{"id":652,"date":"2008-12-07T23:47:18","date_gmt":"2008-12-07T22:47:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/12\/07\/scena-faktu-mord-zalozycielski\/"},"modified":"2008-12-07T23:47:18","modified_gmt":"2008-12-07T22:47:18","slug":"scena-faktu-mord-zalozycielski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=652","title":{"rendered":"Scena Faktu: "Mord za\u0142o\u017cycielski""},"content":{"rendered":"
"Mord za\u0142o\u017cycielski" – rzecz o powstaniu PPR – 8 grudnia 2008 r. o godz. 20:20 w TVP 1.<\/span><\/font>
\"\"
27 grudnia 1941 roku w Generalnej Guberni wyl\u0105dowa\u0142a wys\u0142ana z ZSRR grupa dzia\u0142aczy komunistycznych, kt\u00f3rzy w styczniu 1942 roku za\u0142o\u017cyli Polsk\u0105 Parti\u0119 Robotnicz\u0105. Na jej czele jako pierwszy sekretarz stan\u0105\u0142 Marceli "Stary" Nowotko, kt\u00f3ry zosta\u0142 zastrzelony 28 listopada 1942 roku w Warszawie. \u015amier\u0107 Nowotki wywo\u0142uje ferment w\u015br\u00f3d jego najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w i rywalizacj\u0119 o w\u0142adz\u0119 w PPR. Uczestnikami tej rozgrywki s\u0105 dawni podw\u0142adni Nowotki: W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka, Ma\u0142gorzata Fornalska, Pinkus Finder, Marian Spychalski i Boles\u0142aw Mo\u0142ojec.<\/p>\n

Re\u017c. Jacek Raginis
Wyk.: Micha\u0142 Anio\u0142 (Marceli "Stary" Nowotko), Andrzej Konopka (Pinkus "Pawe\u0142" Finder), Maria Ciunelis (Ma\u0142gorzata "Jasia" Fornalska), Mariusz Bonaszewski (Boles\u0142aw "D\u0142ugi" Mo\u0142ojec), Wojciech Zieli\u0144ski (Zygmunt "Anton" Mo\u0142ojec), Andrzej Mastalerz (Franciszek "Franek" J\u00f3\u017awiak), Andrzej Czernik (W\u0142adys\u0142aw "Wies\u0142aw" Gomu\u0142ka).<\/font><\/p>\n

PRL-owskie media przedstawia\u0142y chlubne dzieje Polskiej Partii Robotniczej i Gwardii Ludowej. Przemilczaj\u0105c przy okazji, jeden z najciekawszych epizod\u00f3w tej historii – bratob\u00f3jcze mordy w kierownictwie PPR. A przecie\u017c dw\u00f3ch pierwszych sekretarzy tej partii zgin\u0119\u0142o w ci\u0105gu zaledwie dw\u00f3ch miesi\u0119cy, na prze\u0142omie 1942\/1943 roku. Temat tabu, w historiografii komunistycznego ruchu robotniczego, przybli\u017cy inscenizacja Sceny Faktu, emisja w najbli\u017cszy poniedzia\u0142ek, 8 grudnia br. o godz. 20.20 w TVP 1.<\/p>\n

Spektakl Sceny Faktu pt. „Mord Za\u0142o\u017cycielski” Macieja Pisuka i Jacka Raginisa – jest ciekaw\u0105 pr\u00f3b\u0105 rekonstrukcji powstania na terenie okupowanej Polski – Polskiej Partii Robotniczej. Rzecz rozpoczyna si\u0119 w ko\u0144cu grudnia 1941 roku, kiedy to grupa skoczk\u00f3w przeszkolonych w Moskwie, l\u0105duje w Polce na rozkaz Kominternu. Zgodnie z zaprogramowanymi wytycznymi Stalina, zak\u0142adaj\u0105 oni PPR, a jej pierwszym przyw\u00f3dc\u0105 zostaje Marceli Nowotko (w\u0142a\u015bciwie Nowotka), kt\u00f3ry ginie w niewyja\u015bnionych do ko\u0144ca okoliczno\u015bciach – 28 listopada 1942 roku. \u015amier\u0107 Nowotki wywo\u0142uje roz\u0142am w\u015br\u00f3d jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, wzajemne podejrzenia i chorobliw\u0105 rywalizacj\u0119 o w\u0142adz\u0119. W \u015bcieraniu si\u0119 frakcyjnych si\u0142 uczestnicz\u0105: W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka, Ma\u0142gorzata Fornalska, Pawe\u0142 Finder, Marian Spychalski, Franciszek J\u00f3\u017awiak i Boles\u0142aw Mo\u0142ojec. Zab\u00f3jc\u0105 mo\u017ce
by\u0107 ka\u017cdy z nich, relacje \u015bwiadk\u00f3w zdarzenia s\u0105 sprzeczne. Tymczasem podejrzenie o zorganizowanie zamachu (a mo\u017ce to tylko pr\u00f3ba usuni\u0119cia gro\u017anych konkurent\u00f3w?), pada na dow\u00f3dc\u0119 Gwardii Ludowej Boles\u0142awa Mo\u0142ojca i jego brata Zygmunta. „Mord za\u0142o\u017cycielski” to thriller w\u0142adzy, gdzie rozgrywki partyjnych lider\u00f3w ko\u0144cz\u0105 si\u0119 brutaln\u0105 fizyczn\u0105 eliminacj\u0105. No, bo jak nie my ich, to oni nas zlikwiduj\u0105 <\/span>– t\u0142umaczy swoiste podej\u015bcie do dialektyki, „polska” komunistka Ma\u0142gorzata Fornalska.<\/p>\n

Przy okazji, warto si\u0119 przyjrze\u0107 \u017cyciorysom przyw\u00f3dc\u00f3w tzw. „polskiego ruchu\u00a0 robotniczego”, przez lata lansowanym na bohater\u00f3w narodowych, walcz\u0105cych o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski. Dzisiaj, kiedy ju\u017c mo\u017cemy o tym swobodnie m\u00f3wi\u0107, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce byli oni szczeg\u00f3lnie perfidnymi zdrajcami, na us\u0142ugach Stalina. G\u0142\u00f3wni bohaterowie poniedzia\u0142kowej inscenizacji Sceny Faktu, to dzia\u0142acze komunistyczni, opowiadaj\u0105cy si\u0119 przeciwko niepodleg\u0142o\u015bci Polski w czasach zabor\u00f3w, w okresie mi\u0119dzywojennym d\u0105\u017c\u0105cy m.in. do dezintegracji terytorialnej pa\u0144stwa polskiego na rzecz Niemiec i Rosji Sowieckiej, a w czasie okupacji niemieckiej, wydaj\u0105cy w r\u0119ce gestapo polskich bohater\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia. To przecie\u017c nie kto inny, tylko Marceli Nowotko, przy pomocy szefa sztabu GL Franciszka J\u00f3\u017awiaka, stworzy\u0142 w Gwardii Ludowej specjaln\u0105 „kom\u00f3rk\u0119 dezinformacyjn\u0105” zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119\u00a0 \u015bledzeniem, zdobywaniem pseudonim\u00f3w, nazwisk i adres\u00f3w przedstawicieli podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego w tym Armii Krajowej. Informacje te przekazywano nast\u0119pnie do Gestapo poczt\u0105 lub za po\u015brednictwem umieszczonych w Gestapo agent\u00f3w sowieckiego wywiadu. Celem tych dzia\u0142a\u0144 by\u0142o rozbicie i zlikwidowanie podziemnych struktur pa\u0144stwa podziemnego. Wszystko po to, aby przygotowa\u0107 grunt dla powojennej sytuacji politycznej, w kt\u00f3rej Polska mia\u0142a sta\u0107 si\u0119 jedn\u0105 z republik sowieckich.<\/p>\n

Poniedzia\u0142kowa inscenizacja Sceny Faktu to spektakl wprawdzie fabularny, ale ca\u0142kowicie oparty na \u017ar\u00f3d\u0142ach dokumentalnych, pochodz\u0105cych g\u0142\u00f3wnie z archiwum Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, z konsultacj\u0105 historyczn\u0105 dr Piotra Gontarczyka. Przypomnijmy, \u017ce Scena Faktu pojawi\u0142a si\u0119 w Teatrze Telewizji na pocz\u0105tku lat 60. i by\u0142a w nim stale obecna do pocz\u0105tku lat 90. Po kilkunastu latach przerwy, pierwszy na realizacj\u0119 tego rodzaju przedstawienia zdecydowa\u0142 si\u0119 Ryszard Bugajski, scenarzysta i re\u017cyser „\u015amierci rotmistrza Pileckiego”, opowie\u015bci o wielce zas\u0142u\u017conym patriocie, oskar\u017conym po wojnie o dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywiadowcz\u0105 na rzecz rz\u0105du polskiego na uchod\u017astwie, aresztowanym i skazanym na \u015bmier\u0107. Premierowa emisja zgromadzi\u0142a bardzo du\u017c\u0105 widowni\u0119, kt\u00f3ra z ogromnym zainteresowanie przyj\u0119\u0142a powr\u00f3t na anten\u0119 tego typu inscenizacji.<\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej: R\u0119ce pe\u0142ne krwi><\/a><\/p>\n

Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/font><\/a><\/div>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"