{"id":636,"date":"2009-01-21T07:46:41","date_gmt":"2009-01-21T06:46:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2009\/01\/21\/komendant-krysia-czesc-6\/"},"modified":"2019-08-20T09:56:16","modified_gmt":"2019-08-20T07:56:16","slug":"komendant-krysia-czesc-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=636","title":{"rendered":"Komendant &#8222;Krysia&#8221; &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 6"},"content":{"rendered":"<div style=\"text-align: justify;\">W dniu 06.01.1945 r. rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wielka sowiecka operacja przeciwpartyzancka, obejmuj\u0105ca teren Puszczy Rudnickiej. U\u017cyto do niej si\u0142 136 p. strzel. WW NKWD, 97 Oddzia\u0142u Pogranicznego NKWD, batalion\u00f3w \u201eistriebitielnych\u201d, milicji i miejscowego aktywu sowieckiego (jako przewodnik\u00f3w). Pierwsza grupa operacyjna NKWD, z kt\u00f3r\u0105 oddzia\u0142 \u201eKomara\u201d zetkn\u0105\u0142 si\u0119 rankiem tego dnia, zosta\u0142a zaskoczona i kompletnie rozbita. Partyzanci zdo\u0142ali nawet pozbiera\u0107 zdobyczn\u0105 bro\u0144 z pobojowiska. Tak\u017ce kolejne dwa ataki sowieckie w rejonie Starych Maceli zosta\u0142y odparte przy stosunkowo niewielkich stratach w\u0142asnych. Dopiero wieczorem, podczas boju w rejonie Rudnik\u00f3w, kt\u00f3ry przeci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do ranka 07.01.1945 r., obrona oddzia\u0142\u00f3w AK za\u0142ama\u0142a si\u0119. Uleg\u0142y one cz\u0119\u015bciowemu rozproszeniu i ponios\u0142y wysokie straty w ludziach. Poleg\u0142o oko\u0142o 25 \u017co\u0142nierzy z oddzia\u0142u \u201eKomara\u201d i 6 z oddzia\u0142u \u201eZemsty\u201d. Raporty NKWD okre\u015bla\u0142y, \u017ce podczas operacji zabito 106 \u201ebandyt\u00f3w\u201d. Dane te obejmowa\u0142y &#8211; jak nale\u017cy s\u0105dzi\u0107 &#8211; tak\u017ce wiele os\u00f3b cywilnych zastrzelonych przez NKWD podczas operacji. Przypuszczenie takie potwierdza\u0142yby informacje na temat ilo\u015bci zdobytej broni zawarte w sowieckich raportach (NKWD zdoby\u0142o 6 rkm, 2 pm, 29 kb, 1 rewolwer, radiostacj\u0119, 80 kg materia\u0142\u00f3w wybuchowych). Ilo\u015b\u0107 broni, zdobytej przez Rosjan, zgadza si\u0119 w og\u00f3lnym zarysie z podawan\u0105 przez relacje polskie liczb\u0105 poleg\u0142ych partyzant\u00f3w, wynosz\u0105c\u0105 ponad 30 ludzi. Straty NKWD mia\u0142y wynosi\u0107 oko\u0142o 50 zabitych, nie licz\u0105c rannych. Z oddzia\u0142u \u201eKomara\u201d w dn. 06.01.1945 r. polegli m.in: Kazimierz Marciszewski \u201eCzarny\u201d, Stanis\u0142aw Tom\u0142owski \u201eTomko\u201d, Daniel Nosewicz \u201eDrab\u201d, Czes\u0142aw Tietianiec \u201eBystry\u201d, Zbigniew Malewski \u201eLech\u201d, Ludwik Malewski \u201eCzech\u201d, Micha\u0142 Korni\u0142o \u201eKruk\u201d, Czes\u0142aw Wilkaniec, Jan Jackiewicz \u201eKrzak\u201d, Zygmunt Jackiewicz \u201eZyga\u201d i Jan Zapa\u015bnik, za\u015b z oddzia\u0142u \u201eZemsty\u201d polegli: Stanis\u0142aw Bu\u0142hak \u201eB\u0142yskawica\u201d, Jan Zieli\u0144ski \u201eKawka II\u201d, Piotr NN \u201eMiecz\u201d oraz NN \u201eZbych\u201d, \u201eKara\u015b\u201d i \u201eCzarny\u201d.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><img src=\"resources\/Krysia09.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: 10pt;\"><em>Ppor. Franciszek Stankiewicz &#8222;Alinta&#8221;, szef II\/77 pp AK.<\/em><\/span><\/p>\n<p>Po walkach w Puszczy Rudnickiej oddzia\u0142 \u201eKomara\u201d w mocno uszczuplonym sk\u0142adzie przedosta\u0142 si\u0119 na teren p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci powiatu lidzkiego, gdzie okresowo zosta\u0142 zamelinowany na plac\u00f3wkach konspiracyjnych Zgrupowania \u201eP\u00f3\u0142noc\u201d. W po\u0142owie stycznia 1945 r. \u201eKomar\u201d ponownie zmobilizowa\u0142 swoich ludzi i przeszed\u0142 z nimi do Puszczy Rudnickiej, likwiduj\u0105c po drodze kilka napotkanych sowieckich patroli i posterunk\u00f3w, nale\u017c\u0105cych do si\u0142 blokuj\u0105cych Puszcz\u0119 (zastrzelono m.in. 3 \u017co\u0142nierzy sowieckich z konnego patrolu, kt\u00f3ry wjecha\u0142 na oddzia\u0142 AK w czasie przemarszu). Z baz w Puszczy Rudnickiej oddzia\u0142 \u201eKomara\u201d wznowi\u0142 dzia\u0142ania w ramach samoobrony, likwiduj\u0105c sowieckich agent\u00f3w oraz niszcz\u0105c urz\u0119dy administracyjne. Ju\u017c 15.01.1945 r. zlikwidowano priedsiedatiela z Kalita\u0144c\u00f3w, za\u015b w ko\u0144cu miesi\u0105ca rozstrzelano schwytanego wsp\u00f3\u0142pracownika w\u0142adz sowieckich. W ko\u0144cu stycznia 1945 r. (prawdopodobnie 25.01.) oddzia\u0142 \u201eKomara\u201d stoczy\u0142 p\u00f3\u0142godzinn\u0105 walk\u0119 z sowieck\u0105 grup\u0105 operacyjn\u0105 ko\u0142o za\u015bcianka Niewonia\u0144ce. Zabito 8 \u017co\u0142nierzy sowieckich przy stratach w\u0142asnych 5 ludzi.<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: bold; text-decoration: underline;\">Droga do wsi Kowalki<\/span><\/p>\n<p>Jeszcze jesieni\u0105, prawdopodobnie na prze\u0142omie wrze\u015bnia i pa\u017adziernika \u201944 Komendant spotka\u0142 si\u0119 ostatni raz z bratem Micha\u0142em. Na spotkanie um\u00f3wione na plac\u00f3wce niedaleko Wasiliszek przyby\u0142 sam. Przebieg tego spotkania znany jest z relacji brata \u201eKrysi\u201d:<\/p>\n<blockquote><p>\u201eRozmawiali\u015bmy kr\u00f3tko. Ja\u015b, wiedz\u0105c ju\u017c, \u017ce jad\u0119 \u201ena lewo\u201d do Polski centralnej, powiedzia\u0142, \u017ce niebawem \u2013 mo\u017ce wiosn\u0105 [1945 r.] spotkamy si\u0119. U\u015bcisn\u0105\u0142 mnie serdecznie. Mieli\u015bmy spotka\u0107 si\u0119 w Bia\u0142ostockiem. To by\u0142 ostatni raz gdy widzia\u0142em brata \u201d.<\/p><\/blockquote>\n<p><img src=\"resources\/Krysia01.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">II batalion 77 pp AK &#8211; imieniny por. Jana Borysewicza &#8222;Krysi&#8221; (siedzi czwarty od lewej) w czerwcu 1944 r.<\/span><\/span><\/p>\n<p>Nie wiadomo czy Komendant ju\u017c w\u00f3wczas, tj. jesieni\u0105 \u201844 czu\u0142, czy raczej wiedzia\u0142 z do\u015bwiadczenia \u017co\u0142nierskiego, \u017ce nie ma mo\u017cliwo\u015bci utrzymania si\u0119 na Kresach i uratowania od zag\u0142ady \u017co\u0142nierzy i konspirator\u00f3w. A nadchodzi\u0142 jeszcze jeden nieprzyjaciel. \u201ePierwszy \u015bnieg\u201d &#8211;\u00a0 stwierdzi\u0142 Krysia po rozmowie z \u201eR\u0105czym\u201d. B\u0119dzie wi\u0119cej walk, b\u0119dzie ci\u0119\u017cko &#8211; takie by\u0142o znaczenie jego s\u0142\u00f3w.<br \/>\nEksterminacja sowiecka by\u0142a coraz silniejsza. Mimo ponoszonych strat si\u0142y konspiracyjne i partyzanckie Zgrupowania \u201eP\u00f3\u0142noc\u201d trwa\u0142y w terenie i k\u0105sa\u0142y okupanta. Niemniej za ka\u017cd\u0105 udan\u0105 operacj\u0105 AK sz\u0142y represje wobec ludno\u015bci miejscowej i przede wszystkim wobec rodzin \u017co\u0142nierzy Komendanta i os\u00f3b na palc\u00f3wkach &#8211; wspieraj\u0105cych, karmi\u0105cych, oddanych bezwzgl\u0119dnie i do ko\u0144ca ch\u0142opakom z orze\u0142kami na rogatywkach. \u201eKrysia\u201d dbaj\u0105cy o \u017co\u0142nierza, a przede wszystkim o lud kresowy, musia\u0142 strasznie cierpie\u0107. Komendant &#8211; nazywany Tat\u0105 czy Ojcem, po dzi\u015b dzie\u0144 w okolicach Ejszyszek wspominany z nabo\u017cn\u0105 czci\u0105, nie przypadkowo jest Legend\u0105.<br \/>\n<img src=\"resources\/Krysia13.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">\u017bo\u0142nierze 4 komp. II\/77 pp AK. Siedz\u0105 od prawej: kpr. Tadeusz Bie\u0144kowicz &#8222;R\u0105czy&#8221;, Regina Gieysztor &#8222;Hajduczek&#8221;, Julian zdanowicz &#8222;Hucu\u0142&#8221;, ks. Ignacy Kry\u0144ski &#8222;Powa\u017cny&#8221;, por. Jan Borysewicz &#8222;Krysia&#8221;, adiutant d-cy batalionu plut. Franciszek Za\u0142uski &#8222;Socha&#8221;, Kazimierz Kiedyk &#8222;Klin&#8221;, NN &#8222;Zygmunt&#8221;, Kazimierz Kamie\u0144ski &#8222;Kamie\u0144&#8221;, plut. Stanis\u0142aw Smielewicz &#8222;Matrosow&#8221;, Czes\u0142aw Judycki &#8222;Korze\u0144&#8221;. Nacza, wiosna 1944 r.<\/span><br style=\"font-style: italic;\" \/><\/span><br \/>\nJak ju\u017c wspomniano, w dniu 5 grudnia 1945\u00a0 patrol \u201ePaj\u0105ka\u201d zosta\u0142 zaatakowany przez sowieciarzy. By\u0142a \u201ezastawa\u201d &#8211; jak m\u00f3wi\u0105 miejscowi &#8211; czyli ob\u0142awa pod Skirejkami. Dow\u00f3dca patrolu Romuald Bardzy\u0144ski \u201ePaj\u0105k\u201d zasta\u0142 ranny. Odwieziono go do konspiracyjnego szpitala na plebanii w Dubiczach. Na plebanii &#8211; u dzielnego proboszcza Leona Chrystowskiego mie\u015bci\u0142 si\u0119 nie tylko szpitalik, ale funkcjonowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c plac\u00f3wka AK. Prowadzono tam nas\u0142uch radiowy. By\u0142 te\u017c powielacz na kt\u00f3rym odbito ostatni numer partyzanckiego pisma \u201eSzlakiem Narbutta\u201d. Podczas gdy \u201ePaj\u0105k\u201d leczy\u0142 si\u0119 z ran, Komendant \u201echodzi\u0142\u201d ze sw\u0105 dru\u017cyn\u0105 dyspozycyjn\u0105. Oddzia\u0142 \u201eKrysi\u201d liczy\u0142 w\u00f3wczas 9 ludzi i 2 \u0142\u0105czniczki. Sk\u0142ad oddzia\u0142u\u00a0 wygl\u0105da\u0142 nast\u0119puj\u0105co: \u201eB\u0105k\u201d &#8211; Stanis\u0142aw Ochwat, \u201eBradziaga\u201d &#8211; J\u00f3zef Wilbik, \u201eLalu\u015b\u201d &#8211; W\u0142adys\u0142aw Janczewski (obejmie dow\u00f3dztwo dru\u017cyny po \u015bmierci \u201eKrysi\u201d), \u201eKlin\u201d &#8211; Kazimierz Kiedyk, \u201eKomar\u201d &#8211; Jan Grzywacz, \u201eKorze\u0144\u201d &#8211;\u00a0 Czes\u0142aw Judycki, \u201eM\u0142ot\u201d &#8211; Stanis\u0142aw Krukowski, \u201ePaj\u0105k\u201d &#8211; Romuald Bardzy\u0144ski, \u201eSzary\u201d &#8211; Micha\u0142 \u017buchowski (adiutant Komendanta), \u201eWyga\u201d &#8211; Tadeusz Hrynkiewicz, \u201eCyganka\u201d Janina Judycka i \u201eWanda\u201d NN.\u00a0 Dnia 20 stycznia 1945 roku, do oddzia\u0142u do\u0142\u0105czy\u0142 \u201ePaj\u0105k\u201d i \u201eBradziaga\u201d. By\u0142o ich wi\u0119c ju\u017c jedenastu.<\/p>\n<p>Noc\u0105 z 20 na 21 stycznia oddzia\u0142 kwaterowa\u0142 w Puszczy Nackiej. \u201eKrysia\u201d czeka\u0142 na przybycie \u0142\u0105cznika. Ten w ko\u0144cu pojawi\u0142 si\u0119. Nie znamy tre\u015bci rozmowy Komendanta z \u0142\u0105cznikiem, wiemy natomiast, \u017ce natychmiast po tym, \u201eKrysia\u201d poderwa\u0142 oddzia\u0142. Ruszyli marszem ubezpieczonym w stron\u0119 Kowalek. By\u0142 wysoki \u015bnieg. Poruszanie utrudnia\u0142y zaspy. Oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy tzw. szperacze &#8211; \u201eB\u0105k\u201d i \u201eKlin\u201d zbli\u017cyli si\u0119 do p\u0142ot\u00f3w wioskowych zabudowa\u0144.\u00a0 \u017bo\u0142nierze \u201eKrysi\u201d otrzymuj\u0105 ogie\u0144 z zza kamiennych p\u0142ot\u00f3w i zabudowa\u0144. We wsi s\u0105 Sowieci. Zasadzka&#8230;<br \/>\n<img src=\"resources\/Krysia15.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Wie\u015b jakich wiele na Nowogr\u00f3dczy\u017anie. Zdj\u0119cie z okresu mi\u0119dzywojennego.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: bold; text-decoration: underline;\">Kowalki<\/span><\/p>\n<p>Przebieg bitwy w Kowalkach oraz zapis ostatnich chwil \u017cycia Komendanta, znamy dzi\u0119ki relacjom \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy prze\u017cyli walk\u0119. W\u015br\u00f3d nich kapitalnym wr\u0119cz jest wspomnienie wymienianego ju\u017c Romualda Bardzy\u0144skiego &#8222;Paj\u0105ka&#8221;. Oddajmy mu g\u0142os:<br \/>\n<span style=\"font-style: italic;\">\u201eByli\u015bmy w bia\u0142ych p\u0142aszczach ochronnych, co skutecznie nas maskowa\u0142o. Zaskoczenie nie spowodowa\u0142o pop\u0142ochu w oddziale. Nie by\u0142o \u017cadnych strat. Odpowiedzieli\u015bmy ogniem. Pad\u0142y kr\u00f3tkie i dono\u015bne rozkazy Komendanta. Rkm ognia! Prawe skrzyd\u0142o zawija\u0107! Rkm na prawe skrzyd\u0142o!&#8230; Sowieci rakietami o\u015bwietlaj\u0105 teren i k\u0142ad\u0105 nawa\u0142\u0119 ognia z broni maszynowej i r\u0119cznej. Czo\u0142gaj\u0105c si\u0119 i skokami w szczerym polu, tyraliera nasza zbli\u017ca si\u0119 do nieprzyjaciela. Nasz ogie\u0144 &#8211; silny &#8211; jakby nie robi\u0142 wra\u017cenia na nieprzyjacielu. Walka trwa\u0142a ponad godzin\u0119. Ju\u017c niewiele brakowa\u0142o do zaatakowania <\/span>[ich] <span style=\"font-style: italic;\">granatami. Po kolejnym skoku dosta\u0142em postrza\u0142 w lewe udo i zary\u0142em w \u015bnieg\u2026 Komendant by\u0142 oko\u0142o 20 metr\u00f3w ode mnie. Pada komenda &#8211; \u201eBradziaga\u201d wycofa\u0107 rannego \u201ePaj\u0105ka\u201d. Z lewe strony podczo\u0142ga\u0142 si\u0119 \u201eBradziaga\u201d i zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 wycofywa\u0107. Na kilka chwil ogie\u0144 nieprzyjaciela zamar\u0142. Z prawej strony, w \u015bwietle nowej serii wypuszczonych rakiet widz\u0119 sylwetk\u0119 komendanta w skoku i s\u0142ysz\u0119 gwa\u0142towny ogie\u0144. Nadchodz\u0105 zapytania po linii z obu skrzyde\u0142 naszej tyraliery. \u201eJakie rozkazy?\u201d Cisza, Komendant poleg\u0142. Do zabitego podczo\u0142ga\u0142 si\u0119 jego adiutant \u201eSzary\u201d.&#8221;<br \/>\n<\/span><br \/>\nInni z \u017co\u0142nierzy cofaj\u0105c si\u0119, staraj\u0105 si\u0119 zabra\u0107 cia\u0142o Komendanta. Sowieci nie przerywaj\u0105 ognia. Cia\u0142a komendanta nie mo\u017cna zabra\u0107. Zostaje ukryte w \u015bniegu. Bez dalszych strat dru\u017cyna wycofuje si\u0119, licz\u0105c, \u017ce uda si\u0119 p\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0107 i zabra\u0107 zw\u0142oki dow\u00f3dcy. Niestety bolszewicy byli szybsi. Ranny \u201ePaj\u0105k\u201d po opatrzeniu zostaje saniami odtransportowany do plebanii w Dubiczach. Ledwie zostaje ukryty w schronie pod pod\u0142og\u0105, gdy do domu wpadaj\u0105 bolszewicy. <span style=\"font-style: italic;\">\u201eGdzie ranny bandyta\u201d!<\/span> Ksi\u0105dz Leon spokojnie odpowiada, \u017ce nie ma tu \u017cadnego rannego. Szukali, nie znale\u017ali. Na szcz\u0119\u015bcie byli bez ps\u00f3w.<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.fotosik.pl\/showFullSize.php?id=ee92fe82d111934a\"><img src=\"resources\/Krysia02miniatura.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Wycinek mapy <\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">terenu <\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">[WIG 1927], gdzie 21 stycznia 1945 r.\u00a0 stoczy\u0142 swoj\u0105 ostatni\u0105 walk\u0119 por. Jan Borysewicz &#8222;Krysia&#8221;, &#8222;M\u015bciciel&#8221;. Na czerwono oznaczono rejon wsi Kowalki, gdzie rozegra\u0142 si\u0119 ostatni akt dramatu dow\u00f3dcy Zgrupowania &#8222;P\u00f3\u0142noc&#8221;. <\/span><span style=\"font-weight: bold; color: #ff0000;\">[kliknij w miniatur\u0119 mapy]<\/span>.<\/span><\/p>\n<p>Tymczasem na pole pod Kowalkami przyje\u017cd\u017ca wozem miejscowy gospodarz o nazwisku Tamulewicz. Chcia\u0142 zabra\u0107 cia\u0142o Komendanta. Zosta\u0142 jednak aresztowany przez bolszewik\u00f3w. Jego dalsze losy s\u0105 nieznane. Prawdopodobnie by\u0142 to konspirator z miejscowej plac\u00f3wki AK i najprawdopodobniej zosta\u0142 zastrzelony. Wed\u0142ug raport\u00f3w sowieckich, w wyniku operacji przeprowadzonej si\u0142ami 105 pu\u0142ku NKWD, w nocy 21 stycznia 1945 roku zastrzelono &#8211; opr\u00f3cz \u201eKrysi\u201d &#8211; jeszcze trzech \u017co\u0142nierzy AK. Byli to ludzie z plac\u00f3wek, z konspir<br \/>\nacji. By\u0142 w\u015br\u00f3d nich J\u00f3zef Kwiecie\u0144 ps. \u201eMucha\u201d, prawdopodobnie wymieniony Tamulewicz i kto\u015b, kogo okre\u015bla si\u0119 w statystykach historycznych jako NN.<\/p>\n<p>Wie\u015b\u0107 o \u015bmierci Komendanta dociera do Wilna. Przywozi j\u0105 \u0142\u0105czniczka \u201eNowina\u201d. Dow\u00f3dca kompanii \u201eSolcza\u201d w Zgrupowaniu \u201eKrysi\u201d, ppor. Stanis\u0142aw Szabunia ps. \u201eLicho\u201d zapyta\u0142: <span style=\"font-style: italic;\">\u201eNowina, czy to prawda\u201d? Tak<\/span> &#8211; odpowiedzia\u0142a \u0142\u0105czniczka. \u201eLicho\u201d zastyg\u0142 w milczeniu. Usiad\u0142 i przez wiele godzin milcza\u0142. Nie by\u0142 w stanie\u00a0 wsta\u0107 z miejsca.<br \/>\nPe\u0142ni\u0105cy obowi\u0105zki Komendanta Okr\u0119gu Nowogr\u00f3dzkiego \u201eGrzyb\u201d, rtm. Jan Skorb ps. \u201eBoryna\u201d wyda\u0142 rozkaz nr 41. Czytamy w nim: \u201e<span style=\"font-style: italic;\">21 I 1945 r. w potyczce z bolszewikami, pod wsi\u0105 Kowalki poleg\u0142 dow\u00f3dca Zgrupowania P\u00f3\u0142noc obywatel \u201eKrysia\u201d <\/span>[\u2026]<span style=\"font-style: italic;\"> Nauczy\u0142 swoim przyk\u0142adem setki i tysi\u0105ce syn\u00f3w ziemi kresowej kocha\u0107 swe strony ojczyste, sw\u00f3j lud, prawd\u0119 \u017cycia i sprawiedliwo\u015b\u0107. Nie umia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 ojczy\u017anie, w celu uzyskania tylko pochlebstw, wp\u0142yw\u00f3w i stanowiska. Ka\u017cdemu by\u0142 najszczerszym przyjacielem, kto r\u00f3wnie\u017c jak On ukocha\u0142 idea\u0142y w \u017cyciu. W najci\u0119\u017cszych chwilach nigdzie nie poszed\u0142 szuka\u0107 lepszej doli. Zosta\u0142 tu, by odda\u0107 swe m\u0142ode \u017cycie, na zawsze zrani\u0107 serce rodzic\u00f3w by chwa\u0142\u0105 okry\u0107 \u017co\u0142nierza polskiego i da\u0107 \u015bwiadectwo swym post\u0119powaniem wszystkim tym, kt\u00f3rzy razem z Nim i spod strzechy wie\u015bniaczej ziemi kresowej wyszli i wszystkim tym, kt\u00f3rzy z dalszych dzielnic Polski przybywali, jak Ojczyzn\u0119 kocha\u0107 nale\u017cy i \u015bwi\u0119tej sprawie s\u0142u\u017cy\u0107<\/span> [\u2026]<span style=\"font-style: italic;\">\u201d. <\/span><\/p>\n<p>Znale\u017ali go&#8230; Zw\u0142oki por. \u201eKrysi\u201d by\u0142y tryumfalnie obwo\u017cone przez grup\u0119 operacyjn\u0105 NKWD po wioskach p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci powiatu lidzkiego.<br \/>\n<span style=\"font-style: italic;\">\u201eCia\u0142o komendanta tylko w kalesonach z worka, w\u0142o\u017conych na ur\u0105gowisko,\u00a0 wozili ze \u015bpiewem po wszystkich jarmarkach i miasteczkach. Chodzili po domach, wyp\u0119dzali ludzi, aby poznawali, czy to naprawd\u0119 \u201eKrysia\u201d. Naigrywali si\u0119 m\u00f3wi\u0105c \u201eWasz B\u00f3g, wasz \u201eKrysia\u201d, ca\u0142ujcie jego r\u0119ce i nogi\u201d\u00a0<\/span> &#8211; wspomina\u0142a W. Lisowska \u201eGra\u017cyna\u201d.<br \/>\nPo\u015bmiertn\u0105 Golgot\u0119 Jana Borysewicza wyznaczaj\u0105 Nacza, Kole\u015bniki, Radu\u0144, Ejszyszki i Majak. W Raduniu widzia\u0142 komendanta doprowadzony z celi Witold Krupowicz \u201eRy\u015b\u201d:<br \/>\n<span style=\"font-style: italic;\">&#8222;Komendant le\u017ca\u0142 na \u015brodku w obszernym pomieszczeniu g\u0142ow\u0105 w kierunku \u015bciany, koszula i kalesony by\u0142y czyste &#8211; nie by\u0142o \u015blad\u00f3w krwi&#8221;.<\/span><br \/>\nSkatowani \u017co\u0142nierze Armii Krajowej tu\u017c przed egzekucj\u0105 byli cz\u0119sto nie do rozpoznania. W przypadku \u201eKrysi\u201d sowieci nie mogli sobie na to pozwoli\u0107, wszyscy musieli by\u0107 pewni, \u017ce widz\u0105 Komendanta, by nikt &#8211; nieuchwytny jak on &#8211; nie porwa\u0142 za sob\u0105 do boju Krysiak\u00f3w. Mo\u017ce zbezczeszczone po stokro\u0107 cia\u0142o komendanta obmyli po sekcji zw\u0142ok, mo\u017ce jedynie ze wzgl\u0119d\u00f3w pragmatycznych, by Jan Borysewicz by\u0142 jak najd\u0142u\u017cej rozpoznawalny. Nie mogli sobie jednak pozwoli\u0107 na to, by miejsce poch\u00f3wku komendanta sta\u0142o si\u0119 zarzewiem legendy, spoiwem wzmacniaj\u0105cym polsko\u015b\u0107, skutecznie przez nich zwalczan\u0105 od sze\u015bciu lat drog\u0105 masowych mord\u00f3w, wyw\u00f3zek, branki, egzekucji i permanentnej inwigilacji realizowanych tak przez oficjalne w\u0142adze pa\u0144stwowe jak i oddzia\u0142y sowieckie z las\u00f3w.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=637\"><span style=\"font-weight: bold;\">Komendant &#8222;Krysia&#8221; &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 7&gt;<\/span><\/a><br style=\"font-weight: bold;\" \/><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\"><span style=\"font-weight: bold;\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div style=\"text-align: ... \n\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=636"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1582,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636\/revisions\/1582"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=636"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=636"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=636"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}