{"id":672,"date":"2008-10-24T19:05:14","date_gmt":"2008-10-24T17:05:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/10\/24\/kazdy-z-nas-chcial-byc-jastrzebiem\/"},"modified":"2008-10-24T19:05:14","modified_gmt":"2008-10-24T17:05:14","slug":"kazdy-z-nas-chcial-byc-jastrzebiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=672","title":{"rendered":""Ka\u017cdy z nas chcia\u0142 by\u0107 "Jastrz\u0119biem"…"},"content":{"rendered":"
Mroczne czasy zniewolenia<\/span><\/font>
Rozmowa z Waldemarem Strza\u0142kowskim (rocznik 1932),\u00a0 w\u0142odawianinem, emerytowanym historykiem, doradc\u0105 Marsza\u0142ka Sejmu RP <\/span><\/font>(po uroczysto\u015bci we W\u0142odawie 12 X 2008 r.<\/a>)<\/font>.<\/span><\/font>
<\/span><\/font>\"\"
W imieniu Marsza\u0142ka Sejmu RP, Waldemar Strza\u0142kowski (z prawej) sk\u0142ada wieniec pod pomnikiem<\/a> w ho\u0142dzie poleg\u0142ym i pomordowanym \u017co\u0142nierzom oddzia\u0142u partyzanckiego Obwodu WiN W\u0142odawa, dowodzonego przez por. Leona Taraszkiewicza "Jastrz\u0119bia" i jego brata ppor. Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego", podczas uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia i po\u015bwi\u0119cenia<\/a> tego\u017c pomnika w dniu 12 X 2008 r. we W\u0142odawie.<\/span><\/font><\/p>\n

Nowy Tydzie\u0144: Jak pan zapami\u0119ta\u0142 W\u0142odaw\u0119 pierwszych lat po wyzwoleniu?<\/span>
Waldemar Strza\u0142kowski:<\/span> – Atmosfera okresu 1944-46, a w zasadzie do sfa\u0142szowanych wybor\u00f3w w styczniu 1947 r., by\u0142a we W\u0142odawie naprawd\u0119 bardzo dobra, niemal nie czu\u0142o si\u0119 komunistycznego terroru, atmosfera by\u0142a taka troch\u0119 wolno\u015bciowa. By\u0142o prawdziwe harcerstwo, nieskr\u0119powana religijno\u015b\u0107, pe\u0142ne autentycznego patriotyzmu zaj\u0119cia w gimnazjum, do kt\u00f3rego chodzi\u0142em. W ko\u0144cu 1946 roku komuni\u015bci zacz\u0119li wywiera\u0107 coraz silniejszy wp\u0142yw na spo\u0142eczno\u015b\u0107 W\u0142odawy. Zwi\u0119kszono obsad\u0119 miejscowego urz\u0119du bezpiecze\u0144stwa. Przybywa\u0142o tam zw\u0142aszcza nowych funkcjonariuszy z okolicznych skomunizowanych wsi, takich jak np. Ho\u0142owno. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce w samym mie\u015bcie by\u0142o bez przerwy du\u017co wojska, stacjonowa\u0142 tu bodaj\u017ce 49 pu\u0142k piechoty.<\/p>\n

N.T. – By\u0142 pan \u015bwiadkiem ataku oddzia\u0142a "Jastrz\u0119bia" na komend\u0119 w\u0142odawsk\u0105\u00a0 [PUBP]<\/a> we W\u0142odawie w pa\u017adzierniki 1946 roku…<\/span>
W.S.<\/span>– Mia\u0142em wtedy 14 lat. Bawili\u015bmy si\u0119 naprzeciwko posterunku UB, tam gdzie teraz jest stadion. By\u0142o po godzinie 19, je\u015bli dobrze pami\u0119tam, a na pewno by\u0142o ju\u017c ciemno. Podjecha\u0142y chyba dwa samochody. Na pocz\u0105tku ma\u0142o si\u0119 tym interesowali\u015bmy, bo wszystko by\u0142o po cichu i nic nas nie zaciekawi\u0142o. Dopiero po jakim\u015b czasie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 piek\u0142o – strzelanina, krzyki i wybuchy. Mia\u0142em akurat rower od stryja, wi\u0119c wsiad\u0142em co pr\u0119dzej na niego i pojecha\u0142em, ile si\u0142 w nogach, do domu, do Orch\u00f3wka. S\u0142ysza\u0142em potem, \u017ce wojsko, kt\u00f3re przyby\u0142o ubekom na pomoc, nie bardzo kwapi\u0142o si\u0119 z \u0142apaniem "bandyt\u00f3w Jastrz\u0119bia" i cz\u0119sto strzela\u0142o nie do nich, tylko w g\u00f3r\u0119.<\/p>\n

N.T. – Jak w \u015bwiadomo\u015bci \u00f3wczesnych mieszka\u0144c\u00f3w miasta jawi\u0142a si\u0119 posta\u0107 "Jastrz\u0119bia", a potem jego brata "\u017belaznego"<\/a>? Czy byli widziani jako bandyci czy bohaterowie?<\/span>
W.S.<\/span> – Odpowiem ciekawostk\u0105. Jako ch\u0142opcy cz\u0119sto bawili\u015bmy si\u0119, graj\u0105c to w palanta, to w pi\u0142k\u0119 lub w co\u015b innego. Ka\u017cdy z nas przybiera\u0142 sobie pseudonim – imi\u0119 jakiego\u015b bohatera. I zawsze ka\u017cdy z nas chcia\u0142 by\u0107 "Jastrz\u0119biem". Ale nie tylko dla kilkunastoletnich ch\u0142opc\u00f3w by\u0142 to autentyczny bohater. Tak\u017ce dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta bracia Taraszkiewiczowie – Leon, a potem Edward<\/a> – byli nie \u017cadnymi bandytami czy przest\u0119pcami, tylko tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105 odwag\u0119 przeciwstawi\u0107 si\u0119 komunistycznym rz\u0105dom. To byli naprawd\u0119 bardzo szanowani ludzie we W\u0142odawie. Nie wiem, jak to by\u0142o w okolicznych wsiach, ale tu ich rzeczywi\u015bcie powa\u017cano, darzono sympati\u0105 i sprzyjano im, cho\u0107 oczywi\u015bcie po cichu, bo strach z czasem panowa\u0142 coraz wi\u0119kszy. Wiedzieli\u015bmy te\u017c, \u017ce cz\u0119sto pod nich podszywali si\u0119 pospolici bandyci, kt\u00f3rzy – kradn\u0105c konie i \u017cywno\u015b\u0107 – m\u00f3wili, \u017ce s\u0105 od "Jastrz\u0119bia" czy "\u017belaznego". Cz\u0119sto bracia Taraszkiewiczowie z takimi "przebiera\u0144cami" si\u0119 rozprawiali szybko i skutecznie. Wymierzali im np. publiczne baty na \u015brodku wsi.
\"\"
Doradca Marsza\u0142ka Sejmu RP, Waldemar Strza\u0142kowski (z prawej) sk\u0142ada ho\u0142d \u017co\u0142nierzom por. "Jastrz\u0119bia" i ppor. "\u017belaznego" pod pomnikiem we W\u0142odawie, 12 X 2008 r.<\/span><\/font><\/p>\n

N.T. – Jak si\u0119 \u017cy\u0142o w \u00f3wczesnej W\u0142odawie, zw\u0142aszcza pod terrorem komunist\u00f3w po sfa\u0142szowanych wyborach 1947 roku?<\/span>
W.S.<\/span> – Po 1946 r. masowo zacz\u0119li nap\u0142ywa\u0107 do miasta mieszka\u0144cy wsi, cz\u0119sto tych skomunizowanych miejscowo\u015bci, jak owa s\u0142ynna, stricte ukrai\u0144ska wie\u015b Ho\u0142owno. Tak\u017ce UB wtedy znacznie si\u0119 rozrasta\u0142o. I co ciekawe, w\u0142odawian tam w zasadzie nie by\u0142o, mo\u017ce jeden czy dw\u00f3ch, za to wszystko nap\u0142ywowi. Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce o ile do milicji wst\u0119powali cz\u0119sto byli AK-owcy, to ju\u017c jednak UB to by\u0142 synonim krwawego terroru. Cz\u0119sto kierowali nim nie tyle sami komendanci, co ich doradcy – rezydenci NKWD. Nawet "Jastrz\u0105b" czy "\u017belazny" dokonywali takiego podzia\u0142u i cz\u0119sto milicjant\u00f3w po rozbrojeniu puszczali wojno, ubek\u00f3w za\u015b rozstrzeliwali. Podobnie te\u017c by\u0142o z aparatczykami i osobami sprawuj\u0105cymi jakie\u015b funkcje. Do szko\u0142y chodzi\u0142em z synem starosty w\u0142odawskiego – niejakim Rycerskim. I tego starost\u0119 z\u0142apa\u0142 kiedy\u015b "Jastrz\u0105b". Z\u0142apa\u0142 go m.in. z sekretarzem partyjnym – niejakim Kie\u0142biem. Tego ostatniego zlikwidowa\u0142, za\u015b starost\u0119 pu\u015bci\u0142 wolno. Zaraz potem starosta musia\u0142 wyjecha\u0107, podobno na ziemie zachodnie, bo by\u0142 "ska\u017cony" kontaktem z "bandytami". Atmosfera terroru z ka\u017cdym dniem si\u0119 jednak nasila\u0142a. W gimnazjum pewnego dnia wyk\u0142uto oczy na portrecie Bieruta. Ca\u0142\u0105 szko\u0142\u0119 przetrz\u0105\u015bni\u0119to i skutych ch\u0142opak\u00f3w powieziono, ku uciesze zatwardzia\u0142ych komunist\u00f3w, do wi\u0119zienia na Zamku Lubelskim. To by\u0142y naprawd\u0119 czasy okrutnego terroru. Chyba najlepszym przyk\u0142adem tego panoszenia si\u0119 ubek\u00f3w by\u0142o zdarzenie, kt\u00f3rego by\u0142em bezpo\u015brednim \u015bwiadkiem. Pewnego dnia we W\u0142odawie, tu\u017c przy rynku, obok kiosku, szed\u0142 sobie ch\u0142opak, 16- mo\u017ce 18-letni. Trzyma\u0142 r\u0119ce w kieszeni. I szed\u0142 w jego stron\u0119 ubek w\u0142odawski. Nagle wyci\u0105gn\u0105\u0142 bro\u0144 i ch\u0142opaka zastrzeli\u0142. Zrobi\u0142o si\u0119 wielkie zbiegowisko, zacz\u0119li tego ubeka goni\u0107, a\u017c gdzie\u015b na ul. Pi\u0142sudskiego schowa\u0142 si\u0119 do bramy i tam dopiero ocalili go inni ubecy i milicja. To by\u0142y naprawd\u0119 mroczne czasy zniewolenia.<\/div>\n

\"\"<\/a>
Orygina\u0142 artyku\u0142u [kliknij w miniatur\u0119].<\/font><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Nowy Tydzie\u0144<\/a> (we W\u0142odawie), Nr 42(104), 20 X 2008 r.<\/p>\n

<\/font><\/p>\n