{"id":657,"date":"2008-11-17T07:54:09","date_gmt":"2008-11-17T06:54:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/11\/17\/8222lupaszko8221-mazurskie-tropy-czesc-3\/"},"modified":"2008-11-17T07:54:09","modified_gmt":"2008-11-17T06:54:09","slug":"8222lupaszko8221-mazurskie-tropy-czesc-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=657","title":{"rendered":"„\u0141upaszko” – mazurskie tropy – cz\u0119\u015b\u0107 3"},"content":{"rendered":"
Podczas kolejnego dnia marszu „Lufa” postanowi\u0142 urz\u0105dzi\u0107 zasadzk\u0119 na funkcjonariuszy UB.
"13 VI Telefonuj\u0119 na UB Ostr\u00f3da, \u017ce jest banda i staj\u0119 na zasadzce. Maj\u0105 stracha i nie przychodz\u0105. Spotkanie z P. Maj<\/span>[orem] w le\u015bnicz\u00f3wce Adlersbude <\/span>[Orlik]. Noc na kolonii Dluskien <\/span>[D\u0142u\u017cki]. 14 VI Z rana stajemy we wsi Adamsguth [Jadaminy]. Po po\u0142<\/span>[udniu] odmarsz na kol<\/span>[oni\u0119] Thomaszejnermile <\/span>[powinno by\u0107 Tomaschiner M\u00fchle, czyli Tomaszy\u0144ski M\u0142yn],
\ngdzie nocujemy. »Jastrz\u0105b« idzie na polowanie, za godzin\u0119 przynosi
\ndzika. 15 VI Rankiem idziemy na pust\u0105 koloni\u0119. \u0141apiemy szabrownika,
\nkt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 PPR-owcem »sypi\u0105cym« koleg\u00f3w. Id\u0119 na patrol. Wieczorem
\njemy kolacj\u0119 we wsi Makruty. Na kolonii, w kt\u00f3rej chcieli\u015bmy
\nkwaterowa\u0107, narobili takiego krzyku, \u017ce s\u0142ycha\u0107 by\u0142o w promieniu 5 km.
\n16 VI Spotkanie z »Zeusem« <\/span>[w] le\u015bn<\/span>[icz\u00f3wce] Kervey <\/span>[Kerrey, czyli Kieruj]. Jest »Sta\u015b« i »Orszak«. Do\u0142\u0105cza ju\u017c zdrowy »Sykstus«. Dostaj\u0119 nowe buty. W nocy robimy skok na p\u00f3\u0142noc pod Olsztyn, kol<\/span>[onia] Szenfelde <\/span>[najprawdopodobniej chodzi o Schoenfelde, czyli Unieszewo], gdy\u017c przypuszczamy, \u017ce jest ob\u0142awa."<\/span><\/font><\/p>\n

Po dw\u00f3ch tygodniach dzia\u0142ania 5. Wile\u0144skiej Brygady AK na Warmii i Mazurach resort bezpiecze\u0144stwa przeszed\u0142 do kontrofensywy. Funkcjonariusze UB otrz\u0105sn\u0119li si\u0119 z dotychczasowych pora\u017cek i zacz\u0119li rozpracowywa\u0107 oddzia\u0142 wile\u0144ski. Do spacyfikowania terenu przed referendum, zaplanowanym na 30 czerwca 1946 roku, komuni\u015bci rzucali coraz wi\u0119ksze si\u0142y. Zacz\u0119to organizowa\u0107 jedn\u0105 ob\u0142aw\u0119 po drugiej i cho\u0107 nie przynosi\u0142y one spodziewanych rezultat\u00f3w, zmusi\u0142y szwadrony Szendzielarza do powstrzymania dzia\u0142a\u0144. Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa powoli zmienia\u0142 taktyk\u0119. Zacz\u0119to tworzy\u0107 ma\u0142e, lotne grupy, upodabniaj\u0105c je do szwadron\u00f3w mjra „\u0141upaszki”. W terenie UBP zainstalowa\u0142o licznych konfident\u00f3w. Na podstawie ich informacji coraz szybciej odnajdowano miejsca postoju i koncentracji 5. Brygady. Do samych szwadron\u00f3w tak\u017ce zacz\u0119li przenika\u0107 konfidenci. Tylko do\u015bwiadczenie dow\u00f3dc\u00f3w, taktyka i dyscyplina w wile\u0144skich pododdzia\u0142ach powodowa\u0142a, \u017ce wychodzi\u0142y one obronn\u0105 r\u0119k\u0105 z licznych ob\u0142aw i zasadzek, zadaj\u0105c przy tym powa\u017cne straty.
\"\"<\/a>
Mapa okolic zimnej Wody i Omulewa. <\/font>Kliknij w miniatur\u0119 aby powi\u0119kszy\u0107.<\/font><\/p>\n

<\/span><\/font>KONTROFENSYWA UB<\/span><\/font><\/p>\n

W czerwcu 1946 roku powo\u0142any zosta\u0142 sztab wojew\u00f3dzki w Olsztynie do zwalczania szwadron\u00f3w „\u0141upaszki”. W dokumentach UBP znajduj\u0105cych si\u0119 w IPN, w Bia\u0142ymstoku czytamy:
"Powsta\u0142o 8 sta\u0142ych grup operacyjnych. Ka\u017cda grupa liczy\u0142a 60 ludzi (\u017co\u0142nierze WP, WBW, funkc. UB i MO). Mia\u0142y one do dyspozycji 3 samochody, motocykl, 3-4 CKM, bro\u0144 automatyczn\u0105 i karabiny. Utworzono tak\u017ce oddzia\u0142 specjalny rezerwowy w ilo\u015bci 150 ludzi, zakwaterowany w Olsztynku, dysponuj\u0105cy 7 samochodami i 3 motocyklami. W akcjach zbrojnych przeciwko bandzie wykorzystano nast\u0119puj\u0105ce si\u0142y i \u015brodki: funkcjonariuszy WUBP <\/span>[Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego], KW MO i jednostek terenowych w powiatach zagro\u017conych dzia\u0142alno\u015bci\u0105 bandy, batalion WBW, batalion 15. DP WP w Olsztynie, \u017co\u0142nierzy 41. pu\u0142ku, cz\u0142onk\u00f3w ORMO <\/span>[Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej] i SOK<\/span> [S\u0142u\u017cby Ochrony Kolei]."<\/span><\/font><\/p>\n

Z innego planu rozpracowania i likwidacji oddzia\u0142u „\u0141upaszki”, przygotowanego przez szefa Oddzia\u0142u Rozpoznawczo-\u015aledczego KBW p\u0142k. Litwina, mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b miano tego dokona\u0107:
"W tych powiatach (Olsztyn, Nidzica i Szczytno) mie\u0107 po trzech informator\u00f3w. Z przyje\u017cd\u017caj\u0105cych repatriant\u00f3w z Wile\u0144szczyzny zwerbowa\u0107 agenta i pos\u0142a\u0107 do bandy. Oficer\u00f3w zwiadu WBW wys\u0142a\u0107 na powiaty <\/span>[sic] celem werbowania i pracy z agentur\u0105 oraz informatorami <\/span>[…] O wszystkich posuni\u0119ciach i dzia\u0142alno\u015bci band zawiadamia\u0107 WBW i trzyma\u0107 \u015bcis\u0142\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z s\u0105siednimi WBW. Dla u\u0142atwienia dzia\u0142ania przeciwko bandom trzyma\u0107 operacyjne grupy w powiatach Niborg <\/span>[Nidzica], Olsztyn, Mor\u0105g. Wykorzysta\u0107 partyjne organizacje i cz\u0142onk\u00f3w poszczeg\u00f3lnych organizacji jako informator\u00f3w. Wykorzysta\u0107 wydzielone \u015brodki na op\u0142at\u0119 agentury."<\/span><\/font><\/p>\n

OB\u0141AWY<\/span><\/font><\/p>\n

Ob\u0142awy kombinowanych grup resortowo – milicyjno – wojskowych wychodzi\u0142y od po\u0142owy czerwca praktycznie codziennie w teren z zadaniem wytropienia szwadron\u00f3w „\u0141upaszki”. 13 czerwca ob\u0142awa ruszy\u0142a ze Szczytna na obszar gminy Lipowiec, 14 czerwca z Nidzicy w okolice Jedwabna, 17 czerwca z Olsztyna w kierunku wsi Butryny, a 18 i 26 czerwca oraz 1 lipca ponownie z Olsztyna na teren powiatu olszty\u0144skiego. W \u017cadn\u0105 z tych ob\u0142aw nie dostali si\u0119 partyzanci „\u0141upaszki”, poniewa\u017c opr\u00f3cz do\u015bwiadczenia partyzanckiego, wy\u015bmienitego dow\u00f3dcy i dobrej taktyki posiadali jeszcze jeden element przewagi nad przeciwnikiem – „wtyczki” w \u015bcis\u0142ym kierownictwie Wojew\u00f3dzkiego Korpusu Bezpiecze\u0144stwa. Mowa tu o wspominanych ju\u017c wcze\u015bniej majorze Michale Wawryku „Cichym” i ppor. Janie Romanowskim. „\u0141upaszko” spotyka\u0142 si\u0119 z nimi kilkakrotnie. Do jednego ze spotka\u0144 z „Cichym” dosz\u0142o 13 czerwca w le\u015bnicz\u00f3wce Pupki, potem 16 czerwca w le\u015bnicz\u00f3wce Kervey [Kerrey; Kieruj] i pod koniec tego miesi\u0105ca w koloniach miejscowo\u015bci Czarny Piec. Podczas tych rozm\u00f3w „Cichy” informowa\u0142 „\u0141upaszk\u0119” o zamierzonych ob\u0142awach, kierunkach i ich zasi\u0119gu. Ponadto dostarcza\u0142 partyzantom mapy i lekarstwa. Od 16 czerwca 3. i 4. szwadron dzia\u0142a\u0142y praktycznie razem. Major „\u0141upaszko” wyznaczy\u0142 im ten sam rejon dzia\u0142ania. Wiedzia\u0142 od „Cichego” o planowanych ob\u0142awach i ich trasach, dlatego te\u017c chcia\u0142 mie\u0107 oba pododdzia\u0142y blisko siebie, pod bezpo\u015brednimi rozkazami. 17 czerwca oba szwadrony znalaz\u0142y si\u0119 niedaleko Olsztyna. W okolicach maj\u0105tku G\u0105g\u0142awki 4. szwadron dokona\u0142 rekwizycji. Po otrzymaniu map Las\u00f3w Ramuckich oba szwadrony zapu\u015bci\u0142y si\u0119 daleko na wsch\u00f3d, by zatrzyma\u0107 si\u0119 nad jeziorem Serwent w le\u015bnicz\u00f3wce Graszk. Post\u00f3j trwa\u0142 dwa dni (21-22 czerwca).
"22 VI Z rana alarm. W naszym kierunku idzie wojsko. Siostra »Ewa«, mimo \u017ce si\u0119 my\u0142a, by\u0142a momentalnie gotowa. Wycofali\u015bmy si\u0119 bez strza\u0142u na le\u015bn<\/span>[icz\u00f3wk\u0119] Mandryny, gdzie spotykamy si\u0119 z P. Maj<\/span>[orem] i »Zeusem«. Noc we wsi \u0141ajsy. W nocy na nowe miejsce postoju 5. Brygady trafi\u0142 sier\u017cant Jan Samosiuk, oficer wywiadu KBW. Zosta\u0142 zlikwidowany."<\/span>

CZARNY PIEC – ZASADZKA<\/span><\/font><\/font><\/p>\n

Rankiem 23 czerwca partyzanci przemaszerowali w rejon miejscowo\u015bci Czarny Piec, gdzie te\u017c urz\u0105dzili zasadzk\u0119, w kt\u00f3r\u0105 wpad\u0142a grupa propagandowa wys\u0142ana w teren przed zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 referendum. Na czele grupy sta\u0142 agitator z Komitetu Powiatowego PPR w Nidzicy Wac\u0142aw Bralski, kt\u00f3rego ochrania\u0142a grupa 10 \u017co\u0142nierzy z 41 pp LWP. Agitator zosta\u0142 zlikwidowany, cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy wyrazi\u0142a ch\u0119\u0107 wst\u0105pienia do oddzia\u0142u „\u0141upaszki” i zostali przyj\u0119ci, pozosta\u0142ych zwolniono. Tego dnia szwadrony rozdzieli\u0142y si\u0119, 4. szwadron nocowa\u0142 w le\u015bnicz\u00f3wce Gr\u00f3bka. Nast\u0119pnego dnia „Lufa” przemaszerowa\u0142 przez wie\u015b Nata\u0107 Ma\u0142a, gdzie zaopatrzono si\u0119 w \u017cywno\u015b\u0107. Noc z 24 na 25 czerwca partyzanci 4. szwadronu, przy kt\u00f3rym pozostawa\u0142 „\u0141upaszko”, sp\u0119dzili w znanej ju\u017c sobie le\u015bnicz\u00f3wce Omulew, gdzie zostali przyj\u0119ci przez le\u015bniczego Zbigniewa Jarosi\u0144skiego.
"25 VI Rankiem marsz w kierunku na wsch\u00f3d. Przy zajmowaniu kwatery w Omulefmuehle <\/span>[Przysowa] spostrzegamy wojsko, kt\u00f3re po rozpoznaniu okazuje si\u0119 szwadr<\/span>[onem] »Zeusa«. Na kwater\u0119 wje\u017cd\u017ca dw\u00f3ch milicjant\u00f3w, rozbrajamy ich. »Zeus« odchodzi, my zostajemy na kwaterze. Wkr\u00f3tce na podw\u00f3rze wje\u017cd\u017ca cywil. Jak si\u0119 okazuje z jego dokument\u00f3w, jest szpiclem UB z Niborka <\/span>[Nidzicy], likw<\/span>[idacja]. Jednego z milicjant\u00f3w wysy\u0142amy po w\u00f3dk\u0119. Dra\u0144 bierze pieni\u0105dze i nie wraca."<\/span><\/font>
Milicjanci ci przybyli z posterunku MO w Wa\u0142ach. Byli to Zdzis\u0142aw G\u00f3ralski i Andrzej G\u0142\u0105b.
\"\"
Obelisk upami\u0119tniaj\u0105cy cz\u0142onka Komitetu Powiatowego PPR w Nidzicy Wac\u0142awa Bralskiego, znajduj\u0105cy si\u0119 na Kolonii D\u0142u\u017cek.<\/span><\/font><\/p>\n

26 czerwca pod wiecz\u00f3r szwadron „Lufy” znalaz\u0142 si\u0119 we wsi Rekownica (pow. Nidzica). Po drodze we wsi Kot dokona\u0142 likwidacji funkcjonariusza UBP z Nidzicy Zbigniewa Urlicha. W Rekownicy mia\u0142o miejsce ciekawe zdarzenie, obrazuj\u0105ce stosunki panuj\u0105ce w\u00f3wczas na Warmii i Mazurach. „Lufa” zapisa\u0142:
"Pytamy gospodarza o nazwisko, odpowiada po polsku, \u017ce jaki\u015b Tomczyk, czy co\u015b podobnego. Jaka pana narodowo\u015b\u0107 – Niemiec. Dlaczego Niemiec? – Przecie\u017c macie polskie nazwisko. Nie mo\u017ce da\u0107 stanowczej odpowiedzi, co\u015b kr\u0119ci. Dzieci m\u00f3wi\u0105 po niemiecku. Polacy, z kt\u00f3rymi si\u0119 dot\u0105d styka\u0142, to szabrownicy lub bandyci, kt\u00f3rzy go tylko rabowali, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce on jest Niemiec i na takie traktowanie zas\u0142uguje. S\u0105siedzi jego pojechali do Niemiec, on chyba te\u017c pojedzie (m\u00f3wi)."<\/span><\/font><\/p>\n

KURIER – WAC\u0141AW BEYNAR ps. „ORSZAK”<\/span><\/font><\/p>\n

\"\"
Mjr „\u0141upaszko” (z prawej) oraz wachm. Wac\u0142aw Beynar ps. „Orszak”. Wachm. „Orszak” \u017co\u0142nierz 5. Brygady Wile\u0144skiej od jesieni 1943. W latach 1945-48 kurier mjr. „\u0141upaszki”. Aresztowany przez UB 24 lipca 1948 w Gdyni, skazany na kar\u0119 \u015bmierci zamienion\u0105 p\u00f3\u017aniej na 15 lat wi\u0119zienia.<\/span><\/font><\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia 4. szwadron odmaszerowa\u0142 na wsch\u00f3d, gdzie 28 czerwca w spalonej le\u015bnicz\u00f3wce Ustan Szendzielarz spotka\u0142 si\u0119 ze swym kurierem Wac\u0142awem Beynarem „Orszakiem”. By\u0142 to cz\u0142owiek niezast\u0105piony, \u017co\u0142nierz do zada\u0144 specjalnych „\u0141upaszki”, kt\u00f3ry kilkakrotnie przedziera\u0142 si\u0119 na zach\u00f3d w celu nawi\u0105zania kontaktu z dow\u00f3dztwem Polskich Si\u0142 Zbrojnych. \u017byciorys „Orszaka” m\u00f3g\u0142by pos\u0142u\u017cy\u0107 za kanw\u0119 niejednego filmu sensacyjnego. Po tym wydarzeniu partyzanci zawr\u00f3cili, ponownie przeszli przez koloni\u0119 Rekownica i na noc zatrzymali si\u0119 na kolonii Malgaofen (Nied\u017awied\u017a) w powiecie Nidzica. <\/p>\n

O dw\u00f3ch kolejnych likwidacjach funkcjonariuszy UB nie wspomina w swoim dzienniku „Lufa”, wi\u0119c z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 dokona\u0142 ich szwadron „Zeusa”, kt\u00f3ry operowa\u0142 w okolicy Jedwabna. W dokumentach Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa czytamy:
27 VI zosta\u0142 napadni\u0119ty a nast\u0119pnie zamordowany w m-ci <\/span>[miejscowo\u015bci] Jedwabno pow. Nidzica przez band\u0119 AK »\u0141upaszki« funkcjonariusz z PUBP Nidzica Wysocki Marek s. Andrzeja ur. 15 VI 1924 r., cz\u0142<\/span>[onek] PPR."<\/span><\/font><\/p>\n

28 czerwca, we wsi D\u0119bowiec ten sam szwadron zlikwidowa\u0142 kolejnego funkcjonariusza UBP z Nidzicy Andrzeja Rzeczkowskiego. W ci\u0105gu trzech dni (26-28 czerwca) PUBP w Nidzicy straci\u0142 ju\u017c trzeciego funkcjonariusza. Pomimo podejmowanych licznych pr\u00f3b, komunistom nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 szwadron\u00f3w 5. Wile\u0144skiej Brygady AK, kt\u00f3re nadal znajdowa\u0142y si\u0119 praktycznie w tym samym miejscu (w ma\u0142ym czworoboku, kt\u00f3rego wierzcho\u0142ki stanowi\u0142y miejscowo\u015bci: Zimna Woda, Kot, Wa\u0142y, D\u0119bowiec.<\/p>\n

REFERENDUM 3 x TAK<\/span><\/font><\/p>\n

30 czerwca 1946 roku odby\u0142o si\u0119 w Polsce referendum, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o sfa\u0142szowane przez komunist\u00f3w. Dzie\u0144 wcze\u015bniej szwadron „Lufy” zakwaterowa\u0142, ju\u017c po raz kolejny, w le\u015bnicz\u00f3wce Omulew i przebywa\u0142 tam do 1 lipca. „\u0141upaszko” po wcze\u015bniejszych likwidacjach funkcjonariuszy UB postanowi\u0142 przeczeka\u0107 ten okres bez podejmowania jakichkolwiek dzia\u0142a\u0144. „Lufa” zapisa\u0142:
"29 VI \u015aniadanie we wsi Malgaofen <\/span>[Nied\u017awied\u017a]. Zamieszka\u0142e s\u0105 tylko trzy chaty. Dla so\u0142tysa przydzielono p\u00f3\u0142 worka (dos\u0142ownie) propagandowych ulotek przedwyborczych. Por. »Stefan« idzie na patrol po ja\u0142\u00f3wk\u0119 do Omalefmile <\/span>[powinno by\u0107 Omulefofen, czyli dzisiejsza miejscowo\u015b\u0107 Kot]. Post\u00f3j na le\u015bn<\/span>[icz\u00f3wce] Omulef. Przychodzi por. »Stefan«. »Moskito« bawi si\u0119 w rze\u017anika. 30 VI »Listek« zachwyca nas swoimi zdolno\u015bciami kulinarnymi. Gospodarz idzie na referendum. Przerabiamy tr\u00f3jk\u0105t b\u0142\u0119d\u00f3w. Nocujemy. P. Major w\u0119dkuje”."<\/span><\/font><\/p>\n

U Zbigniewa Jarosi\u0144skiego w le\u015bnicz\u00f3wce Omulew „\u0141upaszko” zarz\u0105dzi\u0142 – jak na warunki partyzanckie – bardzo d\u0142ugi post\u00f3j. Ja\u0142\u00f3wka, o kt\u00f3rej pisze w swoim dzienniku „Lufa”, zosta\u0142a zarekwirowana w\u00f3jtowi Kota, kt\u00f3ry mieszka\u0142 w D\u0119bowcu. Zostawiono mu pokwitowanie nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:
"Kwituj\u0119 odbi\u00f3r jednej krowy, kt\u00f3ra jest potrzebna do naszej kuchni na jutrzejsze \u015bwi\u0119to (wybory). Krowa widocznie przeczuwa\u0142a, \u017ce zbli\u017ca si\u0119 dzie\u0144 ostateczny w jej \u017cyciu, bo kiwa\u0142a zrezygnowana g\u0142ow\u0105 3 x tak.<\/span><\/font>"<\/span><\/font>
Jak wida\u0107, humory dopisywa\u0142y podkomendnym „\u0141upaszki”…<\/p>\n

„\u0141upaszko” – mazurskie tropy – cz\u0119\u015b\u0107 4><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/font><\/div>\n