{"id":610,"date":"2009-03-30T15:25:45","date_gmt":"2009-03-30T13:25:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2009\/03\/30\/zabic-jeza-czesc-3\/"},"modified":"2019-11-13T10:55:25","modified_gmt":"2019-11-13T09:55:25","slug":"zabic-jeza-czesc-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=610","title":{"rendered":"ZABI\u0106 &#8222;JE\u017bA&#8221; &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 3"},"content":{"rendered":"<div style=\"text-align: justify;\">Najpe\u0142niejsz\u0105 relacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 okoliczno\u015bci zwi\u0105zanych z akcj\u0105 na wi\u0119zienie w M\u0142awie, jak te\u017c z odwrotu partyzant\u00f3w, pozostawi\u0142 Konstanty Nachtygal, by\u0142y cz\u0142onek tajnej organizacji dywersyjnej K.7, za\u0142o\u017conej przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej przez polskie w\u0142adze na pograniczu polsko &#8211; niemieckim, w okresie okupacji niemieckiej \u017co\u0142nierz AK &#8211; zaopatrzeniowiec oddzia\u0142u \u201eWiktora\u201d &#8211;&nbsp; Rudzi\u0144skiego, a po jej zako\u0144czeniu, od maja 1945 roku \u017co\u0142nierz podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego w gminie Szczepkowo Borowe. W 1989 roku Nachtygal ps. \u201eS\u0142owik\u201d z\u0142o\u017cy\u0142 nast\u0119puj\u0105ce o\u015bwiadczenie:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201eMoim dow\u00f3dc\u0105 w WiN-ie by\u0142 Izydor Bukowski z Dobr\u00f3dki. Nie nale\u017ca\u0142bym do \u017cadnej organizacji, i WiN-u te\u017c, gdyby pozwolono mi spokojnie pracowa\u0107. Pi\u0119\u0107 dni po zako\u0144czeniu wojny przyszli po mnie enkawudy\u015bci, ale nie by\u0142o mnie w domu i dlatego ocala\u0142em. O stosunku nowych w\u0142adz do mnie \u015bwiadczy to, \u017ce nie otrzyma\u0142em ani metra ziemi z parcelacji, gdy\u017c m\u00f3wiono, \u017ce nale\u017ca\u0142em do \u201epa\u0144skiej partii\u201d, czyli AK. Izydor Bukowski by\u0142 ideowym cz\u0142owiekiem. Jemu te\u017c nie dali \u017cy\u0107. Zosta\u0142 aresztowany w pierwszych dniach po wyzwoleniu przez funkcjonariuszy UB z M\u0142awy. Razem z kolegami zosta\u0142 przewieziony do M\u0142awy, a wypuszczony przez koleg\u00f3w z AK: \u201eArymana\u201d Jana Nowakowskiego i&nbsp; Wac\u0142awa Grabowskiego \u201ePuszczyka\u201d. By\u0142o to w maju 1945 r. [2\/3 czerwca 1945 r.]. Opr\u00f3cz nich brali udzia\u0142 w rozbiciu UB w M\u0142awie \u201eBeton\u201d &#8211; Mieczys\u0142aw Szczepkowski z R\u0119bowa, \u201eJe\u017c\u201d &#8211;&nbsp; Zacheusz Nowowiejski z Zembrzusa i \u201eSowa\u201d &#8211; Jan Radzikowski z Grzebska. Innych nazwisk nie pami\u0119tam. Ja mia\u0142em za zadanie skontaktowanie ich oraz obserwowanie ruchu na trasie M\u0142awa &#8211;&nbsp; Zaborowo. Partyzanci po zako\u0144czeniu akcji wr\u00f3cili wieczorem tego samego dnia. Wiem, \u017ce przed napadem byli na Smolarni w M\u0142awie. Ich planom sprzyja\u0142o to, \u017ce w tym czasie odbywa\u0142a si\u0119 zabawa w \u201eLutni\u201d [dzi\u015b gmach Muzeum Ziemi Zawkrze\u0144skiej oraz Biblioteki Miejskiej, przy ul. 3 Maja w M\u0142awie]. Na zabawie tej by\u0142o wielu funkcjonariuszy UB i MO. Przed napadem partyzanci zaj\u0119li stanowiska w parku miejskim. \u201eBeton\u201d, aby dosta\u0107 si\u0119 do Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa pozorowa\u0142 prowadzenie aresztowanych, kt\u00f3rymi byli cz\u0142onkowie grupy uderzeniowej. Znali has\u0142o, kt\u00f3re brzmia\u0142o \u201eWarszawa &#8211; Le\u015bna\u201d. Po podaniu has\u0142a funkcjonariusz Urz\u0119du wpu\u015bci\u0142 ich na teren gmachu. Przy wej\u015bciu zabili funkcjonariusza Urz\u0119du. Podobno nikt si\u0119 nie broni\u0142. Tylko jedn\u0105 salw\u0119 oddano do nich, ale strzelaj\u0105cego uciszono ostrzelaniem z parku. Nie wszyscy aresztowani po ich uwolnieniu chcieli ucieka\u0107. Oni wycofali si\u0119 ul. Le\u015bn\u0105 do lasu m\u0142awskiego, dalej przez Krajewo do Zakrzewa i Zaborowa.<br \/>\nChcia\u0142bym jeszcze wr\u00f3ci\u0107 do pocz\u0105tku mojej relacji i powiedzie\u0107, jakie wypadki poprzedzi\u0142y uderzenie na UB w M\u0142awie. Zanim do tego dosz\u0142o w Dobr\u00f3dce byli aresztowani: Izydor Bukowski \u201eBurza\u201d, Adam Czaplicki \u201eTorpeda\u201d, Witold Pszcz\u00f3lkowski \u201eWilk\u201d, Stanis\u0142aw Wa\u015bniewski \u201eBo\u0144cza\u201d, w\u0142a\u015bciciel maj\u0105tku ziemskiego Zaborowo, \u017co\u0142nierz AK przed wyzwoleniem. Wtedy, kiedy ich aresztowano nie nale\u017celi do \u017cadnej organizacji, gdy\u017c Armia Krajowa zosta\u0142a rozwi\u0105zana. Aresztowanie to by\u0142o w tej samej nocy, co aresztowanie na Kolonii Maje u Henryka Majewskiego. Aresztowano tam Stanis\u0142awa Borzuchowskiego \u201eNied\u017awiedzia\u201d z Wa\u015bniewa oraz Miros\u0142awa Ta\u0144skiego z Kwiatkowa w powiecie przasnyskim. Obaj korzystaj\u0105c z nieuwagi funkcjonariuszy uciekli po przer\u017cni\u0119ciu przez Majewsk\u0105 sznur\u00f3w, kt\u00f3rymi byli skr\u0119powani. Wszyscy, kt\u00f3rzy si\u0119 tam zgromadzili, nie zamierzali konspirowa\u0107. Chcieli spokojnie pracowa\u0107. Niekt\u00f3rzy nie mieli si\u0119 gdzie podzia\u0107 np. Wa\u015bniewski, gdy\u017c jego dom by\u0142 zaj\u0119ty. Ta\u0144ski mia\u0142 zniszczone gospodarstwo.<br \/>\nW\u015br\u00f3d funkcjonariuszy UB by\u0142 Stanis\u0142aw \u017bebrowski z \u0141\u0105czyna oraz Szypulski Antoni z Wieczfni. Oni znali miejsce pobytu by\u0142ych partyzant\u00f3w w Dobr\u00f3dce, gdy\u017c w okresie okupacji niemieckiej ukrywali si\u0119 tam z akowcami. Kiedy grozi\u0142o im rozstrzelanie za bandytyzm, wzi\u0119to ich do oddzia\u0142u akowskiego \u201eWiktora\u201d za por\u0119czeniem Izydora Bukowskiego \u201eBurzy\u201d i Zacheusza Nowowiejskiego \u201eJe\u017ca\u201d. Szypulski za swoj\u0105 zdrad\u0119 zosta\u0142 potem zabity przez Tadeusza Piotrkowskiego \u201eMura\u201d w Wieczfni\u201d.<\/span><br \/>\n<img src=\"resources\/Jez04_Dawna_siedziba_PUBP_w_Mlawie.jpg\" alt=\"\" border=\"0\"><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Dawna siedziba Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w M\u0142awie.<\/span><\/span><\/p>\n<p>O\u015bwiadczenie Nachtygala uzupe\u0142nia relacja Izydora Nowowiejskiego (brata Zacheusza), w kt\u00f3rej m.in. podaje:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201eGdzie\u015b pod koniec kwietnia 1945 roku w Dobr\u00f3dce, w domu rodzinnym Izydora Bukowskiego zebra\u0142o si\u0119 kilku ch\u0142opc\u00f3w, b. akowc\u00f3w w tym celu, aby porozmawia\u0107 na temat co ze sob\u0105 zrobi\u0107 w nowych warunkach, gdzie si\u0119 urz\u0105dzi\u0107. Nagle przyjechali funkcjonariusze UB z M\u0142awy i wszystkich aresztowali, uciek\u0142 tylko Stanis\u0142aw Borzuchowski \u201eNied\u017awied\u017a\u201d. Zabrali Izydora Bukowskiego. Wydaje mi si\u0119, \u017ce te aresztowania by\u0142y przyczyn\u0105 odbicia wi\u0119\u017ani\u00f3w w M\u0142awie. Kto bra\u0142 udzia\u0142 w odbiciu wi\u0119\u017ani\u00f3w dok\u0142adnie nie wiem. Na pewno byli tam: Zacheusz Nowowiejski, Stanis\u0142aw Borzuchowski i Mietek Szczepkowski, wszystkich by\u0142o chyba dziesi\u0119ciu. Ilu wi\u0119\u017ani\u00f3w wypuszczono, nie wiem. Po rozbiciu wi\u0119zienia widzia\u0142em si\u0119 z Izydorem Bukowskim. Ten jak pami\u0119tam m\u00f3wi\u0142 ze skarg\u0105: \u201eWidzisz jakie cz\u0142owiek ma \u017cycie, prze\u015bladuj\u0105, \u017cy\u0107 nie daj\u0105, jestem kalek\u0105, co mam robi\u0107? [\u201eBurza\u201d by\u0142 ranny w partyzantce w okresie okupacji niemieckiej w r\u0119k\u0119 i biodro]. Mietek Szczepkowski, Stanis\u0142aw Borzuchowski i Adam Czaplicki cz\u0119sto bywali u Zacheusza. My\u015bleli o wyje\u017adzie za granic\u0119. Mia\u0142 to za\u0142atwi\u0107 \u201ePuszczyk\u201d [Wac\u0142aw Grabowski], kt\u00f3ry tam by\u0142, ale nie dosz\u0142o do tego, gdy\u017c sugerowano mu w zamian za przerzut koleg\u00f3w dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywiadowcz\u0105. On nie chcia\u0142 przyj\u0105\u0107 tej sugestii i tak wszyscy zostali w kraju [&#8230;]\u201d.<\/span><\/p>\n<p>Warto przytoczy\u0107 w tym momencie charakterystyczn\u0105 relacj\u0119 jednego z uczestnik\u00f3w rozbicia wi\u0119zienia, kt\u00f3rym by\u0142 Jan Koci\u0119cia \u201eOrlik\u201d. W swoim li\u015bcie z 2 IX 1992 roku napisa\u0142:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201e[&#8230;] spotkanie nas bior\u0105cych udzia\u0142 w tej akcji odby\u0142o si\u0119 na uliczce za budynkiem gimnazjum, gdzie przypuszczam rozdzielili\u015bmy zadania. Z tego miejsca poszli\u015bmy cicho w zaro\u015bla parku przed UB. Pami\u0119tam, \u017ce dla zmylenia czujno\u015bci wartownik\u00f3w i podej\u015bcia jak najbli\u017cej nich, posz\u0142o ulic\u0105 dw\u00f3ch \u201ewartownik\u00f3w\u201d z jednym \u201earesztowanym\u201d w \u015brodku. Jednym z \u201ewartownik\u00f3w\u201d by\u0142, jak mi si\u0119 wydaje \u201eBeton\u201d. Po zbli\u017ceniu si\u0119 tej tr\u00f3jki do prawdziwych wartownik\u00f3w, rozleg\u0142y si\u0119 strza\u0142y, w\u00f3wczas my wybiegli\u015bmy z parku do akcji. Nie pami\u0119tam, czy i gdzie by\u0142y ubezpieczenia na ulicy. Ja by\u0142em w grupie, kt\u00f3ra wbieg\u0142a do piwnicy dla uwolnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w. Jeszcze dzi\u015b pami\u0119tam rozbicie dw\u00f3ch k\u0142\u00f3dek, prawdopodobnie strza\u0142em. Nie pami\u0119tam czy i jakie by\u0142o ubezpieczenie przed pi\u0119trami (powy\u017cej parteru). Z budynku UB wybiegli\u015bmy w\u0105sk\u0105 uliczk\u0105 obok UB (dzisiaj jej nie ma). Po jej drugiej stronie by\u0142 budynek NKWD, w stron\u0119 kt\u00f3rego oddali\u015bmy kilka strza\u0142\u00f3w. Uliczk\u0105 t\u0105 pobiegli\u015bmy w stron\u0119 tzw. Syndykatu i dalej na M\u0142aw\u0119. Ostatni raz widzieli\u015bmy si\u0119 z grup\u0105 pod jakim\u015b d\u0119bem, sk\u0105d my z bratem [Stefan Witold Koci\u0119cki \u201eMiriam\u201d] poszli\u015bmy r\u00f3\u017cnymi drogami do Windyk, gdzie nasza matka mia\u0142a twierdzi\u0107 na wypadek, gdyby o nas pytali ubowcy, \u017ce w nocy byli\u015bmy u niej, sk\u0105d nast\u0119pnego dnia rano poszli\u015bmy r\u00f3\u017cnymi drogami do M\u0142awy, gdzie mieszkali\u015bmy u \u017cony naszego wuja Paw\u0142a Rachockiego \u201eJurand<br \/>\na\u201d.[&#8230;]\u201d. <\/span><\/p>\n<p>Jak podaje S\u0142awomir Rachocki, syn Paw\u0142a Rachockiego d\u0142ugoletniego komendanta Obwodu m\u0142awskiego AK, bro\u0144 do akcji na UB oraz materia\u0142y wybuchowe by\u0142y przechowywane w mieszkaniu Rachockich. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce podczas rozbicia wi\u0119zienia niekt\u00f3rzy z aresztowanych osadzeni tam za przest\u0119pstwa kryminalne, nie chcieli ucieka\u0107 z politycznymi, za\u015b inni wi\u0119\u017aniowie, kt\u00f3rzy tego chcieli, nie mogli opu\u015bci\u0107 cel o w\u0142asnych si\u0142ach, tak byli pobici podczas \u015bledztwa. M.in. nale\u017ca\u0142 do nich Aleksander Hausman, o kt\u00f3rym Antonina Dworakowska napisa\u0142a:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201ePodczas rozbicia m\u0142awskiego UB Stanis\u0142aw Borzuchowski wyni\u00f3s\u0142 Aleksandra Hausmana na ramionach, gdy\u017c Olek nie m\u00f3g\u0142 ucieka\u0107 na w\u0142asnych nogach. Mia\u0142 rozbite pi\u0119ty\u201d. <\/span><\/p>\n<p>Po rozbiciu wi\u0119zienia aresztowani (byli \u017co\u0142nierze AK) rozbiegli si\u0119 po szerokim \u015bwiecie. Najwi\u0119cej z nich \u201ezamelinowa\u0142o\u201d si\u0119 pod innymi nazwiskami w olszty\u0144skim. Jako ciekawostk\u0119 warto poda\u0107, \u017ce kilkunastu z nich po opuszczeniu gmachu UB, zorganizowan\u0105 dla nich furmank\u0105 z par\u0105 koni, zakupion\u0105 za alkohol od Rosjan, dojecha\u0142o do Olsztyna. Tam \u00f3w \u015brodek transportu zabrali im inni \u017co\u0142nierze sowieccy. Uciekaj\u0105cy przedostali si\u0119 do Mor\u0105ga, gdzie zatrzymali si\u0119 w mieszkaniu J\u00f3zefy Wiwart pod adresem Ogrodowa 2. Aby \u017cy\u0107 zorganizowali bar \u201eZacisze\u201d (ul. Wyzwolenia 14). Stopniowo potem odchodzili i urz\u0105dzali sobie \u017cycie tak, jak to by\u0142o mo\u017cliwe. Wielu z nich dosz\u0142o do wniosku, \u017ce nie uda im si\u0119 spokojnie \u017cy\u0107 i pracowa\u0107 przy dzia\u0142aniu opresyjnych s\u0142u\u017cb sowieckich i polskich. W rezultacie wybrali ponownie konspiracj\u0119, wi\u0105\u017c\u0105c si\u0119 z siatk\u0105 Zygmunta Szendzielarza \u201e\u0141upaszki\u201d.<\/p>\n<p>W akcji na UB w M\u0142awie bra\u0142o udzia\u0142 kilkudziesi\u0119ciu by\u0142ych \u017bo\u0142nierzy AK. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich z p\u00f3\u0142nocy powiatu zorganizowa\u0142 i przyprowadzi\u0142 Zacheusz Nowowiejski. Byli to: Bronis\u0142aw Szymanowicz, Henryk Humi\u0119cki \u201eOrdynans\u201d, Jan Brzozowski, Wincenty Mrozi\u0144ski, Tadeusz Chodkowski \u201eKartacz\u201d, Franciszek Adamkiewicz \u201ePiorun\u201d, Bogdan Kossak, Czes\u0142aw Bojarski, Eugeniusz Na\u0142\u0119cz, Stefan Budziszewski, Jan \u0141owicki, Edmund Morawski \u201eLipa\u201d, Janusz Piotrowski, Mieczys\u0142aw Szczepkowski \u201eBeton\u201d, Leon Moszczy\u0144ski, Jan Radzikowski, Stefan Rudzi\u0144ski \u201eWiktor\u201d i Jan Skierski \u201eCzujny\u201d.<br \/>\nDo drugiej grupy, kt\u00f3r\u0105 zorganizowali Wac\u0142aw Grabowski \u201ePuszczyk\u201d i Jan Nowakowski \u201eAryman\u201d nale\u017celi: Antoni Tomczak \u201eMalutki\u201d, Kazimierz \u017bmijewski \u201eJan\u201d, Lucjan Kr\u0119pski \u201eRekin\u201d, Henryk Barwi\u0144ski \u201eAugust\u201d, W\u0142adys\u0142aw Barwi\u0144ski \u201eSowa\u201d, Feliks Gutkowski \u201eGutek\u201d, Piotr Grzybowski \u201eJastrz\u0105b\u201d, Jan Koci\u0119cia \u201eOrlik\u201d. Z M\u0142awy brali udzia\u0142 w akcji Jerzy Mandy\u0107, Jan Chudy oraz Antoni Dzienis.<br \/>\n<img src=\"resources\/Jez01.jpg\" alt=\"\" border=\"0\"><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Rok 1946, P\u00f3\u0142nocne Mazowsze. \u017bo\u0142nierze z oddzia\u0142u Zacheusza Nowowiejskiego &#8222;Je\u017ca&#8221;. Stoj\u0105 od lewej: Mieczys\u0142aw Szczepkowski &#8222;Beton&#8221;, Dominik Szempli\u0144ski &#8222;Hipek&#8221;, Jan Sobierajski &#8222;Hrabia&#8221;, Zacheusz Nowowiejski &#8222;Je\u017c&#8221;, Miros\u0142aw Krajewski &#8222;Wiesiek&#8221;, Stanis\u0142aw Borzuchowski &#8222;Nied\u017awied\u017a&#8221;, Stefan Kosi\u0144ski &#8222;Kruk&#8221;, Zdzis\u0142aw Sobierajski &#8222;Czes\u0142aw&#8221;, W\u0142adys\u0142aw Kope\u0142owski &#8222;Chwast&#8221;; le\u017c\u0105: Tadeusz Moszczy\u0144ski &#8222;Feliks&#8221;, NN &#8222;Wiesiek&#8221;, Tadeusz Piotrowski &#8222;Zbyszek&#8221;.<\/span><\/span><\/p>\n<p>Podczas akcji zgin\u0105\u0142 Jerzy Mandy\u0107, kt\u00f3ry pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo otoczony przez \u017co\u0142nierzy sowieckich w ogrodzie nauczyciela Stanis\u0142awa Anyszki, przy ul. Olszty\u0144skiej. Zabity zosta\u0142 tak\u017ce czternastoletni ucze\u0144 gimnazjum ze Szre\u0144ska, mieszkaj\u0105cy na stancji u pa\u0144stwa Zofii i Stanis\u0142awa Anyszk\u00f3w. Na okres 3-ch tygodni aresztowano i osadzono w wi\u0119zieniu UB w\u0142a\u015bcicieli domu, ich c\u00f3rk\u0119 Iren\u0119, oraz mieszkaj\u0105cych tam na stancji uczni\u00f3w Liceum im. St. Wyspia\u0144skiego w M\u0142awie Zygmunta M\u0142odkowskiego, Wac\u0142awa Szulca i Jerzego Wierzbowskiego. Wkr\u00f3tce potem aresztowano A. Szulcow\u0105 zamieszka\u0142\u0105 w domu Anyszk\u00f3w. Spraw\u0119 t\u0119 podniesiono na posiedzeniu Powiatowej Rady Narodowej. W protokole znajdujemy nast\u0119puj\u0105cy zapis:<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u201eRadny \u017bugaj [J\u00f3zef] zabra\u0142 g\u0142os i wyst\u0105pi\u0142 z wnioskiem, aby w celu zwolnienia rodzin Szulcowej i Anyszk\u00f3w aresztowanych w zwi\u0105zku z zaj\u015bciem, jakie mia\u0142o miejsce w nocy z 2 na 3 VI r.b. uda\u0142a si\u0119 delegacja Rady do Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa z interwencj\u0105. Wniosek ten po d\u0142u\u017cszej dyskusji przyj\u0119to\u201d.<br \/>\n<\/span>Aresztowania, jakie mia\u0142y miejsce po wy\u017cej opisanej akcji dotkn\u0119\u0142y tak\u017ce Jana Nowakowskiego \u201eArymana\u201d, w okresie okupacji niemieckiej szefa Kedywu Obwodu M\u0142awskiego AK. Zosta\u0142 on osadzony w wi\u0119zieniu UB w Dzia\u0142dowie. Z uwagi na pe\u0142nion\u0105 funkcj\u0119 oraz du\u017c\u0105 wiedz\u0119 o konspiracji, w\u015br\u00f3d koleg\u00f3w aresztowanego zapad\u0142a decyzja o jego odbiciu. Do realizacji tego planu nie dosz\u0142o, gdy\u017c \u201eArymana\u201d wywieziono do innego wi\u0119zienia.<\/p>\n<p>Akcja rozbicia wi\u0119zienia UB w M\u0142awie odbi\u0142a si\u0119 szerokim echem na Mazowszu, b\u0119d\u0105c dla podziemia pokrzepieniem, za\u015b dla funkcjonariuszy UB i MO przestrog\u0105. Warto podkre\u015bli\u0107, ze w akcji po\u015bcigowej poza funkcjonariuszami SB i MO<br \/>\nbrali tak\u017ce udzia\u0142 \u017co\u0142nierze sowieccy miejscowego garnizonu.<br \/>\nPo tych wydarzeniach por. Zacheusz Nowowiejski \u201eJe\u017c\u201d rozlokowa\u0142 swoich ludzi w terenie, a sam wyjecha\u0142 w okolice Nidzicy i pod zmienionym nazwiskiem, jako Marian Smoli\u0144ski, podj\u0105\u0142 prac\u0119 w PGR, na stanowisku kierownika gorzelni.<br \/>\nPo wielu latach od opisywanych wydarze\u0144 pr\u00f3bowa\u0142 je odtworzy\u0107 i opisa\u0107 W\u0142adys\u0142aw \u015aniadowski w artykule zatytu\u0142owanym publicystycznie \u201eNoc ta\u0144ca i \u015bmierci\u201d, zamieszczonym w czasopi\u015bmie resortowym \u201eW S\u0142u\u017cbie Narodu\u201d. Autor dokonuje rekonstrukcji wydarze\u0144, jakie mia\u0142y miejsce w nocy z 2\/3 czerwca 1945 roku w gmachu UB w M\u0142awie. Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce jego tekst podrasowany literack\u0105 fantazj\u0105, w wielu miejscach przek\u0142amany, dostarcza jednak wielu szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 uzupe\u0142ni\u0107 opis wydarze\u0144, jaki podawali uczestnicy akcji oraz \u015bwiadkowie.<br \/>\nDo daleko id\u0105cych uproszcze\u0144, czy te\u017c fantazji pisz\u0105cego, nale\u017cy zaliczy\u0107 rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy \u201ePuszczykiem\u201d a \u201eJe\u017cem\u201d. Ten ostami by\u0142 niew\u0105tpliwie dow\u00f3dc\u0105 akcji jako wyszkolony oficer rezerwy jeszcze przed wybuchem wojny, a ponadto posiadaj\u0105cy do\u015bwiadczenie partyzanckie z lat wojny oraz wielki autorytet w miejscowym podziemiu. \u201ePuszczyk\u201d natomiast, to m\u0142ody, ofiarny i pe\u0142en inicjatyw cz\u0142owiek, kt\u00f3ry jednak nie m\u00f3g\u0142 przeciwstawia\u0107 si\u0119 \u201eJe\u017cowi\u201d, czy te\u017c by\u0107 w stosunku do niego arogancki, jak to przedstawi\u0142 w swoim artykule \u015aniadowski.<br \/>\nNie odbiegaj\u0105 natomiast od rzeczywisto\u015bci ustalenia autora co do tego, \u017ce \u201ech\u0142opcy z lasu\u201d mieli \u015bwietnie rozpracowany przedmiot operacji, jak te\u017c zainspirowali zabaw\u0119 stra\u017cack\u0105 (w gmachu \u201eLutni\u201d), kt\u00f3ra odci\u0105gn\u0119\u0142a z budynku cz\u0119\u015b\u0107 funkcjonariuszy UB, znali tak\u017ce has\u0142o obowi\u0105zuj\u0105ce stra\u017cnik\u00f3w w tym dniu, jak te\u017c \u015bwietnie przygotowali odwr\u00f3t. Nie jest natomiast \u015bcis\u0142e twierdzenie, \u017ce w\u015br\u00f3d atakuj\u0105cych by\u0142 Pawe\u0142 Nowakowski \u201e\u0141ysy\u201d. Na pocz\u0105tku czerwca 1945 roku \u201eJe\u017c\u201d nale\u017ca\u0142, jak to wy\u017cej pisali\u015bmy do Samoobrony Spo\u0142ecznej, a \u201e\u0141ysy\u201d jeszcze czeka\u0142, jeszcze obserwowa\u0142 co si\u0119 dzieje, nie by\u0142 zwi\u0105zany z \u017cadn\u0105 z \u00f3wczesnych organizacji. Sta\u0142 si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych przyw\u00f3dc\u00f3w ROAK dopiero w 1946 roku.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=611\"><span style=\"font-weight: bold;\">Zabi\u0107 &#8222;Je\u017ca&#8221; &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 4&gt;<\/span><\/a><br style=\"font-weight: bold;\"><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\"><span style=\"font-weight: bold;\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<br \/>\n<\/span><\/a><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div style=\"text-align: ... \n\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/610"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=610"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/610\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1887,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/610\/revisions\/1887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=610"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=610"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=610"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}