{"id":656,"date":"2008-11-17T07:54:28","date_gmt":"2008-11-17T06:54:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/11\/17\/8222lupaszko8221-mazurskie-tropy-czesc-2\/"},"modified":"2008-11-17T07:54:28","modified_gmt":"2008-11-17T06:54:28","slug":"8222lupaszko8221-mazurskie-tropy-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=656","title":{"rendered":"„\u0141upaszko” – mazurskie tropy – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"
NIER\u00d3WNA WALKA<\/span><\/font><\/p>\n

\"\"
Petycja o u\u0142askawienie le\u015bniczego Zbigniewa Jarosi\u0144skiego z dnia 25 czerwca 1947 roku, skierowana do Bieruta przez mieszka\u0144c\u00f3w \u00f3wczesnej gminy Kot.<\/span><\/font>
Kliknij aby powi\u0119kszy\u0107:<\/span> strona 1><\/a> , strona 2><\/a><\/font><\/p>\n

W 1946 roku na terenie Mazur rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nier\u00f3wna walka. Po jednej stronie stan\u0119\u0142a Armia Czerwona, NKWD i ich polscy poplecznicy, po drugiej stronie zgrupowanie mjr. „\u0141upaszki”. \u017beby zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 przygniataj\u0105c\u0105 dysproporcj\u0119 si\u0142, szwadrony 5. Wile\u0144skiej Brygady AK musia\u0142y przemieszcza\u0107 si\u0119 szybko, ci\u0105gle zmienia\u0107 miejsce postoju, atakowa\u0107 znienacka i odskakiwa\u0107 w le\u015bne mateczniki. Najistotniejsza jednak by\u0142a pomoc udzielana partyzantom przez zaufanych ludzi w terenie. Takich os\u00f3b by\u0142o niewiele, trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce by\u0142y to dawne Prusy Wschodnie. Nie istnia\u0142a siatka akowska, a miejscowi Mazurzy podchodzili nieufnie do os\u00f3b nap\u0142ywowych, jednak „\u0141upaszko” radzi\u0142 sobie i w tych warunkach.<\/span><\/font><\/p>\n

ZBIGNIEW JAROSI\u0143SKI ps. „PUSZCZYK”<\/span><\/font><\/p>\n

Jednym z takich zaufanych ludzi „\u0141upaszki” by\u0142 le\u015bniczy z Omulewa Zbigniew Jarosi\u0144ski. Po przybyciu na Warmi\u0119 i Mazury w 1946 r., jeszcze w maju, patrol dowodzony przez „\u0141upaszk\u0119” nawi\u0105za\u0142 z nim kontakt. Le\u015bniczy \u00f3w wyrazi\u0142 ch\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z wile\u0144skimi partyzantami. W nast\u0119pnych miesi\u0105cach kilkakrotnie major Szendzielarz korzysta\u0142 z jego go\u015bcinno\u015bci w le\u015bnicz\u00f3wce Omulew. <\/p>\n

Zbigniew Jarosi\u0144ski „Puszczyk” (ur. 15.05.1922), by\u0142 ppor. AK, absolwentem Kursu Podchor\u0105\u017cych Obwodu AK – „Opocznik” – Ostr\u00f3w Mazowiecka. Walczy\u0142 w oddziale partyzanckim w Puszczy Bia\u0142ej. W akcji „Burza” – \u017co\u0142nierz III Batalionu 13. Pu\u0142ku Piechoty AK. Za zas\u0142ugi bojowe odznaczony Krzy\u017cem Walecznych, Krzy\u017cem Armii Krajowej. Przyby\u0142 na tzw. ziemie odzyskane w listopadzie 1945 roku z powiatu Ostr\u00f3w Mazowiecka. Dyrekcja Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Olsztynie skierowa\u0142a go do nadle\u015bnictwa Zimna Woda. Przez pewien czas mieszka\u0142 w miejscowo\u015bci Kot, a nast\u0119pnie w maju tego\u017c roku, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do le\u015bnicz\u00f3wki Omulew. W styczniu 1947 roku bezpieka otrzyma\u0142a informacje o wsp\u00f3\u0142pracy le\u015bniczego Zbigniewa Jarosi\u0144skiego z „\u0141upaszk\u0105”. Jeszcze w tym samym miesi\u0105cu zosta\u0142 aresztowany. Za pomoc udzielon\u0105 partyzantom „\u0141upaszki” oraz za przechowywanie ich broni 14 kwietnia 1947 roku Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Olsztynie skaza\u0142 Zbigniewa Jarosi\u0144skiego na 15 lat wi\u0119zienia. Boles\u0142aw Bierut nie skorzysta\u0142 z prawa \u0142aski, pomimo i\u017c jedn\u0105 z pr\u00f3\u015bb o u\u0142askawienie napisali mieszka\u0144cy gminy Kot. Skazany wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107 w 1953 roku, po \u015bmierci Stalina. Komuni\u015bci wspania\u0142omy\u015blnie w drodze amnestii skr\u00f3cili mu czas odbywania kary. Szcz\u0119\u015bliwie do\u017cy\u0142 chwili, w kt\u00f3rej Polska sta\u0142a si\u0119 krajem wolnym i mo\u017cliwe by\u0142o odwo\u0142anie si\u0119 od wyroku. W 1991 roku S\u0105d Wojskowy w Olsztynie uniewa\u017cni\u0142 wyrok wydany w 1947 roku. Zbigniew Jarosi\u0144ski zmar\u0142 19 kwietnia 1995 r. w Biskupcu Reszelskim. Pochowany zosta\u0142 w rodzinnej wsi Por\u0119ba, ko\u0142o Ostrowi Mazowieckiej.<\/p>\n

MJR MICHA\u0141 WAWRYK I PPOR. JAN ROMANOWSKI<\/span><\/font><\/p>\n

W pierwszych latach tak zwanego utrwalania w\u0142adzy ludowej (1945-1948) komunistom brakowa\u0142o ideowych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, ludzi gotowych obj\u0105\u0107 wolne stanowiska w r\u00f3\u017cnych resortach, szczeg\u00f3lnie na ziemiach odzyskanych. Dlatego te\u017c du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 milicjant\u00f3w, le\u015bniczych, gajowych, zwyk\u0142ych \u017co\u0142nierzy LWP, a nawet funkcjonariuszy UB mia\u0142a rodow\u00f3d akowski. Sytuacja taka bardzo u\u0142atwia\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 szwadronom „\u0141upaszki”. Ludzie ci, zamiast walczy\u0107 z partyzantami, niejednokrotnie im pomagali. Na terenie Warmii i Mazur znalaz\u0142o si\u0119 tak\u017ce wielu przesiedle\u0144c\u00f3w z Wile\u0144szczyzny, oni te\u017c sprzyjali prowadzonej przez Zygmunta Szendzielarza walce. <\/p>\n

Najcenniejszymi wsp\u00f3\u0142pracownikami „\u0141upaszki” na Warmii i Mazurach byli mjr Micha\u0142 Wawryk „Cichy” i ppor. Jan Romanowski. Ich wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 polega\u0142a na tym, i\u017c byli oficerami re\u017cimowego systemu komunistycznego. „Cichy” pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dyrektora naukowego pu\u0142ku szkolnego KBW w Szczytnie, natomiast Romanowski by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 kompanii szkolnej Wojsk Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego (WBW). Jak pokaza\u0142a historia, informacje przekazywane przez tych dw\u00f3ch ludzi okaza\u0142y si\u0119 bezcenne dla dzia\u0142alno\u015bci szwadron\u00f3w „\u0141upaszki” na Warmii i Mazurach. Niestety, podobnie jak to mia\u0142o miejsce w przypadku Zbigniewa Jarosi\u0144skiego, zostali oni zdemaskowani i wszelki \u015blad po nich zagin\u0105\u0142.<\/p>\n

LE\u015aNICZ\u00d3WKA OMULEW<\/span><\/font><\/p>\n

Le\u015bnicz\u00f3wka Omulew ju\u017c nie istnieje, ale ca\u0142a historia zwi\u0105zana z jej losami wydaje si\u0119 paradoksalna. Po tzw. okresie utrwalania w\u0142adzy ludowej, w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, w tym miejscu wybudowano o\u015brodek rz\u0105dowy dla prominent\u00f3w komunistycznych. Obecnie wykorzystywany jest przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Bardzo ch\u0119tnie do dnia dzisiejszego przyje\u017cd\u017ca tu gen. Wojciech Jaruzelski. Tak wi\u0119c miejsce, w kt\u00f3rym w 1946 r. ukrywa\u0142 si\u0119 przed ob\u0142awami „\u0141upaszko” i jego szwadrony, kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej sta\u0142o si\u0119 miejscem wypoczynku w\u0142adz komunistycznych. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce w roku 2007 zosta\u0142o ono ponownie „odbite” przez \u017co\u0142nierzy „\u0141upaszki”, jednak jak pokazuje najnowsza historia nie na d\u0142ugo. <\/p>\n

<\/span><\/span><\/font>W raportach UBP, KBW i MO akcje bojowe oddzia\u0142u „\u0141upaszki” by\u0142y przedstawiane w krzywym zwierciadle. Partyzantom przypisywano bestialstwo, pastwienie si\u0119 nad wzi\u0119tymi do niewoli i dobijanie rannych. Mo\u017cna o tym przeczyta\u0107 w wielu pracach dotycz\u0105cych okresu „utrwalania w\u0142adzy ludowej” – co nie dziwi. Jednak nawet po 1989 roku pojawiaj\u0105 si\u0119 publikacje z podobnymi sensacjami. Wed\u0142ug partyjnych historyk\u00f3w, akcje szwadron\u00f3w „\u0141upaszki” przebiega\u0142y w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: rozbrojenie posterunku MO lub UBP, pobicie funkcjonariuszy, co odwa\u017cniejszym funkcjonariuszom dawkowano wymy\u015blniejsze tortury, rozstrzelanie funkcjonariuszy UBP, nierzadko te\u017c MO, najlepiej na oczach mieszka\u0144c\u00f3w danej wsi. Na koniec sanitariuszki oddzia\u0142\u00f3w wile\u0144skich dobija\u0142y strza\u0142em w g\u0142ow\u0119 \u017cyj\u0105cych jeszcze komunist\u00f3w.
\"\"
Ppor. Zdzis\u0142aw Badocha „\u017belazny” (z lewej), dow\u00f3dca 5. szwadronu 5. Brygady Wile\u0144skiej AK, poleg\u0142 w walce z UB 28 czerwca 1946 roku; ppor. Henryk Wieliczko „Lufa”, dow\u00f3dca 4. szwadronu 5. Brygady Wile\u0144skiej AK. Aresztowany przez UB w czerwcu 1948 roku, skazany na kar\u0119 \u015bmierci, rozstrzelany w marcu 1949 roku na zamku w Lublinie.<\/span><\/font><\/p>\n

PROPAGANDA I RZECZYWISTO\u015a\u0106<\/span><\/font><\/p>\n

Takiemu traktowaniu pokonanych przez „\u0141upaszk\u0119” i jego \u017co\u0142nierzy przeczy wi\u0119kszo\u015b\u0107 raport\u00f3w s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa i milicji. Zachowa\u0142o si\u0119 przynajmniej kilkadziesi\u0105t meldunk\u00f3w funkcjonariuszy MO czy te\u017c U
\nBP (w zasobach IPN), z kt\u00f3rych wy\u0142ania si\u0119 inny obraz. Partyzanci „\u0141upaszki” nigdy nie pastwili si\u0119 nad komunistami. Wyroki \u015bmierci na funkcjonariuszach UBP i konfidentach wykonywano z dala od siedzib ludzkich, wyprowadzaj\u0105c skazanych najcz\u0119\u015bciej do lasu. Za mniejsze przewinienia cz\u0142onkowie szwadron\u00f3w 5. Brygady karali biciem wyciorami. Sami dow\u00f3dcy Wojsk Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego Okr\u0119gu Mazurskiego stwierdzaj\u0105:
"<\/font>Rabunki i napady dokonywane przez band\u0119 mjra »\u0141upaszki« mia\u0142y charakter czysto polityczny, jak zabieranie umundurowania przez band\u0119 by\u0142o p\u0142acone, zabieranie broni z MO, by\u0142y wypadki, \u017ce w zamian pozostawiano star\u0105 bro\u0144 (…). Przy rozbrajaniu posterunk\u00f3w MO odbierano bro\u0144 i przy odej\u015bciu oddawano bro\u0144 z powrotem milicjantom.<\/span><\/font>"<\/span><\/font><\/p>\n

W raporcie ekspozytury wywiadu Obszaru Centralnego WiN kryptonim „Stocznia” z 1 lipca 1946 roku mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119, i\u017c:
"Na Mazurach istnieje silna grupa OL <\/span>[Oddzia\u0142u Le\u015bnego] pod dow\u00f3dztwem mjra. »\u0141upaszki«. <\/span>(…) Zasi\u0119giem swym i wp\u0142ywami obejmuje »\u0141upaszko« tereny od Brze\u015bcia n\/Bugiem, a\u017c po Chojnice na Pomorzu. Z WP utrzymuje podobno dobre stosunki, przy czym zar\u00f3wno wojsko, jak i ludno\u015b\u0107 darz\u0105 sympati\u0105 tak samego majora, jak i jego oddzia\u0142y, kt\u00f3re zachowuj\u0105 si\u0119 z \u017co\u0142niersk\u0105 karno\u015bci\u0105."<\/span>
<\/font>
CZERWCOWE KONCENTRACJE<\/span>
<\/font>
Kolejna koncentracja 5. Wile\u0144skiej Brygady AK odby\u0142a si\u0119 na raty, ju\u017c w by\u0142ych Prusach Wschodnich, 1-2 czerwca w maj\u0105tku Jod\u0142\u00f3wka (Tanfelde) i 4-6 czerwca w le\u015bnicz\u00f3wce Ko\u0144czewo (Kunzendrof). W Jod\u0142\u00f3wce mjr „\u0141upaszko” utworzy\u0142 nowy, 3. szwadron. Dow\u00f3dztwo nad nim obj\u0105\u0142 Leon Smole\u0144ski „Zeus”. W jego sk\u0142ad weszli nowo przybyli do brygady ludzie, kilku partyzant\u00f3w odda\u0142 „Zeusowi” tak\u017ce „Lufa”. W dzienniku prowadzonym przez dow\u00f3dc\u0119 4. szwadronu 5. Brygady Wile\u0144skiej AK „Luf\u0119” s\u0105 informacje o przebiegu ze\u015brodkowania:
"1 VI Spotkanie P. Maj<\/span>[ora]. Dostajemy mapy Prus. »Sta\u015b« i »Szpagat« dostarczaj\u0105 bro\u0144 z patrolu. »Zeus« dostaje ludzi. Odchodzi ode mnie i formuje szwadron. (…) 4 VI M[<\/span>iejsce] p<\/span>[ostoju] opuszczona le\u015bnicz\u00f3wka. Neum\u00fchle <\/span>[Nowy M\u0142yn]. Spotkanie si\u0119 z P. Majorem, siostr\u0105 »Ew\u0105« i por. »Stefanem«. Przychodzi szwadron »\u017belaznego«. Wygl\u0105da wspaniale, w angielskich mundurach, uzbrojeni po z\u0119by. »Jastrz\u0105b« jedzie po prowiant. Do\u0142\u0105cza st. strz. »Ford«. Wieczorem z racji spotkania og\u00f3lna »biba«. Post\u00f3j trwa."<\/span><\/font>
\u00a0
Tak natomiast moment koncentracji zapami\u0119ta\u0142 Olgierd Christa „Leszek”, \u017co\u0142nierz 5. szwadronu:
"Zastali\u015bmy sformowany nowy szwadron Leona Smole\u0144skiego »Zeusa«. <\/span>(…) Rano w dniu nast\u0119pnym przed frontem odczytano rozkaz informuj\u0105cy, i\u017c na stanowisko podporucznika zosta\u0142 mianowany »Zeus«. <\/span>(…) Major by\u0142 jak zawsze pogodny, w dobrym humorze. Emanowa\u0142 wiar\u0105 w lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Wyra\u017ca\u0142 nadziej\u0119, i\u017c los wynagrodzi nam lata samozaparcia, koczowniczego \u017cycia, trud\u00f3w walki. Nie nadu\u017cywa\u0142 termin\u00f3w patetycznych. M\u00f3wi\u0142 j\u0119zykiem trafiaj\u0105cym do nas nawet w\u00f3wczas, gdy wyra\u017ca\u0142 mocnym s\u0142owem dezaprobat\u0119. Nie szafowa\u0142 obietnicami bez pokrycia, nie mami\u0142 przysz\u0142ymi promocjami, broni\u0142 tezy apolityczno\u015bci wojska. Ten cz\u0142owiek z rogat\u0105 dusz\u0105 czyni\u0142 na nas wielkie wra\u017cenie."<\/span><\/font>
Tak wi\u0119c w czerwcu 1946 roku na terenie Mazur operowa\u0142y ju\u017c trzy szwadrony, 3. pod dow\u00f3dztwem „Zeusa”, 4. pod dow\u00f3dztwem „Lufy” i 5. kierowany przez „\u017belaznego”.<\/p>\n

DZIENNIK „LUFY”<\/span><\/font><\/p>\n

Po koncentracjach z pocz\u0105tku czerwca 5. Wile\u0144ska Brygada AK przyst\u0105pi\u0142a do dalszej dzia\u0142alno\u015bci. Szwadron „\u017belaznego” na rozkaz „\u0141upaszki” w po\u0142owie czerwca, nie wykazuj\u0105c zbytniej inicjatywy bojowej, powr\u00f3ci\u0142 na lewy brzeg Wis\u0142y i przeszed\u0142 do Bor\u00f3w Tucholskich. W by\u0142ych Prusach Wschodnich pozosta\u0142y dwa szwadrony: szwadron „Zeusa” operowa\u0142 na pograniczu Warmii i Powi\u015bla, szwadron „Lufy”, przy kt\u00f3rym pozostawa\u0142 „\u0141upaszko”, dzia\u0142a\u0142 na Mazurach, w ich zachodniej cz\u0119\u015bci. Z zachowanego dziennika dzia\u0142a\u0144 4. szwadronu 5. Brygady mo\u017cemy odtworzy\u0107 dalszy szlak bojowy tego pododdzia\u0142u, a tak\u017ce dowiedzie\u0107 si\u0119, jak wygl\u0105da\u0142o \u017cycie partyzanckie. 7 czerwca szwadron „Lufy” wymaszerowa\u0142 z kolonii Szkit\u0142awki (pow. Mor\u0105g) i dokona\u0142 rekwizycji we wsi Wielowie\u015b (pow. Mor\u0105g), wieczorem znalaz\u0142 si\u0119 w maj\u0105tku Ja\u015bkowo (pow. Mor\u0105g), gdzie przenocowano.
"8 VI Rankiem marsz. Major szkoli nas w urz\u0105dzaniu zasadzek. Po po\u0142udniu rozbrajamy posterunek milicji w Mi\u0142om\u0142ynie. 9 VI Zielone \u015awi\u0119ta sp\u0119dzamy na pla\u017cy nad wielkim kana\u0142em. Zatrzymujemy tam pi\u0119kny statek, kt\u00f3ry jedzie z Ostr\u00f3dy pod Elbl\u0105g. Dowiadujemy si\u0119, \u017ce ma nim wraca\u0107 Bierut. »W\u015bciekamy si\u0119«, \u017ce zatrzymali\u015bmy go teraz, a nie w powrotnej drodze."<\/span><\/font><\/p>\n

10 czerwca 4. szwadron nocowa\u0142 w Niklawie. Nast\u0119pnie 11 czerwca przemie\u015bci\u0142 si\u0119 do wsi Tarda (nad jeziorem Bart\u0105\u017cek), gdzie „\u0141upaszko” spotka\u0142 si\u0119 z wys\u0142annikami „Wiktora”, dow\u00f3dcy 6. Wile\u0144skiej Brygady AK. Tego dnia \u017co\u0142nierze szwadronu nocowali w le\u015bnicz\u00f3wce Jeleni K\u0105t. Rankiem 12 czerwca przemie\u015bcili si\u0119 do wsi D\u0105g (pow. Ostr\u00f3da), gdzie rozbroili milicjanta z \u0141ukty. Tym razem nocleg wypad\u0142 w le\u015bnicz\u00f3wce Pupki (pow. Ostr\u00f3da). <\/p>\n

„\u0141upaszko” – mazurskie tropy – cz\u0119\u015b\u0107 3><\/span><\/a>

\nStrona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/font><\/div>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"