewno\u015bci\u0105 dostanie kar\u0119 \u015bmierci.
\nW raporcie z dnia 22 III 1947 r. z\u0142o\u017conym przez pracownik\u00f3w Wydz. III Sekc. I WUBP Lublin Mieczys\u0142awa Hajduka i Tadeusza Szafranka do Naczelnika Wydz. III WUBP w Lublinie, pisali oni m.in.:
\n\u201e<\/span>[…] Dowiedziano si\u0119 od w\/w brata, \u017ce \u201eOrdon\u201d dosta\u0142 od \u201eZapory\u201d bro\u0144 2 RKM, 1 TPR. W trakcie rozmowy z \u017con\u0105 \u201eOrdona\u201d oznajmi\u0142a nam, \u017ce m\u0105\u017c z konspiracji nie wyjdzie, bo otrzyma\u0142 rozkaz od \u201eZapory\u201d, bo gdy wyjdzie z konspiracji b\u0119dzie rozstrzelony i z tego powodu \u201eOrdon\u201d zabrania kategorycznie wyj\u015bcia z konspiracji swoim cz\u0142onkom oddzia\u0142u.\u201d<\/span>
\n
\nStoj\u0105 od prawej: J\u00f3zef Strug „Ordon”, Ludwik Szmydke „Czarny Jurek”, Jan Belcarz „D\u017cym”. Kwiecie\u0144\/maj 1947 r.<\/span><\/span><\/p>\n

Pierwsz\u0105 powa\u017cn\u0105 zasadzk\u0119 na \u201eOrdona\u201d zorganizowano 18 marca 1947 roku we wsi Nadrybie. W gospodarstwie Jana Sacawy przebywa\u0142a w\u00f3wczas \u017cona J\u00f3zefa Struga, Salwina, kt\u00f3ra ci\u0119\u017cko chora zosta\u0142a tam przewieziona 5 marca i gdzie po kr\u00f3tkim czasie w dniu 7 marca urodzi\u0142a syna. Ob\u0142awa w sk\u0142adzie: 3 pracownik\u00f3w WUBP i 15 \u017co\u0142nierzy KBW za\u0142o\u017cy\u0142o w domu Sacawy zasadzk\u0119 w nocy 18 marca 1947 roku. Spodziewano si\u0119 przybycia samego \u201eOrdona\u201d, gdy\u017c dnia nast\u0119pnego mia\u0142y si\u0119 odby\u0107 jego imieniny i zarazem chrzciny syna. Ju\u017c od rana w za\u0142o\u017cony kocio\u0142 zacz\u0119li wpada\u0107 kolejni go\u015bcie, kt\u00f3rzy przybyli z \u017cyczeniami dla solenizanta. Prawdopodobnie powiadomiony o zasadzce w domu Sacawy, \u201eOrdon\u201d nie przyszed\u0142. Po 2 dniach pracownicy resortu wypu\u015bcili zatrzymane osoby i pozoruj\u0105c odej\u015bcie ukryli si\u0119 w s\u0105siedztwie spodziewaj\u0105c si\u0119, \u017ce \u201eOrdon\u201d si\u0119 zjawi. Po ca\u0142onocnym oczekiwaniu oddzia\u0142 WBW wycofa\u0142 si\u0119 do Cycowa sk\u0105d powr\u00f3ci\u0142 do Lublina. Pracownicy WUBP uczestnicz\u0105cy w zasadzce dowiedzieli si\u0119, \u017ce nieopodal melinowa\u0142y oddzia\u0142y \u201eWiktora\u201d – Stanis\u0142awa Kuchcewicza i oko\u0142o 300 metr\u00f3w od zasadzki oddzia\u0142 \u201eOrdona\u201d. W kocio\u0142 wpad\u0142o 8 os\u00f3b i 4 dzieci.<\/p>\n

27 czerwca 1947 roku na skutek donosu mieszka\u0144ca wsi Turowola zostali zabici przez grup\u0119 operacyjn\u0105 KBW i funkcjonariuszy PUBP w Lubartowie trzej \u017co\u0142nierze z pododdzia\u0142u \u201eWiktora\u201d: Kazimierz Karpik \u201eCzarny\u201d, J\u00f3zef Kr\u00f3l \u201eMary\u015b\u201d, Stanis\u0142aw Lis \u201eKorze\u0144\u201d\/\u201dStach\u201d. \u201eWiktor\u201d postanowi\u0142 szybko ukara\u0107 winnych tragedii, a ponadto postanowi\u0142 wykona\u0107 wyroki na innych mieszka\u0144cach podejrzewanych o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z UB.<\/a> Puchacz\u00f3w by\u0142 uwa\u017cany za wie\u015b silnie skomunizowan\u0105 i aktywnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c\u0105 z w\u0142adz\u0105 ludow\u0105. Z pomoc\u0105 oddzia\u0142\u00f3w \u201eOrdona\u201d i \u201e\u017belaznego\u201d, w no
\ncy z 2\/3 lipca 1947 roku dokona\u0142 likwidacji 21 os\u00f3b, kt\u00f3re wed\u0142ug informatora szczeg\u00f3lnie szkodzi\u0142y ukrywaj\u0105cym si\u0119 w podziemiu partyzantom. Akcja ta doprowadzi\u0142a do powa\u017cnego zwi\u0119kszenia aktywno\u015bci pracy operacyjnej UB. Uj\u0119cie sprawc\u00f3w likwidacji w Puchaczowie sta\u0142o si\u0119 priorytetem dla grup operacyjnych WBW dzia\u0142aj\u0105cych w terenie.
\n
\nOd lewej: kpt. Zdzis\u0142aw Bro\u0144ski „Uskok” i Stanis\u0142aw Kuchcewicz „Wiktor”.<\/span><\/span><\/p>\n

Grupa operacyjna z\u0142o\u017cona z funkcjonariuszy WBW w Lublinie do\u015b\u0107 szybko ustali\u0142a, \u017ce akcja \u201eWiktora\u201d przygotowana zosta\u0142a od strony wywiadowczej przez Bogumi\u0142a Korniaka, kt\u00f3ry zosta\u0142 aresztowany ju\u017c 7 lipca. Zezna\u0142 on w \u015bledztwie, \u017ce otrzyma\u0142 od \u201eWiktora\u201d polecenie ustalenia kto wyda\u0142 \u017co\u0142nierzy kt\u00f3rzy ukrywali si\u0119 w Turowoli oraz wszystkich cz\u0142onk\u00f3w i sympatyk\u00f3w PPR z terenu Puchaczowa.
\n6 lipca 1947 roku na polecenie ministra Stanis\u0142awa Radkiewicza przeciw patrolom \u201eUskoka\u201d na terenie powiat\u00f3w lubartowskiego i w\u0142odawskiego rzucono si\u0142y licz\u0105ce 486 ludzi, podzielonych na dwie grupy operacyjne o kryptonimach \u201eWieprz\u201d i \u201e\u015awinka\u201d (od nazw miejscowych rzek). Dzia\u0142alno\u015b\u0107 jednostek KBW nadzorowa\u0142 mjr Kozan, natomiast funkcjonariuszy UBP \u2013 szef WUBP w Lublinie mjr Jan Tataj. Ich jedynym \u201esukcesem\u201d by\u0142o przeprowadzenie sze\u015bciu operacji, w toku kt\u00f3rych zatrzymano 22 osoby (8 spo\u015br\u00f3d nich przekazano do prokuratury, 5 do PUBP, zwolniono z powodu braku materia\u0142\u00f3w 8 i \u201ezwolniono operatywnie\u201d 10).<\/p>\n

27 lipca 1947 roku agent o kryptonimie \u201eLis\u201d doni\u00f3s\u0142, \u017ce \u201ebanda\u201d Edwarda Taraszkiewicza \u201e\u017belaznego\u201d i \u201eOrdona\u201d przebywa w zagajniku ko\u0142o wsi Lipniak w gminie Wola Wereszczy\u0144ska. Przeprowadzona natychmiast operacja nie przynios\u0142a rezultatu, gdy\u017c jedna z grup z 5 PAL przepu\u015bci\u0142a\u00a0 4 \u017co\u0142nierzy podziemia.
\nSzczeg\u00f3lnie cenne, i jak si\u0119 okaza\u0142o brzemienne w skutkach doniesienie zosta\u0142o otrzymane od agenta o kryptonimie \u201eSo\u0142tys\u201d. Doni\u00f3s\u0142 on bowiem, \u017ce \u017co\u0142nierz z oddzia\u0142u \u201eOrdona\u201d \u2013 Ludwik Szmydke \u201eCzarny Jurek\u201d jest narzeczonym Wandy \u0141ukasiewicz – c\u00f3rki nauczycielki ze wsi Pieszowola, kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto odwiedza. Funkcjonariusze UB za\u0142o\u017cyli w szkole kocio\u0142, w kt\u00f3ry 29 lipca 1947 roku wpad\u0142 \u201eCzarny Jurek\u201d. Po b\u0142yskawicznym i prawdopodobnie niezwykle brutalnym \u015bledztwie uda\u0142o si\u0119 UB wydoby\u0107 od niego miejsce pobytu \u201eOrdona\u201d, kt\u00f3re znajdowa\u0142o si\u0119 w lesie obok kolonii S\u0119k\u00f3w, pow. W\u0142odawa.\u00a0 30 lipca przeprowadzona zosta\u0142a operacja, w trakcie kt\u00f3rej jednostki KBW natkn\u0119\u0142y si\u0119 na 3 partyzant\u00f3w, w tym dow\u00f3dc\u0119 grupy J\u00f3zefa Struga \u201eOrdona\u201d. Podczas wymiany strza\u0142\u00f3w zabity zosta\u0142 \u201eOrdon\u201d, a dwaj jego podkomendni zdo\u0142ali si\u0119 przebi\u0107 przez pier\u015bcie\u0144 ob\u0142awy.
\n<\/p>\n

Kwiecie\u0144\/pierwsza dekada maja 1947 r. Od lewej: Ludwik Szmydke „Czarny Jurek”, Stanis\u0142aw Falkiewicz „Ry\u015b”, Marian Puchacz „Kubu\u015b” (\u2020 18 V 1947 r.), Eugeniusz Arasimowicz „Mongo\u0142”, J\u00f3zef Strug „Ordon”. Poni\u017cej: Jan Belcarz „D\u017cym” (\u2020 18 V 1947 r.), le\u017cy: Czes\u0142aw Jab\u0142o\u0144ski „B\u0105k” (\u2020 18 V 1947 r.).<\/span><\/span><\/div>\n


\n<\/span><\/span>Na podstawie zezna\u0144 Ludwika Szmydke zostali r\u00f3wnie\u017c aresztowani wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z grup\u0105 mieszka\u0144cy wsi S\u0119k\u00f3w: Lucjan Flisiuk, Stanis\u0142aw Weso\u0142owski, Konstanty Arasimowicz i \u017co\u0142nierz z grupy \u201eOrdona\u201d – Witold Matuszak.
\n\u017bona \u201eOrdona\u201d Salwina Strug r\u00f3wnie\u017c w tym czasie by\u0142a aresztowana i przebywa\u0142a w areszcie, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 w szkole w Puchaczowie. Wyda\u0142 j\u0105 kuzyn z UB, do kt\u00f3rego uda\u0142a si\u0119 po schronienie. Trzymano j\u0105 tam dwa tygodnie, prowadz\u0105c polowanie na m\u0119\u017ca. Stra\u017cnicy zostawiali jej grypsy z informacjami, \u017ce ju\u017c s\u0105 na tropie, z dat\u0105 akcji. Przez okno patrzy\u0142a bezradnie, jak wyje\u017cd\u017caj\u0105. Gdy wr\u00f3cili, zaprowadzili j\u0105 do samochodu. Rozpozna\u0142a zw\u0142oki. – Mia\u0142 u\u015bmiechni\u0119t\u0105 twarz, by\u0142 umyty, w spodniach wojskowych, bez but\u00f3w, jakby mu si\u0119 co\u015b przyjemnego \u015bni\u0142o. Powt\u00f3rzy\u0142am im to, co on mi cz\u0119sto powtarza\u0142: \u201eJakim mieczem wojuj\u0105, od tego zgin\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

Por. cz.w. J\u00f3zef Strug ps. \u201eOrdon\u201d – cz\u0119\u015b\u0107 3><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/span><\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Inaczej zaistnia\u0142\u0105 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/696"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=696"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1520,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/696\/revisions\/1520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}