{"id":648,"date":"2008-12-16T21:56:35","date_gmt":"2008-12-16T20:56:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/12\/16\/zygmunt-olechnowicz-ps-zygma-czesc-2\/"},"modified":"2019-08-20T10:18:46","modified_gmt":"2019-08-20T08:18:46","slug":"zygmunt-olechnowicz-ps-zygma-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=648","title":{"rendered":"Zygmunt Olechnowicz ps. "Zygma" – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"
Trzecia Okupacja<\/span>

\nCi jednak oficerowie AK, kt\u00f3rzy unikn\u0119li aresztowani w Wilnie i w jego okolicach podejmuj\u0105 decyzj\u0119, by wraca\u0107 na swoje \u201estare partyzanckie meliny\u201d. W powszechnym chaosie, tropieni przez Sowiet\u00f3w \u017co\u0142nierze kresowi podejmuj\u0105 r\u00f3\u017cnorakie decyzje. Jedni decyduj\u0105 si\u0119 przedziera\u0107 si\u0119 do Polski centralnej, by tam kontynuowa\u0107 walk\u0119, s\u0105dz\u0105c \u017ce d\u0142ugo nie uda im utrzyma\u0107 si\u0119 na Wile\u0144szczy\u017anie. Inni postanawiaj\u0105 przeczeka\u0107 i\u00a0 rozchodz\u0105 si\u0119 do dom\u00f3w. Komendant \u201eRagner\u201d decyduje si\u0119 wraca\u0107 nad Niemen i tam broni\u0107, tak mu oddanej wcze\u015bniej, miejscowej ludno\u015bci przed spodziewan\u0105 zemst\u0105 czerwonych. Rozpoczyna si\u0119 trzecia okupacja. Pluton \u201eCze\u015bka\u201d przebija si\u0119\u00a0 na po\u0142udnie i dociera do swoich dawnych kwater. Niestety Zygmuntowi si\u0119 to nie udaje. Od\u0142\u0105czywszy si\u0119 od grupy, wpada w r\u0119ce Sowiet\u00f3w.
\n
\nZygmunt Olechnowicz „Zygma”, „Grom”, adiutant ppor. Anatola Radziwonika „Olecha”, 1948 r.<\/span><\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo, wraz z setkami innych, pojmanych w Puszczy Rudnickiej Akowc\u00f3w, przetrzymywany jest w napr\u0119dce stworzonym przez bolszewik\u00f3w obozie, mieszcz\u0105cym si\u0119 w ruinach zamku w Miednikach Kr\u00f3lewskich ko\u0142o Wilna. Stamt\u0105d zostaje wys\u0142any do Ka\u0142ugi. Historia si\u0119 powtarza. I z tego transportu udaje mu si\u0119 uciec. Po kilkumiesi\u0119cznym przedzieraniu si\u0119 przez Rosj\u0119, pieszo, lasami, korzystaj\u0105c z dobrego serca ch\u0142opa rosyjskiego i bia\u0142oruskiego, dociera na Nowogr\u00f3dczyzn\u0119.
\nW tym czasie na Kresach szaleje czerwony terror, im bardziej si\u0119 nasila tym mocniej wzmaga si\u0119 op\u00f3r. Rozbite formacje i poleg\u0142ych oficer\u00f3w zast\u0119puj\u0105 nowi. W dniu 3 grudnia 1944 roku, ob\u0142awa wojsk wewn\u0119trznych NKWD rozbija pod wiosk\u0105 Nieciecz\u0105 oddzia\u0142 ppor. \u201eRagnera\u201d, w\u00f3wczas dow\u00f3dcy Zgrupowania „Po\u0142udnie” Okr\u0119gu AK. Pad\u0142 Komendant, poleg\u0142 jego brat Leon ps. \u201eDrzewica\u201d i co najmniej 4 podkomendnych.\u00a0 \u015amiertelnie ranny zostaje plutonowy \u201eOjciec\u201d . Gin\u0105 kolejni oficerowie pododdzia\u0142\u00f3w Zgrupowania \u201ePo\u0142udnie\u201d: \u201ePion\u201d, \u201ePazurkiewicz\u201d, \u201eKuna\u201d. Dla niekt\u00f3rych \u015bmier\u0107 przychodzi w boju, inni jak \u201ePazurkiewicz\u201d umieraj\u0105 w publicznych egzekucjach. W nocy 21 stycznia 1945 roku, \u015bmier\u0107 w mundurze NKWD zabiera Komendanta Zgrupowania \u201eP\u00f3\u0142noc\u201d, por. Jana Borysewicza \u201eKrysi\u0119\u201d. Porucznik Jan Borysewicz \u201eKrysia\u201d, jeden z najzdolniejszych i najdzielniejszych \u017co\u0142nierzy Nowgr\u00f3dczyzny ginie pod wsi\u0105 Kowalki w Puszczy Nackiej, zaledwie kilka kilometr\u00f3w od miejsca, gdzie w 1863 roku, poleg\u0142 jego wielki poprzednik, inny kresowy rycerz \u2013 Ludwik Narbutt \u2013 naczelnik Powstania Styczniowego w Lidzkiem.<\/p>\n

Akowskie szeregi si\u0119 wykruszaj\u0105. Dowodzenie nad siatk\u0105 konspiracyjn\u0105 i grupami operuj\u0105cymi w lasach powiat\u00f3w Lida i Szczuczyn Nowogr\u00f3dzki obejmuje ppor. Anatol Radziwonik nosz\u0105cy pseudonimy \u201eOlech”, „Mruk”, „Ojciec”<\/a>. \u201eZygma\u201d zostaje jego adiutantem. Los z\u0142\u0105czy ich na lata. Odt\u0105d razem b\u0119d\u0105 maszerowa\u0107 le\u015bnymi duktami, przedziera\u0107 si\u0119 przez niedost\u0119pne rojsty, cierpie\u0107 zimno w puszcza\u0144skich ziemiankach i walczy\u0107 z sowieck\u0105 w\u0142adz\u0105. Rozdzieli ich dopiero \u015bmier\u0107 Komendanta \u201eOlecha\u201d w lasach w ko\u0142o wioski\u00a0 Raczkowszczyzna. Nast\u0105pi to jednak dopiero w maju 1949 roku.<\/p>\n

Nauczyciel ze wsi Iszczo\u0142niany<\/span><\/a>
\n

\nPpor. Anatol Radziwonik \u201eOlech\u201d, \u201eMruk\u201d, \u201eOjciec\u201d, \u201eStary\u201d, oficer VII batalionu 77 pp AK, komendant po\u0142\u0105czonych poakowskich obwod\u00f3w Szczuczyn i Lida, walczy\u0142 z re\u017cimem komunistycznym do 12 maja 1949 r., kiedy to poleg\u0142 przebijaj\u0105c si\u0119 przez trzy kordony ob\u0142awy NKWD.<\/span>
<\/span>
\nKim by\u0142 ppor. Anatol Radziwonik? Wiemy, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 w Rosji w 1916 roku. Wed\u0142ug dost\u0119pnych dokument\u00f3w ojciec Anatola \u2013 Konstanty – pochodzi\u0142 z Wo\u0142kowyska, gdzie pracowa\u0142 jako kolejarz. Matka za\u015b, z domu Makowiecka, wywodzi\u0142a si\u0119 z prawos\u0142awnej rodziny ze wsi Piekary. Anatol uko\u0144czy\u0142 w okresie mi\u0119dzywojennym Pa\u0144stwowe M\u0119skie Seminarium Nauczycielskie w S\u0142onimiu, na Nowogr\u00f3dczy\u017anie. Jak wynika z jego \u015bwiadectwa szkolnego, wydobytego z archiwum w Grodnie przez Andrzeja Poczobutta, by\u0142 prawos\u0142awny. Czy w zwi\u0105zku z tym czu\u0142 si\u0119 te\u017c Bia\u0142orusinem? W kwestionariuszu, kt\u00f3ry \u201eOlech\u201d musia\u0142 wype\u0142ni\u0107 dla w\u0142adz sowieckich w 1940 roku poda\u0142 narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105. By\u0142o to w\u00f3wczas aktem sporej odwagi, bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce nauczyciel, rezerwista WP i na dok\u0142adk\u0119 deklaratywnie Polak kwalifikowa\u0142 si\u0119 do pierwszej grupy przeznaczonych do wyw\u00f3zki.\u00a0 Pytanie czy w og\u00f3le warto to roztrz\u0105sa\u0107? Moim zdaniem nie. Najwa\u017cniejszy jest fakt, \u017ce walczy\u0142 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski w szeregach AK przeciw Niemcom i bolszewikom. P\u00f3\u017aniej za\u015b, mimo mo\u017cliwo\u015bci wyjazdu na zach\u00f3d \u2013 do Polski centralnej – postanowi\u0142 do ko\u0144ca broni\u0107 \u017cycia i godno\u015bci ludno\u015bci Kres\u00f3w (i to zar\u00f3wno ludno\u015bci polskiej jak i bia\u0142oruskiej) wywo\u017conej, niszczonej i mordowanej przez komunist\u00f3w.
\nPartyzantka \u201eOlecha\u201d mia\u0142a i to wydaje mi si\u0119 istotne, charakter nazwijmy go \u201einternacjonalny\u201d. W szeregach tych antykomunistycznych \u017co\u0142nierzy by\u0142 Miko\u0142aj ps. \u201eZielonyj\u201d, Bia\u0142orusin ps. \u201ePoleszuk\u201d. Znalaz\u0142 si\u0119 tam nawet Francuz ps. \u201ePeter\u201d. Wielu ze wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z \u201eOlechowcami\u201d, mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi Lidzkiej by\u0142a pochodzenia bia\u0142oruskiego. Komendant mia\u0142 te\u017c swoje wtyczki w lokalnym aparacie komunistycznym. W sielsowietach, rajkomach, nawet w\u015br\u00f3d milicji.<\/p>\n

Po uko\u0144czeniu seminarium, podj\u0105\u0142 prac\u0119 w szkole wiejskiej w Iszczo\u0142nianach ko\u0142o \u017bo\u0142udka w powiecie Szczuczyn Nowogr\u00f3dzki. By\u0142 nauczycielem i harcerzem. Podobno za \u201epierwszego Sowieta\u201d si\u0119 ukrywa\u0142. Nie zosta\u0142 wywieziony. Po wkroczeniu Niemc\u00f3w przyst\u0105pi\u0142 do pracy konspiracyjnej. Od 1944 roku walczy\u0142 w szeregach partyzantki, dowodz\u0105c jednym z pluton\u00f3w VII batalionu 77 pu\u0142ku piechoty AK, pod wodz\u0105 legendarnego por. Jana Piwnika \u201ePonurego\u201d. Podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy Nowogr\u00f3dzkiego AK pod Wilno w lipcu 44\u2019 dotar\u0142, lecz w walkach o miasto wzi\u0105\u0107 udzia\u0142u nie zd\u0105\u017cy\u0142. Wr\u00f3ci\u0142 w Lidzkie i na nowo podj\u0105\u0142 walk\u0119 o Kresy. Pocz\u0105tkowo jest jednym z lokalnych dow\u00f3dc\u00f3w grup Akowskich. Po \u015bmierci Komendant\u00f3w: „Krysi”, „Ragnera” i „Lalusia” oraz likwidacji cz\u0119\u015bci struktur AK i ewakuowaniu \u017co\u0142nierzy \u201eza kordon\u201d, zostanie sam na placu boju.
\n
\nJeden z pododdzia\u0142\u00f3w
\nppor. „Olecha” przed ziemiank\u0105. Ppor. „Olech” siedzi przed grup\u0105, nad
\nnim NN „Lis”. Drugi od lewej (w rogatywce) adiutant ppor. „Olecha”,
\nZygmunt Olechnowicz „Zygma”, „Grom”. <\/span><\/span><\/p>\n

Zbrojna walka z sowieck\u0105 okupacj\u0105 na Nowogr\u00f3dczy\u017anie, kt\u00f3rej ster, jako ostatni\u00a0 podj\u0105\u0142 ppor. Anatol Radziwonik trwa\u0142a nieprzerwanie od lipca 1944 roku (czyli powt\u00f3rnego wkroczenia Armii Czerwonej w granice RP) do pocz\u0105tku lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Po faktycznej likwidacji struktur dowodzenia Okr\u0119gu Nowogr\u00f3dzkiego AK i ewakuacji cz\u0119\u015bci \u017co\u0142nierzy podziemia do Polski centralnej, p\u00f3\u017anym latem 1945 roku, na terenie Nowogr\u00f3dzkiego pozosta\u0142o jeszcze wielu konspirator\u00f3w. Z dokument\u00f3w sowieckich wynika, \u017ce w 1945 roku \u201eOlechowi\u201d podlega\u0142o co najmniej 800 do 900 ludzi w dawnych powiatach – obwodach Lida i Szczuczyn. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich by\u0142a zorganizowana w siatce konspiracyjnej. W lasach operowa\u0142o stale par\u0119 grup licz\u0105cych od kilku do kilkunastu, a czasami kilkudziesi\u0119ciu partyzant\u00f3w. W wyj\u0105tkowych sytuacjach, na powa\u017cniejsze akcje tworzono wi\u0119ksze zgrupowania, mobilizuj\u0105c ludzi z terenowej siatki konspiracyjnej. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce jakkolwiek \u201eOlechowa\u201d partyzantka\u201d mia\u0142a charakter g\u0142\u00f3wnie samoobrony ludno\u015bci Ziemi Lidzkiej, to do ko\u0144ca swego istnienia funkcjonowa\u0142a w nazewnictwie (i tak te\u017c zapisa\u0142a si\u0119 w pami\u0119ci miejscowych po dzi\u015b dzie\u0144) jako Armia Krajowa \u2013 zupe\u0142nie inaczej ni\u017c w Polsce centralnej, gdzie maj\u0105c do czynienia z antykomunistycznym podziemiem, s\u0142yszymy nazwy takie jak: AKO, WiN, NZW, KWP.<\/p>\n

Komendant Radziwonik podejmuj\u0105c decyzj\u0119 o pozostaniu na Kresach, postanowi\u0142 przede wszystkim broni\u0107 ludno\u015bci przed ko\u0142chozacj\u0105 i terrorem bolszewik\u00f3w. Niszczono wi\u0119c powstaj\u0105ce sp\u00f3\u0142dzielnie, odbierano zab\u00f3jcze dla ch\u0142op\u00f3w kontyngenty nak\u0142adane przez lokalne w\u0142adze, atakowano posterunki milicji i sielsowiety. T\u0119piono donosicielstwo i agentur\u0119.
\nWielokrotnie zastanawia\u0142em si\u0119, czy Ci ostatni kresowi partyzanci w istocie wierzyli w wybuch trzeciej wojny \u015bwiatowej. Wojny pomi\u0119dzy niedawnymi naszymi\u00a0 sojusznikami \u2013 zachodnimi aliantami, a ZSRS? Czy wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wierzy\u0142a w to, \u017ce nastanie konflikt powszechny, kt\u00f3ry przyniesie niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polsce i zniszczy Sowiety. Tego do ko\u0144ca nie wiem, cho\u0107 z relacji nielicznych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli zag\u0142ad\u0119, wiem\u00a0 \u017ce tak\u00a0 s\u0105dzili. Jestem pewny natomiast, \u017ce ch\u0142opcy ppor. \u201eOlecha\u201d byli zdeterminowani i gotowi na \u015bmier\u0107 w tej nier\u00f3wnej walce z komunistami i wiem \u017ce ich sytuacja by\u0142a zdecydowanie trudniejsza od koleg\u00f3w \u201ezza kordonu\u201d. O tej szale\u0144czej wr\u0119cz determinacji niech \u015bwiadczy, jak\u017ce powszechny u nich \u201eobyczaj\u201d nie oddawania si\u0119 \u017cywym w r\u0119ce bolszewik\u00f3w. Ostatni\u0105 kul\u0119 zostawi\u0142 dla siebie wspomniany ju\u017c \u201eKuna\u201d. Dobi\u0142 si\u0119 te\u017c sier\u017cant Pawe\u0142 Klikowicz ps. \u201eIrena\u201d, zast\u0119pca ppor. Radziwonika .
\nGdy 17 maja 1947 roku jego oddzia\u0142 wpad\u0142 w zasadzk\u0119 w Starodworcach ko\u0142o Wasiliszek, ranny w obie nogi \u201eIrena\u201d, kieruj\u0105c akcj\u0105 przebicia si\u0119 swych ch\u0142opc\u00f3w przez linie bolszewik\u00f3w, rozkaza\u0142 by go nie bra\u0107. Konaj\u0105cy, mia\u0142 powiedzie\u0107 \u201edo\u015b\u0107 ch\u0142opcy, ze mnie i tak ju\u017c dzi\u015b po\u017cytku nie b\u0119dzie\u201d<\/span>.
\nTak odchodzi\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich. Ranny z brzuch, spr\u00f3buje dobi\u0107 si\u0119 i Zygmunt. Zostanie jednak odratowany.<\/p>\n

Naprzeciw \u201eOlechowc\u00f3w\u201d by\u0142a ca\u0142a sowiecka machina przemocy: MWD , tysi\u0105ce szpicli i donosicieli. Walczyli w terenie mieszanym etnicznie, gdzie du\u017co \u0142atwiej by\u0142o zainstalowa\u0107 agentur\u0119. Nie mieli praktycznie \u017cadnej \u0142\u0105czno\u015bci ze strukturami podziemnymi na obszarze\u00a0 tzw. \u201ePolski Ludowej\u201d, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o kontakcie z Londynem. A jednak na przek\u00f3r wszystkiemu trwali. Znamy tylko kilkadziesi\u0105t nazwisk i\u00a0 pseudonim\u00f3w tych niez\u0142omnych strace\u0144c\u00f3w \u2013 \u017co\u0142nierzy Komendanta \u201eOlecha\u201d dow\u00f3dcy Po\u0142\u0105czonych Obwod\u00f3w Nr 49\/67.
\nW okolicach Szczuczyna walczy wraz ze swym oddzia\u0142em, wymieniony ju\u017c, 63 letni sier\u017cant Pawe\u0142 Klikowicz
\nps. \u201eIrena\u201d (jednocze\u015bnie b\u0119d\u0105cy zast\u0119pc\u0105 \u201eOlecha\u201d). W rejonie Wasiliszek i Wawi\u00f3rki operowa\u0142a grupa ppor. Witolda Male\u0144czyka ps. \u201eCygan\u201d, bli\u017cej Nowego Dworu i Ostryny \u201echodzi\u0142\u201d ze swoimi lud\u017ami\u00a0 „Peter”, „Francuz”. Peter by\u0142 prawdopodobnie Alzatczykiem. Jeszcze w czasie wojny zdezerterowa\u0142 z armii niemieckiej. Dzi\u0119ki pomocy miejscowej ludno\u015bci znalaz\u0142 schronienie i wst\u0105pi\u0142 do AK. Pozosta\u0142 na Kresach i postanowi\u0142 broni\u0107 tych prostych ludzi, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej udzielili mu opieki i pomocy.
\n\"\"
\n„Kresowi Strace\u0144cy” ppor. „Olecha”. Drugi rz\u0105d od do\u0142u, od lewej: NN, „Zielony”, „Zygma”, „Olech”; trzeci rz\u0105d, drugi z lewej – <\/span><\/span>Witold Wr\u00f3blewski<\/span><\/span> „Dzi\u0119cio\u0142”, czwarty rz\u0105d, pierwszy z prawej – „Peter”-„Francuz”.<\/span><\/span><\/p>\n

Nie chc\u0105c powtarza\u0107 ustale\u0144 badaczy historii partyzantki poakowskiej w Lidzkiem, nie mog\u0119 jednak si\u0119 powstrzyma\u0107, pomin\u0105\u0107 i nie wymieni\u0107 cho\u0107by kilku dat i nazw miejscowo\u015bci, gdzie \u201eOlech\u201d toczy\u0142 boje z bolszewikami. W ko\u0144cu, w akcjach tych bra\u0142 te\u017c udzia\u0142 Zygmunt. My\u015bl\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce warto przywo\u0142a\u0107 te, zapomniane w obecnej Polsce, nazwy lidzkich miejscowo\u015bci gdzie przez wieki trwa\u0142a Polska. Polska, kt\u00f3ra odesz\u0142a wraz z ostatnimi partyzantami Komendanta \u201eOlecha\u201d.
\nWie\u015b Tabo\u0142a (sierpie\u0144 45\u2019), \u201eOlech\u201d atakuje Sowiet\u00f3w i odbija z ich r\u0105k pojmanych przez nich wcze\u015bniej \u017co\u0142nierzy podziemia. Wrzesie\u0144 tego\u017c roku, oddzia\u0142 \u201eOlecha\u201d atakuje \u201esowieciarzy\u201d pod Lid\u0105. Straty nieprzyjaciela wynosz\u0105 3 zabitych. W tym samym miesi\u0105cu \u201eOlech\u201d dokonuje wypadu \u201epoza swoje tereny\u201d \u2013 pod Iwie. Po ostrzale, bolszewicy wycofuj\u0105 si\u0119. „Olechowcy”\u00a0 pozostaj\u0105 bez strat w\u0142asnych. W styczniu 46\u2019 \u201eCygan\u201d likwiduje, niemal\u017ce przed drzwiami posterunku milicji w Wasiliszkach funkcjonariusza MGB. W\u00a0 rocznic\u0119 \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci, w dniu 11 listopada 1948 roku zostaje zniszczony pierwszy w Lidzkiem wzorcowy ko\u0142choz im. Stalina, w Kulbaczynie\u00a0 pod Ostryn\u0105. \u201ePeter\u201d niszczy pod Nowy Dworem \u201enowiutki\u201d ko\u0142choz im. Woroszy\u0142owa. Atakowane s\u0105 m.in. sielsowiety i ko\u0142chozy w Ho\u0142dowie i Wielkim Siole.<\/p>\n

Planowa kolektywizacja na obszarach przy\u0142\u0105czonych do sowieckiego imperium, niespodziewanie rozbija si\u0119 w Lidzkiem. Skuteczny op\u00f3r dos\u0142ownie grupki ludzi pod wodz\u0105 niejakiego \u201eOlecha\u201d wzbudza w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 bolszewik\u00f3w i jest nawet przedmiotem narad aktywu na szczeblu ob\u0142astii i samego Mi\u0144ska. Atmosfera staje si\u0119 nerwowa, kolejni urz\u0119dnicy trac\u0105 sto\u0142ki, nie mog\u0105c sprosta\u0107 zarz\u0105dzeniom centrali. Budowa ko\u0142choz\u00f3w po prostu nie idzie, plany si\u0119 wal\u0105, a o\u015bmielony lud wspierany przez grupy desperat\u00f3w z lasu, \u201ez orze\u0142kami na fura\u017cerkach\u201d, stawia si\u0119 coraz mocniej czynownikom.
\nTak d\u0142u\u017cej by\u0107 nie mo\u017ce. Grodzie\u0144scy towarzysze dostaj\u0105 wsparcie. W 1948 roku wymieniony zostaje szef MGB z rejonu Wasiliszek. W teren przysy\u0142ani zostaj\u0105 \u201enajlepsi z najlepszych\u201d oficer\u00f3w operacyjnych sowieckich s\u0142u\u017cb. Mi\u0119dzy innymi Anatolij Andriejew i Michai\u0142 Czeku\u0142ajew. Ten drugi przybywa w grupie 40 absolwent\u00f3w elitarnej Taszkienckiej Szko\u0142y Wojskowego Kontrwywiadu \u201eSiersz\u201d. Czeku\u0142ajew trafia do \u201epracy\u201d na najtrudniejszym z odcink\u00f3w frontu \u2013 do Wasiliszek pod Lid\u0105.<\/p>\n

Zygmunt Olechnowicz ps. „Zygma” – cz\u0119\u015b\u0107 3><\/span><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"