{"id":695,"date":"2008-07-30T23:59:57","date_gmt":"2008-07-30T21:59:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/07\/30\/por-cz-w-jozef-strug-ps-ordon-czesc-1\/"},"modified":"2019-07-24T09:10:59","modified_gmt":"2019-07-24T07:10:59","slug":"por-cz-w-jozef-strug-ps-ordon-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=695","title":{"rendered":"Por. cz.w. J\u00f3zef Strug ps. „Ordon” – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"

Por. cz.w. J\u00f3zef Strug ps. \u201eOrdon\u201d (1919-1947)<\/span><\/span><\/p>\n


\nPor. cz.w. J\u00f3zef Strug ps. „Ordon”<\/span><\/span>.<\/p>\n

J\u00f3zef Strug urodzi\u0142 si\u0119 4 marca 1919 w Wyhalewie (woj. lubelskie, obecnie pow. parczewski, gm. D\u0119bowa K\u0142oda). By\u0142 synem legionisty. Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 handlow\u0105 w Parczewie. Z powodu niedowagi cia\u0142a nie zosta\u0142 powo\u0142any do czynnej s\u0142u\u017cby wojskowej, przez co nie uczestniczy\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej. Jednak mimo tego ju\u017c w 1940 roku zostaje zaprzysi\u0119\u017cony w ZWZ, w plutonie pchor. Miko\u0142aja Moniuka. W 1942 roku przechodzi pod komend\u0119 kpt. J\u00f3zefa Milerta \u201eS\u0119pa\u201d, p\u00f3\u017aniejszego Komendant Obwodu AK W\u0142odawa.<\/strong><\/p>\n

W 1940 roku zosta\u0142 aresztowany przez policj\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 w Krzywowierzbie, lecz uda\u0142o mu si\u0119 zbiec z aresztu. W 1941 roku zosta\u0142 ponownie aresztowany lecz tym razem ju\u017c przez gestapo. Zosta\u0142 wtedy osadzony na Zamku w Lublinie. Po oko\u0142o pi\u0119ciu miesi\u0105cach, dzi\u0119ki\u00a0 \u0142ap\u00f3wce udaje mu si\u0119 opu\u015bci\u0107 niemieck\u0105 katowni\u0119. Wraca wtedy do Urszulina, gdzie na polecenie dow\u00f3dcy i po specjalnym zaprzysi\u0119\u017ceniu w Za\u0142uczu Starym w obecno\u015bci so\u0142tysa \u2013 cz\u0142onka AK \u2013 Alfonsa Dudkiewicza podejmuje prac\u0119 w policji granatowej. Potrzebne to by\u0142o przede wszystkim do informowania organizacji o planowanych akcjach okupanta w terenie, ostrzeganiu przed donosami konfident\u00f3w, sk\u0142adanych na posterunku w Urszulinie.
\nDzi\u0119ki jednej z takich informacji pochodz\u0105cej od \u201eOrdona\u201d, zorganizowano akcj\u0119 odbicia kilkunastu aresztowanych przez gestapo i transportowanych do W\u0142odawy cz\u0142onk\u00f3w miejscowej konspiracji. Na podstawie jego meldunku urz\u0105dzono zasadzk\u0119\u00a0 mi\u0119dzy Wytycznem a Dominiczynem, gdzie po sprawnej akcji zabito kilku Niemc\u00f3w i uwolniono wi\u0119\u017ani\u00f3w.
\n\"\"
\nCzw\u00f3rka funkcjonariuszy z pi\u0119cioosobowej za\u0142ogi posterunku policji granatowej w Urszulinie (pow. W\u0142odawa). Wszyscy wsp\u00f3\u0142pracowali z AK. Pierwszy z prawej stoi J\u00f3zef Strug „Ordon”.<\/span><\/span><\/p>\n

Po wojnie praca w policji granatowej by\u0142a dostatecznym dowodem\u00a0 do oskar\u017cenia\u00a0 jej funkcjonariuszy o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami, co nie omin\u0119\u0142o r\u00f3wnie\u017c \u201eOrdona\u201d. Jednak praca w policji granatowej dla J\u00f3zefa Struga mia\u0142a te\u017c pozytywn\u0105 stron\u0119. Tutaj pozna\u0142 swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 ma\u0142\u017conk\u0119 Salwin\u0119 Tomaszewsk\u0105. Mieszka\u0142a w ma\u0142ej podlubelskiej wiosce i tam kpt. J\u00f3zef Milert \u201eS\u0119p\u201d, wybra\u0142 j\u0105 na \u0142\u0105czniczk\u0119. Gdy za\u0142atwiono jej dokument, \u017ce zbiera lecznicze zio\u0142a, mog\u0142a si\u0119 porusza\u0107 po ca\u0142ym wojew\u00f3dztwie. W 1942 roku pos\u0142ano j\u0105 do komisariatu w Urszulinie. \u201eS\u0119p\u201d poinstruowa\u0142 j\u0105, \u017ce w komendzie podejdzie do niej cywil i po odebraniu przepustki wyjdzie za ni\u0105 z budynku.
\n– By\u0142 wysokim, piwnookim blondynem, grzecznym i delikatnym. Nazywa\u0142 si\u0119 J\u00f3zef Strug.<\/span> Przysz\u0142am do \u201eS\u0119pa\u201d, sk\u0142adam meldunek: Ten \u015bliczny ch\u0142opak poda\u0142 mi paczk\u0119 papieros\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 panu oddaj\u0119. A \u201eS\u0119p\u201d zacz\u0105\u0142 si\u0119 \u015bmia\u0107<\/span> – opowiada Salwina Strug. Po kilku dniach wyda\u0142 polecenie spotkania si\u0119 z tym ch\u0142opakiem ponownie.<\/span> I tak si\u0119 mi\u0119dzy nimi zacz\u0119\u0142o…
\n\"\"
\nSalwina Strug z synkiem Wies\u0142awem, w pierwsz\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci m\u0119\u017ca. Braniewo 1948 r.<\/span>
<\/span>
\n\u201eOrdon\u201d zagro\u017cony aresztowaniem przez Niemc\u00f3w, zostaje pod koniec 1943 roku odwo\u0142any z misji przez kpt. \u201eS\u0119pa\u201d. Dla unikni\u0119cia represji wobec rodziny zaimprowizowano jego uprowadzenie i likwidacj\u0119.\u00a0 Od pocz\u0105tku 1944 r. pe\u0142ni funkcj\u0119 zast\u0119pcy komendanta plac\u00f3wki Armii Krajowej w Za\u0142uczu.<\/p>\n

Po wkroczeniu wojsk sowieckich na Lubelszczyzn\u0119 i po wcze\u015bniejszym, podst\u0119pnym zamordowaniu 23.02.1944 r. w Za\u0142uczu Starym, przez sowieckich partyzant\u00f3w z pododdzia\u0142u lejtnanta W\u0142adimira Mojsenki \u201eWo\u0142odii\u201d, kpt. J\u00f3zefa Milerta \u201eS\u0119pa\u201d<\/a><\/span>, \u201eOrdon\u201d nie ma w\u0105tpliwo\u015bci co do intencji nowych w\u0142adz.
\nNadal dzia\u0142a w strukturach Armii Krajowej, podporz\u0105dkowany komendantowi rejonu por. Klemensowi Panasiukowi ps. \u201eOrlis\u201d. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy AK prowadzi dzia\u0142ania o charakterze samoobrony przed terrorem Sowiet\u00f3w i nowo organizowanego rodzimego aparatu represji.
\n13 listopada 1944 r. w okolicach wsi Babsk \u201eOrdon\u201d organizuje zasadzk\u0119, w kt\u00f3r\u0105 wpada jad\u0105ca na aresztowania grupa milicjant\u00f3w z Wytyczna, wraz z tamtejszym Komendantem Wojennym Armii Czerwonej. Pod silnym ogniem broni maszynowej ginie 7 milicjant\u00f3w i dowodz\u0105cy nimi Sowiet. Wg relacji \u015bwiadka tej akcji, \u017co\u0142nierza plac\u00f3wki AK w Sosnowicy –\u00a0 J\u00f3zefa Kujawskiego, po walce partyzanci zlikwidowali jednego z furman\u00f3w; drugiego puszczono wolno.
\n\"\"
\nOkolice wsi Babsk w pow. w\u0142odawskim. Obelisk z „minionej epoki” po\u015bwi\u0119cony poleg\u0142ym milicjantom i Komendantowi Wojennemu NKWD, stoj\u0105cy w miejscu zasadzki zorganizowanej na grup\u0119 operacyjn\u0105 M.O. przez oddzia\u0142 „Ordona”. Na pomniku widoczne \u015blady ci\u0105gle silnej pami\u0119ci lokalnej o „utrwalaczach w\u0142adzy ludowej”.<\/span><\/span>
\n\"\"
\nW terenie coraz bardziej nasilaj\u0105 si\u0119 ob\u0142awy NKWD i UB. Kilka oddzia\u0142\u00f3w AK zostaj\u0105 otoczone i rozbite. \u201eOrdon\u201d pozostaje w ukryciu mimo oficjalnego rozkazu ujawnienia i rozwi\u0105zania lokalnych struktur Armii Krajowej. Z biegiem czasu zaczynaj\u0105 do niego do\u0142\u0105cza\u0107 zagro\u017ceni\u00a0 aresztowaniem byli akowcy, a tak\u017ce dezerterzy Ludowego Wojska Polskiego.
\nW pierwszej po\u0142owie 1945 r. oddzia\u0142 \u201eOrdona\u201d rozrasta si\u0119 do kilkudziesi\u0119ciu ludzi, z kt\u00f3rymi nadal przeciwstawia si\u0119 nowym okupantom. W sprawozdaniu z sierpnia 1945 r. kierownik Wydzia\u0142u do Walki z Bandytyzmem WUBP w Lublinie do kierownika tego\u017c urz\u0119du pisa\u0142 m.in. tak o „stanie band na dzie\u0144 20 VIII 1945 r. w powiecie W\u0142odawskim<\/span>„:
\n\u201eBanda AK licz\u0105ca 40-50 cz\u0142onk\u00f3w pod dow<\/span>[\u00f3dztwem] Struga w rejonie G\u00f3rny Parczew. Sztab bandy kwateruje w lesie parczewskim, urz\u0105dza napady na przedstawicieli w\u0142adzy i mieszka\u0144c\u00f3w wsi i miast w celu grabie\u017cy\u201d.<\/span><\/p>\n

W oddziale \u201eOrdona\u201d, w po\u0142owie 1945 r., znalaz\u0142 si\u0119 na kr\u00f3tko (po powrocie z rob\u00f3t w Niemczech) Edward Taraszkiewicz\u00a0 \u201e\u017belazny\u201d, p\u00f3\u017aniejszy dow\u00f3dca oddzia\u0142u partyzanckiego Obwodu WiN W\u0142odawa, kt\u00f3ry zast\u0105pi swojego brata Leona Taraszkiewicza \u201eJastrz\u0119bia\u201d, poleg\u0142ego 3 stycznia 1947 roku w Siemieniu. \u201eOrdona\u201d i \u201e\u017belaznego\u201d \u0142\u0105czy\u0107 b\u0119dzie nie tylko \u015bcis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca, ale tak\u017ce przyja\u017a\u0144.<\/p>\n

22 kwietnia 1946 r. Salwina Tomaszewska i J\u00f3zef Strug pobrali si\u0119… po trzeciej pr\u00f3bie. Przedtem, po og\u0142oszonych zapowiedziach, we wskazanym terminie w ko\u015bciele dyskretnie pojawia\u0142 si\u0119 UB. Uroczysto\u015b\u0107 zaplanowali wi\u0119c w kaplicy.
\n– Przy moim m\u0119\u017cu zgas\u0142a \u015bwieca. Krzykn\u0119\u0142am „o Jezu!”. Ksi\u0105dz uspokaja\u0142: „bez paniki, to przewiew”. Ale tamto wspomnienie idzie za mn\u0105 przez ca\u0142e \u017cycie<\/span> \u2013 opowiada \u017cona „Ordona”.
\nSalwina Strug ukrywa\u0142a si\u0119 z m\u0119\u017cem po domach zaufanych gospodarzy na terenie powiatu w\u0142odawskiego.
\n\u201eOrdon\u201d by\u0142 jednym z najbardziej poszukiwanych przez UB \u017co\u0142nierzy WiN.
\n– Gdy si\u0119 dowiedzia\u0142am, \u017ce jestem w b\u0142ogos\u0142awionym stanie, by\u0142am szcz\u0119\u015bliwa. My\u015bla\u0142am, \u017ce nie zostan\u0119 ju\u017c sama. M\u0105\u017c jak gdzie\u015b wychodzi\u0142, zawsze si\u0119 \u017cegna\u0142: Bo\u017ce, pozw\u00f3l mi wr\u00f3ci\u0107<\/span> – opowiada. Ich syn Wies\u0142aw Aleksander urodzi\u0142 si\u0119 2 lutego 1947 r. Ujawni\u0142a si\u0119 18 kwietnia w UB w Che\u0142mie Lubelskim. Potem kategorycznie odmawia\u0142a pomocy w \u201eujawnieniu si\u0119\u201d m\u0119\u017ca.<\/p>\n

A walka toczy\u0142a si\u0119 nadal… Najwi\u0119ksz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 akcj\u0105 po\u0142\u0105czonych oddzia\u0142\u00f3w \u201eJastrz\u0119bia\u201d i \u201eOrdona\u201d by\u0142o rozbicie Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego we W\u0142odawie w dniu 22 pa\u017adziernika 1946 roku<\/a>. W swojej kronice \u201e\u017belazny\u201d podaje, \u017ce z oddzia\u0142u \u201eOrdona\u201d w akcji wzi\u0119li: Stanis\u0142aw Falkiewicz \u201eRy\u015b\u201d, Ignacy Falkiewicz \u201eMewa\u201d, Stanis\u0142aw Marciniak \u201eNiewinny\u201d, J\u00f3zef Doma\u0144ski \u201e\u0141ukasz\u201d, Eugeniusz Lis \u201eBystry\u201d, Serafin Kamilewicz \u201eWydra\u201d, Henryk Budzy\u0144ski \u201eB\u0142ysk\u201d, Wac\u0142aw Lis \u201eBia\u0142y\u201d, J\u00f3zef Strug \u201eOrdon\u201d.
\n\u201eOrdon\u201d bra\u0142 tak\u017ce udzia\u0142 w nieudanej wyprawie na magazyny broni i amunicji KOP-Wsch\u00f3d w Che\u0142mie<\/a>. Wraz z oddzia\u0142ami \u201eJastrz\u0119bia\u201d i kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego \u201eUskoka\u201d, jad\u0105c do Che\u0142ma natkn\u0119li si\u0119 w okolicy \u015awierszczowa na kolumn\u0119 samochod\u00f3w, pod\u0105\u017caj\u0105cej do W\u0142odawy grupy operacyjnej UB i KBW,\u00a0 z kt\u00f3r\u0105 stoczyli walk\u0119, trac\u0105c jednego zabitego.<\/p>\n

Oddzia\u0142 J\u00f3zefa Struga \u201eOrdona\u201d pocz\u0105tkowo by\u0142 podporz\u0105dkowany dow\u00f3dztwu Obwodu WiN W\u0142odawa, co znaczy\u0142o, \u017ce formalnie znajdowa\u0142 si\u0119 pod zwierzchnictwem komendanta Obwodu kpt. Zygmunta Szumowskiego \u201eKomara\u201d i jego zast\u0119pcy por. Klemensa Panasiuka \u201eOrlisa\u201d. Jednak obaj komendanci traktowali oddzia\u0142 \u201eOrdona\u201d do\u015b\u0107 utylitarnie. Mia\u0142 on jedynie prowadzi\u0107 rekwizycje w celu zasilania kasy Obwodu. To sta\u0142o si\u0119 powodem narastania konfliktu \u201eOrdona\u201d z komendantem obwodu W\u0142odawskiego WiN. \u201eOrdon\u201d zacz\u0105\u0142 si\u0119 wy\u0142amywa\u0107 spod jurysdykcji obu prze\u0142ozonych za co zosta\u0142 podst\u0119pnie rozbrojony na rozkaz\u00a0 \u201eOrlisa\u201d. O zdarzeniu tym w swoich dziennikach tak pisze Edward Taraszkiewicz \u201e\u017belazny\u201d:
\n\u201eWe wrze\u015bniu 46 roku dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce \u201eOrlis\u201d rozbroi\u0142 \u201eOrdona\u201d przy pomocy \u201eBatorego\u201d <\/span>[Antoni Choma]. Krok ten uczyni\u0142 \u201eOrlis\u201d dlatego, \u017ce \u201eOrdon\u201d nie chcia\u0142 si\u0119 ju\u017c dawa\u0107 wi\u0119cej wykorzystywa\u0107. Zrobi\u0142 w\u00f3wczas \u201eOrlis\u201d \u201eBatorego\u201d komendantem \u017candarmerii, nada\u0142 mu od razu stopie\u0144 \u201epodporucznika\u201d i kaza\u0142 rozbroi\u0107 \u201eOrdona\u201d korzystaj\u0105c z tego, \u017ce ten\u017ce by\u0142 sam u swojej \u017cony, a oddzia\u0142 by\u0142 akurat rozmelinowany. Maj\u0105c przystawiony pistolet do piersi, nie mia\u0142 \u201eOrdon\u201d innej rady i musia\u0142 t\u0119 bro\u0144, kt\u00f3r\u0105 sam wywalczy\u0142 lub wykombinowa\u0142 czy te\u017c kupi\u0142, odda\u0107 i basta. Dowiedziawszy si\u0119 o tem, pojecha\u0142em z poleceniem \u201eJastrz\u0119bia\u201d do \u201eOrdona\u201d przekazuj\u0105c mu nasze serdeczne wsp\u00f3\u0142czucie oraz ch\u0119\u0107 udzieleniami pomocy w ludziach i broni. \u201eOrdon\u201d si\u0119 tem bardzo ucieszy\u0142, czuj\u0105c gdzie ma naprawd\u0119 szczerych przyjaci\u00f3\u0142. Przyby\u0142 on zaraz do naszego oddzia\u0142u z paroma lud\u017ami i \u201eJastrz\u0105b\u201d poleci\u0142 wyda\u0107 mu na razie 2 \u201eDichtiory\u201d oraz kilka sztuk innej broni. Na skutek tego \u201eOrdon\u201d postawi\u0142 energicznie na nogi sw\u00f3j oddzia\u0142, kt\u00f3rego ju\u017c do ko\u0144ca nie rozpuszcza. Na spotkaniu tem postanowili\u015bmy sobie wzajemnie pomaga\u0107 w ka\u017cdej biedzie i w ka\u017cdej potrzebie.\u201d <\/span>
\nWed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czesnej relacji Henryka Budzy\u0144skiego \u201eB\u0142yska\u201d, do utworzonej przez \u201eOrlisa\u201d \u017candarmerii dowodzonej przez ppor. Antoniego Chom\u0119 \u201eBatorego\u201d odeszli z oddzia\u0142u \u201eOrdona\u201d: J\u00f3zef Kowalski \u201eWierzba\u201d, J\u00f3zef Doma\u0144ski \u201ePawe\u0142\u201d, Henryk Bobrzyk \u201eKostek\u201d oraz nieznany mu czwarty \u017co\u0142nierz.<\/p>\n

Por. cz.w. J\u00f3zef Strug ps. \u201eOrdon\u201d – cz\u0119\u015b\u0107 2><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/695"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=695"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1519,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/695\/revisions\/1519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}